Transcriber’s Note
Translation of the title in English: Expressions in English and Visayan.
This 1905 book was primarily meant for use by Cebuano speakers to learn English ‘by example.’ Given its ‘no grammar’ approach, it works equally well (or not) the other way round. The book starts with thematic lists of words, followed by a number of translated sentences on various themes, short sample letters, and concludes with a pronunciation guide (of English).
For modern users, two caveats apply: First, the spelling used is the old Spanish-derived orthography. This is fairly distinct from the modern orthography. The most conspicuous changes are: c is now written as either k or s, depending on the context; qui becomes ki, and gui becomes gi. The semivowel w is represented by o (For example, adlao for adlaw ‘sun’, or oala for wala ‘not’), and the semivowel y is not always written (for example, sia for siya ‘he’). The g with a tilde in the combination ng̃ is no longer used: modern Cebuano simply uses ng in that case. The preceding n is enough to indicate the correct pronunciation; when the g is to be pronounced, ngg is used. Second, the Cebuano used is sometimes rather formal, and does not reflect modern usage in many cases. Often, Spanish words have been abandoned in favor of English equivalents. Common contractions as used in speech have not been applied. Even a native Cebuano speaker might have trouble understanding some of the sentences, and will consider the language very ‘deep‘.
For English readers, a [translation of the table of contents] has been added.
Some more up-to-date resources for learning Cebuano on the internet are available from [binisaya.com], [bohol.ph], and [sandayong.com].
MG̃A PAQUIGPULONG
SA
ININGLES UG BINISAYA
GUINTUCOD
NI
P. Gregorio de Santiago
O. S. A.
Con licencia de los Superiores
MANILA: 1905
IMPRENTA DE SANTOS Y BERNAL
Echagüe 84, Sta. Cruz
En propiedad del autor.
PAHAMATNG̃ON
Ang pinasugdan niining libro ng̃a guihalad co canimo, hinigugmang magbabasa, mao da lang ug pila ca pagpamulong ng̃a binisaya ng̃a guihubad co sa iningles cay aron musugod sa pagsulti niining pinolong̃an ang mg̃a bata ng̃a guitonan co niana; uala co gayud mahunahuna ng̃a arang maquita ang sinulat co sa mg̃a talahodon ng̃a tao ng̃a managagda canaco sa pagcahingpit sa acong buhat, sa pagcahimo ug usa ca libro ng̃a tacus sa pagimprenta. Busa guipon-an ang guisugdan co sa lain laing mg̃a pagpamulong, ug ania man ing̃on sa pagcacabús sa acong quinaadman. Dili pacaing̃on mo ng̃a nagapaandac aco sa acong binuhat; hinsaydan man naco ng̃a daghan caha ang mg̃a sayop ng̃a hipalgan mo sa pagbasa sa ubang mg̃a pagpamulong; apan, maquilooy aco canimo ng̃a pasagdan mo lang canang mg̃a sayop, ug imong tanaon da ang tuyo co sa pagpanagana canimo sa dalan sa pagsulti sa iningles. Cay maculi man caayo ang pagsangpot sa ubang mg̃a pulong niining pinolong̃an, cun dili quita ogaling mudang̃up sa quinachila, uala idugang co ang pagcaloas nila ing̃on sa guipanagtuman sa mg̃a magsusulat sa iningles. Maquita mo usab ug mg̃a pulong ng̃a binisaya ng̃a lain man caha sa cahologan sa hindunggan mo ug buut aco ng̃a mahamatng̃on ca sa dacong calainan sa pagcasabut sa ubang mg̃a pulong sa tagsa ca longsod sa cabisay-an. Sa catapusan, ipang̃amuyo co canimo, hinigugmang magbabasa ng̃a ang quinaadman mo macapono unta sa pagcaculang niining basahon, ug cun macadang̃at aco ng̃a himuslan sia sa ubang mg̃a magbabasa igo man quining balos sa acong cabudlay.
ALFABETO NG̃A ININGLES
Ang mg̃a letra sa pinolong̃an ng̃a inglés ug ang mg̃a ng̃alan sa tagsa tagsa mao ang musonod:
| A | a | ei | N | n | en |
| B | b | bi | O | o | o |
| C | c | si | P | p | pi |
| D | d | di | Q | q | quiú |
| E | e | i | R | r | ar |
| F | f | ef | S | s | es |
| G | g | dyi | T | t | ti |
| H | h | ich | U | u | iu |
| I | i | ai | V | v | vi |
| J | j | dye | W | w | dobliú |
| K | k | que | X | x | ex |
| L | l | el | Y | y | uay |
| M | m | em | Z | z | sed |
Quining mg̃a letra guibahin man sa mg̃a vocal ug sa mg̃a consonante; nahatung̃ud sa nahaunang bahin ang mg̃a letra a, e, i, o, ug u, ug usahay usab ang w ug ang y cun quining duha guisundan sa laing letra; sa icaduhang bahin nahatung̃ud ang uban. Dili man ang tuyo co ang pagsaysay sa nagcalain laing mg̃a ting̃oga sa tagsa ca letra: quining tuyo pagatumanon sa gramática, ng̃a may catungdanan sa pagtodlo sa mg̃a agui sa pagsulti ug sa pagsulat ug maayo sa iningles. Labot pa niini; ang alfabeto ng̃a binisaya culang̃an sa ubang mg̃a letra[1], ug malisud man caayo ang pagpaquisabot sa pagsangpot sa uban ng̃a iningles sa sinulat lamang. Busa ang mahagugma macatoon sa pagcaloas nila sa dacong pagcahingpit magaquinahanglan gayud sa usa ca magtotoon, ng̃a canunay magapamati cania sa lain lain ng̃a mg̃a ting̃og nianang mang̃a letra, ug sa ing̃on niana ang tinonan macadaog sa hinay hinay sa mg̃a cabilinggan ng̃a hinpalgan sa ng̃atanan ng̃a buut magasulti ug maayo sa iningles. Tung̃ud niini ibutang co lang dinhi ang mg̃a vocal da ug ang pagcaloas nila, uban sa pipila ca regla ng̃a lactud, cay aron hibaloan sa magbabasa ang labing quinahanglanon.
A
| I. | Ang a guiting̃ug ing̃on sa ei sa mg̃a
pulong fate, make, date ug sa uban pa
maing̃on niining mg̃a sanglet.
Fate feit, make meik, date deit, shake
sheik, take teik, &.
|
| II. | Guiting̃ug ing̃on sa a sa mg̃a pulong
fat, mad, pad, hat, &.
Fat fat, mad mad, hat hat, cat cat,
&.
|
| III. | Guiting̃ug ing̃on sa aa, cun sa usa ca a
ng̃a dugay dugayon, sa mg̃a pulong maing̃on niini
ng̃a sumunud: far, car, &.
Far faar, car caar, bar baar, &.
|
| IV. | Guiting̃ug ing̃on sa o sa mg̃a sanglet
fall, call, all, &.
Call col, fall fol, all ol, bald bold,
walk wok, &.
|
| V. | Guiting̃ug ing̃on sa ea sa mg̃a pulong
fare, care, dare, &.
Dare dear, care kear, fare fear, &.
|
E
| I. | Guiting̃ug ing̃on sa i sa mg̃a pulong
mete, scene, we, she, &.
Mete mit, scene sin, we ui, she shi,
&.
|
| II. | Guiting̃ug ing̃on sa e sa mg̃a pulong
maing̃on niini pet, men, &.
Pet pet, men men, met met, hen hen,
&.
|
I
| I. | Guiting̃ug ing̃on sa ai sa mg̃a pulong
bite, pine, &.
Bite bait, pine pain, pike paik, shine
shain, &.
|
| II. | Guiting̃ug ing̃on sa i sa mg̃a pulong
bit, pick, pin, &.
Bit bit, pin pin, pig pig, kiss kis,
&.
|
O
| I. | Guiting̃ug ing̃on sa ou sa mg̃a pulong
note, rose, bone, &.
Note nout, rose rous, bone boun, stone
stoun, &.
|
| II. | Guiting̃ug ing̃on sa u sa mg̃a pulong
do, lose, move, &.
Do du, lose lus, move muv, who hu, whom
hum, &.
|
| III. | Guiting̃ug ing̃on sa o sa mg̃a pulong
not, hot, clock, &.
Not not, hot hot, clock clok, soft soft,
&.
|
| IV. | Guiting̃ug ing̃on sa oo cun sa usa ca o
ng̃a ta-as ta-ason, sa mg̃a pulong nor, for,
lord, &.
Nor noor, for foor, lord loord, horn
hoorn, &.
|
| V. | Dunay usab ug laing pagcaloas sa o ng̃a
guihing̃anlan sa mg̃a gramática eu
francés, ug maculi matoon quining ting̃uga cun dili
pamation ang pagcasangpot niana sa maong mg̃a inglés cun
americano. Canang ting̃ug matuman sa mg̃a pulong
maing̃on niini done, gone, son, some,
&. |
U
| I. | Guiting̃ug ing̃on sa iu sa mg̃a pulong
tube, tune, music, &.
Tube tiub, acute akiut, stupid stiupid, pure
piur, &.
|
| II. | Guiting̃ug ing̃on sa u sa mg̃a pulong
rude, rule, &.
Rude rud, rule rul, bull bul, pull pul,
&.
|
| III. | Guiting̃ug ing̃on sa eu francesa sa mg̃a
pulong tub, tun, begun, &. |
Quining ting̃uha magsama man sa naasuy co sa regla V sa letra o.
W
| Cun ang w ana-a sa sinugdan sa usa ca pulong maing̃on
niini wind, maoy consonante; apan cun guisundan sa laing letra
maoy vocal ug guiting̃ug ing̃on sa u.
Sow sou, few fiu, down daun, sweet suit,
&.
|
Y
| I. | Guiting̃ug ing̃on sa ai sa mg̃a pulong
maing̃on niini tyrant, deby, &.
Tyrant tairant, deby debai, rhyme raim, my
mai, cry crai, &.
|
| II. | Guiting̃ug ing̃on sa i sa mg̃a pulong
liberty, fancy, &.
Liberty liberti, vanity vaniti, fancy fansi,
&.
|
Quining letra y consonante man usab cun ana-a sa sinugdan sa usa ca pulong maing̃on niini year, yard, yellow, &.
Ang mg̃a regla ng̃a guihatag co sa pagcaloas sa mg̃a vocal duna man ug daghang mg̃a pagcagauas ng̃a arang maquita sa gramática ug ng̃a dili co ibutang dinhi cay malisud man ang pagpatima-an sa ng̃atanan ng̃a mg̃a pulong ng̃a dili macatuman sa tolomanon ng̃a guitodlo sa mg̃a maalam sa iningles. Tacus man usab ng̃a hibaloan sa magbabasa ng̃a ang pagcasangpot sa mg̃a letra ng̃a guisulat co sa ita-as sa tagsa ca vocal dili matuman sa pagsulti sa iningles sa usa ca agui ng̃a matinao. Busa ang mg̃a macatoon nianang pinolong̃an magmacugui unta sa pagpamati sa mg̃a americano, cay aron macadang̃at sia sa pagsulti sa dacong pagcahingpit.
[1] Sa pinolong̃an ng̃a bisaya totolo da ang mg̃a vocal: a, e cun i ug o cun u; apan sa iningles lilima man ug usahay ng̃ani ang w ug ang y, ug ang tagsa canila aduna man ug mg̃a ting̃ug ng̃a caogaling̃on nila ng̃a dili macasacot sa uban, ing̃on sa mg̃a regla ng̃a dinaclit ng̃a arang maquita sa magbabasa. Quinahanglan gayud ng̃a ang tinonan dili macaala sa nagcalain lain ng̃a mg̃a ting̃ug sa pagsulti, ug ng̃a dili usab ilisan nia ang mg̃a letra sa pagsulat nia sa iningles, hinoo magabantay sia unta ug maayo sa paghatag sa tagsa ca letra sa ting̃ug cun sa pagcamao ng̃a caogaling̃on niya.
Ang tao; lain laing mg̃a pagcabutang nia.
| The man | Ang tao |
| The men | Ang mg̃a tao |
| The birth | Ang pagcatao |
| Infancy | Ang pagcabata |
| An infant | Usa ca puya |
| A child | Usa ca bata |
| Male child[1] | Batang lalaqui |
| Female child | Batang babaye |
| The children | Ang mg̃a bata |
| Childhood | Ang pagcabata |
| The boy | Ang batang lalaqui |
| The girl | Ang batang babaye |
| Youth | Ang pagcabag-ong tao |
| A bachelor | Usa ca olitao |
| A maid | Usa ca dalaga |
| Young man | Lalaqui ng̃a batanon |
| Young woman | Babaye ng̃a batanon |
| A man | Usa ca lalaqui |
| A woman | Usa ca babaye |
| Manhood | Ang pagcahamtong |
| The married man | Ang lalaqui ng̃a miño |
| The married woman | Ang babaye ng̃a miño |
| An unmarried man | Usa ca lalaqui ng̃a dili miño |
| An unmarried woman | Usa ca babaye ng̃a dili miño |
| Paternity | Ang pagcaamahan |
| Maternity | Ang pagcainahan |
| Marriage | Ang magtiayon |
| Matrimony | Ang pagtiayon |
| The widower | Ang balo ng̃a lalaqui |
| The widow | Ang balo ng̃a babaye |
| Widowhood | Ang pagcabalo |
| Old age | Ang pagcatigulang |
| Old man | Lalaqui ng̃a tigulang |
| Old woman | Babayeng tigulang |
| An orphan | Usa ca ilo |
| Death | Ang camatayon |
| A master | Usa ca agalon |
| A servant | Usa ca sologo-on |
| A slave | Usa ca olipon |
| A friend | Usa ca higala |
| An enemy | Usa ca caauay |
| A guardian | Usa ca magbabaton |
| A ward | Usa ca binatonan |
| An heir | Usa ca manununud |
| A rich man | Usa ca salapian |
| A poor man | Usa ca macalolooy |
| A beggar | Usa ca paquilimos |
| A wise man | Usa ca maquinaadmanon |
| An ignorant man | Usa ca cabús |
| A fortunate man | Usa ca taong palad-an |
| An unfortunate man | Usa ca tao ng̃a ualay palad |
| A happy man | Usa ca bulahan |
| An unhappy man | Usa ca macalolooy |
| A white man | Usa ca taong maputi |
| A black man | Usa ca taong maitum |
| A half-breed | Usa ca mestizo |
| An owner | Usa ca tagya |
| A needed man | Usa ca mahang̃ul |
| A tall man | Usa ca tao ng̃a hata-as |
| A small man | Usa ca taong hamubo |
| A dwarf | Usa ca alipondoc |
| A blind man | Usa ca buta |
| One-eyed person | Buta sa picas |
| Squint-eyed man | Libat |
| A deaf person | Usa ca bung̃ul |
| A dumb person | Usa ca mama |
| A lame person | Usa ca piang |
| A maimed man | Usa ca pungcol |
| A humpback | Usa ca boctot |
| A benumbed man | Usa ca bacol |
| A bald man | Usa ca upaon |
| A flat-nosed man | Usa ca pislat |
| A big-nosed man | Usa ca ilong̃on |
| A big man | Usa ca taong supang |
| A lean person | Usa ca taong maniuang |
| A sick person | Usa ca masaquiton |
| A healthy man | Usa ca taong mapiscay ug lauas |
| The corpse | Ang minatay |
| The life | Ang quinabuhi |
| The name | Ang ng̃alan |
| The surname | Ang bansagon |
[1] Maing̃on man ng̃a sa binisaya quinahanglan ng̃a ang mg̃a pulong lalaqui ug babaye mucuyog guihapon sa mg̃a sustantivo cun ang nagasulti may tuyo sa paglain sa masculino sa femenino, ing̃on man usab sa iningles dunay male ug female, man ug woman, &. ug uban pa ng̃a guitodlo sa gramática. Male child, bata ng̃a lalaqui; female child, bata ng̃a babaye; man servant, sologo-on ng̃a lalaqui; maid servant, sologo-on ng̃a babaye, &. Quining tolomanon mao day pagasondon niadtong mg̃a sustantivo ng̃a muang̃ay sa cahologan sa masculino ug femenino; ing̃on man usab, dili sumpayon canang mg̃a pulong male, female, &. cun dili quinahanglanon ang paglain sa nagasulti sa lalaqui sa babaye, maing̃on sa guituman sa binisaya.
