Intra Rialto
E le fontane di Brenta e di Piava.
Ivi.
[7]. Vedi Trento città d’Italia, ragionamento del C. B. Giovannelli. — Hormayr, Säml. Werke. — Barbacovi, Mem. storiche. — Pez, Rerum austriacarum. — Perini, I castelli del Tirolo.
[8]. Fano, Pesaro, Camerino pagavano ciascuno cinquanta libbre d’argento, che sarebbero lire cinquemila: Jesi quaranta. Vedi Ep. Innocenti III, lib. III. N. 29. 35. 53, lib. VIII. N. 211.
[9]. Ap. Amari, Un periodo di storia siciliana, docum. II e III.
[10]. Muratori, Antich. estensi, part. I, c. 1.
[11]. Corio, II. Merita pure d’essere studiata l’amplissima pace fatta nel 1241 dai Comuni d’Asti e d’Alba coi Comuni di Cuneo, Mondovì, Fossano, Savigliano, riferita nei Monum. Hist. patriæ, Chart. II. 1419.
[12]. Quod illustris et inclitus dominus Azo marchio estensis sit et habeatur et gubernator et rector et perpetuus dominus civitatis Ferrarie.
Anno domini millesimo ducentesimo octavo. Ad honorem Dei, et sancte et individue Trinitatis, et ad laudem ejus matris sanctissime Virginis Marie, et ad reverentiam beati Georgii martiris, et omnium sanctorum. Ad bonum statum civitatis Ferrarie, et ad laudem et commodum amicorum, ut civitati eidem salubriter sit provisum, non solum in presenti tempore, sed etiam in futuro: volumus et duximus inviolabiliter observandum, et per hanc nostram legem municipalem per nos et heredes nostros perpetuo decrevimus observari, quod magnificus et inclitus vir dominus Azo Dei et Apostolica gratia estensis et anconitanus marchio sit et habeatur gubernator, et rector, et generalis et perpetuus dominus in omnibus negotiis providendis et emendandis et reformandis ipsius civitatis ad sue arbitrium voluntatis; et jurisdictionem, et potestatem atque imperium intus et extra ipsius civitatis gerat et habeat dominandi, faciendi atque disfaciendi, et statuendi, et removendi, et reformandi, et precipiendi et puniendi, et disponendi, prout placuerit, et eidem utile visum erit. Et generaliter possit et valeat, sicut perpetuus dominus civitatis et districtus Ferrarie, omnia et singula facere, et disponere ad suum beneplacitum et mandatum, ita quidem quod ipsa civitas, et districtus, et homines habitantes nunc et in posterum in ipsa civitate et districtu cum jurisdictione dominii eidem domino marchioni, sicut suo generali domino perpetuo obediant et intendant. Quæ omnia et singula supradicta habere locum volumus, et perpetuam firmitatem non solum in persona domini Azonis marchionis predicti, donec vixerit, verum etiam post ejus decessum heredem ipsius esse volumus in locum sui gubernatorem et rectorem et generalem dominum civitatis et districtus, et habeat dominium, imperium, et potestatem, et jurisdictionem plenam, sicut supra continetur in omnibus et per omnia in persona domini marchionis predicti. Adjicientes, quod de anno in annum hoc statutum firmetur et cetera supradicta, et scribantur annuatim in corpore statutorum, ita quod rectores, et potestates futuri et homines Ferrarie jurent predicta omnia precise, sicut supra scriptum legitur observare.