Zima miejska1
Przeszły dżdże wiosny, zbiegło skwarne lato
I przykre miastu jesienne potopy,
Już bruk, ziębiącą obleczony szatą,
Od stalnej Fryzów niekrzesany stopy2.
Więzieni słotą3 w domowej katuszy,
Dziś na swobodne gdy wyjrzym powietrze,
Londyński pojazd4 tarkotem5 nie głuszy
Ani nas kręgi zbrojnymi6 rozetrze.
Witaj narodom miejskim7 pora błoga!
Już i Niemeńców, i sąsiednich Lechów8
Tu szuka ciżba9, tysiącami mnoga,
Zbiegłych Dryjadom10 i Faunom11 uśmiechów.
Tu wszystko czerstwi12, weseli, zachwyca,
Czy ciągnę tchnienie, co się zimnem czyści,
Czy na niebieski zmysł13 podniosę lica14,
Czyli15 się śnieżnej przypatruję kiści16.
Jedna z nich pływa w niepewnym żywiole,
Druga ciężarem sporsza17 już osiadła;
Tą wiatr poleciał stwardniałe kryć role
Albo pobielić Wiliji18 źwierciadła19.
Lecz kogo sioło20 dzisiejsze uwięzi,
Zmuszony widzieć łyse gór wiszary21,
Grunt dziki, knieję nagimi gałęzi
Nie silną22 zimne podźwignąć ciężary23
Taki, gdy smutna ciągnie się minuta,
Wreszcie zmieniony kraj porzuca z żalem
I dając chętnie Cererę za Pluta24,
Pędzi wóz ku nam ciężarny metalem.
Tu go przyjmują gościnne podwoje25,
Rzeźbą i farbą odziany przybytek,
Tutaj rolnicze przepomina26 znoje
W pieszczonym gronie czarownych Charytek27.
Na wsi, zaledwie czarna noc rozrzednie,
Każe wraz28 Ceres wczesny witać ranek,
Tu, chociaż słońce zajmie nieba średnie,
Śpię atłasowych pod cieniem firanek.
Lekkie nareszcie oblókłszy29 nankiny30,
Modnej młodzieży przywoływam31 koło;
Strojem poranne zbywamy godziny
Albo rozmową bawim się wesołą.
Ten w lśniący kryształ32 włożywszy oblicze,
Wschodnim balsamem33 złoty kędzior pieści;
Drugi stambulskie oddycha gorycze34,
Lub pije z chińskich ziół ciągnione treści35.
A kiedy chwila dwunasta nadbieży,
Wraz do śliskiego wstępuję powozu36,
Sobol lub rosmak37 moje barki jeży
I suto38 zdobiąc, nie dopuszcza mrozu.
Na sali orszak przywitam wybrany,
Wszyscy siadają za biesiadnym stołem,
W kolej szlą39 pełne smaków porcelany
I sztucznym40 morzą41 apetyt żywiołem.
Pijemy węgrzyn42, mocny setnym43 latem,
Wrą po kryształach koniaki i poncze44;
Płci45 piękna gasi pragnienie muszkatem46,
Co dając rzeźwość, myśli nie zaplącze.
A gdy się trunkiem zaiskrzą źrenice,
Dowcipne, czułe wszystkim płyną słowa,
Niejeden uwdzięk47 zarumieni lice,
Niejedna wzrokiem zapala się głowa.
Nareszcie słońce zniżone zagasło,
Rozsiewa mroki dobroczynna zima,
Boginie dają do rozjazdu hasło,
Zagrzmiały schody i już gości nie ma.
Którzy są z szczęściem poufali ślepem,
Pod twój znak idą, królu Faraonie48.
Lub zręczni lekkim wykręcać oszczepem49,
Pędzą po suknach wytoczone słonie50.
A gdy noc ciemne rozepnie zasłony
I szklannym światłem51 błysną kamienice,
Młodzież, dzień kończąc wesoło spędzony,
Tysiączną sanią52 szlifuje ulice.