Ang panimalay; ang pagcacaubanan.
| The family | Ang panimalay |
| The parents | Ang mg̃a guinicanan |
| The husband | Ang bana |
| The wife | Ang asaua |
| Father | Amahan |
| Mother | Inahan |
| Nurse | Iua. Pasisiua |
| Son | Anac ng̃a lalaqui |
| Daughter | Anac ng̃a babaye |
| Grandfather | Apohan ng̃a lalaqui |
| Grandmother | Apohan ng̃a babaye |
| Grandson | Apo ng̃a lalaqui |
| Granddaughter | Apo ng̃a babaye |
| Step-father | Ama ama |
| Step-mother | Ina ina |
| Step-son | Hinabdos ng̃a lalaqui |
| Step-daughter | Hinabdos ng̃a babaye |
| Godfather | Ama-on |
| Godmother | Ina-on |
| Godson | Quinogos ng̃a lalaqui |
| Goddaughter | Quinogos ng̃a babaye |
| Brother | Igso-on ng̃a lalaqui |
| Sister | Igso-on ng̃a babaye |
| Twins | Mg̃a caluha |
| Brotherhood | Caigso-onan |
| The eldest brother | Ang quinamagulang̃an |
| Elder brother | Magulang |
| Younger brother | Manghod |
| Youngest brother | Quinamangholan |
| First-born | Pang̃anay |
| Relationship | Pagcacaubanan |
| Kindred | Cabanayan |
| The relations | Ang mg̃a caubanan |
| Brother-in-law | Bayao ng̃a lalaqui |
| Sister-in-law | Bayao ng̃a babaye |
| Father-in-law | Ogang̃an ng̃a lalaqui |
| Mother-in-law | Ogang̃an ng̃a babaye |
| Son-in-law | Masamong |
| Daughter-in-law | Binalaye |
| Uncle | Oyo-an |
| Aunt | Ia-an |
| Nephew | Pagumangcon ng̃a lalaqui |
| Niece | Pagumangcon ng̃a babaye |
| Male cousin | Igagao ng̃a lalaqui |
| Female cousin | Igagao ng̃a babaye |
| First cousin | Igagao itagsa |
| Second cousin | Igagao itagurha |
| Foster brothers | Magso-on sa gatas |
| Natural child | Anac sa goa |
| Forefathers | Mg̃a catigulang̃an |
| Offspring | Mg̃a caliuatan |
| Betrothal | Pamalaye |
| Bridegroom | Palamanhon |
| Bride | Pang̃asauon |
| Wedding | Pagcasal |
Ang calag; ang mg̃a virtud ug ang mg̃a vicio.
| The soul | Ang calag |
| Memory | Panomdoman |
| Reason | Huna huna |
| Understanding | Ihihibalo |
| Wisdom | Quinaadman |
| Will | Cabubuton |
| To will | Pagbuut |
| To think | Paghuna huna |
| Mind | Huna huna |
| Knowledge | Paghibalo. Caalam |
| To wish | Pagting̃uha |
| To love | Paghigugma |
| To hate | Pagcadumut |
| To understand | Pagsabot |
| To comprehend | Pagtoquib |
| To know | Paghibalo |
| To remind | Pagdumdum |
| To doubt | Pagduha duha |
| The love | Ang gugma |
| The hatred | Ang cadumut |
| Wish. Desire | Ting̃oha |
| Thought | Huna huna |
| Forgetfulness | Paghicalimot |
| Suspicion | Catahap |
| Shame | Caulao |
| Honor | Cadongganan |
| Virtue | Virtud |
| Vice | Vicio |
| Sin | Sala |
| Sinner | Macasasala |
| Fault | Paglapas |
| Goodness | Caayo |
| Evil | Cadaot |
| Faith | Pagto-o |
| Hope | Paglaom |
| Charity | Paghigugma |
| The lover | Ang nahagugma |
| The loved | Ang hinigugma |
| Justice | Catarong̃an |
| A just | Usa ca matarung |
| An unjust | Usa ca taong dili matarung |
| Prudence | Pagcabuutan |
| Fortitude | Calig-onan |
| Temperance | Casarang̃an |
| Pride | Pagpalabi labi |
| Humility | Pagpaubus |
| Covetousness | Cahicao |
| Liberality | Calolot |
| Anger | Caligutgut |
| Patience | Pagantos |
| Gluttony | Caulit |
| Envy | Casina |
| A proud man | Usa ca palabilabihon |
| A humble man | Usa ca mapaubsanon |
| A covetous man | Usa ca mahicaon |
| The angry man | Ang maligutguton |
| The envious man | Ang masinahon |
| Meekness | Caaghop |
| Kindness | Pagcalolot |
| Sloth | Cataca |
| Diligence | Cacogui |
| Piety | Puang̃ud |
| Clemency | Calooy |
| Chastity | Caolay |
| Obedience | Pagsogot |
| A lie | Usa ca pagbacac |
| A liar | Usa ca bacacon |
| A thief | Usa ca cauatan |
| Vanity | Parayeg |
| Haughty | Palabilabihon |
| Naughty | Dautan |
| Showy | Parayegon |
| Boaster | Maandacon |
| Gambler | Sugarol |
| Cautious | Buutan |
| Docile | Masinogtanon |
| Foolish | Hong̃og. Buang |
| Crafty | Maloibon |
| Fearful | Mahadlocon |
| Rascal | Tampalasan |
| Brave | Maisug |
| Cruel | Mapintas |
| Deceitful | Malimbong̃on |
| Stupid | Maborong |
| Courteous | Maabiabihon |
| Grave | Maligdong |
| Discreet | Buutan |
| Quarrelsome | Tigcasamoc |
| Rash | Mang̃ahason |
| Affable | Nayanayaon |
| Charitable | Maloloyon |
| Diligent | Mapiscayon |
| Faithful | Saliganan |
| Generous | Maghalatagon |
| Merciful | Manguilooyan |
| Merciless | Ualay calooy |
| Patient | Maantoson |
| Selfish | Sinacoan |
| Light | Maga-an ug buut |
| Coward | Talaoan |
| Tale-bearer | Tabian |
| Flatterer | Tigolog olog |
| Grateful | Matalamdon |
| Ungrateful | Dili matalamdon |
| Slothful | Tapolan |
| Idle. Lazy | Balanghon |
| Prodigal | Mausicon |
| Adulterer | Tigpanapao |
| Murderer | Mamomono |
| Swearer | Tigpamalicas |
| Slanderer | Tigbutang butang |
| Censurer | Malibacon |
| Drunkard | Palahubog |
| Jealous | Magbuho-on |
| Revengeful | Magbabalos ug dautan |
| Guilty | Malapason |
| Polite | Matinahoron |
| Disobedient | Masuquihon |
| Careless | Ualay pagbantay |
| Careful | Magbinantayon |
| Diligent | Macoguihon |
| Constant | Magpadayon |
| Devout | Devotos |
| Lewd | Maolag |
| Passionate | Maligotgoton |
| Merry | Malipayon |
| Impudent | Ualay caulao |
| Assiduous | Matinumanon |
| Lovely | Hiligugmaon |
| The calumny | Ang butang butang |
| The compassion | Ang calooy |
| The fear | Ang cahadluc |
| A crime | Usa ca dacong sala |
| The cruelty | Ang cabang̃is |
| The cupidity | Ang caibog |
| Disgust | Casaquit |
| The error | Ang sayop |
| The flattery | Ang pagcaolog olog |
| The knavery | Ang pagcalimbong |
| The ignorance | Ang pagcacabús |
| The imbecility | Ang pagcahong̃og |
| The incredulity | Ang pagcaualay pagto-o |
| Indifference | Ang pagcaualay tagad |
| Iniquity | Ang pagcadautan |
| Innocence | Ang pagcaputung |
| Wickedness | Ang pagcadautan |
| Zeal | Caicog |
Ang lauas sa tao; ang mg̃a balatian.
| The human body | Ang lauas sa tao |
| The senses | Ang mg̃a balatian |
| The head | Ang olo |
| Face | Naong |
| Forehead | Agtang |
| Hair | Buhoc |
| Crown of the head | Alingpolo |
| Temple | Dung̃an dung̃an |
| An eye | Usa ca mata |
| Eyelids | Mg̃a tabontabon |
| Eye-lash | Piloc |
| Eye-brow | Quilay |
| Apple of the eye | Calimutao |
| To wink | Pagpamiloc |
| Sight | Ang italanao |
| To see | Pagquita |
| To look at | Pagtanao. Pagsolong |
| To peep | Paglili |
| To hint | Pagquilo |
| To weep | Paghilac |
| The ear | Ang dalonggan |
| Hearing | Idolong̃og |
| To hear | Pagcadung̃og |
| To listen | Pagpatalinghog |
| The nose | Ang ilong |
| Nostrils | Mg̃a long̃ag-an |
| To smell | Pagpaninghot |
| Smell | Isilinghot |
| The mouth | Ang baba |
| A tooth | Usa ca ng̃ipon |
| The teeth | Ang mg̃a ng̃ipon |
| The canine-teeth | Ang mg̃a tang̃o |
| The molar-teeth | Ang mg̃a bag-ang |
| Gum | Lag-os |
| The tongue | Ang dilá |
| Lips | Mg̃a ng̃abil |
| The palate | Ang aling̃agng̃ag |
| Taste | Itililao |
| To taste | Pagtilao |
| To eat | Pagcaon |
| To drink | Paginom |
| The chin | Ang solang |
| The brain | Ang otoc |
| The skull | Ang bagol bagol |
| The cheeks | Ang mg̃a aping |
| The neck | Ang li-og |
| The nape of the neck | Ang tangcogo |
| Adam’s apple | Poac |
| Throat | Totonlan |
| Shoulders | Mg̃a abaga |
| The breast | Ang dughan |
| A rib | Usa ca gosoc |
| The backbone | Ang talodtod |
| The articulations | Ang mg̃a lutahan |
| The stomach | Ang coto coto |
| Sides | Mg̃a quilid |
| Belly | Tiyan |
| Lap | Sabac-an |
| The back | Ang boco boco |
| The waist | Ang hauac |
| Breasts | Ang suso |
| An arm | Usa ca bucton |
| Arm-pit | Iloc |
| Elbow | Sico |
| Wrist | Popolan |
| A hand | Usa ca camot |
| The right hand | Ang too |
| The left hand | Ang uala |
| The palm | Ang palad |
| A finger | Usa ca todlo |
| The thumb | Ang cumalagco |
| The forefinger | Ang itotodlo |
| The heart-finger | Ang tangboso |
| The ring-finger | Ang cuminlay |
| The little-finger | Ang cumingquing |
| The fist | Ang concon |
| Touch | Ihilicap |
| To touch | Paghicap. Pagcobil |
| A leg | Usa ca pa-a |
| Buttock | Dape dape |
| Groins | Ang mg̃a bolog |
| Hips | Mg̃a balatang |
| The knee | Ang tohod |
| The calf | Ang bates, bitiis |
| The ankle | Ang singcod |
| A foot | Usa ca ti-il |
| The feet | Ang mg̃a ti-il |
| The sole | Ang lapa lapa |
| The toes | Ang mg̃a todlo sa ti-il |
| Heel | Ticod |
| Skin | Panit |
| The bones | Ang mg̃a bucog |
| Flesh | Onod |
| The nerves | Ang mg̃a cusug |
| The veins | Ang mg̃a ogat |
| The heart | Ang casing casing |
| Liver | Atay |
| Lungs | Mg̃a bag-a |
| Kidneys | Mg̃a amimislon |
| Spleen | Hagolila |
| Bile | Apdo |
| Blood | Dugo |
| Guts | Tinay |
| Sweat | Sing̃ut |
| Tears | Mg̃a luha |
| Phlegm | Sip-on |
| Spittle | Loa |
| Slaver | Lauay |
| Beard | Bung̃ut |
| Moustache | Bigote |
| Down | Balhibo |
| The nails | Ang mg̃a coco |
| Freckles | Mg̃a boloc |
| Blearedness | Mota |
| Mole | Alom |
Lain laing mg̃a butang ng̃a nahatung̃ud sa lauas.
| Laughter | Pagcataua |
| Weeping | Pagcahilac |
| Respiration | Pagginhaua |
| Sigh | Paghupao |
| Sobbing | Pagbacho |
| Sneezing | Pagbaha-on |
| Thirst | Cauhao |
| Hunger | Gutum |
| Sleep | Pagcatolog |
| Waking | Pagtucao |
| Rest | Paghouay |
| Lassitude | Cabudlay. Calaylay |
| Voice | Ting̃ug |
| Beauty | Catahom |
| Ugliness | Cang̃il-ad |
| Health | Capiscay |
| Illness | Casaquit |
| Tallness | Cata-as |
| Meagreness | Caniuang |
| Look | Daguay |
| Weakness | Caluya |
| Strength | Caisug. Cusug |
| Appearance | Panauay |
| Yawning | Paghuyab |
| Stretching | Paghibid |
| Hiccough | Sid-oc |
| Belching | Pagpang̃ogab |
| Kiss | Haloc |
| Blowing | Hoyop |
| Fatness | Catamboc |
| Corpulent | Supang |
| Stout | Maisug |
| Lean | Maniuang |
| Black hair | Buhoc ng̃a maitum |
| Red hair | Buhoc ng̃a bulagao |
| Gray hair | Ubanon |
| Curled hair | Culong̃on |
| Digestion | Pagcalinis |
| To make water | Pagihi |
| To whistle | Pagtihol |
| To kiss | Paghaloc |
| To breathe | Pagginhaoa |
| To blow | Paghoyop |
| To cry | Pagtiabao |
| To sing | Pagcanta |
| To sleep | Pagcatolog |
| To dream | Pagdanggo |
| To snore | Paghagoc |
| To be hungry | Paggutum |
| To be thirsty | Paguhao |
Mg̃a saquit.
| Fever. Ague | Hilanat |
| Cold | Sip-on |
| Cough | Obo |
| Swelling | Hobag |
| Scab | Pono |
| Itch | Nuca |
| Wound | Samad |
| Asthma | Cutas |
| Consumption | Etica. Tisis |
| Anœmia | Culang ug dugo |
| Vertigo | Alipolong |
| Wen | Boctol |
| Pimples | Bugas |
| Fistula | Potic |
| Leprosy | Balahac |
| Small-pox | Boti |
| Dropsy | Hopong |
| Tetters | Bon-i |
| Bloody flux | Calibang ug dugo |
| Cut | Putul |
| Fall | Pagcaholog |
| Scarlatine | Dalap |
| Measles | Tipdas |
| Rupture | Damlac |
| Giddiness | Pagtupad |
| Flea-bite | Bong̃ag sing̃ot |
| Erysipelas | Apoy |
| Rheum | So-ot |
| Dew-worm | Bitoc |
| Burn | Pagcasunug |
| Cancer | Cancer |
| Blindness | Pagcabuta |
| Cholera | Cólera |
| Boil | Cobal |
| Madness | Pagcabuang |
| Dysentery | Paghibolos |
| Poisoning | Pagcahilo |
| Swoon | Capugdao |
| Fracture | Pagcabali sa bucoc |
| Gout | Tibac |
| Hemorrhoids | But-but |
| Sick headache | Tampihac |
| Dumbness | Pagcamama |
| Plague | Peste |
| Sting | Pinac-an |
| Deafness | Pagcabong̃ol |
| Whitlow | Basol |
| Furuncle | Balusot |
| Earache | Saquit sa dalonggan |
| Head-ache | Calabad sa olo |
| Tooth-ache | Saquit sa bag-ang |
| Stomach-ache | Caso-ol sa coto coto |
| Sore eyes | Taguimata |
| Sore fingers | Saquit sa mg̃a todlo |
| Sore throat | Saquit sa totonlan |
| Sore feet | Saquit sa mg̃a ti-il |
Mg̃a tambal.
| Sarsaparrilla | Banag |
| Philippine oil | Tagolaoay |
| Purslane | Olasiman |
| Immortelle | Siempreviva |
| Sage | Dalapot. Gabon |
| Rhubarb | Ruibarbo |
| Rue | Ruda |
| Rosemary | Romero |
| Quinina | Quinina. Dita |
| Chamomile | Manzanilla |
| Mallows | Tabin |
| Nightshade | Lubi lubi |
| Mint | Yerba buena |
| Ricinus | Tang̃an tang̃an |
| Saffron | Dulao |
| Balsamine | Palea |
| Coloquintida | Salag salag |
| Betel-nut | Bonga |
| Egg-plant | Talon |
| Mug-wort | Bangcodo |
| Celery | Apio |
| Elder | Saliargao |
| Chaste-tree | Lagundi |
| Ginger | Luy-a |
| Aloe | Acibar |
| Antypirine | Antipirina |
| Camphor | Alcanfor |
| Camphorate brandy | Aguardinte alcanforado |
| Chloroform | Cloroformo |
| Ether | Eter |
| Laudanum | Láudano |
| Opium | Opio |
| Ptisan | Tisana |
| Purge | Purga |
| Ointment | Pomada |
| Pill | Píldoras |
| Morphine | Morfina |
| Magnesia | Magnesia |
| Mustard | Mostaza |
| Linseed-meal | Harina de linaza |
| Cerato | Cerato |
| Fruit salt | Sal de frutas |
| Cathartic salt | Sal catártica |
| Sedlits salt | Sedlitz |
| Baths | Mg̃a pagcaligo |
| Medicine | Tambal |
| Frictions | Pagcahilot |
| Cupping-glass | Ventosa |
| Clyster | Lavativa |
| Cataplasm | Hampol |
| Bandage | Ba-at |
| To cure | Pagtambal |
| To bathe | Pagcaligo |
| To vaccinate | Pagcadlit |
Ang ciudad.
