52. snać a. snadź (daw.) — widocznie, najwyraźniej. [przypis edytorski]
53. szczyr — gatunek byliny z rodziny wilczomleczowatych. [przypis edytorski]
54. osioł Balaama — właściwie: oślica; biblijną historię pochodzącego z Mezopotamii proroka Balaama i jego oślicy zawiera Księga Liczb (Lb 22). Balaam cieszył się wielką sławą jako prorok, który rozmawiał z samym Jahwe; pewnego razu został poproszony przez króla Moabu, Balaka, aby rzucił klątwę na Izraelitów, którzy pokonali właśnie Amorytów i zagrażali jego królestwu. Wezwany przez króla Moabitów Balaam wyruszył na jego spotkanie, mimo ostrzeżeń ze strony Boga; po drodze wysłany przez Boga anioł z wyciągniętym mieczem próbował zatrzymać proroka, lecz oślica trzykrotnie zmieniła drogę i uchroniła przed anielskim ciosem swojego właściciela. Ten jednak nie widział anioła i pastwił się nad zwierzęciem, nie rozumiejąc jego zachowania. Zbita trzykrotnie, oślica przemówiła wreszcie z woli Boga do swego właściciela, skarżąc się na jego postępowanie. Ostatecznie Balaam nie przeklął, lecz trzykrotnie pobłogosławił Izraelitów. [przypis edytorski]
55. Iakchos (mit. gr.) — młody bóg, przedstawiany w wieńcu z mirtu i pochodnią w dłoni, przewodnik misteriów eleuzyńskich; uważany za syna Zeusa i Demeter, Zeusa i Persefony a. Dionizosa i nimfy Aury. [przypis edytorski]
56. Sir Francis Drake — korsarz i odkrywca angielski z XVI wieku. [przypis tłumacza]
57. Gdyż nie ma ona dłoni, ani oczu, ani stóp, ani złotego skarbu włosów... — w oryg. „For hands she hath none, nor eyes, nor feet, nor golden Treasure of hair”, cytat z wiersza Algernona Charlesa Swinburne’a The Pilgrims. [przypis edytorski]
58. Kto zna tajemnice woli, ten może nawet wbrew aniołom triumfować — trawestacja motta z poetyckiego, baśniowego opowiadania Ligeia Edgara Allana Poe, który w całości brzmi: „And the will therein lieth, which dieth not. Who knoweth the mysteries of the will, with its vigor. For God is but a great will pervading all things by nature of its intentness. Man doth not yield himself to the angels, nor unto death utterly, save only through the weakness of his feeble will” (A w nim leży wola, która nie umiera. Który zna tajemnice woli z jej siłą. Albowiem Bóg jest tylko wielką wolą przenikającą wszystkie rzeczy z natury swej intencji. Człowiek nie poddaje się aniołom ani śmierci całkowitej, chyba że przez słabość swej słabej woli). [przypis edytorski]
59. cinquecento (wł.) — wiek XVI. [przypis edytorski]
60. Landseer, Edwin Henry (1802–1873) — ang. malarz i rzeźbiarz wiktoriański, animalista, ulubiony artysta królowej Wiktorii, niezwykle popularny w 2. poł. XIX w. wśród ang. klasy średniej; przyjaźnił się z wybitnymi osobistościami swego czasu, m.in. z Karolem Dickensem i Williamem Thackerayem; w 1850 otrzymał tytuł szlachecki. [przypis edytorski]
61. Hunt, William Henry (1790–1864) — ang. malarz naturalistycznych akwareli przedstawiających martwe natury oraz sceny rodzajowe. [przypis edytorski]