— Jakże! Jak tam stromo, to już panicz dobrze wie. Konie jak wryte w miejscu staną, ani rusz dalej. Poskoczyli ludzie pchać. Wczepili się w koła, ramio­nami rydwan wsparli, jękli „hej!” i „rup!” — rydwan drgnął! Konie moje w pianie całe, chrapią, w miejscu tupią... Ja mojemu brzuch do krwi ostrogą orzę, uzdą szarpię, pięścią tłukę w kark, „wio, malutkie! — wo­łam — wio”. Poszły im spod kopyt skry jakby z kuź­ni. Na kolana pada lewy, za nim mój... Skoczą ludzie, szory17 chwycą, ciągną, szarpią. Krzyczę: — „Puszczaj jeden z drugim, zlezę, będzie lżej”. — „Siedź — od­krzykną — my ciągniemy”. — Poszło jakoś... Droga pusta, bo już orszak poszedł w górę i tam czeka w bramie pod kratą podniesioną, pod orłami kamien­nymi... Zamek w górze, a na wałach ludu mrowie — patrzą. I ten dzwon, jak burza, jak ulewa, jak Duna­jec wiosną, gdy się wścieknie i zalewa kraj — pa­nicz nie wie, ja to wiem, bom jest z podkarpackich stron — tak ten dzwon na łeb się walił... Tak te konie w iskrach, w pianie, w jęku szły... Tak mnie ciągli18, tak mnie wiedli w bramę, na wawelski dwór, gdzie czekali w czerni, w bieli i w purpurze... Berła, szpady i łańcuchy... Krzyże, gwiazdy, wstęgi, pióra. Orły — kończył w zamyśleniu — orłów kupa...

— I co było dalej? — pytałem niecierpliwie.

— Nic nie było. Pochwalił mnie pan, bo dla firmy to był honor. W gazetach stało, kto dał konie.

— Ale czyś wyjechał w górę?

— Nie — ze wstydem odparł furman. — Zaparły się te czorty wściekłe. Żołnierze trumnę wytaskali19...

— A potem?

— Nic, powiadam. Jeszczem nieraz chodził20, tak...! I pójdę znów, jak będzie trzeba.

Głową kiwał i zwitkę bibułkową ślinił.

— A dziadek?

— Co dziadek?