| City. Town | Ciudad |
| Street | Dalan |
| Walk | Sodoy sodoyan |
| Garden | Tanaman sa mg̃a bulac |
| Botanical garden | Jardín botánico |
| House | Balay |
| City-hall | Municipio |
| Cathedral | Catedral |
| Church | Singbahan |
| Convent | Convento |
| Nunnery | Convento sa mg̃a monja |
| Palace | Palacio |
| Quarter | Cuartel |
| Hospital | Hospital |
| Tower | Cota |
| Custom-house | Aduana |
| Post-office | Administracion sa correos |
| Market | Tianggui. Mercado |
| College | Colegio |
| Seminary | Seminario |
| School-house | Escuelahan |
| Naval academy | Academia naval |
| Military academy | Academia militar |
| University | Universidad |
| Lyceum | Liceo |
| Square | Plaza |
| Theatre | Teatro |
| Telegraph office | Oficina sa telégrafos |
| Hotel | Hotel |
| Inn | Doong |
| Restaurant | Restaurant |
| Shop | Tienda |
| Manufactory | Fábrica |
| Stores | Almacenes |
| Stationery | Baliguia-an ug papel, &. |
| Bakery | Buluhatan ug pan |
| Brewery | Buluhatan ug cerveza |
| Pottery | Buluhatan ug mg̃a colon, &. |
| Groceries | Baliguia-an ug panacot |
| Dairy | Baliguia-an ug gatas |
| Printing-office | Imprenta |
| Shoemaker’s shop | Buluhatan ug mg̃a sapin |
| Blacksmith’s shop | Herrería |
| Linen-draper’s shop | Baliguia-an ug panapton ng̃a hilo |
| Dispensary | Botica. Farmacia |
| Laundry | Bunac-an |
| Book-seller’s shop | Baliguia-an ug mg̃a libro |
| Tailor shop | Sastrería. Tahianan |
| Barber shop | Barbería. Alotanan |
| Jail | Bilanggoan |
| Gambling-house | Sugal-an |
| Coffee-house | Café |
| Cockfight | Bulang̃an |
| Bar | Tanguayan |
| Billiards saloon | Dula-an sa billar |
| Cigar store | Baliguia-an ug tabaco |
| Upholstery | Baliguia-an sa mg̃a mueble |
| Confectionery | Baliguia-an ug matamis |
| Millinery | Modista |
| Hemp-market | Mercado sa lanot |
| Rice-market | Tianggui sa bugas |
| Sugar-market | Tianggui sa azucar |
| Fish-market | Tianggui sa mg̃a isda |
| Jewelry | Baliguia-an sa mg̃a hias |
| Watchmaker’s shop | Buluhatan sa mg̃a horasan |
| Bank | Banco |
Ang singbahan.
| The cathedral | Ang catedral |
| The church | Ang singbahan |
| The chapel | Ang capilla |
| The oratory | Ang oratorio |
| The cemetery | Ang cementerio |
| A grave | Usa ca lubng̃anan |
| The steeple | Ang torre |
| The belfry | Ang campanario |
| The cupola | Ang cúpula |
| The naves | Ang mg̃a nave |
| An altar | Usa ca altar |
| High altar | Altar mayor |
| The pulpit | Ang ualihan |
| Praying-desk | Lodhanan |
| The organ | Ang órgano |
| The confessional | Ang confesalan |
| Benches | Mg̃a banco |
| An image | Usa ca larauan |
| A picture | Usa ca cuadro |
| Bells | Mg̃a campana |
| A bell | Usa ca campanilla |
| The parish | Ang parroquia |
| Amice | Amito |
| Alb | Alba |
| Girdle | Cíngulo |
| Stole | Estola |
| Maniple | Manípulo |
| Chasuble | Casulla |
| Cope | Capa |
| Dalmatica | Dalmática |
| Mitre | Mitra |
| Chalice | Caliz |
| Paten | Patena |
| Altar-cloth | Manteles |
| Linen altar | Corporales |
| Monstrance | Viril |
| Pix | Copon |
| Pax | La paz. Portapaz |
| Censer | Incensario |
| Vessel for incense | Naveta |
| Holy-water-pot | Acetre |
| Cross | Cruz |
| Crucifix | Crucifijo |
| Surplice | Sobrepelliz |
| Small cassock | Sotanilla |
| Cassock. Sotana | Sotana |
| Roquet | Roquete |
| The curtains | Ang mg̃a cortina |
| The hangings | Ang mg̃a colgadura |
| Sacristy | Sacristía |
| Choir | Coro |
| Baptismal-font | Buñagan |
| Stoup | Benditahan |
| Lectern | Facistol |
| Missal-stand | Atril |
| Candlestick | Candelero |
| Lustre | Arañas |
| Missal | Misal |
| Ritual | Ritual |
| Standard | Estandarte |
| Bier | Long̃on |
Ang balay.
| A house | Usa ca balay |
| Stone-house | Balay ng̃a bato |
| Iron-house | Balay ng̃a puthao |
| Brick-house | Balay ng̃a ladrillo |
| Wooden-house | Balay ng̃a cahuy |
| Wall | Cota. Paril |
| Thin-wall | Bongbong |
| A cottage | Usa ca payag |
| Home | Balay. Pinuyanan |
| Staircase | Hagdan |
| A step | Usa ca ang-ang |
| A room | Usa ca cuarto |
| The parlor | Ang salas |
| Sitting-room | Descanso |
| Bedroom | Cuarto ng̃a pagahigdaan |
| Bath-room | Caligoan |
| Dining-room | Calan-an |
| Passage | Corredor |
| Bridge | Latayan |
| Hall | Salón |
| Porch | Silong |
| Kitchen | Cocina |
| Chimney | Alasohan |
| Hearth | Dapog |
| Roof | Atop |
| Zinc-roof | Atop ng̃a zinc |
| Tile-roof | Atop ng̃a tisa |
| Palm-roof | Atop ng̃a paod |
| Straw-roof | Atop ng̃a cogon |
| Lightning-rod | Pararrayos |
| Ceiling | Quízame |
| Floor | Salug |
| Window | Talamboan. Ventana |
| Door | Pulta. Tacop |
| Street-door | Tugcalan |
| Yard | Sauang |
| Pantry | Despensa |
| Cellar | Pensa. Bodega |
| Coach-house | Cochera |
| Stable | Caballeriza |
| Water closets | Calibang̃an |
| Laundry | Bunac-an |
| Pigeon-house | Salampatihan |
| Fold | Carnerohan |
| Poulterer | Manuc-an |
| Hog-sty | Tangcal sa mg̃a babuy |
| Cistern | Algibe |
Ang casangcapan con ang mg̃a galamiton sa balay.
| Furniture | Mg̃a mueble |
| A table | Usa ca lamesa |
| A round table | Usa ca velador |
| A console | Usa ca consola |
| A bench | Usa ca langcape, banco |
| A chair | Usa ca silla |
| Arm-chair | Butaca |
| Large-chair | Perezosa |
| Rocking-chair | Mecedora. Lia lia |
| A sofa | Usa ca sofá |
| A lounge | Usa ca canapé |
| A seat | Usa ca lingcodanan |
| A cushion | Usa ca cojín |
| A mirror | Usa ca salamín |
| A desk | Usa ca sulatan |
| Writing desk | Sulatan |
| A picture | Usa ca cuadro |
| A portrait | Usa ca retrato |
| A carpet | Usa ca alfombra |
| A bed | Usa ca higdaan |
| A cradle | Usa ca duyang |
| A hammock | Usa ca hamaca |
| Washing-stand | Hunauan |
| A screen | Usa ca biombo |
| A lamp | Usa ca quinqué, lámpara |
| A lustre | Usa ca araña |
| A chandelier | Usa ca candelabro |
| A candlestick | Usa ca candelero |
| A shelf | Usa ca estante |
| A book case | Usa ca estante sa mg̃a libro |
| A dresser | Usa ca aparador |
| A sideboard | Usa ca alacena |
| A bureau | Usa ca cómoda |
| A time piece | Usa ca horasan |
| A clock | Usa ca horasan |
| A piano | Usa ca piano |
| A trunk | Usa ca caban |
| A box | Usa ca caja |
| Hat-stand | Percha |
| Stick-stand | Bastonera |
| Curtain | Cortina |
| Cage | Jaula |
| Flower-pot | Macetero |
| Maize-mill | Ligsanan |
| Coffee-mill | Ligsanan sa café |
| Loom | Halablan |
| Distaff | Galing̃an |
| A key | Usa ca llave |
| A lock | Usa ca llavihan |
| A padlock | Usa ca candado |
| A broom | Usa ca silhig |
| A feather-brush | Usa ca paspas |
Mg̃a panapton ng̃a nagcalain lain.
| Satin | Satín |
| Damask | Damasco |
| Flax | Hilo |
| Linen cloth | Lienzo |
| Cambric | Cambray. Batista |
| Silk | Seda |
| Velvet | Terciopelo |
| Gauze | Gasa |
| Cotton | Algodon. Lumpot |
| Wool | Lana |
| Drill | Dril |
| Calico | Espartero. Coquillo |
| Blond lace | Blonda |
| Cashmire | Cachemira |
| Canvas | Lona |
| Crape | Crespon |
| Lace | Encaje |
| Woollen cloth | Paño |
| Flannel | Franela |
| Merinos | Merino |
| Muslin | Muselina |
| Mohair | Moaré |
| Cotton-cambric | Percal |
| Raso | Satín. Raso |
| Condiman | Condiman |
| Cloth | Panapton |
| Stuffs | Lain laing mg̃a panapton |
Mg̃a visti.
| Clothes | Visti sa lalaque |
| Dresses | Visti sa babaye |
| Hat | Calo sa lalaque |
| Bonnet | Calo sa babaye |
| Cap | Gorro |
| Coat | Chaqueta |
| Short jacket | Americana |
| Frock coat | Levita |
| Waistcoat. Vest | Chaleco |
| Trousers | Pantalones. Calzones |
| Drawers | Calzoncillos |
| Stockings | Medias |
| Socks | Calcetines |
| Shoes | Mg̃a sapin |
| Boots | Botas |
| Undershirt | Camisin |
| Shirt | Sinina sa lalaque |
| Shift | Sinina sa babaye |
| Collar | Cuello |
| Cuffs | Puños |
| Cravat. Necktie | Corbata |
| Braces | Tirantes |
| Kerchief | Paño |
| Neckerchief | Candonga |
| Handkerchief | Pañuelo |
| Slippers | Sinelas |
| Ladies’ boots | Botines |
| Flannel shirt | Sinina ng̃a franela |
| Chinese shirt | Camisa de chino |
| Piña shift | Sinina ng̃a piña |
| Silk shift | Sinina ng̃a seda |
| Chemise | Camison |
| Jacket | Camiseta |
| Skirt | Saya |
| Petticoat | Naguas. Enaguas |
| Corset | Corsé |
| Waist | Corpiño |
| Blouse | Blusa |
| Shawl | Chal |
| Mantle | Mantilla |
| Veil | Velo |
| Dressing gown | Bata |
| Girdle | Bacos. Cinturón |
| Belt | Baat. Faja |
| Laze | Lazo. Listón |
| Swadling | Mg̃a hapin |
| Gloves | Mg̃a guantes |
| Garters | Bang̃an |
| Gaiters | Polainas |
| A dress | Usa ca visti |
| A costume | Usa ca traje |
| A linen | Usa ca ilisan |
| Lining | Hanig. Sapao |
| Corsage | Calauasan |
| Sleeves | Mg̃a bocton |
| Pocket | Bolsillo |
Mg̃a dayan dayan, mg̃a hias, &.
| Ring | Singsing |
| Ear-rings | Areos. Aretes |
| Necklace | Collar. Cuentas |
| Pin | Alfiler |
| Cravat-pin | Alfiler sa corbata |
| Bonnet-pin | Alfiler sa calo |
| Breast-pin | Prendedor |
| Hair-pin | Horquilla. Tranca |
| Bracelet | Baclao. Brazalete |
| Bracelets | Baluso. Pulseras |
| Brooch | Gausing. Broche |
| Parasol | Payong |
| Umbrella | Payong |
| Comb | Sudlay |
| Flat purse | Portamonedas. Puntil |
| Jewels | Mg̃a hias |
| Chain | Cadena. Talicala |
| Fan | Pay pay |
| Stick. Cane | Songcod. Bastón |
| Watch | Horasan |
| Spectacles | Anteojos |
| Rosary | Rosariohan |
| Prayer book | Palang̃adyean |
| Wig | Peluca |
| Plaiting | Salapil |
| Embroidery | Binoldahan |
| Knitting | Gancillo |
| Buckle | Hebilla |
| Medal | Medalla |
| Locket | Medallón |
Mg̃a galamiton sa pagcaon ug sa paginom.
| Dining-table | Lamesa ng̃a pagacan-an |
| Table-cloth | Manteles |
| Napkin | Servilleta |
| Plate | Pinggan |
| Dish | Fuente |
| Salver | Bandeja. Abandejado |
| A knife | Usa ca cuchillo |
| A spoon | Usa ca cuchara |
| A fork | Usa ca tenedor |
| A glass | Usa ca vaso |
| A bottle | Usa ca botella |
| Wine-bottle[1] | Botella sa vino |
| Water-bottle | Botella sa tubig |
| Cruet | Sudlanan sa suca |
| Pepper-box | Sudlanan sa pimienta |
| Oil-bottle | Lanahan |
| Teapot | Sudlanan sa sha |
| Coffee-pot | Sudlanan sa café |
| Cup | Taza. Copa |
| Chocolate-cup | Escoria |
| Coffee-cup | Taza sa café |
| Tea-cup | Taza sa sha |
| Liquor-cup | Copa sa licor |
| Beer-cup | Copa sa cerveza |
| Wine-glass | Vaso sa vino |
| Water-glass | Vaso sa tubig |
| Sugar-basin | Sudlanan sa azucar |
| Salt-cellar | Alasinan |
| Mustard-pot | Sudlanan sa mostaza |
| Tray | Bandeja |
| Bowl | Ponchera |
| Soup-tureen | Sopera |
| Cork-screw | Tirabuzón |
| Filter | Filtro |
| Cullender | Salahan |
| Toothpick | Hing̃iqui. Palito |
[1] Quinahanglan ng̃a dili masayop ang tinonan sa iningles sa paggamit niining mg̃a sustantivo ng̃a guihing̃anlan compuesto. Lain man wine-bottle, lain bottle of wine; ang nahauna may cahologan botella ng̃a pagasudlan ug vino, ug ang icaduha botella ng̃a may vino cun napono sa vino. Ang nahauna guihubad co sa mg̃a pulong botella sa vino ug ang icaduha botella ng̃a vino. Guiing̃on co quini cay usahay nadung̃ug man botella sa vino, botella sa tubig, &. ug masabut sa nagapamati botella ng̃a may vino, botella ng̃a may tubig, &. ug dili gayud mao ang cahologan niadtong mg̃a pagpamulong.
