[413]. Ricordano Malaspini, cap. 76. — Giovan Villani, lib. IV. c. 31.
[414]. Antiq. M. Æ., diss. LVIII.
[415]. Antiq. M. Æ., V. 767.
[416]. Antiq. M. Æ., II. 328.
[417]. Monumenta hist. patriæ, Chron. III. 260.
[418]. Baluzio, Capitolari, lib. IV. append.
[419]. Antiq. M. Æ., II. 328; e Anonim. Salernit., 42.
[420]. Cicogna, Iscrizioni venete, tom. V. in S. Trinita.
[421]. Giulini, Memorie Milanesi, part. III. p. 500.
[422]. Da quell'ora fino al 1096 non conosceasi verun simile appello. Ora nella Bibliothèque de l'Ecole des Chartes, Paris, 1856, t. III. p. 269 della 4ª serie, fu pubblicata un'enciclica di Sergio IV. verso il 1010, ove propone una crociata. Cognitum omnibus Christianis facimus, quod nuntius processit ad sedem apostolicam ex Orientis partibus, sanctum redemptoris Dei nostri J. C. sepulchrum destructum esse ab impiis paganorum manibus de vertice usque ad fundamentum... Sciat igitur christiana intentio quia ego, si Domino placuerit, per memetipsum cupio pergere ex marino litore, et omnes Romanos seu Italos cum Tuscie vel qualiscumque christianus nobiscum volunt pergere, ut gente Agarena, Domino auxiliante, omnes ostiliter desidero interficere... Non vos, filii, marinus terreat tumor aut bellicosus expavescat furor.... Multos populorum qui sunt de civitatibus secus litus maris positæ, invenimus fidelissimos nobis... volumus et jubemus, pro salute animæ vestræ, ex auctoritate Dei omnipotentis et sanctorum omnium, sive nostræ monitionis, ut omnis ecclesia et provincia, loca et populi, majores et minores pacem inter se habeant, quia sine pace nemo potest Deo servire... Qui id explere non valuerit, adjutorium faciat personaliter ad naves laborando et ad arma præparando.