Pieśń XVIII¹

Czołem za cześć², łaskawy mój panie sąsiedzie.

Boże nie daj u ciebie bywać na biesiedzie,

Każesz mi pić przezdzięki³ twe przemierzłe⁴ piwo,

Że do dna nie wypijam, patrzysz na mię krzywo.

Wszytkoć wadzi: być⁵ na nos biedna mucha padła,

Miecesz⁶ głową i mniemasz, że cię do krwie zjadła;

Od stołu żenie każesz, fukasz na pachołki,

Wyciskałeś talerze, wyciskasz i stołki⁷.

Patrzaj, diable, że sie tu i gościom dostanie:

Gniewaj sie, jako raczysz, jeno nie bij, panie,

Bo ja w tym piwie twoim rozkoszy nie czuję;

Zdrowie rad mam od ciebie⁸, kufla nie przyjmuję.

Jeslić o sławę idzie, kto więcej pić może,

Dajęć przodek⁹ w tym męstwie; sam pójdę na łoże.

Już ty bądź tym rycerzem, co piwo usieczesz¹⁰;

Tego nie wiem, jesli¹¹ przed chłopem nie ucieczesz.

Jesli też tak rozumiesz, żebyś mię czestował¹²,

Męczysz mię, nie czestujesz; tociem podziękował.

Chcesz mię uczcić? Dajże mi dobrą wolą¹³ w domu,

A niechaj po niewoli¹⁴ nie pełnię nikomu.

Prózno mi skwarnę¹⁵ dawasz. Ja nie będę gonił¹⁶,

Bych też nabarziej piwa wczorajszego zronił¹⁷.

Wiem, żeby mię psi przedsię¹⁸ twoi pilnowali,

Bych sie układł, wnet by mi gębę ulizali.

Alem prosto niemyśliw¹⁹. Ci sie na to godzą,

Co szperki niedopiekłe²⁰ i twardy ser głodzą²¹,

Co sobie gardła ostrzą na niewinne piwo

Rydzem, śledziem, ogórkiem; nie wiem, co im krzywo²².

I tak we łbie rozumu po trzeźwiu niewiele,

A ostatek chcą zalać w to miłe wesele.

Niech raczej nic nie będzie, ma li go być mało;

Rado by niebożątko z mozgu oszalało²³.

Więc też wojna bez wici²⁴: gospodarz sie wierci.

Porwoniście zabitej na ostatek śmierci²⁵!

Do tylam was rozwadzał²⁶, aż mi sie dostało;

Bijcie sie, póki chcecie, mnie tam na tym mało²⁷.

Kufle lecą jako grad, a drugi już jęczy:

Wziął konwią, aż mu na łbie zostały obręczy.

Potym do arkabuzów²⁸. A więc to biesiada?

Jesliście tak weseli, jakaż u was zwada?

Nazajutrz sie jednają; przedsię go nalewaj²⁹,

A kto z nieżadnym³⁰ głosem, przed pany zaśpiewaj:

«Chciejże pomnieć, a dobrze baczyć, namilejsza!»

«W czerwonej czapce chodził»³¹ zda mi sie cudniejsza.

Usłyszysz tam pięć bassów, dwanaście dyszkantów³²,

Sześć altów, ośm tenorów, dwanaście wagantów³³,

Potym od melodyjej aż posną na stole,

Ali³⁴ drudzy wołają: «Na dwór, na dwór wole!»

Bodajże wam smród w gębę, mili pijanice,

A trąd na twarz; bo żona lubi takie lice.

Krzywej nogi na starość, nieobrotnej szyje,

Krom klątwy³⁵, kto będzie żyw, snadnie sie dopije³⁶.

Przypisy:

1. W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Pieśniach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

2. Czołem za cześć — zwrot oznaczający pożegnanie i podziękowanie (tutaj: za ucztę). [przypis redakcyjny]

3. przezdzięki (starop.) — wbrew mojej woli, gwałtem. [przypis redakcyjny]

4. przemierzły — wstrętny, budzący odrazę, obrzydliwy. [przypis redakcyjny]

5. być — by ci. [przypis redakcyjny]

6. miecesz — miotasz, potrząsasz. [przypis edytorski]

7. Wyciskałeś talerze, wyciskasz (...) stołki — rzucałeś talerzami, rzucasz stołkami. [przypis redakcyjny]

8. Zdrowie rad mam od ciebie — z przyjemnością przyjmuję twój toast za zdrowie. [przypis redakcyjny]

9. Dajęć przodek — przyznaję ci pierwszeństwo. [przypis redakcyjny]

10. usiec (tu: 2 os. lp cz. przysz.: usieczesz) — pokonać. [przypis redakcyjny]

11. jesli — tu: czy. [przypis redakcyjny]

12. czestować — okazywać cześć. [przypis redakcyjny]

13. dobra wola (tu: daw. B. lp. dobrą wolą) — swoboda. [przypis redakcyjny]

14. po niewoli — wbrew swojej woli. [przypis redakcyjny]

15. skwarna — środek wymiotny podawany ptakom myśliwskim. [przypis redakcyjny]

16. Ja nie będę gonił — w domyśle: jak ptak myśliwski, któremu podano skwarnę. [przypis redakcyjny]

17. piwa (...) zronił — zwymiotował piwo. [przypis redakcyjny]

18. przedsię — przecież. [przypis redakcyjny]

19. niemyśliw — nie lubiący polowania. [przypis redakcyjny]

20. szperki niedopiekłe — niedopieczone kawałki wysmażonej słoniny (skwarki). [przypis redakcyjny]

21. głodzić (tu: 3 os. lm: głodzą) — tu: gryźć. [przypis redakcyjny]

22. co im krzywo — co im zawiniło. [przypis redakcyjny]

23. Rado by (...) z mozgu oszalało — na pewno zwariuje. [przypis redakcyjny]

24. bez wici — bez uprzedzenia. [przypis redakcyjny]

25. Porwoniście (...) śmierci — niech was śmierć porwie. [przypis redakcyjny]

26. Do tylam was rozwadzał — Tak długo rodzielałem was, bijących (wadzących) się. [przypis redakcyjny]

27. mnie tam na tym mało — mnie to nie obchodzi, mało mi na tym zależy. [przypis redakcyjny]

28. arkabuz — strzelba. [przypis redakcyjny]

29. go nalewaj — nalewaj piwa (czy też innego trunku). [przypis redakcyjny]

30. nieżaden (starop.; tu N. lp: nieżadnym) — niebrzydki. [przypis redakcyjny]

31. Chciejże pomnieć, a dobrze baczyć, namilejsza!; W czerwonej czapce chodził — tytuły pieśni popularnych w czasach Kochanowskiego. [przypis redakcyjny]

32. dyszkant — głos chłopięcy. [przypis redakcyjny]

33. wagant (od łac. vago, vagare: błądzić) — głos pośredni między altem i tenorem, „błądzący” po pijacku; opis całego tego chóru jest wyraźnie groteskowy. [przypis redakcyjny]

34. ali (starop.) — tymczasem. [przypis redakcyjny]

35. krom klątwy — bez przekleństwa. [przypis redakcyjny]

36. snadnie sie dopije — łatwo (skutecznie) się upije (a. zapije). [przypis redakcyjny]