Mg̃a galamiton sa cocina.
| Boiler | Caldera |
| Caldron | Caldero |
| Potlid | Taclob |
| Skimmer | Loag ng̃a binohoan |
| Funnel | Embudo |
| Gridiron | Parrillas |
| Skewer | Asalan |
| Pot | Colong |
| Pestle | Docdocan |
| Frying-pan | Sarten. Calaha |
| Pan | Cazuela |
| Jar | Tadiao |
| Duster | Noog |
| Coffee-mill | Molino sa café |
| Chopping-block | Tartaran |
Mg̃a galamiton sa cuarto ng̃a pagahigda-an.
| Bed | Higda-an |
| Camp-bed | Catre |
| Straw-bed | Banig |
| Pillow | Unlang |
| Sheet | Habol ng̃a coquillo |
| Blanket | Habol |
| Spread. Quilt | Colcha |
| Mattress | Colchoneta |
| Mosquito-net | Mosquitero |
| Pillow-case | Funda |
| Night-table | Lamesa de noche |
| Alarm-clock | Despertador. Pulucaon |
| Candlestick | Palmatoria |
| Matches | Sacafuegos |
| Pot | Orinola. Ihianan |
| Stool | Taburete |
| Praying-desk | Ludhanan |
| Carpet | Alfombra |
| Shoe-horn | Calzador |
| Waxlight | Bujía |
| Lamp-shade | Pantalla |
| Watch-pocket | Relojera. Bulutang̃an sa horasan |
Ang panhunauan.
| Washing-stand | Hilamosan |
| Toilet | Panhunauan |
| Basin | Hunauan |
| Pitcher | Pichel |
| Looking-glass | Salamin |
| Towel | Pamahiran |
| Soap | Sabon |
| Comb | Sudlay |
| Scissors | Gunting |
| Brush | Cepillo |
| Tooth-brush | Cepillo sa ng̃ipon |
| Cloth-brush | Cepillo sa visti |
| Hair-brush | Cepillo sa buhoc |
| Hat-brush | Cepillo sa calo |
| Nail-brush | Cepillo sa coco |
| Powder | Polvos. Binocboc ng̃a mahomot |
| Razor | Navaja sa pagalot |
| Brush | Brocha |
| Hat-box | Sudlanan sa calo |
| Glove-box | Sudlanan sa guantes |
| Powder-box | Sudlanan sa binocboc |
| Blacking | Betún |
| Cosmetics | Cosmético |
| Rice-powder | Binocboc sa bugas |
| Finger-file | Limbas sa mg̃a coco |
| Jewel-box | Estuche. Sudlanan sa hias |
Ang sulatan.
| Desk | Sulatan |
| Books | Mg̃a libro |
| Copy-book | Cuaderno |
| Paper | Papel |
| A sheet | Usa ca pliego |
| A quire | Usa ca cuadernillo |
| A ream | Usa ca resma |
| Pocket-book | Cartera |
| The pen | Ang pluma |
| The pencil | Ang lapis |
| The penholder | Ang mango |
| The pen-knife | Ang cortaplumas |
| The ink | Ang tinta |
| The inkstand | Ang tintero |
| The ruler | Ang regla |
| The wafers | Ang mg̃a oblea |
| Sealing-wax | Lacre |
| Bell | Campanilla |
| Envelope | Sobre |
| Note-paper | Papel sa mg̃a sulat |
| Stamp | Sello sa correo |
| Seal | Patic |
| Slate | Pizarra |
| Rubber | Iquilias. Borrador |
| Blotting-paper | Papel secante |
| Sand-box | Salvadera |
| A card | Usa ca tarjeta |
| A billet | Usa ca billete |
| A letter | Usa ca sulat |
Ang capandayan.
| Chisel | Tiguib |
| The plumb | Ang tonton |
| The square | Ang escuala |
| The level | Ang nivel |
| The saw | Ang gabas |
| The plane | Ang cepilla, catam |
| The mallet | Ang pacang |
| The hammer | Ang bacbac |
| The auger | Ang barrena |
| Bit-stock | Adlong. Taladro |
| Gimlet | Barreno ng̃a diotay |
| Nippers | Quimpit |
| Ruler | Regla |
| Wrench | Birador. Destornillador |
| Adze | Bingcong |
| Compass | Compas |
| Burin | Buril |
| Pliers | Alicates |
| Axe | Oasay. Palacol |
| Vice | Tornillo |
| Lathe | Ladican |
| File | Limbas |
| A nail | Usa ca lansang |
| A wedge | Usa ca badyit |
Mg̃a galamiton sa mananalot.
| Razors | Mg̃a navaja |
| Shears | Gunting |
| Comb | Sudlay |
| Soap | Sabon |
| Razor-strop | Baylan |
| Brush | Brocha |
| Oil | Lana |
| Cosmetic | Cosmético |
| Pomade | Pomada |
| Powder | Polvos |
| Hair-brush | Cepillo sa buhoc |
| Towel | Pamahidan |
| Basin | Hunauan |
| Mirror | Salamin |
Capandayan sa magbobohat ug sapin.
| Awl | Hilihod |
| Hammer | Bacbac |
| Nail | Lansang |
| Cast | Holma |
| Shears | Gunting |
| Knife | Cuchilla |
| Peg | Tunuc |
| Pitch | Salong |
| Wax | Talo |
| Tallow | Sebo |
| Leather | Panit |
| Varnished leather | Charol |
Mg̃a bahin sa horasan.
| Hour-hand | Mano |
| Minute-hand | Minutero |
| Second-hand | Segundero |
| Main-spring | Muelle |
| Hair-spring | Buhoc |
| Watch-spring | Cuerda |
| Sphere | Esfera |
| Anchor | Ancora |
| Wheel | Ligid |
| Register | Registro |
| Pendulum | Péndula |
| Key | Llave |
| Chain | Cadena |
| Case | Caja |
Guarniciones, silla, &.
| Reins | Riendas |
| Bit | Bocado |
| Headstall | Cabezada |
| Whip | Fusta. Bonal |
| Stirrups | Estribos |
| Halter | Hocot |
| Saddle | Silla |
| Girths | Cincha |
| Harness | Guarniciones |
| Collar | Collera |
| Bridle | Freno |
| Spurs | Espuelas |
| Horse-shoe | Herradura |
Mg̃a armas, &.
| Fire-arms | Mg̃a luthanan |
| Side-arms | Mg̃a hing̃aniban |
| Gun | Fusil |
| Cannon | Luthanan. Cañón |
| Revolver | Revolver |
| Mortar | Mortero |
| Grenade | Granada |
| Ball | Bala |
| Cartouch | Cartucho |
| Cartridge-box | Cartuchera |
| Powder | Pólvora |
| Castle | Castillo |
| Redoubt | Reducto |
| Tower | Cota. Baluarte |
| Spear | Bangcao |
| Shield | Calasag |
| Arrow | Pana |
| Bow | Bosog |
| Saber | Sable |
| Sword | Espada |
| Bolo | Sungdang |
| Poniard | Baladao |
| Cris | Calis |
| Cutlass | Campilang |
| Army | Ejército |
| Artillery | Artillería |
| Infantry | Infantería |
| Cavalry | Caballería |
| Ambulance | Ambulancia |
| Navy | Armada |
Ang música.
| Music | Música |
| A musician | Usa ca músico |
| A singer | Usa ca cantor |
| Tenor | Tenor |
| Contralto | Contralto |
| Treble | Tiple |
| Bass | Bajo |
| To sing | Pagcanta |
| To play the guitar | Pagcoscos sa sesta |
| To play the piano | Pagpiano |
| To play on | Pagtocar. Pagpating̃ug |
| Piano | Piano |
| Organ | Organo |
| Harmonium | Harmonium |
| Harp | Harpa |
| Flute | Flauta |
| Clarionet | Clarinete |
| Bugle | Clarin |
| Trumpet | Trompeta |
| Trombone | Trombon |
| Hautboy | Oboe |
| Horn | Trompa |
| Cornet | Corneta |
| Pipe | Flautin |
| Baritone | Barítono |
| Lyre | Lira |
| Bassoon | Bajón |
| Violin | Violin |
| Violoncello | Violoncello |
| Viol | Viola |
| Violone | Contrabajo |
| Bandore | Bandurria |
| Guitar | Sesta |
| Accordion | Acordion |
| Drum | Tambor |
| Large drum | Bombo |
| Kettle drum | Timbal |
| Tambourine | Pandero |
| Whole note | Redonda |
| Half note | Blanca |
| Crotchet | Negra |
| Dotted note | Punto |
| Quaver | Corchea |
| Semiquaver | Semicorchea |
| Demi semiquaver | Fusa |
| Double demi semiquaver | Semifusa |
| Clef | Clave |
| G Clef | Clave de sol |
| F Clef | Clave de fa |
| C Clef | Clave de do |
| Sharp | Sostenido |
| Flat | Bemol |
| Natural | Becuadro |
| Tie | Ligadura |
| Rest | Silencio |
| Pause | Calderón |
| Key | Tecla |
| String | Cuerda |
| Bow | Arco |
| Bridge | Puente |
| Fret | Bidya |
| Orchestra | Orquesta |
| Band | Banda |
Mg̃a dula-an, mg̃a caliling̃auan.
| Billiards | Billar |
| Chess | Ajedrez |
| Dice | Dados |
| Dominos | Dominó |
| Lotto | Lotería |
| Draughts | Damas |
| Cards | Baraja. Cartas |
| Theatre | Teatro |
| Ball | Baile. Sayauan |
| Dance | Pagsayao |
| Gymnastics | Gimnasia |
| Swing | Abiogan |
| Fencing | Esgrima |
| Walking | Pagsodoy sodoy |
| Riding | Pagcabayo |
| Driving | Pagcarruage |
| Fishing | Pagpanagat |
| Swimming | Pagcalang̃oy |
| Running | Pagdalagan |
| To dance | Pagsayao |
| To swing | Pagduyan duyan |
| Top | Casing |
| Kite | Talabanoc |
| Races | Carreras |
| Carriage. Coach | Carruage |
| Bicycle | Bicicleta |
| To play at billiards | Pagdula sa billar |
| To play at cards | Pagbaraja |
| To play at ball | Pagdula sa pelota. Pagsipa |
| To play at dominos | Pagdominó |
| To play at chess | Pagajedrez |
Ang pagcaon.
| To eat | Pagcaon |
| Dining-room | Canan-an |
| To breakfast | Pagpainit |
| Breakfast | Painit |
| To lunch | Pagpamahao |
| Lunch | Pamahao |
| To dine | Pagpaniodto |
| Dinner | Paniodto |
| To sup | Pagpanihapon |
| Supper | Panihapon |
| Meal | Calanon |
| Feast | Convida. Convite |
| Vinegar | Suca |
| Oil | Lana |
| Salt | Asin |
| Pepper | Malisa |
| Mustard | Mostaza |
| Spices | Panacot |
| Cinnamon | Mana |
| Sauce | Salsa |
| Bread | Pan |
| Butter | Mantequilla |
| Lard | Manteca |
| Fat | Tambuc |
| Meat | Carne. Onod |
| Fresh meat | Onod ng̃a lab-as |
| Cold meat | Onod ng̃a inasinan |
| Jerked meat | Tapa |
| Soup | Sopa |
| Milk soup | Sopa ng̃a gatas |
| Vermicelly soup | Sopa ng̃a fideos |
| Macaroni soup | Sopa ng̃a macarrones |
| Bread soup | Sopa ng̃a pan |
| Rice soup | Sopa ng̃a bugas |
| Broth | Sabao |
| Boiled meat | Onod ng̃a linatan |
| Pottage | Potage |
| Vegetables | Olotanon |
| Ham | Jamon |
| Beef | Onod sa vaca |
| Mutton | Onod sa carnero |
| Veal | Onod sa vacang dumalaga |
| Pork | Onod sa babuy |
| Venison | Onod sa usa |
| Lamb | Onod sa nating carnero |
| Kid | Onod sa itoyng canding |
| Chicken | Piso |
| Duck | Itic |
| Goose | Gaquet |
| Rabbit | Conejo |
| Dove | Salampati |
| Pigeon | Cuyabog sa salampati |
| Turkey | Pavo |
| Fish | Isda |
| Salt-fish | Isda ng̃a binulad |
| Brine-fish | Guinamus |
| Cod-fish | Bacalao |
| Oyster | Talaba |
| Sardines | Tangban |
| Lobster | Banagan |
| Craw-fish | Alimang̃o |
| Potatoes | Patatas |
| Peas | Guisantes |
| Spanish peas | Garbanzos |
| Beans | Aluvias |
| Cabbage | Coles |
| Eggs | Mg̃a itlog |
| Poached eggs | Estrellados |
| Omelet | Tortillas |
| Salad | Quinilao |
| Cutlet | Chuleta sa carnero |
| Beef-steak | |
| Roast-beef | |
| Fillet of beef | Hiua sa vaca |
| Fricasse | Pepitoria |
| Loin | Boco boco |
| Sirloin | Boco boco sa vaca |
| Kidneys | Amimislong |
| Heart | Casing casing |
| Brain | Otoc |
| Head | Olo |
| Tongue | Dila |
| Liver | Atay |
| Blood | Dugo |
| Neck | Liog |
| Leg | Pa-a |
| Dessert | Postre |
| Cheese | Queso |
| Mango | Manga |
| Banana | Saguing |
| Pine-apple | Piña |
| Pears | Peras |
| Oranges | Ucban |
| Raisins | Pasas |
| Grapes | Uvas. Paras |
| Apples | Manzanas |
| Dates | Dátiles |
| Pomegranate | Granada |
| Sweetmeats | Matamis |
| Pudding | Pudin |
| Custard | Natillas |
| Pies | Pasteles |
Ang paginom.
| To drink | Paginom |
| Drinking | Ilimnon |
| Water | Tubig |
| Wine | Vino |
| Palm-wine | Tuba |
| Beer | Cerveza |
| Stout | Cerveza ng̃a maitum |
| Liquors | Mg̃a licor |
| Coffee | Café |
| Tea | Sha |
| Chocolate | Chocolate |
| Milk | Gatas |
| Broth | Sabao |
| Claret | Burdeos |
| Cider | Sidra |
| Burgundy | Borgoña |
| Port wine | Oporto |
| Madera | Madeira |
| Champagne | Champan |
| Gin | Ginebra |
| Sherry | Jerez |
| Brandy | Aguardiente |
| Whisky | Whisky |
| Malmsey | Malvasia |
| Cognac | Coñac |
| Rum | Rom |
| Nipa wine | Tanduay |
| Glass of water | Vaso ng̃a tubig |
| Glass of wine | Vaso ng̃a vino |
| Glass of milk | Vaso ng̃a gatas |
| Cup of beer | Copa ng̃a cerveza |
| Cup of liquor | Copa ng̃a licor |
| Cup of broth | Taza ng̃a sabao |
| Cup of coffee | Taza ng̃a café |
| Cup of tea | Taza ng̃a sha |
| Cup of chocolate | Escoria ng̃a chocolate |
| Cup of chamomile | Taza ng̃a manzanilla |
| Punch | Ponche |
| Ice cream | Sorbete |
| Lemonade | Limonada |
| Almond water | Orchata |
| Coffee and milk | Café ng̃a sinactan ug gatas |
| Wine and water | Vino ng̃a sinactan ug tubig |
| Water and sugar | Tubig ng̃a matamis |
| Syrup | Almibar |
Ang Religión.
| God | Ang Dios |
| Creator | Magbubuhat |
| Almighty | Macagagahom |
| The holy Trinity | Ang santos uyamut ng̃a Trinidad |
| The eternal Father | Ang Amahan ng̃a ualay catapusan |
| The Son of God | Ang Anac sa Dios |
| The Holy Ghost | Ang Espíritu Santo |
| Jesus Christ | Si Jesucristo |
| The Lord | Ang Guinoo |
| Redeemer | Manonobos |
| Saviour | Mamamauy |
| The holy Church | Ang Santa Iglesia |
| Sacrament | Sacramento |
| Baptism | Ang Pagbuñag |
| Confirmation | Ang Pagcompilma |
| Holy Eucharist | Ang Eucaristía |
| The Communion | Ang Pagcalauat |
| Penance | Ang Penitencia |
| Extreme unction | Ang Pagbadlis |
| Holy Order | Ang Pagorden |
| Matrimony | Ang Pagcasal |
| The mass | Ang misa |
| Low mass | Misa rezada |
| High mass | Misa cantada cun mayor |
| The holy Gospel | Ang santos ng̃a Evangelio |
| The Bible | Ang Biblia |
| The holy scripture | Ang santos ng̃a sulat |
| The Holy Virgin | Ang mahal ng̃a Virgen |
| An angel | Usa ca angel |
| A saint | Usa ca santos |
| A just | Usa ca matarung |
| Heaven | Ang lang̃it |
| Glory | Himaya sa lang̃it |
| Hell | Infierno |
| Purgatory | Ang purgatario |
| Judgment of last day | Adlao sa pagpanudia |
| To fast | Pagpuasa |
| Day of fasting | Adlao ng̃a igapuasa |
| Day of working | Adlao ng̃a igatrabajo |
| The Lent | Ang cuaresma |
| Carnival | Bilin bilin |
| Ash Wednesday | Ang badlis |
| Holy Week | Semana Santa |
| Palm Sunday | Domingo sa lucay |
| Good Thursday | Jueves Santo |
| Good Friday | Viernes Santo |
| Nativity of Christ | Pagcatao ni Jesucristo |
| Christmas | Pasco sa Pagcatao |
| Epiphany | Fiesta sa tolo ca hari |
| Resurrection of Christ | Pagcabanhao ni Jesucristo |
| Easter | Pasco sa Pagcabanhao |
| Ascension | Pagsaca sa lang̃it |
| Pentecost | Ang pagcunsad sa Espíritu Santo |
| Whitsuntide | Pasco sa Espíritu Santo |
| Corpus Christi day | Corpus |
| Nativity of blessed Mary | Ang Pagcatao sa mahal ng̃a Virgen |
| Candlemas | Candelaria |
| Annunciation of Virgin Mary | Ang pagcunsad ni San Gabriel |
| Assumption | Asuncion |
| Conception | Concepcion |
| All Saints’ day | Fiesta sa ng̃atanan mg̃a Santos |
| All souls’ day | Adlao sa mg̃a minatay |
| Feast | Fiesta ng̃a ililihi |
| Advent | Adviento |
| The Religion | Ang Religión |
| Catholic Religion | Ang Religión Católica |
| Protestantism | Ang protestantismo |
| A christian | Usa ca cristianos |
| A catholic | Usa ca católico |
| A protestant | Usa ca protestante |
| A jew | Usa ca judios |
| An idolater | Usa ca diuatahan |
| A presbyterian | Usa ca presbiteriano |
| A methodist | Usa ca metodista |
| A calvinist | Usa ca calvinista |
| A lutheran | Usa ca luterano |
| A heretic | Usa ca herejes |
| A schismatic | Usa ca cismático |
| The devil | Ang yaua |
| The sorcerer | Ang balbal |
| The phantom | Ang abat |
| The souls | Ang mg̃a calag |
| The eternal life | Ang quinabuhi ng̃a ualay catapusan |
| The everlasting life | Ang quinabuhi ng̃a dayon |
| Anniversary | Sumad |
| Holiday | Adlao sa fiesta |
| New-year’s day | Adlao sa bag-ong tuig cun Año nuevo |
| National holiday | Fiesta sa guinharian |
| Thanksgiving-day | Fiesta sa pagpasalamat |
Mg̃a quinaadman, mg̃a arte, &.
