[327] Jura reddebant; et ut scirent cives quod jus de quaqua re dicturi essent, seque præmunirent, edicta proponebant. Pomponio.
[328] Per esempio, fingevano usucatta una cosa che non fosse, o figlia un figliuolo, o che il morto agisse; mutavano il nome di eredità in quello di possesso dei beni, ecc.—Del complesso della legislazione parliamo a disteso nel Cap. liii.
[329] Almeno parrebbe da quel passo di Cicerone pro Cluentio: Neminem voluerunt majores nostri, non modo de existimatione, sed ne pecuniaria quidem de re minima, esse judicem nisi qui inter adversarios convenisset.
[330] Era siffatta: C. Aquili, judex esto; et si paret fundum Capenatem Servili esse ex jure Quiritium, neque is Servilio a Catulo restituatur, tum Catulum damnato.
[331] De legibus, ii. 12.
[332] Servio, ad Æneid. ii. 178.
[333] Ennio chiama gli auguri
Aut inertes, aut insani, aut quibus egestas imperat;
Qui sui quæstus causa, fictas suscitant sententias;
Qui sibi semitam non sapiunt, alteri mostrant viam.
E Pacuvio:
Magis audiendum quam auscultandum censeo.