In Dei nom. Amen. A. a. nat. D. N. J. Ch. Millmo. quatragintesimo nonagesimo secundo pont. S. D. N. D. Alexandri div. prov. ppe VI. Ind. XI. mens. Nov. die VIII. Pateat omnibus hoc pns public. instrum, inspecturis qualr. in presentia mei publ. not. et testium infrascriptor. ad h. spec. rogator, constituti personalr. vir spectab. D. Antonius de porcariis civis rom. assertus curator insignis puelle Dne Lucretie Borgie Illis d. Joannis Borgie Ducis Gandie germane sororis et curatoris nomine ipsius parte ex una. Et insignis D. Joannes Franciscus de prochita Miles et Comes de Aversa hispanus et Magcus adolescens D. Gaspar ejus legit. et naturalis fil. tam suo nomine et pro suo interesse quam etiam procuratorio et administratorio nomine dicti sui filii ac ejus vice et nomine Magce et Illis dne Leonore De Prochita et de Castellecta Comitisse de Aversa ipsius dni Joannis Francisci genitricis, parte ex altera. Concorditer asserentes et affirmantes qualiter de anno proxime preterito 1491, ac de Mense aprilis die ultimo constituti fuerunt procuratores ac speciales nuntii per ipsam Dnam Lucretiam et praefatum ejus curatorem ac per S. D. N. nunc ppam tunc vero Card. et Vicecancellarium Magcus vir D. Janfredus De Borgia Dnus Baronie de Villa Longa et Dnus Jacobus Serra tunc Canonicus Valentinus et nunc Archiep. Arboren. et dnus Matheus Cucia decretor. doctor vicarius generalis Valentinus ad contraend. noie ipsius insig. dne. Lucretie constituentis legitima sponsalia cum pfato Magco adolescente dno Gaspare pubere de presenti legitimum consensum importantia cum pactis, dotalibus et nuptialib. ac ornamentorum et jocalium promissionib. stipulationib. penis et juramentis et aliis cautelis necessariis pensis et expressis in quibusd. capitulis p'mo et secundo loco tam per ipsum insignem dnum. Joannem franciscum quam per dictam Magam dnam Leonoram Comitissam transmissis et acceptatis et dicti mandati vigore et ex facultate eisdem tradita et concessa dictos omnes procuratores simul sicut dicte partes sponte asseruerunt et confesse fuerunt omnia et singula pacta et conventiones in dictis capitulis contenta cum dicta sponsalium celebratione cum praeindicato dno Gaspare et prefata dna Leonora ejusd. Gasparis avia solemni ac legitima stipulatione interveniente concluserunt ac firmaverunt et inter cetera pacta et capitula inter eos firmata et conclusa actum et conventum fuit, quod prefatus tunc Rmus dnus Vicecancellarius teneretur et obligatus esset facere et jurare cum effectu quod supra dicta dna Lucretia ejus naturalis filia que tunc nondum etatem duodecim annor, impleverat nec impletura erat usque ad XVIIIm diem mensis aprilis postquam viri potens et nubilis etatis effecta fuisset ipso etiam Gaspare pubere existente prefata Magnca dna Comitissa avia paterna dicti Gasparis et dnus Jo. Franciscus ejus pater et legitim, administrator effectualiter curare et facere tenerentur quod legitimas nuptias cum ea contraheret et statim postq. ipse d. Gaspar XV. sue etatis annum implevisset similiter facere et curare teneretur pfata dna Comitissa et dnus Jo. Fran. quod ipse d. Gaspar eamdem dnam. Lucretiam in suam transferret familiam et matrimonium cum ea in facie ecclesie solemniter celebraret et consumaret ad omnem simplicem requisicionem prefati tunc Rmi d. Vicecan. et pfati dne Lucretie sub penis infrascriptis dummodo ipse tunc Rmus d. Vicecan. paratus esset ipsam d. Lucretiam ad Civitatem Valentinam trasmittere prout suis sumptibus transmittere promisit et in casum et eventum quod omnia et singula pacta vicissim non implerentur aut aliqua dictar. partium contra hentium respective contra faceret diceret vel veniret et ad effectum non deduceretur tunc una pars alteri et altera alteri respective ut supra que in aliquo promissor. contraveniret ad penam decem millium florenorum auri parti fidem servanti stipulandorum et applicandor. obligaretur. Et specialiter et expresse pfatus tunc Rmus d. Vicecan. in omnem casum et eventum contraventionis seu conventionum predictarum teneri et obligari voluit ad dandum et solvendum pro interesse ipsorum domine Comitisse et dni Joannis Francisci noie dicti d. Gasparis recipientium et stipulantium dictam summam decem millium florenor. auri Quam quidem summam ex tunc contemplatione matrimonii et propter nuptias idem Rmus tunc dnus Vicecan. donavit et donationis titulo