348. skrzętnej gospodyni Marty (...) skromnej Marii, która (...) usiadła u nóg Zbawiciela, aby móc słuchać jego nauk boskich — postacie z Ewangelii wg Łukasza (Łk 10, 38–42). [przypis edytorski]
349. Tę smutną działalność autora Martwych dusz w ostatnich latach życia jego Pypin starał się wytłumaczyć... — [Pypin], Charakterystyki prądów literackich w Rosji, 1873. [przypis autorski]
350. Bain, Alexander (1818–1903) — szkocki filozof i psycholog; przedstawiciel empiryzmu. [przypis edytorski]
351. przenieść coś (daw.) — znieść, wytrzymać coś. [przypis edytorski]
352. Muromiec, Ilja — jeden z legendarnych ruskich bohaterów, znany z wielu ruskich bylin (ludowych poematów). [przypis edytorski]
353. ludowe epos (r.n.) — dziś popr.: ludowy epos (r.m.). [przypis edytorski]
354. Mała Ruś (hist.) — Ukraina. [przypis edytorski]
355. wielkoruski (hist.) — dotyczący Wielkiej Rusi, czyli Wielkorusi a. Wielkorosji, co pierwotnie odnosiło się do północno-wschodnich ziem ruskich, następnie do ziem Carstwa Rosyjskiego i Imperium Rosyjskiego. [przypis edytorski]
356. panslawizm — ruch polityczny w XIX w., dążący do zjednoczenia wszystkich narodów słowiańskich; jedna z najważniejszych odmian panslawizmu propagowała przywództwo Rosji carskiej wśród zjednoczonych Słowian. [przypis edytorski]
357. iliryjski — przym. od Iliria: staroż. kraina na wsch. wybrzeżu Adriatyku, obejmująca tereny obecnej Chorwacji, Bośni i Hercegowiny, Czarnogóry, Serbii i Albanii. [przypis edytorski]