— Dałem zegarek, bo post chce mi robić meldung130 na polityczny za to, że prowadzę tajną robotę.
Ręce kapo rozprężyły się z wolna i opadły wzdłuż boków. Szczęka zwisła lekko jak u psa, któremu jest zbyt gorąco. Słuchając opowiadania, niezdecydowanie macha trzonkiem od łopaty.
— Idź do roboty — zdaje się, że ciebie dziś poniosą do obozu.
W tej chwili czyni błyskawiczny ruch, podrywa się na baczność i ściąga czapkę z głowy. Odskakuję, uderzony z tyłu rowerem. Zrywam czapkę. Unterscharführer, gospodarz z Harmenze, zeskakuje z roweru, czerwony ze zdenerwowania:
— Co się tu dzieje na tym zwariowanym komandzie? Dlaczego ci ludzie chodzą tam z poprzywiązywanymi kijami? To jest czas pracy!
— Oni nie umieją chodzić.
— Jak nie umieją, to ich zabić. A wie pan, że znowu zginęła gęś?
— Czego stoisz jak głupi pies? — wrzasnął kapo na mnie. — Andrej ma zrobić z nimi porządek. Los!131
Poleciałem ścieżką.
— Andrej, konczaj132 ich! Kapo kazał!