dedit dicto dno Gaspari et patri et avie pro eo ut supra stipulantibus. Que quidem omnia et singula alterutri et vicis sim perpetuo observare et observari facere promiserunt et contra non facere, dicere, vel venire, et ita iuraverunt solemniter pfato iuramento tactisque per eos sacris evangeliorum scripturis et sub dicta pena decem millium florenorum auri parti fidem servanti applicandorum rato modo semper manent pacto prout hec in effectu et substantia et alia plurima in dictis pactis et capitulis latius apparere dignoscitur. Unde pfatus d. Antonius de porcariis assertus curator pfate d. Lucretie ex una et pfatus d. Joan. Franciscus pr. et legitimus administrator et curator prout ipse asseruit dicti dni Gasparis sui filii parte ex altera concorditer asserentes et affirmantes dicta sponsalia fuisse per verba de presenti vis volo ac modo predicto cum dictis procuratorib. legitimum et speciale mandatum tenentibus contracta ac predicta omnia et singula vera fuisse et esse ex certis respectibus et causis animum ipsor. inducentibus mature ac perpenso consilio et deliberatione precedentibus ad infrascripta nova pacta et conventiones solemni ac legitima stipulatione interveniente concorditer devenerunt vl. quia prenominatus Magcus et insig. D. Joan. Franciscus pater et legitim. administrator assertusque curator dicti d. Gasparis pro quo et de rato et rati habitione promisit et se facturum et curaturum quod dictus ejus fil. nullo unquam tempore contrafacere dicere vel venire maxime ratione sue minoris etatis et adversus infrascripta in integrum restitutionis beneficium non postulabit, ac una cum eo et ipse dnus Gaspar cum consensu et auctoritate dicti sui patris presentis, nec non cum presentia et auctoritate eximii legum doctoris domini Simonis de Carofolis de Spoleto Ordinarii Judicis Capitolii et presentis Ill. alme urbis senatoris locum tenentis ibidem astantis et pro tribunali sedentis, et partium voluntate cognita suum decretum et sui ufficii ad postulationem supradicti dni Joannis Francisci suo et dicti sui filii nomine postulantis auctoritatem interponentis. Qui et insignis dnus Joannes franciscus se et bona sua principaliter obligando et pro dicta Magca dna Comitissa ejus matre absente de rato et ratihabitione promisit parte ex una: et prefatus d. Antonius de porcariis curator et curatorio nomine pfate dne Lucretie promictens dicto nomine quod similiter contra non facere vel venire nec restitutionem petere parte ex altera concorditer ac mutuo et vicissim mutuoque dissensu ex certa eorum et cujusque ipsor. scientia nullo juris, aut facti errore ducti ab omnib. et singulis dictis pactionib. sponsaliciis seu nuptialib. obligationib. promissionib. et penis quocumque vel qualicumque commissis vel incursis comictendis vel incurrendis sive ex conventione dicte dne Lucretie sive ex conventione pfati dni Gasparis, sive etiam ipsorum patrum seu quovis alio modo sponte recesserunt dictosque omnes et singulos contractus et sponsalia per verba de presenti ut supra contracta et omnia et sing. pacta et capitula etiam juramento firmata DISSOLVERUNT ET RESOLVERUNT et pro dissolutis et resolutis haberi voluerunt omniaque et singula istrumenta et cautiones et scripturas publicas vel privatas desuper confectas et confecta cassaverunt cancellaverunt et aboluerunt cessari et cancellari et aboleri mandaverunt et pro cassis irritis et nullis haberi voluerunt itaq. nullum de cetero producere possint nec valeant juris aut executionis effectum Renuntiantes mutuo ac vicissim una pars alteri et altera alteri cum solem. pacto de perpetuo amplius non petendo omnib. et singulis iuribus et actionib. tam realib. quam personalib. utilib. et directis civilib. et pretoriis ipothecariis seu mixtis et in rem scriptis eisdem aut aliam ipsorum competentibus seu competituris acquisitis seu acquirendis ex dictis conventionib. stipulationib. et penis contractis seu contrahendis et presertim ex causa donationis contemplatione matrimonii dicto dno Gaspari ut prefertur in locum contraventionis per tunc Rmum d. Vicecanc. et nunc ppam ut dictum est facte que cum ob dictam causam facta fuerit causa cessante locum habere non debet me notario ut publica persona presenti recipienti et legitime stipti pro dictis partibus et qualib. ipsarum tam presentib. quam absentib. et pro ear. et cujusq. ipsar. heredib. et