— Grzela powieda — zaczął znowu — „Niech uczą po naszemu, a nie chcą, to nie uchwalać szkoły, nie dawać ani grosza, przeciwić się”. A juści, tylko parobkowi łacno krzyknąć na gospodarza: „Robił nie będę, całuj me gdzieś” i uciec przed skarceniem. Ale naród nie ucieknie i za bunt kije wziąć weźmie, bo nikto drugi pleców za niego nie podstawi... To wama mówię: taniej wam wypadnie postawić szkołę niźli przeciwić się urzędom. A że po naszemu nie nauczają, prawda, ale i tak na Rusków nas nie przerobią, boć żaden pacierza ni między sobą nie będzie mówił inaczej, a jeno jak go matka nauczyła! Zaś na ostatku to wam jeszcze rzeknę: swoją ano stronę trzymajmy! A drą się między sobą panowie, nie nasza sprawa, niech się ta kłyźnią1100 i zagryzają. Takie nam braty jedne i drugie, że niechta ich morówka nie minie.
Zwarli się kole niego gęstwą i zakrzyczeli kiej na wściekłego psa. Na próżno młynarz brał go w obronę, na próżno i poniektóre za nim się ujmowały; Grzelowe stronniki już mu zaczęły pięściami wytrząchać, że może by i do czego gorszego doszło, ale stary Pryczek zakrzyczał:
— Strażniki słuchają!
Przycichło nagle, a stary wystąpił i jął prawić gniewnie:
— Świętą prawdę powiedział, swojego dobra patrzmy! Cichojta, hale, powiedziałeś swoje, to daj i drugiemu rzec swoje! Wydzierają się i myślą, co największe głowacze! Juści, żeby jeno w krzyku był rozum, to bele pyskacz miałby go więcej niźli sam proboszcz! Prześmiewajta się, juchy, a ja wam rzeknę, jak bywało pod te roki, kiej się to panowie buntowały. Dobrze baczę, jak nas tumaniły a przysięgały, że jak Polska będzie, to i wolę nam dadzą, i gronta z lasami, i wszystko! Obiecywały, mówiły, a kto drugi dał, co tera mamy, i jeszczek musiał ich pokarać, co nie chciały w niczym ulżyć narodowi! Słuchajta panów, kiedyśta głupie, ale mnie na plewy nie weźmie. Wiem ja, co znaczy ta ich Polska: że to jeno bat na nasze plecy, pańszczyzna i uciemiężenie! Jeszcze me...
— A dajże mu ta który w pysk, niech przestanie — wyrwał się jakiś głos.
— A tera — ciągnął dalej — ja taki sam pan jak inni. Prawo swoje mam i nikt me palcem tknąć nie śmie! Tam mi Polska, kaj mi dobrze, kaj mam...
Przerwały mu szydliwe głosy, bijące ze wszystkich stron niby gradem:
— Świnia też pokwikuje z kuntentności, a chwali se chliw i pełne koryto!
— I za to przykarmianie dostanie pałą w łeb i nożem po gardzieli!