Przypisy:
1. Zima miejska — wiersz ukazał się w „Tygodniku Wileńskim” 15 lipca 1818 roku; był to pierwszy opublikowany wiersz Mickiewicza. [przypis redakcyjny]
2. stalna Fryzów stopa — podkowa koni fryzyjskich. [przypis redakcyjny]
3. słota — długotrwały deszcz. [przypis edytorski]
4. londyński pojazd — angielska kareta. [przypis edytorski]
5. tarkot — dziś: terkot. [przypis edytorski]
6. kręgi zbrojnymi — okutymi kołami. [przypis redakcyjny]
7. narody miejskie — mieszkańcy miast. [przypis edytorski]
8. Niemeńcy, Lechowie — Litwini i Polacy. [przypis edytorski]
9. ciżba — wielka liczba stłoczonych ludzi; tłum. [przypis edytorski]
10. driada (mit.gr.) — nimfa leśna żyjąca w drzewie. [przypis edytorski]
11. faun (mit.rzym) — lubieżny bożek leśny. [przypis edytorski]
12. czerstwy — zdrowy, krzepki; czerstwić: przydawać zdrowia, siły. [przypis edytorski]
13. niebieski zmysł — niebo. [przypis edytorski]
14. lico — twarz. [przypis edytorski]
15. czyli — tu: czy; czy też. [przypis edytorski]
16. śnieżna kiść — płatek. [przypis redakcyjny]
17. sporszy — większy. [przypis edytorski]
18. Wilia — rzeka na Białorusi i Litwie, prawy dopływ Niemna, przepływa przez Wilno. [przypis edytorski]
19. źwierciadło — dziś: zwierciadło. [przypis edytorski]
20. sioło (daw.) — osiedle wiejskie. [przypis edytorski]
21. wiszar (poet.) — urwisko, przepaść. [przypis edytorski]
22. nie silną — nie mającą siły. [przypis edytorski]
23. zimne ciężary — obfity śnieg. [przypis redakcyjny]
24. dając (...) Cererę za Pluta — zamieniając zboże na pieniądze; Ceres, Cerera (mit.rzym): bogini płodności, rolnictwa i urodzaju; Plutos (mit.gr.): bóg bogactwa. [przypis redakcyjny]
25. podwoje — drzwi; zwykle: okazałe, dwuskrzydłowe. [przypis edytorski]
26. przepominać — tu: zapominać. [przypis redakcyjny]
27. Charytki — gr. Charyty, rzym. Gracje: boginie wdzięku, piękna i radości. [przypis edytorski]
28. wraz — tu: zaraz. [przypis edytorski]
29. oblec — założyć, ubrać. [przypis edytorski]
30. nankin — strój poranny; nazwa od materiału, z którego stroje takie wykonywano, produkowanego w Chinach, w mieście Nankin. [przypis redakcyjny]
31. przywoływam — dziś: przywołuję [przypis edytorski]
32. lśniący kryształ — lustro. [przypis edytorski]
33. wschodni balsam — pomada. [przypis edytorski]
34. stambulskie oddycha gorycze — pali tytoń. [przypis redakcyjny]
35. z chińskich ziół ciągnione treści — herbata. [przypis redakcyjny]
36. śliski powóz — sanie. [przypis edytorski]
37. Sobol lub rosmak — futro z soboli lub rosomaków. [przypis edytorski]
38. suto — obficie. [przypis edytorski]
39. szlą — ślą. [przypis edytorski]
40. sztuczny (daw.) — wyrafinowany, sporządzony według prawideł jakiejś sztuki. [przypis edytorski]
41. morzyć — uśmiercać, zabijać; tu: zaspokajać. [przypis edytorski]
42. węgrzyn (daw.) — słodkie wino węgierskie. [przypis edytorski]
43. setny (daw.) — znakomity, wyborny; węgrzyn mocny setnym latem: stuletnie, mocne wino. [przypis edytorski]
44. poncz — gorący napój alkoholowy przyrządzany z wina, araku, rumu lub innego alkoholu oraz z herbaty, soku cytrynowego, cukru i przypraw korzennych. [przypis edytorski]
45. płci (daw. M. lp.) — płeć. [przypis edytorski]
46. muszkat — a. muszkatel: słodkie, aromatyczne wino deserowe. [przypis edytorski]
47. uwdzięk — wdzięk. [przypis edytorski]
48. faraon — dawna gra w karty. [przypis edytorski]
49. lekki oszczep — tu: kij bilardowy. [przypis edytorski]
50. pędzą po suknach wytoczone słonie — w bilard grano kulami z kości słoniowej. [przypis edytorski]
51. szklannym światłem — światłem w szybach. [przypis edytorski]
52. tysiączną sanią — tysiącami sań. [przypis edytorski]