successorib. omnibusque quor. interest vel intererit in futur. etiam aliqua nova legitima stipulatione interveniente et acceptilatione solemniter subsequente Amplius etiam voluerunt et convenerunt dicte partes ex novo pacto solemni stipulato ut supra firmato quod dictis priorib. capitulis conventionib. juramentis et penis appositis non obstantib. liceat et permissum sit pfate D. Lucretie libere et impune legitimas nuptias ac legitimum matrimonium cum quocumque alio sibi placuerint contrahere ac perficere et consumare quandocumque et quod penitus et omnino libera et soluta remaneat perinde ac si nunquam dicta priora capitula et sponsalia cum stipulationib. dictar. penar. et cum dictis juratis facta aut celebrata fuissent sperantes quod praef. S. d. n. d. Alexander ppa sextus ex sua clementia ad supplicationem eorundem super dissolutione dictor. sponsalium ut supra per verba de punti contractor. et si juramentum intervenisset per bullam suae stis opportune dispensare dignabitur ac dispensationem concedere gratiose. Et pro majori et abundantiori cautela et validatione premissorum Idem insignis d. Jo. Fran. pater et legit. administrator assertusque curator pfati D. Gasparis sui filii et curatorio ed administratorio noie ipsius nec non et ipse dnus Gaspar cum pntia consensu et auctoritate dicti sui pris et curatoris constituti personaliter coram pfato Judice et locumten. Senatoris pro tribunali sedenti in quod. scamno ligneo in loco infrascripto quem locum pro juridico tribunali elegit pro validitate presentis actus sponte in ejus jurisdictionem consentientes et illam prorogantes petierunt hunc presenti contractui et omnib. contentis in eo suam et sui officii pdicti auctoritatem ac solenne decretum interponi. Supradict. vero dom. locumtenens judex sedens ut supra visis et diligenter cognitis perspectis omnib. et singul. instrumentis pactor. et capitulor. promissionum stipulationum ac penar. matureque consideratis presentib. novis pactis dissolutionis et dissensus ac annullationis et irritationis contractuum propter periculum incursus penarum in eisdem adiectarum concorditer ut supra firmatis et conclusis suam in his ei dicti sui officii auctoritatem et decretum solemniter interposuit cum meliori modo via et forma quibus magis et melius de jure fieri potest et debet ipsis dno Johanne Francisco et filio presentibus ac petentib. dictoque D. Antonio curatore pfate D. Lucretie curatorio noie acceptante. Que quidem oia et singula una pars alteri et altera alteri mutuo et vicissim ac concorditer perpetuo attendere et observare respective promiserunt contraque non facere ut supra ad penam et sub pena viginti millium florenor. auri de Cra pro dimidia parte pacti fidem servanti et pro alia dimid. parte camere aplice. applicandor. me notario ut supra stipulante, pro dicta Camera et partib. ac pro heredib. et successorib. ear. omnibusque quor. interest ut supra sub obligatione et ipotheca omnium bonor. pfati D. Joannis Francisci mobilium et immobilium presentium et futuror. ac etiam pfate D. Lucretie pro quib. obligaverunt sese ambe partes in forma Camere aplice ampliori submittentes se coherctioni ac jurisdictioni dni Auditoris Camere cum constitutione procure et aliis clausis et cautelis ac renuntiationib. consuetis ac necessariis in similibus contractib. in forma Camere adhiberi consuetis et cum potestate extendendi in pleniori forma Camere aplice et juraverunt dictus D. Antonius curator et curatorio noie ac prenominatus D. Joan. Franciscus pater et curator unacum dicto Gaspare ejus filio tactis corporaliter sacris scripturis promissa oia et singula perpetuo attendere et observare et observari facere ut supradictum est et contra non venire aliqua ratione iure ttº seu causa nec aliquo quesito ingenio vel colore Rogaveruntque me notarium ut de predictis publicum conficerem instrumentum unum vel plura et totiens quotiens fuerim requisitus et dederunt potestatem extendendi non mutata substantia veritatis. Acta fuerunt hec Rome in palatio aplico in aula pontificis pntibus audientib. et intelligentib. infrascriptis testibus vd. Venerabil. ac integerrimis viris dnis Jacobo de Casanova Canonico et preposito Ecclie Valentine domino petro Caranza canonico toletan. dno Bernardo classio Notario regio valentin. testib. ad hoc de partium consensu et voluntate specialiter convocatis et rogatis.
