21. z odźwiérka — z odrzwi. [przypis autorski]
22. widma (z ukr. відьма) — wiedźma, czarownica. [przypis edytorski]
23. oczami wartowana tylą — pilnowana przez tyle oczu. [przypis edytorski]
24. cyrkać — wyraz miejscowy, znaczy: skraplać, tryskać. [przypis autorski]
25. Topielec Ksenia — wprowadzona tu osoba topielicy Kseni jest także myśl pojęta w duchu miejscowych wierzeń i uprzedzeń. Nic się w Ukrainie ważnego nie stanie, czego by nie przepowiedziało nadzwyczajne zjawisko: coś dziwnego, coś tajemniczego. Bunt ukraiński, który tu nazywają koliszczyzną, i szczególniej rzeź humańska (o której, nawiasem wspomnimy, są współczesne i przez świadków pisane poemata i opisy, zapewnie nędzne pod względem sztuki, lecz ważne jako najwierniejszy obraz tej krwawej dramy) miała także być zwiastowaną przez nadprzyrodzone widzenia: między innymi przez dziwną obłąkaną kobietę czy opętaną, która z hukami i niezrozumiałą mową przebiegała sioła Ukrainy. Nie mam ja tu myśli tłumaczyć albo usprawiedliwiać pojęcia autora; zwracam tylko uwagę na miejscowy koloryt obrazu. [przypis autorski]
26. razem — tu: nagle, naraz. [przypis edytorski]
27. ataman — dowódca wojsk kozackich. [przypis edytorski]
28. klasła — dziś popr. forma: klasnęła. [przypis edytorski]
29. z pewnego czasu — od pewnego czasu. [przypis edytorski]
30. huk — tu: wołanie, pohukiwanie. [przypis edytorski]