Sedis apostolicæ papa Johannes ovans.
Ut sibi post obitum cælestis janua regni
Pandatur, Christo sat miserante Deo.
[254]. Monac. anon. ap. Muratori, II. 266.
[255]. Quia Franci nihil nobis faciunt boni, neque adjutorium præbent, sed magis quæ nostra sunt violenter tollunt; quare non advocamus Græcos, et cum eis fœdus pacis componentes, Francorum regem et gentem de nostro regno et dominatione expellimus? Anastasio Bibl., Vita Leonis IV, p. 199.
[256]. Gratiani, cap. 9. dist. X; e cap. 41. II. qu. 17.
[257]. Que' lamenti indicano di che natura s'intendesse il potere papale, giacchè Adriano racconta che Leone arcivescovo non permise che i deputati delle città prestassero il giuramento in mano di Giorgio Sacellario, a tal uopo spedito dal papa a Ravenna; a governatore di Gavello aver egli pontefice posto un Domenico raccomandatogli dal re, ma Leone avere spedito soldati ad arrestarlo, e vietato a tutti gli abitanti di accettar impieghi dal papa. V. Cod. Carolino ep. Adriani, 51. 52. 53.
[258]. Ad hoc usque malum crevit et incrassatum est, ut factione ravennatis archiepiscopi Maurinus cum suis complicibus, qui excomunicati et anathematizati a nobis jam sunt, Ravennam ingrederetur, et fidelium nostrorum res cum suis funditus raperet et devastaret, adeo ut claves civitatis Ravennæ a vestarario nostro violenter subtraheret, et pro libitu suo, nescimus cujus auctoritate, ipsi archiepiscopo (quod nunquam factum fuisse recolitur) potestative concederet. Così scrive il papa alla imperatrice Angilberga, ap. Baluzio, Miscell., tom. V. Altra prova che il dominio temporale apparteneva ai pontefici, e che esisteva un'autorità municipale.
[259]. La cronologia di questi fatti è incertissima. De' Napoletani scrive l'imperatore (ap. Anonimo Salern., c. 106): Infidelibus arma et alimenta et cetera subsidia tribuentes, per totius imperii nostri litora eos ducunt, et cum ipsis toties beati Petri apostolorum principis fines furtim deprædari conantur ita ut facta videatur Neapolis Panormum vel Africa. Quumque nostri equi Saracenos insequuntur, ipsi, ut possint evadere, Neapolim fugiunt, quibus non est necessarium Panormum repetere: sed Neapolim fugientes, ibidem quousque perviderint latitantes, rursus improviso ad exterminia redeunt.
[260]. Noveris exercitum nostrum, Bari triumphis nostris submissa, Saracenos Tarenti pariter et Calabriæ nos mirabiliter humiliasse, simil et comminuisse; ac hos celeriter, duce Deo, penitus contriturum, si a mari prohibiti fuerint escarum admittere copias, vel etiam classibus a Panormo vel Africa suscipere multitudines. Anonimo Salern., c. 94.