Eodem anno pontif. jndictione mense et die quib. supra post predicta sic ut prefetur, inter dictas partes conclusa, et firmata Idem Insignis dnus Joannes franciscus sperans adhuc quod hujusmodi matrimonium divina favente gra suum divinum sortiri et consequi possit effectum promisit et solemni pactione et stipulatione interveniente convenit Smo D. N. D. Alexandro sexto pont. max.º pnti et sicut dixit id pariformiter optanti et acceptanti facere et curare cum effectu quod dictus dom. Gaspar ejus filius durante tpre unius anni alias nuptias aut sponsalia cum aliqua non contrahet nec celebrabit nisi interim prefata dna Lucretia nova sponsalia per verba vis volo legitimum consensum inducentia cum alio contrahere voluerit aut alias nuptias celebraret qua causa etiam ipsum dnum Gasparem liberum fore et esse et libere cum aliis nuptias contrahere posse voluerunt et convenerunt. Alias vero contrafaciendo Idem Insignis D. Johannes Franciscus sponte se obligavit et teneri voluit pfato Smo Dno N. ppe ad solvendum pro pena et pene noie summam duor. millium ducator. auri in omnem eventum contraventionis eid. Smo D. N. ppe applicandor. me notº ut publica persona pnte et legitime stipulante pro ipso Smo D. N. pnte et pro dicta dna Lucretia absente omnibusq. quor. interest vel intererit in futurum. Et pro his firmiter et inviolabiliter observandis obligavit se dictus insignis dnus Joannis franciscus ac oia et singula ejus bona mobilia et immobilia pntia et futura in plenissima forma Camre aplice ut supra et voluit pro predictis posse conveniri et agi Rome Valentie et in omni loco et foro et coram quocunque judice ecclesiastico vel seculari et omni tpre et feriato et feriatis diebus quibus renunciavit expresse Renunciavit et privilegio fori et omnib. aliis exceptionibus et defentionibus quibus contravenire posset. Et juravit ad scta dei evangelia tactis sacris scripturis pdicta oia et singula attendere observare et contra non facere dicere vel venire sub dicta obligatione et pena et vinculo dicti prestiti juramenti. Rogaveruntque me notarium ut de predictis publicum conficiam instrumentum unum vel plura et totiens quotiens fuerim requisitus. Acta fuerunt hec in dicto palatio aplico in Camera juxta salam magnam pontificum pntibus Rdo pre dno Joanne Lopis ejusdem Smi dni nri ppe datario et dno PETRO CARANZA supra nominato ejusd. dni nri cubiculario testibus ad premissa specialiter vocatis et rogatis.
Et ego Camillus de Beneimbene juris doctor Romanus civis publicus Imperiali auctoritate notarius de omnibus et singulis sponsalium dissolutionibus et penarum remissionibus ac renunciationib. pactis et conventionibus et promissionib. et aliis supra contentis et expressis a prenominatis partibus Rogatus ut in publicam notam redigerem in aliis publicis negotiis ad psens impeditus per alium michi fidum domesticumque Notarium scribi feci ac propria manu subscripsi et publicavi solitoque signo notavi in fidem et testimonium omnium et singulorum premissorum.
(Archivio della Confraternitas S. Salvatoris ad Sancta Sanctorum in Roma.)
Documento N. VIII. Ercole d'Este ad Alessandro VI.
Ferrara, 3 gennaio 1493.
Sanctme ac beatme Pater et Dne., Domine mi colendissme humillima post beatorum pedum oscula commendatione exhibita. Quae jampridem de Bne Vra. maximis laudibus extollenda cognovi, nunc etiam ex litteris Rdi D. epi. Mutinen. Legati apud Stem Vram mei, et non solum dilectmi Primogeniti mie Alfonsi, sed etiam omnium qui ei comites fuerunt, relatu amplmo accepi, de singulari Bnis Vrae in omnes, praesertim erga me, meosque benignitate, liberalitate, gratia, humanitate, et ineffabili caritate, qua in adventu istus suo, et semper dum apud eam commoratus est, ipsam complexa fuit, quibus ex causis, omnia quae possim jamdudum Sti Vrae debentem, nunc ea etiam et plura quam valeam Bni Vrae debere profiteor, immortales et quantas universus orbis animo concipere possit, ei gratias habens et agens servitor ego ipsius devotmus, et ad quaecunque sibi secunda grataque paratissimus, cui etiam atque etiam humillime me, meosque omnes commendatissimos esse volo et cupeo. Ferrariae III. Januarii 1493.
Ejusdem Sanctis V.
filius et servitor hercules Dux Ferrariae etc.
Siverius.
(Bibl. Marciana in Venezia. Lat. Cl. X. Cod. CLXXVI.)