Dusiołek

Szedł po świecie Bajdała¹,

Co go wiosna zagrzała —

Oprócz siebie — wiódł szkapę², oprócz szkapy — wołu,

Tyleż tędy, co wszędy³, szedł z nimi pospołu⁴.

Zachciało się Bajdale

Przespać upał w upale,

Wypatrzył zezem ściółkę ze mchu popod⁵ lasem,

Czy dogodna dla karku — spróbował obcasem.

Poległ cielska tobołem

Między szkapą a wołem,

Skrzywił gębę na bakier i jęzorem mlasnął,

I ziewnął wniebogłosy, i splunął, i zasnął.

Nie wiadomo dziś wcale,

Co się śniło Bajdale?

Lecz wiadomo, że szpecąc przystojność⁶ przestworza,

Wylazł z rowu Dusiołek⁷, jak półbabek⁸ z łoża.

Pysk miał z żabia ślimaczy —

(Że też taki żyć raczy!) —

A zad tyli⁹, co kwoka, kiedy znosi jajo.

Milcz, gębo nieposłuszna, bo dziewki wyłają¹⁰!

Ogon miał ci z rzemyka,

Podogonie¹¹ zaś z łyka¹².

Siadł Bajdale na piersi, jak ten kruk na snopie —

Póty¹³ dusił i dusił, aż coś warkło¹⁴ w chłopie!

Warkło, trzasło, spotniało!

Coć¹⁵ się stało, Bajdało?

Dmucha w wąsy ze zgrozy, jękiem złemu przeczy —

Słuchajta¹⁶, wszystkie wierzby, jak chłop przez sen beczy!

Sterał we śnie Bajdała

Pół duszy i pół ciała,

Lecz po prawdzie¹⁷ niedługo ze zmorą marudził —

Wyparskał ją nozdrzami, zmarszczył się i zbudził.

Rzekł Bajdała do szkapy:

Czemu zwieszasz swe chrapy¹⁸?

Trzebać było kopytem Dusiołka przetrącić,

Zanim zdążył mój spokój w całym polu zmącić!

Rzekł Bajdała do wołu:

Czemuś skąpił¹⁹ mozołu?

Trzebać było rogami Dusiołka postronić²⁰,

Gdy chciał na mnie swej duszy paskudę wyłonić!

Rzekł Bajdała do Boga:

O, rety — olaboga!²¹

Nie dość ci, żeś potworzył²² mnie, szkapę i wołka,

Jeszcześ musiał takiego zmajstrować Dusiołka?

Przypisy:

1. bajdała — ktoś, kto lubi bajdurzyć, opowiadać bajki. [przypis edytorski]

2. szkapa — z politowaniem o koniu, zwłaszcza lichym, zabiedzonym. [przypis edytorski]

3. wszędy (daw.) — wszędzie. [przypis edytorski]

4. pospołu (daw.) — wspólnie, razem. [przypis edytorski]

5. popod (daw.) — pod. [przypis edytorski]

6. przystojność (przestarz.) — piękno. [przypis edytorski]

7. dusiołek — demon odwiedzający nocą śpiących i próbujący ich dusić, potrafi przybierać postać jakiegoś przedmiotu lub istoty żywej. [przypis edytorski]

8. półbabek — podstarzała kobieta. [przypis edytorski]

9. tyli — tu: tak duży. [przypis edytorski]

10. wyłajać — skrzyczeć. [przypis edytorski]

11. podogonie — część ciała zwierzęcia znajdująca się pod ogonem; zad. [przypis edytorski]

12. łyko — włóknista tkanka roślinna przewodząca wodę. [przypis edytorski]

13. póty — tak długo. [przypis edytorski]

14. warkło — dziś popr.: warknęło. [przypis edytorski]

15. coć (daw.) — co ci. [przypis edytorski]

16. słuchajta (gw.) — słuchajcie. [przypis edytorski]

17. po prawdzie — prawdę mówiąc. [przypis edytorski]

18. chrapa — fałd skóry otaczający nozdrza. [przypis edytorski]

19. czemuś skąpił — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika; inaczej: czemu skąpiłeś. [przypis edytorski]

20. postronić (neol.) — czas. utworzony od stronić (unikać czyjegoś towarzystwa); wygnać kogoś, nie chcąc przebywać w jego towarzystwie. [przypis edytorski]

21. olaboga! (daw.) — wykrzyknienie wyrażające emocjonalną reakcję na coś. [przypis edytorski]

22. potworzyć — stworzyć, utworzyć wiele czegoś. [przypis edytorski]