| Grammar | Gramática |
| Poetry | Poética |
| Geography | Geografía |
| Mathematics | Matemáticas |
| Arithmetic | Aritmética |
| Algebra | Algebra |
| Geometry | Geometría |
| Trigonometry | Trigonometría |
| Typography | Tipografía |
| Rhetoric | Retórica |
| Natural history | Historia natural |
| Physics | Física |
| Chemistry | Química |
| Philosophy | Filosofía |
| Logic | Lógica |
| Metaphysics | Metafísica |
| Cosmogony | Cosmogonía |
| Physiology | Fisiología |
| Meteorology | Meteorología |
| Mechanics | Mecánica |
| Geology | Geología |
| Law | Derecho |
| Pharmacy | Farmacia |
| Architecture | Arquitectura |
| Anatomy | Anatomía |
| Sculpture | Escultura |
| Photography | Fotografía |
| Commerce | Comercio |
| Agriculture | Agricultura |
| Mineralogy | Mineralogía |
| Zoology | Zoología |
| Astronomy | Astronomía |
| Botany | Botánica |
| History | Historia |
| Medicine | Medicina |
| Surgery | Cirugía |
| Theology | Teología |
| Philology | Filología |
| Metallurgy | Metalurgia |
| Painting | Pintura |
| Engraving | Grabado |
| Telegraph | Telégrafo |
| Voltameter | Voltámetro |
| Thermometer | Termómetro |
| Telescope | Telescopio |
| Anemometer | Anemómetro |
| Sextant | Sextante |
| Compass | Brújula |
| Astrolabe | Astrolabio |
| Press | Prensa. Lugpitanan |
| Locomotive | Locomotora |
| Sugar-mill | Intosan |
| Loom | Halablan |
| Cable | Cable |
| Barometer | Barómetro |
| Pump | Bomba |
| Electromotor | Máquina eléctrica |
| Crucible | Crisol |
| Pluviometer | Pluviómetro |
| Gas | Gas |
| Sphere | Esfera |
| Alembic | Alambique |
| Steam-engine | Máquina de vapor |
| Air-pump | Máquina pneumática |
| Electrical light | Luz eléctrica |
| Acid | Acido |
| Telephone | Teléfono |
| Wind-mill | Molino de viento |
| Phonograph | Fonógrafo |
| Air-balloon | Globo |
| Type-writer | Máquina sa pagsulat |
| Sewing-machine | Máquina sa pagtahi |
| Spinning-wheel | Galing̃an |
Mg̃a guinharian, &.
| Kingdom | Guinharian |
| Nation | Nación |
| Province | Provincia |
| State | Estado |
| Republic | República |
| Empire | Imperio |
| Native land | Yutang nataohan |
| City | Ciudad |
| Village. Town | Longsod |
| Suburb | Barrio |
| Citizen | Taga ciudad |
| Villager | Tagilongsod |
| Peasant | Longsodanon |
| Inhabitants | Mg̃a molopio |
| Asia | Asia |
| An Asiatic | Usa ca tao taga Asia |
| Africa | Africa |
| An African | Tao taga Africa |
| America | América |
| An American | Tao taga América |
| Europe | Europa |
| A European | Tao taga Europa |
| Spain | España |
| A Spaniard | Usa ca cachila |
| France | Francia |
| A Frenchman | Tao taga Francia |
| The French | Ang mg̃a taga Francia |
| England | Inglaterra |
| An Englishman | Usa ca inglés |
| Germany | Alemania |
| A German | Usa ca alemán |
| Italy | Italia |
| An Italian | Tao taga Italia |
| Turkey | Turquía |
| A Turk | Usa ca turco |
| Russia | Rusia |
| A Russian | Tao taga Rusia |
| Arabia | Arabia |
| An Arab | Usa ca árabe |
| China | Cainsican |
| A Chinese | Usa ca insic |
| Japan | Japón |
| A Japanese | Usa ca japonés |
| United States | Estados Unidos |
| An American | Usa ca americano |
| American woman | Babayeng americana |
| The Philippine Islands | Islas Filipinas |
| A Filipino | Usa ca filipino |
| A Tagalo | Usa ca tagalog |
| A Bisaya | Usa ca bisaya |
| A Cebuano | Usa ca sugbuanon |
| Bisaya woman | Babayeng bisaya |
| The language | Ang pinamulong̃an |
| Bisaya | Binisaya |
| English | Iningles |
| Spanish | Quinachila |
| Chinese | Ininsic |
Mg̃a ponoan ug mg̃a magsisilve sa singbahan.
| The Pope | Ang santos ng̃a Papa |
| Cardinal | Cardenal |
| Patriarch | Patriarca |
| Archbishop | Arzobispo |
| Bishop | Obispo |
| Priest | Sacerdote. Pare |
| Parish priest | Cura |
| Clergyman | Clérigo |
| Clergy | Caparian |
| Canon | Canónigo |
| Chaplain | Capellán |
| Minister | Ministro |
| Vicar | Vicario. Coadjutor |
| Preacher | Palauali |
| Friar | Fraile. Pare |
| Abbot | Abad |
| Abbess | Abadesa |
| Monk | Monje |
| Nun | Monja |
| Missionary | Misionero |
| Deacon | Diácono |
| Acolyte | Acólitos |
| Cantor | Cantor |
| Sexton | Sacristán |
| Ringer | Campanero |
| Organist | Organista |
| Augustinian father | Pare ng̃a Agustinos |
| Jesuit father | Pare ng̃a Jesuita |
| Recoleto father | Pare ng̃a Recoleto |
Mg̃a ponoan ug lain pang mg̃a tao ng̃a may catungdanan.
| Emperor | Emperador |
| Empress | Emperatriz |
| King | Hari |
| Queen | Reina |
| Prince | Príncipe |
| Princess | Princesa |
| Minister | Ministro |
| Duke | Duque |
| Earl. Count | Conde |
| Countess | Condesa |
| Duchess | Duquesa |
| Marquis | Marqués |
| Marchioness | Marquesa |
| Baron | Barón |
| Baroness | Baronesa |
| Ambassador | Embajador |
| Government | Gobierno |
| Governor | Gobernador |
| The Authorities | Ang mg̃a ponoan |
| A chief | Usa ca ponoan, pang̃ulo |
| A chairman | Usa ca pang̃olo |
| A consul | Usa ca consul |
| The president | Ang presidente |
| A colonel | Usa ca coronel |
| A captain | Usa ca capitán |
| A mayor | Usa ca general |
| A lieutenant | Usa ca teniente |
| A corporal | Usa ca cabo |
| A soldier | Usa ca soldado |
| A policeman | Usa ca policía |
| A judge | Usa ca hocom |
| The jury | Ang jurado |
| A lawyer | Usa ca abogado |
| A fiscal | Usa ca fiscal |
| A registrar | Usa ca registrador |
| An attorney | Usa ca procurador |
| A secretary | Usa ca secretario |
| An inspector | Usa ca inspector |
| A superintendent | Usa ca superintendente |
| A notary | Usa ca notario |
| Court of justice | Juzgado. Hocmanan |
| Judge of peace | Juez de paz |
| A bailiff | Usa ca alguacil |
| A detective | Usa ca policía secreta |
| A jailer | Usa ca alcaide |
| A post-master | Usa ca administrador sa correo |
Laing laing mg̃a tao ng̃a may oficio con catungdanan.
| A barber | Usa ca mananalot |
| A jeweller | Usa ca magbabaliguia sa mg̃a hias |
| A washer-woman | Usa ca mamumunac ng̃a babaye |
| A laundress | Usa ca mamumunac ug maguutao |
| A baker | Usa ca magbolohat sa pan |
| A harness-maker | Usa ca magbolohat sa guarniciones |
| A brewer | Usa ca magbabaliguia ug cerveza |
| A coach builder | Usa ca magbolohat sa mg̃a carruage |
| A hatter | Usa ca magbobohat sa mg̃a calo |
| A milliner | Usa ca magbobohat sa mg̃a calo sa babaye |
| A tailor | Usa ca mananahi |
| A grocer | Usa ca magbabaliguia ug panacot |
| A dress-maker, seamstress | Usa ca mananahi ng̃a babaye |
| A black-smith | Usa ca panday sa puthao |
| A fruiterer | Usa ca magbabaliguia ug bong̃a |
| A watch-maker | Usa ca maggagama sa mg̃a horasan |
| A milk man | Usa ca magbabaliguia ug gatas |
| A book seller | Usa ca magbabaliguia sa mg̃a libro |
| A compositor | Usa ca cajista |
| A mason | Usa ca magbolohat sa mg̃a cota |
| A carpenter | Usa ca panday |
| A silver-smith | Usa ca mananalsal ug salapi |
| A painter | Usa ca pintor |
| A locksmith | Usa ca magbobohat sa mg̃a llavihan |
| A physician, doctor | Usa ca médico |
| A medicaster | Usa ca mananambal |
| A pharmacist | Usa ca maggagama sa mg̃a tambal |
| A dentist | Usa ca mananambal sa mg̃a ng̃ipon |
| A teacher | Usa ca magtotoon |
| A grammar teacher | Usa ca magtotoon sa gramática |
| A school teacher | Usa ca magtotoon sa mg̃a escuela |
| A music professor | Usa ca magtotodlo sa música |
| A scholar | Usa ca tinonan |
| A writer | Usa ca magsusulat |
| A machinist | Usa ca magbobohat sa mg̃a máquina |
| An author | Usa ca magsusulat sa mg̃a libro |
| A dyer | Usa ca magtitina sa panapton |
| A book-binder | Usa ca maghahanig sa mg̃a libro |
| A potter | Usa ca magbolohat ug mg̃a colon &. |
| A stationer | Usa ca magbabaliguia ug papel, sobres, &. |
| A hair-dresser | Usa ca magsusudlay sa buhoc |
| A basket-maker | Usa ca magbolohat sa mg̃a bocag |
| An inn keeper | Usa ca magbalantay sa doong |
| A tinsmith | Usa ca magbolohat ug farol, &. |
| An interpreter | Usa ca maghuhuad |
| A professor | Usa ca magtotodlo |
| A journalist | Usa ca magsusulat sa mg̃a mantala-an |
| A musician | Usa ca músico |
| A sculptor | Usa ca magbolohat sa mg̃a larauan |
| A poet | Usa ca magtotocod sa mg̃a balac |
| A printer | Usa ca tagimprenta |
| A shoemaker | Usa ca magbolohat sa mg̃a sapin |
| A merchant | Usa ca magbabaliguia |
| A workman | Usa ca mamomo-o |
| An engineer | Usa ca ingeniero, maquinista |
| A farmer | Usa ca magbabaul, hacendero |
| A fisher | Usa ca mananagat |
| A cook | Usa ca cocinero |
| A cook-maid | Usa ca cocinera |
| A scullion | Usa ca tanod |
| A steward | Usa ca mayordomo |
| A butcher | Usa ca magiihao, magbabaliguia ug carne |
| A postman | Usa ca magbabahin sa mg̃a sulat |
| A waiter | Usa ca bata bata, muchacho |
| A servant | Usa ca sologo-on |
| A floor-polisher | Usa ca lampacero |
| A porter, door keeper | Usa ca portero |
| A conductor, coachman | Usa ca cochero |
| A nursery maid | Usa ca magbabantay sa mg̃a bata |
| A servant maid | Usa ca sologo-on ng̃a babaye |
| A gardener | Usa ca magbalantay sa tanaman |
| A stable boy | Usa ca sota |
Ubang mg̃a ng̃alan.
| Augustin | Agustin |
| Alexander | Alejandro |
| Alphonsus | Alfonso |
| Ambrose | Ambrosio |
| Amelie | Amalia |
| Ann. Nan | Ana |
| Andrew | Andrés |
| Anthony | Antonio |
| Bartholomew | Bartolomé |
| Beatrice | Beatriz |
| Benedict | Benito |
| Blanche | Blanca |
| Bridget | Brígida |
| Charles | Carlos |
| Charlotte | Carlota |
| Catharine, Kate | Catalina |
| Cecily | Cecilia |
| Christopher | Cristobal |
| James | Diego |
| Dorothy | Dorotea |
| Edward | Eduardo |
| Ellen | Elena |
| Henry | Enrique |
| Emily | Emilia |
| Harriet | Enriqueta |
| Stephan | Esteban |
| Esther | Ester |
| Frederick | Federico |
| Philip | Felipe |
| Ferdinand | Fernando |
| Frances | Francisca |
| Francis. Franck | Francisco |
| Jasper | Gaspar |
| Gregory | Gregorio |
| Wilhelmine | Guillermina |
| William, Will | Guillermo |
| Ignatius | Ignacio |
| Agnes | Inés |
| Elizabeth | Isabel |
| James, Jam | Jaime |
| George | Jorge |
| Joseph | José |
| John | Juan |
| Jane | Juana |
| Julius | Julio |
| Eleanor | Leonor |
| Luke | Lucas |
| Lucy | Lucía |
| Louis, Lewis | Luís |
| Magdalen, Maud | Magdalena |
| Emanuel | Manuel |
| Mark | Marcos |
| Mary | María |
| Matthew | Mateo |
| Morris | Mauricio |
| Michael | Miguel |
| Nicholas | Nicolás |
| Paul | Pablo |
| Patrick | Patricio |
| Peter | Pedro |
| Raymund | Ramón |
| Richard | Ricardo |
| Robert, Robin | Roberto |
| Ralph | Rodolfo |
| Rowland | Roldán |
| Solomon | Salomón |
| Sarah, Selly | Sara |
| Sophy | Sofía |
| Susan. Sue | Susana |
| Theresa | Teresa |
| Timothy | Timoteo |
| Thomas | Tomás |
| Zachary | Zacarías |
Mg̃a pulong ng̃a igtalahod.
| Mister. Mr. | Guinoo. Señor. Don |
| Sir | Señor |
| Lady | Señora |
| Mistress. Mrs. | Señora. Sra. Dña. |
| Madam | Señora. Sra. |
| Gentleman | Caballero |
| Master | Señorito |
| His lordship | Su Señoría |
| His Holiness | Su Santidad |
| His Majesty | Su Majestad |
| Your Highness | Su Alteza |
| Your Excellency | Su Excelencia |
| Rev. Revdo | Reverendo. Talohodon |
| Honorable | Honorable. Talahodon |
Ang firmamento.
| The sky | Ang firmamento |
| The atmosphere | Ang banua |
| The sun | Ang adlao |
| The moon | Ang bulan |
| New moon | Patay ang bulan |
| First quarter | Catin |
| Full moon | Dactol |
| Last quarter | Muton catin |
| The stars | Ang mg̃a bito-on |
| Milky way | Balatas |
| Comet | Bito-on ng̃a icogon |
| Meteor | Bulalacao |
| Eclipse | Baconaoa |
| The sunrise | Ang casilang sa adlao |
| The sunset | Ang casalop sa adlao |
| The dawn | Ang banag banag |
| The twilight | Ang salongson |
| North | Amihan |
| South | Habagat |
| East | Casilang̃an |
| West | Casadpan |
| The clouds | Ang mg̃a dagom |
| The wind | Ang hang̃in |
| The storm | Ang onos |
| The north wind | Ang amihan |
| The south wind | Ang habagat |
| The east wind | Ang timog |
| The west wind | Ang balogo |
| The typhoon | Ang baguio |
| The rain | Ang olan |
| The drizzle | Ang talisic |
| The shower | Ang tabo tabo |
| The dew | Ang yamog |
| The rainbow | Ang balang̃ao |
| The fog | Ang gabon |
| The lightning | Ang quilat |
| The thunder | Ang dalogdog |
| The thunder bolt | Ang linti |
| The weather | Ang tiempo |
| Warm | Mainit |
| Cold | Matugnao |
| Gloomy | Maming̃aon |
| Dry | Mamala |
| Damp | Mabasa basa |
| The brightness | Ang calamdag |
| The darkness | Ang cang̃itng̃it |
| Hot weather | Aling̃asa |
| Mist | Alisng̃ao |
| Breeze | Hoyohoy |
| Shade | Landung |
| Clearness | Cahayag |
Ang yuta.
