Król jeno

Cornelius Clemens¹ orzekł: «Ustanawiam,

by każdy z niewolników taką pracę,

do której przywykł, pełnił²; jaką zechce.

To płodne jeno, co się czyni chętnie.

Tylko w połowie sobą ten, kto błądzi.

Partaczem garncarz jest, gdy piele ogród».

I tak zdarzyło się raz, kiedy okiem

bacznym rozglądał się po swej zagrodzie,

że niewolnika postrzegł, który w drwinach

ciżby³ wrzaskliwej przy drodze kucnąwszy,

bezradnie i niezgrabnie ciężkim młotem

kuł, rozbijając do krwi własne palce.

Brew namarszczywszy, z wymówką w źrenicy

i wargi zwarłszy, odwrócił się konsul.

A majordomus odparł: «Wielki panie,

wybaczcie! Wszelkie zwierzyłem rzemiosło

od tkactwa aż do bicia klepek. Hultaj

w każdej robocie równym jest gamoniem!»

Tedy, na wodzy gniew dzierżąc przemocą,

Cornelius Clemens wzrok wlepił w nieroba

i pytał: «Powiedz, człecze, czymże byłeś

w ojczyźnie? Jakiż twój zawód i praca?»

Oblicze, zżarte posępną zgryzotą

Rab⁴ uniósł z pychą: «Panie, jeno⁵ królem!»

Ów zamilkł, wielką litością przejęty,

I ważył w myślach mroczny los człowieka,

Po czym do sług łaskawie: «Tego zabić!»

Przypisy:

1. Cornelius Clemens — prawdop. Gnaeus Pinarius Cornelius Clemens, senator rzym. z I w. n.e. [przypis edytorski]

2. by każdy z niewolników taką pracę, do której przywykł, pełnił — mowa o ludziach niedawno wziętych do niewoli. [przypis edytorski]

3. ciżba — tłum, gromada. [przypis edytorski]

4. rab (daw.) — niewolnik. [przypis edytorski]

5. jeno (daw.) — tylko, zaledwie. [przypis edytorski]