Pieśń XIX¹

Jest kto, co by wzgardziwszy te doczesne rzeczy

Chciał ze mną dobrą tylko sławę mieć na pieczy,

A starać sie, ponieważ musi zniszczeć ciało,

Aby imię przynamniej po nas tu zostało?

I szkoda zwać człowiekiem, kto bydlęce² żyje,

Tkając³, lejąc w się wszytko, póki zstawa⁴ szyje;

Nie chciał nas Bóg położyć równo z bestyjami:

Dał nam rozum, dał mowę, a nikomu z nami.

Przeto chciejmy wziąć przed się⁵ myśli godne siebie,

Myśli ważne na ziemi, myśli ważne w niebie;

Służmy poczciwej⁶ sławie, a jako kto może,

Niech ku pożytku dobra spólnego pomoże.

Komu dowcipu⁷ równo z wymową⁸ dostaje,

Niech szczepi miedzy ludźmi dobre obyczaje;

Niechaj czyni porządek, rozterkom zabiega⁹,

Praw ojczystych i pięknej swobody przestrzega.

A ty, coć Bóg dał siłę i serce¹⁰ po temu,

Uderz sie¹¹ z poganinem, jako słusze¹² cnemu;

Prostak¹³ to, który wojsko z wielkości szacuje:

Zwycięstwo liczby nie chce, męstwa potrzebuje.

Śmiałemu wszędy równo, a o wolność miłą

Godzi sie oprzeć¹⁴ by więc i ostatnią siłą;

Nie przegra, kto frymarczy na sławę żywotem¹⁵,

Azaby go lepiej dał¹⁶ w cieniu darmo potem?

Przypisy:

1. W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Pieśniach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

2. bydlęce (starop.) — jak bydło (bydlęco, po bydlecemu). [przypis redakcyjny]

3. tkać (daw.) — wpychać. [przypis redakcyjny]

4. zstawa (starop.) — starcza. [przypis redakcyjny]

5. wziąć przed się (starop.) — rozważyć. [przypis redakcyjny]

6. poczciwy (starop.) — szlachetny (godny czci), dobry. [przypis redakcyjny]

7. dowcip (daw.) — rozum, inteligencja, talent. [przypis redakcyjny]

8. wymowa — tu: krasomówstwo, umiejętność przemawiania. [przypis redakcyjny]

9. rozterkom zabiega — zapobiega sporom, waśniom. [przypis redakcyjny]

10. serce — tu: odwaga. [przypis redakcyjny]

11. uderz sie — zderz się, stań do walki. [przypis redakcyjny]

12. słusze (starop.) — jest rzeczą słuszną, przystoi; zob. też: Ks. 2, Pieśń XV, w. 9. [przypis redakcyjny]

13. prostak — głupiec. [przypis redakcyjny]

14. o wolność (...) sie oprzeć — walczyć w obronie wolności. [przypis redakcyjny]

15. frymarczy na sławę żywotem — wymienia żywot na sławę (frymarczyć nie ma tu dzisiejszego pejoratywnego znaczenia). [przypis redakcyjny]

16. dać [żywot] — umrzeć. [przypis redakcyjny]