| Earth. Land | Yuta |
| World | Calibutan |
| Continent | Dacong yuta |
| Peninsula | Península |
| Island | Polo |
| Archipelago | Capopod-an |
| Isthmus | Gitos |
| Cape | Quinatomian |
| Point. Cape | Catadman |
| Coast | Baybayon |
| Sea-shore | Bactason |
| Shores | Mg̃a daplin sa suba |
| Mountain | Buquid |
| Mountains | Cabuquidan |
| Range of mountains | Tagaytay |
| Hill | Bongtod |
| Cliff | Ili |
| Slope | Baquilid |
| Valley | Ualog |
| Plain | Datag |
| Desert | Caming̃aoan |
| Volcano | Volcán |
| Wood | Lasang |
| Cave | Lang̃ub |
| Stone | Bato |
| Earthquake | Linog |
Ang tubig.
| Sea | Dagat |
| Bay | Looc |
| Current | Sulug |
| Waves | Balod |
| Gulf | Laod |
| Channel | Sauan |
| Strait | Silang̃a |
| Port | Dungoanan |
| Reef | Tacot |
| Sand-bank | Pasil |
| Flood-tide | Taob |
| Ebb-tide | Honas |
| Spring-tide | Sicla |
| Neap-tide | Quibit |
| Foam | Bulac |
| River | Suba |
| Brook | Sapa |
| Stream | Sapa sapa |
| Rill | Salóg |
| Lake | Danao |
| Spring | Tubud |
| Fountain | Tubudan |
| Watering | Tubigon |
| Well | Atabay |
| Fall | Ambacan |
| Salt-water | Tubig sa dagat |
| Spring-water | Tubig sa tubud |
| Deluge | Pagcalonop sa calibutan |
| Inundation | Pagcalonop. Pagbaha |
| A drop | Usa ca tolo |
Ang tanaman.
| To sow | Pagpugas |
| Sowing | Baul |
| Sowing season | Tigpugas |
| To plant | Pagtanom |
| Plant | Tanom |
| Plantation | Tanaman |
| To plough | Pagdaro |
| To dig | Pagcalot |
| To weed | Pagbonglay |
| To reap | Paggalab |
| To harvest | Pagani |
| Harvest season | Tigani |
| Harvest | Inani |
| Farm | Hacienda. Baul |
| Garden | Tanaman sa mg̃a bulac |
| A tree | Usa ca cahuy |
| Grove | Cacahuyan |
| Orchard | Lahuerta |
| Trunk of a tree | Tugdan |
| Bark | Panit sa cahuy |
| Root | Gamot |
| Branch | Sang̃a |
| Sprig | Salingsing |
| Stem | Odlot |
| Germ | Saha |
| Bud | Bios |
| Flower | Bulac |
| Leaf | Dahon |
| Sap | Duga |
| Fruit | Bong̃a |
| Seed | Binhi |
| Stone of fruit | Liso |
| Grain | Lugas |
| Bunch | Bulig |
| Spike | Uhay |
| Spike of maize | Puso |
| Herb | Balili |
| Grass. Hay | Cogon. Compay |
| Straw | Dagami |
| Wheat | Trigo |
| Millet | Daua |
| Rice | Humay |
| Rice-field | Humayan |
| Maize | Mais |
| Maize-field | Maisan |
| Sugar cane | Tobo |
| Sugar-plantation | Catubhan |
| Indigo plant | Tagom. Añil |
| Tobacco plant | Tabaco |
| Coffee-tree | Cafeto |
| Coffee-plantation | Capihan |
| Cacao-tree | Cacao |
| Cacao-plantation | Cacaoan |
| Coca-plant | Lactang |
| Banana-tree | Saguing |
| Banana-plantation | Saguing̃an |
| Hemp-tree | Lanot |
| Hemp-plantation | Abacahan |
| Cotton-plant | Gapas |
| Cotton-plantation | Gapasan |
| Vine-arbor | Paras |
| Guava-tree | Bayabas |
| Papaw-tree | Papaya |
| Fig-tree | Higuera |
| Date tree | Datilero |
| Ebony | Bantulinao |
| Mango-tree | Manga |
| Cocoa-tree | Lubi |
| Cocoa-plantation | Calubihan |
| Cinchona | Ditá. Quina |
| Mani-plant | Mani |
| Rattan | Ouay |
| Vegetables | Mg̃a utan |
| Pulse | Lagotmon |
| Spanish peas | Garbanzos |
| Potatoes | Patatas |
| Sweet potato | Camote. Batatas |
| Lettuce | Lechugas |
| Tomato | Tomates |
| Parsley | Perejil |
| Radishes | Rábanos |
| Onion | Cebollas |
| Cabbage | Coles. Repollo |
| Beet | Acelga |
| Balsamine-plant | Palea |
| Garlic | Ajos. Bauang |
| Cucumber | Pepino |
| Water-melon | Atimon. Sandía |
| Pine-apple | Piña |
| Lemon-tree | Limonero |
| Orange-tree | Naranjo. Ucban |
| Fungus | Ohong |
Mg̃a mananap.
| Animal | Mananap |
| Domestic animals | Mg̃a hayopan |
| Cat | Iring |
| Kitten | Itoy sa iring |
| Dog | Iro |
| Pup | Tocoy |
| Rabbit | Conejo |
| Cow | Vaca |
| Kine. Cows | Mg̃a vaca |
| Bull | Toro |
| Ox | Vaca ng̃a laqui |
| Calf | Vacang dumalaga |
| Horse | Cabayo |
| Mare | Cabayo ng̃a baye |
| Foal | Nati sa cabayo |
| Colt | Nating laqui sa cabayo |
| Filly | Nati ng̃a baye sa cabayo |
| Goat | Canding |
| She-goat[1] | Canding ng̃a baye |
| Kid | Itoy sa canding |
| Ram | Carnero |
| Ewe | Carnero ng̃a baye |
| Lamb | Itoy sa carnero |
| Pig | Babuy |
| Sow | Babuy ng̃a baye. Anayon |
| Swine | Mg̃a anayon |
| Sucking pig | Bactin |
| Mule | Mulo |
| Donkey | Asno |
| Buffalo | Calabao |
| Lion | Leon |
| Elephant | Gadya |
| Deer | Usa |
| Hind | Libay |
| Squirrel | Boot |
| Wild boar | Pacot |
| Pole-cat | Milo |
| Monkey | Amo |
| Civet-cat | Singgalon |
| Cayman | Buaya |
| Snake | Halas |
| Boa-constrictor | Saoa |
| Iguana | Ibid |
| Lizard | Haló |
| Small lizard | Taloto |
| Mouse | Balagtoc |
| Rat | Ilaga |
| Toad | Baqui |
| Leech | Limatoc |
| Snail | Omang |
| Mantis | Baye baye |
| Locust | Dolon |
| Grasshopper | Alasiosi |
| Froth-worm | Gang̃is |
| Scorpion | Tang̃a |
| Centipede | Olahipan |
| Spider | Laua laua |
| Cricket | Galin galin |
| Ant | Hormigas |
| White ant | Anay |
| Worm | Olod |
| Wood-louse | Bocboc |
| Cockroach | Oc-oc |
| Fire-fly | Anunugba |
| Butterfly | Alibangbang |
| Fly | Lang̃ao |
| Pterophorus | Higog-higog |
| Mosquito | Namoc |
| Spanish fly | Lagong Cantárida |
| Hornet | Lagong |
| Wasp | Lapinig |
| Bee | Putiocan |
| Drone | Boyog |
| Gad-fly | Picot |
| Louse | Coto coto |
| Nit | Lusa |
| Bug | Cuting |
| Flea | Coto |
| Tick | Cato |
[1] Ang tolomanon sa paggamit sa mg̃a pulong male ug female sa paglain sa mg̃a lalaqui sa mg̃a babaye matuman usab sa mg̃a mananap sa paglain sa mg̃a laqui sa mg̃a baye. Dinhi niini naonahan ang mg̃a sustantivo sa mg̃a pronombre he ug she; sanglet: he-goat, canding ng̃a laqui; she-goat, canding ng̃a baye. Sa paglain sa mg̃a langgam naonahan ang sustantivo sa mg̃a pulong cock ug hen: cock-sparrow, gorrion ng̃a laqui; hen-sparrow, gorrion ng̃a baye. Sayod ang magbabasa ng̃a dili magaona quining mg̃a pulong cun dili sa mg̃a sustantivo ng̃a iningles ng̃a maoy cahologan ug usa ca mananap cun langgam ba ng̃a laqui ug baye.
Mg̃a langgam.
| Bird | Langgam |
| Parrot | Perico |
| Raven. Crow | Oac |
| Kite | Banug |
| Eagle | Manaol |
| Sparrow | Gorrión |
| Witwall | Antolihao |
| Starling | Dalansiang |
| Swallow | Sayao sayao |
| Bat | Culagnig. Cabog |
| Owl | Bocao |
| Wood-pecker | Balalatoc |
| Canary | Canario |
| Sea-gull | Canaoay |
| Turtle-dove | Tocmo |
| Ring-dove | Balod |
| Magpie | Abucay |
| Fledgeling | Piso sa langgam |
| Bird of prey | Sangquil |
| Fowls | Manuc, itic, &. |
| Cock | Sonoy |
| Hen | Himung̃a-an |
| Chicken | Piso |
| Duck | Itic |
| Drake | Itic ng̃a laqui |
| Duckling | Piso sa itic |
| Goose | Gaquet |
| Hen-goose | Gaquet ng̃a baye |
| Gander | Gaquet ng̃a laqui |
| Gosling | Piso sa gaquet |
| Dove. Pigeon | Salampati |
| Young pigeon | Cuyabog sa salampati |
| Turkey | Pavo |
| Swan | Cisne |
Mg̃a isda, &.
| Fish | Isda |
| Sea-fish | Isda sa dagat |
| River-fish | Isda sa suba |
| Whale | Bonansiso |
| Tunny | Lumba lumba |
| Shark | Iho |
| Mermaid | Doyong |
| Sword-fish | Pacang̃an |
| Sardine | Tangban |
| Eel | Casili |
| Flying-fish | Bangsi |
| Horse-mackerel | Anduhao |
| Red mullet | Balitobong |
| Calamary | Cuguita |
| Turtle | Pauican |
| Tortoise | Ba-o |
| Lobster | Banagan |
| Shell-fish | Honas. Quinhason |
| Craw-fish | Alagocoy |
| Mussel | Bibi |
| Shrimp | Pasayan |
| Sponge | Bogá |
| Oyster | Talaba |
| Crab | Casag |
| Cuttle-fish | Nocos |
| Conch | Tamboli |
| Isopod | Bocto |
| Macropod | Bacay bacay |
| Prawn | Olang |
| Star-fish | Toron toron |
| Xantho | Talamisan |
| Mother of pearl | Tipay |
Tung̃ud sa mg̃a mananap, &.
| Barking of the dog | Pagcaosig sa iro |
| Mewing of the cat | Pagcaing̃ao sa iring |
| Neighing of the horse | Pagcabuhihi sa cabayo |
| Bleating of the sheep | Pagcabahaha sa carnero |
| Bellowing of the ox | Pagcaing̃a sa vaca |
| Grunting of the pig | Pagcaigoc sa babuy |
| Buzzing of the bee | Pagcahagonghong sa putiocan |
| Cackle of the hen | Pagcapotac sa manuc |
| Crow of the cock | Pagcatalaoc sa sonoy |
| Croak of the raven | Pagcaiac sa oac |
| Warbling of the birds | Pagcalirog lirog sa mg̃a langgam |
| Cooing of the pigeon | Pagcaagomod sa salampati |
| Swarm of bees | Gapot |
| Cattle | Panon sa mg̃a hayopan |
| Flock of sheep | Panon sa mg̃a carnero |
| Drove | Panon sa mg̃a vacang laqui |
| Span | Pareja sa mg̃a cabayo |
| Litter | Panon sa mg̃a bactin |
| Flight of pigeons | Pongdoc sa mg̃a salampati |
| Shoal | Doot |
| Shoal of herrings | Doot sa tangban |
| Hoof | Coco. Cocod |
| Claws | Daguit |
| Hair | Balhibo sa mananap |
| Snout | Simod |
| Tusk | Bangquil |
| Skin | Panit |
| Paws | Ti-il |
| Jaws | Apapang̃ig |
| Mane | Langbong̃ay |
| Tail | Icog |
| Horn | Sung̃ay |
| Bristles | Balocag |
| Wing | Paco |
| Beak | Song̃o |
| Cock’s spur | Tahod |
| Cock’s comb | Tapay |
| Feathers | Balhibo sa langgam |
| Nest | Salag |
| Scale | Lisgis |
| Fish-bone | Bucog sa isda |
| Gills | Hasang |
| Fin | Capay |
Mg̃a sacayan.
| A vessel, ship | Usa ca sacayan |
| A frigate | Usa ca fragata |
| A brig | Usa ca bergantin |
| A schooner | Usa ca goleta |
| A boat | Usa ca bote |
| A log, canoe | Usa ca baroto |
| A steamer | Usa ca vapor |
| A battleship | Usa ca acorazado |
| A cruiser | Usa ca crucero |
| A gun-vessel | Usa ca cañonero |
| A gun-torpedo | Usa ca torpedero |
| A destroyer | Usa ca destroyer |
| A gun-boat | Usa ca cañonera |
| A despatch boat | Usa ca aviso |
| A transport | Usa ca transporte |
| A man of war | Usa ca barco sa guerra |
| A squadron, fleet | Usa ca escuadra |
| A barge, launch | Usa ca lancha |
| A sloop | Usa ca balandra |
| A bark | Usa ca barca |
| A junk | Usa ca sampan |
| British steamer | Vapor inglés |
| Japan steamer | Vapor japonés |
| German steamer | Vapor alemán |
| French steamer | Vapor francés |
| Spanish steamer | Vapor español |
| Sailing vessel | Barco ng̃a lalayagon |
| Merchant ship | Barco mercante |
| A sail | Usa ca layag |
| The mast | Ang talaroc |
| The deck | Ang langcapan |
| The poop, stern | Ang ulin |
| The prow | Ang dolong |
| The keel | Ang onayan |
| The helm | Ang bansalan |
| The binnacle | Ang bitácora |
| The hold | Ang bodega |
| The engine | Ang máquina |
| A cable | Usa ca pisi |
| A block | Usa ca moton |
| Oars | Mg̃a gayon |
| The compass | Ang padaloman |
| The anchor | Ang sinipit |
| Lead-line | Tongcad |
| The flag | Ang bandila |
| Port | Lauiganan |
| Harbor | Dungoanan |
| Wharf | Muelle |
| Quay | Tulay |
| Custom-house | Aduana |
| Semaphore | Semáforo |
| Light-house | Faro |
| Buoy | Payan payan |
| Dockyard | Adyonan |
| Dock | Dique |
| Captainship | Capitanía del puerto |
| The captain | Ang capitán |
| The mate, pilot | Ang piloto |
| A sailor | Usa ca marino, tigsacay |
| To sail, set sail | Pagguican sa sacayan |
| To ship, load | Paglulan |
| To embark | Pagsacay |
| To discharge | Pagcauas |
| To land | Pagcauas |
| To launch | Pagpalutao |
| To cast anchor | Pagdungo |
| To weigh anchor | Pagangcal |
| High water | Pagcataob |
| Low water | Honasan |
| The ebbing | Quighod |
| The flowing | Pagcataob |
| Shipwreck | Pagcalonod |
Ang pagcomercio.
