In nota poi aggiunge: «La narrazione è presso lo storico Teodoreto il quale scrisse circa l’a. 450. Hist. eccl. 5. c. 26, ed. L. Schultze, p. 1067 — Acta SS. Boll. 1 Jan. 1.31 — Analecta Boll. 1897 p. 252, ove senza fondamento viene messa in dubbio l’identità dello στάδιον di Teodoreto col Colosseo».
[524]. De Consul. Manlii Theod.
[525]. Cassiod. Variar. l. V. Epist. 142: Muneribus Amphitheatralibus diversi generis feras, quas praesens aetas pro novitate miraretur exhibuit, cuius spectaculi voluptates etiam exquisitas Africa sub devotione transmisit.
[526]. Baronio, ad. ann. 538.
[527]. Cassiod., Variar. l. V. epist. 42. — «Maximo Viro Illustri, Consuli Theodoricus rex.
«Si Consularem munificentiam provocant qui peruncta corporum flexibilitate luctantur, si organo canentibus redditur vicissitudo praemiorum: si venit ad pretium delectabilis cantilena; quo munere venator explendus est, qui ut spectantibus placeat, suis mortibus elaborat? Voluptatem praestat sanguine suo, et infelici sorte constrictus festinat populo placere qui eum non optat evadere. Actus detestabilis, certamen infelix cum feris vel contendere quas fortiores se non dubitat invenire. Sola est ergo in fallendo praesumptio, unicum in deceptione solatium. Qui si feram non mercatur effugere, interdum nec sepulturam poterit invenire. Adhuc superstite homine perit corpus; et antequam cadaver efficiatur, truculenter absumitur. Captus esca fit hosti suo et illum (proh dolor!) satiat quem se perimere posse suspirat. Spectaculum tantum fabricis clarum, sed actione deterrimum, in honore Scythicae Dianae repertum quae sanguinis effusione gaudebat.... Hoc Titi potentia principalis divitiarum profuso flumine cogitavit aedificium fieri, unde caput urbium potuisset. Cum theatrum quod est hemisphaerium, grecae dicatur Amphitheatrum, quasi in uno juncta duo visoria, recte constat esse nominatum: ovi specie eius arenam concludens, ut concurrentibus actum daretur spatium; et spectantes omnia facilius viderent, dum quaedam prolixa rutunditas universa collegerat. Itur ergo ad talia quae refugere deberet humanitas. Primus fragili ligno confisus currit ad ora belluarum; et illud quod cupit evadere, magno impetu videtur appetere. Pari in re cursu festinat et praedator et praeda; nec aliter tutus esse potest, nisi huic quem vitare cupit, occurrerit. Tunc in aëre saltu corporis elevato quasi vestes levissimae supinata membra iaciuntur, et quidam arcus corporeus supra belluam libratus, dum moras discedenti facit, sub ipso velocitas ferina discedit. Sic accidit ut ille magis possit mirior videri qui probatur illudi: alter angulis in quadrifaria mundi distributione compositis, rotabili facilitate praesumens, non discedendo fugit, non se longius faciendo discedit, sequitur insequentem, poplitibus se reddens proximum ut ora videt ursorum; ille in tenuem regulam ventre suspensus invitat exitiabilem feram; et nisi periclitatus fuerit, nil unde vivere possit acquirit: alter se gestabili muro cannarum contra saevissimum animal, ericii exemplo, receptatus includit, qui subito in tergus suum refugiens, intra se collectus absconditur; et cum nusquam discesserit, eius corpusculum non videtur. Nam sicut ille veniente contrario revolutus in sphaeram naturalibus defensatur aculeis: sic iste consutili crate praecinctus, munitior redditur fragilitate cannarum: alii tribus, ut ita dixerim, dispositis ostiolis paratam in se rabiem provocare praesumunt: in patenti area cancellosis se postibus occulentes, modo facies, modo terga monstrantes, ut mirum sit evadere quos ita respicis per leonum ungues dentesque volitare: alter labenti rota feris offertur: eadem alter erigitur ut periculis auferatur».
[528]. Loc. cit., p. 85.
[529]. Cap. VIII.
[530]. Ant. Pii.
[531]. Ancient Rome p. 219.