782. pogański synu! — jest złagodzeniem pierwszego stopnia, zaś „a taki synu!” złagodzeniem drugiego stopnia najbardziej obelżywego zwrotu: „skurwysynu”. U wszystkich narodów można zauważyć dążność do zastępowania zbyt drażliwych wyrazów lub zwrotów przez mniej dosadne, więcej „polityczne”. Tak np. chłop oświecony nie powtórzy w opowiadaniu „psiakrew”, lecz powie, że ktoś zaklął na czerwono lub, jeżeli to częściej bywało, wyrazi to zwrotem: ciągle, co słowo, epitet „psi” a. „psia”. Podobnie w życiu codziennym dodaje się „psia krew” zwrotami: psia mać, psie mięso, psia kość, psia wełna lub sierść, psia noga, a nawet psia kula. [przypis redakcyjny]
783. jagoda — policzek. [przypis edytorski]
784. pieńdziesiąt — dziś popr.: pięćdziesiąt. [przypis edytorski]
785. respektować — mieć wzgląd. [przypis redakcyjny]
786. practicatum axioma (łac.) — doświadczona prawda. [przypis redakcyjny]
787. zastąpić — tu: ponieść koszta, wydatki. [przypis redakcyjny]
788. curolik — cyrulik; lekarz. [przypis edytorski]
789. Skrzetuski, Mikołaj — porucznik starosty Franciszka Czarnkowskiego. W 1649 r. przewiózł z oblężonego Zbaraża listy do króla. „Ten człowiek z oblężenia tak ciężkiego zbaraskiego listy do króla JMci Kazimierza, wpław przez staw idąc, dziwną sztuką przeniosszy niezmaczane i kilka dni i nocy sztucznie tułając się przez wojska niezliczone prawie przeniósł do Lwowa, a tam za tak wielką swoję odwagę gardła i fortun zaledwie sto czerwonych złotych otrzymał” (Łoś, 49). [przypis redakcyjny]
790. zbita — tu: zbita w kupę, skupiona. [przypis redakcyjny]
791. potkać się — spotkać się a. potykać się, walczyć. [przypis edytorski]