| Trade | Pagcomercio |
| To sell | Pagbaliguia |
| To buy | Pagpalit |
| To change | Pagbaylo |
| To pay | Pagbayad |
| To owe | Pagutang |
| To sell on credit | Pagbaliguia sa inutang |
| To sell on retail | Pagbaliguia sa tolotaguidiot |
| To sell on wholesale | Pagbaliguia sa paquiao |
| A merchant | Usa ca magbabaliguia |
| Buyer | Ang nagapalit |
| Seller | Ang nagabaliguia |
| Goods | Mg̃a baliguia |
| Bank | Banco |
| Interest | Pagcacapin |
| Debtor | Utang̃an |
| Creditor | Hinutang̃an |
| Market | Mercado. Tianggi |
| Shop. Stall | Tienda |
| Ware-house. Store-house | Almacén |
| The shop keeper | Ang nagatienda |
| Steel yard | Timbang̃an |
| Hemp-merchant | Magbabaliguia ug lanot |
| Sugar-merchant | Magbabaliguia ug azucar |
| Gold | Bulauan |
| Silver | Salapi |
| Copper | Tumbaga |
| Lead | Tingga |
| Tin | Estaño |
| Zinc | Zinc |
| Iron | Puthao |
| Steel | Acero |
| Nickel | Nikel |
| Brass | Metal |
| Coal | Uling |
| Ivory | Gading |
| Marble | Marmol |
| Cotton | Gapas |
| Flax | Lino |
| Hemp | Lanot |
| Muslin | Muselina |
| Silk | Seda |
| Wool | Lana. Balhibo sa carnero |
| Stuffs | Mg̃a panapton |
| Rattan | Ouay |
| Wine | Vino |
| Whisky | Whisky |
| Vinegar | Suca |
| Milk | Gatas |
| Olive-oil | Lana sa cachila |
| Cocoanut-oil | Lana sa lubi |
| Petroleum | Petroleo |
| Sherry | Jerez |
| Gin | Ginebra |
| Beer | Cerveza |
| Cognac | Coñac |
| Honey | Dugos |
| Wax | Talo |
| Wheat | Trigo |
| Millet | Daua |
| Oranges | Mg̃a ucban |
| Potatoes | Patatas |
| Rice | Bugas |
| Maize | Maiz |
| Sugar | Azucar |
| Molasses | Calamay |
| Flour | Harina |
| Dates | Dátiles |
| Figs | Higos |
| Indigo | Tagom |
| Coprax | Linuguit |
| Cocoa-nuts | Mg̃a lubi |
| Coffee | Café |
| Tea | Sha |
| Cacao | Cacao |
| Hams | Mg̃a jamon |
| Beef | Onod sa vaca |
| Birds’ nests | Mg̃a salag sa mg̃a sayao sayao |
| Butter | Mantequilla |
| Cheese | Queso |
| Cod | Bacalao |
| Dry-fish | Isda ng̃a binulad |
| Fish | Isda |
| Eggs | Mg̃a itlog |
| Oxen | Mg̃a vacang laqui |
| Horses | Mg̃a cabayo |
| Buffaloes | Mg̃a calabao |
| Pigs | Mg̃a babuy |
| Bulls | Mg̃a toro |
| Sheep | Mg̃a carnero |
| Chickens | Mg̃a piso |
| Birds | Mg̃a langgam |
| Opium | Opio |
| Pepper | Malisa |
| Musk | Catsoli |
| Salt | Asin |
| Tobacco | Tabaco |
| Cigars | Mg̃a tinustus |
| Cigarettes | Mg̃a cigarrillos |
| Cloves | Clavo |
| Brazil wood | Sibucao |
| Camphor | Alcanfor |
| Gun | Tagoc |
| Spices | Panacot |
| Dyes | Mg̃a tagom |
| Tortoise-shell | Carey. Sisic |
| Watches | Mg̃a horasan |
| Jewelry | Mg̃a hias |
| Soap | Jabon. Sabon |
| Paper | Papel |
| Matches | Sacafuegos |
| Leather | Panit |
| Chinaware | Vajilla |
| Glass | Mg̃a vaso, &. |
| Horns | Mg̃a sung̃ay |
| Hides | Mg̃a panit |
| Machines | Mg̃a máquina |
| Instruments | Mg̃a tolongon |
| Books | Mg̃a libro |
| Hats | Mg̃a calo |
| Furniture | Mg̃a mueble |
| Harness | Guarniciones |
| Drugs | Mg̃a tambal |
| Timber | Mg̃a cahoy |
| Candles | Mg̃a candila |
| Pianos | Mg̃a piano |
| Conserves | Mg̃a lata |
| Liquors | Mg̃a licor |
| Ropes | Mg̃a pisi |
Ang pagisip.
| One | Usa |
| Two | Duha |
| Three | Totolo |
| Four | Upat |
| Five | Lima |
| Six | Unum |
| Seven | Pipito |
| Eight | Ualo |
| Nine | Siam |
| Ten | Napolo |
| Eleven | Napolo ug usa |
| Twelve | Napolo ug duha |
| Thirteen | Napolo ug tolo |
| Fourteen | Napolo ug upat |
| Fifteen | Napolo ug lima |
| Sixteen | Napolo ug unum |
| Seventeen | Napolo ug pito |
| Eighteen | Napolo ug ualo |
| Nineteen | Napolo ug siam |
| Twenty | Caloha-an |
| Twenty-one | Caloha-an ug usa |
| Twenty-two | Caloha-an ug duha |
| Thirty | Catloan |
| Forty | Capatan |
| Fifty | Calim-an |
| Sixty | Canuman |
| Seventy | Capitoan |
| Eighty | Caualoan |
| Ninety | Casiaman |
| One hundred | Usa ca gatus |
| One hundred and one | Usa ca gatus ug usa |
| One thousand | Usa ca libo |
| One thousand and twenty | Usa ca libo ug caloha-an |
| Five thousand, one hundred and thirty-two | Lima ca libo, usa ca gatus ug catloan ug duha |
| One thousand, nine hundred and four cun nineteen
hundred and four | Usa ca libo, siam ca gatus ug upat |
| One million | Usa ca libo ca libo |
| The first | Ang nahauna |
| The second | Ang icaduha |
| The third | Ang icatolo |
| The fourth | Ang icaupat |
| The fifth | Ang icalima |
| The sixth | Ang icaunum |
| The seventh | Ang icapito |
| The eighth | Ang icaualo |
| The ninth | Ang icasiam |
| The tenth | Ang icapolo |
| The eleventh | Ang icapolo ug usa |
| The twelfth | Ang icapolo ug duha |
| The thirteenth | Ang icapolo ug tolo |
| The fourteenth | Ang icapolo ug upat |
| The fifteenth | Ang icapolo ug lima |
| The sixteenth | Ang icapolo ug unum |
| The seventeenth | Ang icapolo ug pito |
| The eighteenth | Ang icapolo ug ualo |
| The nineteenth | Ang icapolo ug siam |
| The twentieth | Ang icacaloha-an |
| The twenty-first | Ang icacaloha-an ug usa |
| The thirtieth | Ang icacatloan |
| The fortieth | Ang icacapatan |
| The fiftieth | Ang icacalim-an |
| The sixtieth | Ang icacanuman |
| The seventieth | Ang icacapitoan |
| The eightieth | Ang icacaualoan |
| The ninetieth | Ang icacasiaman |
| The hundredth | Ang icausa ca gatus |
| The thousandth | Ang icausa ca libo |
| The millionth | Ang icausa ca libo ca libo |
| One part | Usa ca bahin |
| The half | Ang catung̃a |
| Three thirds | Tolo ca bahin |
| A fourth | Usa ca bahin |
| One fifth | Usa ca icalimang bahin |
| Two fifths | Duha ca icalimang bahin |
| Four eighths | Upat ca icaualong bahin |
| Six tenths | Unum ca icapulong bahin |
| Once | Nacasa. Nacausa |
| Twice | Nacaduha |
| Three times | Nacatolo |
| Four times | Nacaupat |
| Ten times | Nacapolo |
| One hundred times | Nacagatus |
| One thousand times | Nacalibo |
| Many times | Nacadaghan |
| A few times | Nacapila. Talagsada |
| Some times | Nacapila. Usahay |
| Several times | Nacapila |
| Seldom | Talagsada |
| Often | Sa masubsub |
Mg̃a adlao, mg̃a bulan, &.
| Sunday | Domingo |
| Monday | Lunes |
| Tuesday | Martes |
| Wednesday | Miércoles |
| Thursday | Juéves |
| Friday | Viérnes |
| Saturday | Sábado |
| January | Enero |
| February | Febrero |
| March | Marzo |
| April | Abril |
| May | Mayo |
| June | Junio |
| July | Julio |
| August | Agosto |
| September | Septiembre |
| October | Octubre |
| November | Noviembre |
| December | Diciembre |
| The year | Ang tuig |
| Last year | Ang tuig ng̃a miagui |
| Next year | Ang tuig ng̃a umalabut |
| Leap year | Tuig ng̃a bisiesto |
| Coming year | Tuig ng̃a umabut |
| A century | Usa ca gatus ca tuig |
| A month | Usa ca bulan |
| A week | Usa ca semana |
| Last week | Semana ng̃a natapus |
| Next week | Semana ng̃a mubanos |
| A day | Usa ca adlao |
| An hour | Usa ca horas |
| A half | Catung̃a sa horas |
| A quarter | Usa ca cuarto sa horas |
| A minute | Usa ca minuto |
| A second | Usa ca segundo |
| A moment | Usa ca pagpiloc |
| Birthday | Adlao sa tao |
| Day-break | Caadlaon |
| Morning | Buntag |
| Forenoon | Modto |
| Noon, mid-day | Modto, odto |
| Afternoon | Palis |
| Evening | Hapon |
| Night | Gabi-i |
| Mid-night | Tung̃ang gabi-i |
| Yesterday | Cahapon |
| To-day | Caron adlao |
| To-night | Caron gabi-i |
| Last night | Cagabi-i |
| To-morrow | Ugma |
| Day after to-morrow | Damlag |
| To-morrow morning | Ugma sa buntag |
| To-morrow evening | Ugma sa hapon |
| In the morning | Sa buntag |
| In the evening | Sa hapon |
| In the night | Sa gabi-i |
| In olden times | Sa canhi. Sa caniadto. Sa onang mg̃a adlao |
| In our times | Sa atung mg̃a tiempo |
| At all times | Sa ng̃atanan mg̃a tiempo. Sa guihapon |
| Time to come | Tiempo ng̃a umalabut |
| Always | Guihapon. Sa guihapon |
| Ever | Guihapon |
| From this time | Cutub caron |
| From morning till evening | Cutub sa buntag hasta sa hapon |
| From evening till night | Cutub sa hapon hasta sa gabi-i |
| From this hour till to-morrow | Cutub caron hasta sa ugma |
| From January to March | Cutub sa Enero hasta sa Marzo |
| From my childhood | Sucad sa acong pagcabata |
| From his illness | Sucad sa iyang saquit |
| Every day | Sa adlao adlao |
| Every morning | Sa buntag buntag |
| Every week | Sa solosemana |
| Every month | Sa bulan bulan |
| Every year | Sa tuig tuig |
| At one o’clock | Sa a la una |
| At two o’clock | Sa a las dos |
| At three o’clock | Sa a las tres |
| At four o’clock | Sa a las cuatro |
| At five o’clock | Sa a las cinco |
| At six o’clock | Sa a las seis |
| At seven o’clock | Sa a las siete |
| At eight o’clock | Sa a las ocho |
| At nine o’clock | Sa a las nueve |
| At ten o’clock | Sa a las diez |
| At eleven o’clock | Sa a las once |
| At twelve o’clock | Sa a las doce |
| A quarter past twelve | Un cuarto para la una. Sa a las doce y cuarto |
| Half past one | Media para las dos |
| A quarter to two | Tres cuartos para las dos |
| Before three o’clock | Sa dili pa a las tres |
| After four o’clock | Pasado na a las cuatro |
| About five o’clock | Sa a las cinco capin cun culang |
| After May | Liuas na sa Mayo |
| After Easter | Liuas sa pasco |
| Before Lent | Sa dili pa ang cuaresma |
| A. M. | Sa dili pa mamodto |
| P. M. | Oña na sa modto |
| At present | Caron caron |
| The whole day | Tibooc ng̃a adlao |
| The whole night | Tibooc ng̃a gabi-i |
| The whole week | Tibooc ng̃a semana |
| The whole year | Tibooc ng̃a tuig |
| Each day | Tagsa ca adlao |
| Each night | Tagsa ca gabi-i |
| Each month | Tagsa ca bulan |
| Manila, 1st June | Manila, 1 sa Junio |
| Cebu, 2nd July | Sugbu, 2 sa Julio |
| Iloilo, 3d August | Iloilo, 3 sa Agosto |
| Cebu, 10th September 1904 | Sugbu, 10 sa Septiembre sa 1904 |
| Manila, 4th November 1903 | Manila, 4 sa Noviembre sa 1903 |
| Cebu, January the first of nineteen hundred and five | Sugbu, sa nahauna sa bulan sa Enero sa usa ca libo, siam ca gatus
ug lima ca tuig |
| The first | Ang nahauna |
| The last | Ang catapusan |
| The middle | Ang catung̃a |
| The beginning | Ang sinugdan |
Ang salapi.
| One peso | Usa ca pisus |
| Fifty centavos | Calim-an ca céntimo |
| Twenty centavos | Caloha-an ca céntimo |
| Ten centavos | Napolo ca céntimo |
| Five centavos | Lima ca céntimo |
| One centavo | Usa ca céntimo |
| Half centavo | Catung̃a sa céntimo |
Mao quini ang mg̃a ng̃alan sa nagcalain lain ng̃a mg̃a moneda sa bag-ong salapi ng̃a guihing̃anlan Conant cun moneda ng̃a filipina.
Salapi sa Estados Unidos:
| One cent (tumbaga) | Usa ca céntimo |
| Five cents (nikel) | Lima ca céntimo |
| One dime (salapi) | Napolo ca céntimo |
| Quarter dollar | Caloha-an ug lima ca céntimo |
| Half dollar | Calim-an ca céntimo |
| One dollar | Usa ca pisus |
| One dollar (bulauan) | Usa ca pisus |
| Three dollars | Tolo ca pisus |
| Quarter eagle | Duha ca pisus ug salapi |
| Half eagle | Lima ca pisus |
| Eagle | Napolo ca pisus |
| Double eagle | Caloha-an ca pisus |
Ang bili niining salapia doble man cun capin ng̃ani sa salapi ng̃a Conant.
Mg̃a moneda ng̃a bulauan ng̃a española ug filipina:
| Sa tagsa ca pisus | One dollar |
| Sa tagurha ca pisus | Two dollars |
| Sa tagupat ca pisus | Four dollars |
| Sa taguilma ca pisus | Five dollars |
| Sa tagualo ca pisus | Eight dollars |
| Sa tagpolo ca pisus | Ten dollars |
| Sa tagpolo ug unum ca pisus | Sixteen dollars |
| Sa tagcaloha-an ca pisus | Twenty dollars |
Ang mg̃a moneda ng̃a salapi ug tumbaga ng̃a cachila ug mejicano dili ibutang co cay guipahipus na ug guiilisan sa Conant.
Dunay mg̃a billete ng̃a americano sa Banco ng̃a guibalihan ug doble sa cantidad ng̃a guisulat sa maong mg̃a billete.
Ang mg̃a billete ng̃a Conant guibalihan man ang cantidad ng̃a guibasa sa maong mg̃a billete.
| Sicaualo | Six centavos and two eighths |
| Sicapat | Twelve centavos and a half |
| Cahate | Twenty five centavos |
| Salapi | Fifty centavos |
| Pisus | One peso |
Ang mg̃a pulong: sicaualo, sicapat ug cahate, ug ing̃on man usab, daco, colotio &. dili na unta gamiton sa pagng̃alan sa mg̃a moneda ug sa pagisip sa salapi, cay uala nay hinungdan.
Mg̃a tilimbang̃an ng̃a americano.
Avoirdupois weight:
| Ounce (oz.) | Onza |
| Pound (lb.) | Libra |
| Quarter (qr.) | Arroba |
| One hundredweight (cwt.) | Quintal |
| Ton (t.) | Tonelada |
Ang tonelada may caloha-an ca quintal, ang quintal upat ca arroba, ang arroba caloha-an ug lima ca libra, ug ang libra napolo ug unum ca onza. Quining mg̃a tilimbang̃an guipanaggamit sa pagtimbang sa mg̃a baliguia.
Troy weight:
| Grain (gr.) | Grano |
| Pennyweight (pwt.) | Pennyweight |
| Ounce | Onza |
| Pound | Libra |
Ang libra may napolo ug duha ca onza, ang onza caloha-an ca pennyweight ug quini caloha-an ug upat ca grano. Quining mg̃a tilimbang̃an guigamit sa pagtimbang ug bulauan, salapi, mg̃a mutia, &.
Apothecaries’ weight:
| Grain | Grano |
| Scruple | Escrúpulo |
| Dram | Dracma |
| Ounce | Onza |
| Pound | Libra |
Ang libra may napolo ug duha ca onza, ang onza ualo ca dracma, ang dracma totolo ca escrúpulo ug ang escrúpulo caloha-an ca grano. Quining mg̃a tilimbang̃an guigamit sa pagtimbang sa mg̃a tambal.
Mg̃a tilimbang̃an ng̃a bisaya.
| Onza | Ounce |
| Cate | Twenty-two ounces |
| Sinantan | Ten cates |
| Pico | Ten sinantans |
Mg̃a tacsanan ng̃a americano.
Dry measure:
| Pint (pt.) | Pinta |
| Quart (qt.) | Quart |
| Peck (pk.) | Celemín |
| Bushel (bu.) | Fanega |
Liquid measure:
| Gill (gi.) | Gill |
| Pint | Pinta |
| Quart | Quart |
| Gallon (gal.) | Galon |
Mg̃a tacsanan ng̃a bisaya.
