Rzym słowiański

Śpi Rzym słowiański¹, śpi stu wież stolica,

Mgłami przeszłości osłoniwszy lica;

Na Kapitolu² śpi lud marmurowy,

W pałacach drzemią patrycjuszów głowy,

Sen grzebie gniazda zbytku i ubóstwa,

W świątyniach nawet zdrzemnęły się bóstwa.

Śpiąca stolico! Przeszłość marzysz błogą,

A nowożytny świat nową mknie drogą;

Ty śnisz minione starej sławy mary,

Rozbitą wielkość, przebrzmiałe fanfary,

Ty gonisz widma pośród snów przelotu,

Co już w mogiłę poszły bez powrotu —

I otulona w tłumnych świątyń cieniu

Leżysz w nieczułym i gnuśnym uśpieniu.

O nie śpij, Rzymie! tam — w dziejów pochodzie

Młody świat kroczy naprzód ku swobodzie,

W księdze przeszłości jego śmiała praca

Ostatnią kartę już z wolna przewraca

I dalej idzie po mogilnym pyle;

A ty śpisz, marząc i zostajesz w tyle.

O nie śpij, Rzymie! nie czas prząść marzenia,

Gdy łuna zguby kresy zaczerwienia,

Zbudź się i patrzaj!... tam z germańskiej strony

Ciągnie uragan³ zniszczeniem natchniony,

Idzie Genseryk⁴ z hordami Wandali,

Pędzi twe legie, łom w twych ścianach wali

I trąbą dziejów siły głosi hasła...

Nie zbawi ciebie wielkość przodków zgasła,

Ani czterdzieści świątyń i ołtarzy

Przy Kapitolu spiętrzonych na straży,

Twoich augurów⁵ modły nic nie sprawią,

Ni ich zaziemskie zastępy cię zbawią,

Ni ci kamienni rycerze z kostnicy,

Ni allemańscy⁶ twoi sojusznicy.

Sam zbudź się, Rzymie, z niemocy hańbiącej,

Masz lud, więc zbudź go, to jest olbrzym śpiący,

On cię obroni, odmłodzi, ocali,

To, coś zmarnował na historii fali;

Zbudź, nim go zbudzi burza rozszalała,

Co w łonie czasu i świata dojrzała,

Bo wtedy głowę dasz w nierównym polu:

Lud ruszy z żagwią⁷ do bram Kapitolu.

Przypisy:

1. Rzym słowiański — tzn. Rosja, jako kontynuatorka tradycji Cesarstwa Rzymskiego, nazywana „Trzecim Rzymem”, odkąd w 1547 r. car Iwan Groźny ogłosił się carem Wszechrusi, a Carstwo Rosyjskie spadkobiercą (np. przez kultywowanie tradycji prawosławia i stylu sztuki oraz architektury) tradycji Bizancjum. [przypis edytorski]

2. Kapitol — zamek warowny starożytnego Rzymu, mieszczący świątynię Jowisza. [przypis redakcyjny]

3. uragan (ros.) — huragan. [przypis edytorski]

4. Genseryk (ok. 400–477) — król Wandalów, plądrował przez 14 dni Rzym, stąd imię Wandal zmieniło się w imię pospolite, oznaczające niszczycielskie barbarzyństwo. [przypis redakcyjny]

5. augur — kapłan, wróżbita u Rzymian. [przypis redakcyjny]

6. allemańscy sojusznicy — Alemanowie, plemię germańskie. [przypis redakcyjny]

7. żagiew — płonące polano (kawał drewna); przen.: przyczyna gwałtownych i dramatycznych zdarzeń. [przypis edytorski]