412. końcem — tu: w celu. [przypis edytorski]
413. uiszczenie — dziś: ziszczenie, tj. zrealizowanie, wykonanie. [przypis edytorski]
414. w zdarzonej okoliczności — postępowanie Czartoryskich w czasie bezkrólewia 1764 r. [przypis redakcyjny]
415. sztupaj (z ros. stupaj!: ruszaj!) — pogardliwe oznaczenie żołnierza rosyjskiego. [przypis redakcyjny]
416. znamię — tu: sztandar. [przypis edytorski]
417. puszki rychtować — wycelować armaty. [przypis edytorski]
418. pod karabiny — dziś popr. forma N. lm: pod karabinami. [przypis edytorski]
419. Ukazują im sposoby do pozorniejszych formalności — rządy ościenne potrzebowały pomocy Polaków, biegłych w prawie polskim, którzy by wskazywali im sposób możliwie formalnie poprawnego urzeczywistnienia zamierzeń zaborczych i przygotowywali społeczeństwo polskie z wewnątrz; takimi doradcami i agentami szczególnie dla zaborców użytecznymi byli Podoski (następnie prymas) i Adam Poniński. [przypis redakcyjny]
420. nadgroda (daw., gw.) — nagroda. [przypis edytorski]
421. złe (daw.) — tu: zło. [przypis edytorski]