Sa mg̃a otan:
| Baquid | Caban. Twenty-five gantas |
| Gantang | Ganta. Eight chupas |
| Salupan | Chupa |
Sa mg̃a ilimnon:
| Tadiao | Sixteen gantas |
| Gantang | Eight chupas |
| Salupan | Chupa |
Mg̃a solocdan.
| Inch (in.) | Punto. Pulgada |
| Finger | Todlo |
| Hand | Dapal |
| Span | Dang̃ao |
| Foot (ft.) | Ti-il |
| Cubit | Sico |
| Ell | Vara |
| Yard (yd.) | Yarda |
| Half yard | Catung̃a sa yarda |
| Quarter yard | Ang icaupat ca bahin sa yarda |
| Eighth | Ang icaualo ca bahin sa yarda |
| Sixteenth | Ang icapolo ug unum ca bahin sa yarda |
| Fathom | Dupa |
| Rod (rd.) | Lima ca yarda ug tung̃a |
| Furlong (fur.) | Capatan ca rod |
| Mile (mi.) | Milla |
| League | Legua |
Lain laing mg̃a adjetivo.
| White | Maputi |
| Black | Maitum |
| Red | Mapola |
| Yellow | Malalag |
| Green | Lunhao |
| Blue | Azul |
| Bad | Dautan |
| Good | Maayo |
| Tall. High | Hata-as |
| Small. Low | Hamuho |
| Large. Big | Daco |
| Small. Little | Diotay |
| Nimble | Mapiscayon |
| Lazy. Idle | Tapolan |
| Dressed | Vinisti |
| Naked | Hinobo |
| Fat | Tambuc. Supang |
| Lean | Maniuang |
| Rough | Mahait |
| Smooth | Mahimlo |
| Hard | Magahi |
| Soft | Mahomoc |
| Sweet | Matamis |
| Bitter | Mapaet |
| Old | Da-an |
| New | Bag-o |
| Wise | Maquinaadmanon |
| Ignorant | Cabus |
| Merry. Glad | Malipayon |
| Sorry. Sad | Maming̃aon |
| Living | Buhi |
| Dead | Patay |
| Sick. Ill | Masaquiton |
| Healthy | Mapiscay |
| Tidy | Malimpio |
| Dirty | Mahugao |
| Fine | Matinao |
| Muddy | Maloboc |
| Full | Pono |
| Empty | Ualay sulud |
| Sharp | Matalinis |
| Blunt | Mabaga |
| Bright | Mahayag |
| Dark | Mang̃itng̃it |
| Calm | Malinao |
| Stormy | Tigonos |
| Prodigal | Mausicon |
| Economical | Daguinotan |
| Wide | Halapad |
| Narrow | Hagoot |
| Hot | Mainit |
| Cold | Mabugnao |
| Famous | Bantugan |
| Unknown | Dili cailhan |
| Grateful | Matalamdon |
| Ungrateful | Dili matalamdon |
| Dear | Mahal |
| Cheap | Barato |
| Fragrant | Mahomot |
| Fetid | Mabaho |
| Fine | Maanindut |
| Ugly | Malagsot |
| Written | Sinulat |
| Print | Binolde |
| Worthy | Tacus |
| Unworthy | Dili tacus |
| Right | Matanus |
| Oblique | Baliquig |
| True | Matuod |
| False | Dili matuod |
| Useful | Mapulus |
| Useless | Ualay pulus |
| Free | Binuhi |
| Fastened | Hinoctan |
| Open | Inocab |
| Close | Tinacop |
| Inflamed | Dinagcot |
| Extinguished | Napalong |
| Kind | Maloloyon |
| Stingy | Sinacoan |
| Evident | Madayag |
| Obscure | Dili madayag |
| Dry | Mamala |
| Wet | Mahumud |
| Salted | Maasgad |
| Insipid | Matab-ang |
| Easy | Masayon |
| Difficult | Maculi |
| Saltish | Matayam |
| Sour | Maaslom |
| Light | Maga-an |
| Heavy | Mabugat |
| Just | Matarung |
| Unjust | Dili matarung |
| Happy | Palad-an |
| Unhappy | Ualay palad |
| Rich | Salapian |
| Poor | Mahang̃ol |
| Ripe | Mahinog |
| Green | Hilao. Linghod |
| Far | Halayo |
| Near | Hado-ol |
| Long | Tag-as |
| Short | Mubo |
| Slow | Mahinayon |
| Swift | Maingsilon |
| Deep | Halalum |
| Shallow | Hamabao |
| Polite | Maabiabihon |
| Uncivil | Maborong |
Mg̃a verbo.
| To go | Pagadto |
| To come | Paganhi |
| To walk | Paglacao |
| To travel | Pagviaje |
| To start, to set out, to depart | Pagguican |
| To arrive | Pagabut |
| To go out, to come out | Paggoa |
| To go in, to come in, to enter | Pagsulud |
| To go up, to come up | Pagsaca |
| To go down, to come down | Pagcanaog |
| To mount, to ascend | Pagtugnas |
| To descend | Pagtubong |
| To ascend | Pagcayab |
| To descend | Pagcunsad |
| To wing, to fly | Paglupad |
| To ride | Pagcabayo |
| To drive | Pagcarruage |
| To ship, to embark | Pagsacay |
| To land | Pagcauas |
| To sit | Paglingcod |
| To stand | Pagtingdug |
| To prostrate | Paghapa |
| To rise | Pagbacong |
| To kneel | Paglohod |
| To go to bed | Paghigda |
| To lie down | Pagcaligad |
| To see | Pagtanao. Pagsulung |
| To look at | Pagquita |
| To look for, to seek | Pagpang̃ita |
| To inquire | Pagsusi |
| To buy | Pagpalit |
| To sell | Pagbaliguia |
| To exchange | Pagbaylo. Pagilis |
| To owe | Pagutang |
| To pay | Pagbayad |
| To be worth | Pagbili |
| To lend | Paghulam |
| To eat | Pagcaon |
| To drink | Paginom |
| To satiate | Pagbosog |
| To be hungry | Pagutum |
| To be thirsty | Paguhao |
| To sleep | Pagcatolog |
| To dream | Pagdanggo |
| To wake, to watch | Pagtucao |
| To wake | Pagpucao |
| To awake | Paghimata |
| To wash | Paghilamos |
| To wash | Pagbunac |
| To iron | Pagutao |
| To bathe | Pagcaligo |
| To comb | Pagsudlay |
| To dress | Pagvisti |
| To undress | Paghubo |
| To know | Pagila |
| To fear | Pagcahadluc |
| To try | Pagsulay |
| To love | Paghigugma |
| To hate | Pagcadumut |
| To want | Pagbuut |
| To wish | Pagting̃uha |
| To desire | Pagcaibog |
| To think | Paghuna huna |
| To intend | Pagtuyo |
| To order | Pagsugo |
| To obey | Pagsugot |
| To rule | Pagcahari |
| To agree | Pagoyon |
| To prison | Pagbilanggo |
| To punish | Pagcastigo |
| To judge | Paghocom |
| To sentence | Pagsentencia |
| To seize | Pagdacop |
| To know | Paghibalo |
| To teach | Pagtodlo |
| To learn | Pagtoon |
| To study | Pagestudio |
| To understand | Pagcasabut |
| To explain | Pagsaysay |
| To comprehend | Pagtoquib |
| To show | Pagpadayag |
| To read | Pagbasa |
| To write | Pagsulat |
| To copy | Paghuad |
| To adore | Pagsingba |
| To pray | Pagampo |
| To ask | Pagpang̃ayo |
| To entreat, to pray | Pagpang̃amuyo |
| To ask for | Pagpaning̃il |
| To supplicate | Paghang̃yo |
| To pray | Pagpang̃adye |
| To consider | Pagpalamdong |
| To speak | Pagsulti |
| To talk | Pagpamulong |
| To carry tales | Pagcuti cuti |
| To backbite | Paglibac |
| To slander | Pagbutangbutang |
| To swear | Pagpanumpa |
| To whisper | Paghonghong |
| To say | Paging̃on |
| To tell | Pagsuguilon |
| To dispute | Pagindig indig |
| To sew | Pagtahi |
| To cut | Paggunting |
| To cut out | Pagtabas |
| To baste | Paglagda |
| To weave | Paghabol |
| To spin | Paggaling |
| To dry | Pagbulad |
| To water | Pagbobo |
| To give | Paghatag |
| To receive | Pagdauat |
| To begin | Pagsugud |
| To wait for | Paghulat |
| To expect | Pagpaabut |
| To bring | Pagdala |
| To take | Pagcoha |
| To pick up | Pagpulot |
| To call | Pagtauag |
| To come back | Pagpauli |
| To fill | Pagpono |
| To pour | Pagyabo |
| To cook | Pagloto |
| To die | Pagcamatay |
| To kill | Pagpatay |
| To murder | Pagbono |
| To do, to make | Pagbuhat |
| To doubt | Pagduha duha |
| To hear | Pagcadung̃ug |
| To listen | Pagpatalinghog |
| To hope | Paglaom |
| To laugh | Pagcataua |
| To live | Pagbuhi |
| To dwell | Pagpuyo |
| To invite | Pagabi abi |
| To feel | Pagbati |
| To find | Pagcaplag |
| To forget | Pagcalimot |
| To put | Pagbutang |
| To finish | Pagtapus. Pagtibauas |
| To preach | Paguali |
| To deny | Paglimod |
| To bury | Paglobong |
| To dig | Pagcalot |
| To dance | Pagsayao |
| To play | Pagdula dula |
| To swim | Paglang̃oy |
| To run | Pagdalagan |
| To paint | Pagpintal |
| To print | Pagimprenta |
| To draw | Pagdibujo |
| To bind | Paghanig |
| To cut | Pagabis. Pagputul |
| To measure | Pagsocod |
| To abandon | Pagbia |
| To burn | Pagcasunug |
| To embrace | Paggacos |
| To kiss | Paghaloc |
| To open | Pagocab |
| To shut | Pagtacop |
| To abuse | Pagpatuyang |
| To accompany | Paguban |
| To counsel | Pagsambag |
| To accuse | Pagsumbong |
| To guess | Pagtagna |
| To adorn | Pagdayan dayan |
| To flatter | Pagolog olog |
| To shave | Pagalot |
| To loosen | Pagloag |
| To agonize | Paghing̃utas |
| To suffer | Pagantos |
| To smoke | Pagaso. Pagtabaco |
Mg̃a paniging̃nan sa nagcalain laing mg̃a tiempo sa verbo.
Indicativo.
Presente.
| I love God | Aco nahagugma sa Dios |
| You teach English | Icao nagatodlo ug iningles |
| He writes a letter | Sia nagasulat ug usa ca sulat |
| We hate the sins | Quita nacadumut sa mg̃a sala |
| You help the poor | Camo nanaglaban sa mg̃a pobre |
| They despise the enemies | Sila nanagpasipala sa mg̃a caauay |
| God is loved by me | Guihigugma co ang Dios |
| English is taught by you | Guitodlo nimo ug iningles |
| A letter is written by him | Guisulat nia ug usa ca sulat |
| The sins are hated by us | Guidumtan namu ang mg̃a sala |
| The poor are helped by you | Guilabanan niño ang mg̃a macalolooy |
| The enemies are despised by them | Guipasipad-an nila ang mg̃a caauay |
| Do I love my parents? | Nahagugma ba aco sa acong mg̃a guinicanan? |
| Do you teach Spanish? | Nagatodlo ca ba ug quinachila? |
| Does he write a letter? | Nagasulat ba sia ug usa ca sulat? |
| Do we hate the sins? | Nacadumut ba quita sa mg̃a sala? |
| Do you help the beggars? | Nanaglaban ba camo sa mg̃a paquilimos? |
| Do they despise the money? | Nanagpasipala ba sila sa salapi? |
| Are my parents loved by me? | Guihigugma co ba ang acong mg̃a guinicanan? |
| Is Spanish taught by you? | Guitodlo ba nimo ug quinachila? |
| Is a letter written by him? | Guisulat ba nia ug usa ca sulat? |
| Are the sins hated by us? | Guidumtan ba natu ang mg̃a sala? |
| Are the beggars helped by you? | Guilabanan ba niño ang mg̃a paquilimos? |
| Is the money despised by them? | Guipasipadan ba nila ang salapi? |
| I do not love the evil | Dili aco nahagugma sa pagcadautan |
| You do not teach Bisaya | Dili ca magatodlo ug binisaya |
| He does not write a book | Dili sia magasulat ug usa ca libro |
| We do not hate the enemies | Dili quita macadumut sa mg̃a caauay |
| You do not help the sick | Dili camo magatabang sa mg̃a masaquiton |
| They do not despise the money | Dili sila managpasipala sa salapi |
| Do I not love the evil? | Di ba aco nahagugma sa pagcadautan? |
| Do you not teach the lesson? | Di ba icao nagatodlo sa lesion? |
| Does he not write a news? | Di ba sia nagasulat ug usa ca noticia? |
| Do we not help the children? | Di ba quita nanagtabang sa mg̃a bata? |
| Do you not hate the murderers? | Di ba camo nacadumut sa mg̃a mamomono? |
| Do they not despise the goodness? | Di ba sila nanagpasipala sa caayo? |
| The friend is not loved by me | Dili co guihigugma ang amigos |
| Chinese is not taught by you | Dili mo guitodlo ug ininsic |
| A book is not written by him | Dili nia guisulat ug usa ca libro |
| Our cousin is not hated by us | Dili natu guidumtan ang atung igagao |
| The happy are not helped by you | Dili niño guilabanan ang mg̃a palad-an |
| The meal is not despised by them | Dili nila guiaydan ang calanon |
| Is not my father loved by me? | Di ba guihigugma co ang acong tatay? |
| Is not the grammar taught by you? | Di ba guitodlo mo ang gramática? |
| Is not a news written by him? | Di ba guisulat nia ug usa ca noticia? |
| Is not your friend hated by us? | Di ba guidumtan ta ang imong abian? |
| Are not the happy helped by you? | Di ba niño guitabang̃an ang mg̃a
palad-an? |
| Are not the rich despised by them? | Di ba nila guipasipad-an ang mg̃a salapian? |
Pretérito imperfecto.
| I loved God | Aco nahagugma sa Dios |
| You taught Latin | Icao nagtodlo ug linatin |
| She washed the linen | Sia namunac sa visti |
| We spoke to him | Quita nanagsulti cania |
| You told that | Camo nagsuguilon niana |
| They said | Sila naging̃on |
| God was loved by me | Guigugma co ang Dios |
| Rhetoric was taught by you | Guitodlo nimo ang retórica |
| The linen was washed by her | Guipamunac nia ang visti |
| We were defeated by you | Guidaog came niño |
| You were bitten by the dog | Guipaac camo sa iro |
| They were whipped by the teacher | Guihampac sila sa maestro |
| Did I love God? | Nahagugma ba aco sa Dios? |
| Was Logic taught by you? | Guitodlo ba niño ug lógica? |
| He did not say so | Uala sia mamulong niana |
| Did we not agree with you? | Uala ba came managoyon canimo? |
| The sick were not visited by you | Uala niño duaua ang mg̃a masaquiton |
| Were you not abandoned by them? | Uala ba camo bia-i nila? |
Pretérito perfecto.
| I have loved God | Nahagugma na aco sa Dios |
| You have opened the door | Nagocab na icao sa pulta |
| He has finished his work | Nacahuman na sia sa iyang buhat |
| We have accused you | Nagsumbung na came canimo |
| You have guessed our mind | Nanagtagna na camo sa amung huna huna |
| They have adored the statue | Nanagsingba na sila sa larauan |
| I have been loved by you | Guihigugma na aco nimo |
| You have been taught by me | Guitodloan co na icao |
| He has been flattered by them | Guiolog ologan na sia nila |
| We have been advised by him | Guisambagan na came nia |
| You have been shaved by the barber | Guiaguilan na camo sa mananalot |
| They have been adorned by us | Guidayan dayanan na namu sila |
| Have I loved my mother? | Nahagugma na ba aco sa acong anan? |
| You have not done anything | Uala icao magbuhat ug bisan onsa |
| Has he not gone to the market? | Uala pa ba sia muadto sa tianggi? |
| Have we been afflicted by you? | Guisaquit-an ba came nimo? |
| Have you not been pleased by us? | Di ba guicalipayan camo namu? |
| They have not been regaled by me? | Uala co sila atang̃i |
Pretérito pluscuamperfecto.
| I had loved the child | Human na aco paghigugma sa bata |
| You had bought the horse | Ubus na icao pagpalit sa cabayo |
| He had sold his house | Nagbaliguia na sia sa iyang balay |
| We had changed the money | Nanagilis na quita sa salapi |
| You had let the room | Human na camo pagabang sa cuarto |
| They had paid the count | Nanagpamayad na sila sa cuenta |
| The girl had been loved by me | Guihigugma co na ang bata |
| You had been chosen by him | Human na icao guipili nia |
| I had been praised by you | Guidayeg na aco nimo |
| We had been disturbed by the boys | Guisamocan na quita sa mg̃a bata |
| You had been alarmed by the thieves | Da-an hing̃ubcan camo sa mg̃a cauatan |
| They had been put into prison | Da-an guibilanggo sila |