233. Funchal — portugalskie miasto na płd. wybrzeżu Madery. [przypis edytorski]
234. Nie stój z dala ode mnie, bo klęska jest blisko, a nie ma wspomożyciela — Ps, 22, 12 (cytat za Biblią Tysiąclecia). [przypis edytorski]
235. Woda mi sięga po szyję. Ugrzązłem w mule topieli i nie mam nigdzie oparcia, trafiłem na wodną głębinę i nurt wody mnie porywa — Ps 69, 2-3 (cytat za Biblią Tysiąclecia). [przypis edytorski]
236. upas — trujące drzewo z rodziny morwowo-figowej. [przypis edytorski]
237. Grimsby — angielskie miasto w hrabstwie Lincolnshire. [przypis edytorski]
238. Morze Śródziemne — morze międzykontynentalne leżące pomiędzy Europą, Afryką i Azją. [przypis edytorski]
239. Petersburg — miasto w płn. Rosji. [przypis edytorski]
240. signorina (wł.) — panienka. [przypis edytorski]
241. Messalina a. Valeria Messalina (ok. 17–48) — cesarzowa rzymska, małżonka Klaudiusza, znana nimfomanka. [przypis edytorski]
242. epikurejczyk — zwolennik epikureizmu, doktryny filozoficznej, zgodnie z którą przyjemność prowadzi do szczęścia; także: osoba dążąca do nieskrępowanego korzystania z życia. [przypis edytorski]