243. Ich wäge die Gedanken in der Schale meines Zornes! Und die Werke mit dem Gewicht meines Grimms (niem.) — Ja ważę myśli na szali mojego gniewu, a czyny ciężarami mojej wściekłości w przekładzie Michała Budzyńskiego (wyd. 1900 r.); cytat z dramatu Zbójcy Friedricha Schillera (1759–1805). [przypis edytorski]
244. kamrat (daw.) — kompan, towarzysz. [przypis edytorski]
245. Morton — angielska miejscowość i parafia w hrabstwie Derbyshire. [przypis edytorski]
246. czasy Henryków — prawdopodobnie chodzi o rządy Henryka VII (1457–1509) i Henryka VIII (1491–1547) z dynastii Tudorów. [przypis edytorski]
247. Marsylia — miasto w płd. Francji, nad Morzem Śródziemnym. [przypis edytorski]
248. Powietrze było łagodne, rosa, niby balsam, opadała... (ang. The air was mild, the dew was balm) — nawiązanie do fragmentu utworu Waltera Scotta (1771–1832) The Lady of the Lake: Canto III: The air was mild, the wind was calm, The stream was smooth, the dew was balm. [przypis edytorski]
249. żona Lota — postać biblijna, małżonka Lota, bratanka patriarchy Abrahama, zamieniona w słup soli. [przypis edytorski]
250. statysta (daw.) — mąż stanu, polityk. [przypis edytorski]
251. Schiller, Friedrich (1759–1805) — niemiecki poeta, filozof, historyk, estetyk i dramaturg. [przypis edytorski]
252. Marmion — poemat Waltera Scotta (1771–1832), wydany w 1808 r. [przypis edytorski]