Pieśń XX¹²

Jaką, rozumiesz, zazdrość zjednałeś sobie,

Zacny biskupie, w mojej małej osobie³,

Żeś mię z domu wyciągnął w te dalsze strony

Od małych dziatek i od teskliwej⁴ żony?

Nie myśli-ć ona o tym, że ja przy tobie

Głowy nie ufrasuję by namniej sobie;

Że w twym pałacu mieszkam, że przy twym boku

Siadam; koń mój, sługa mój na twym obroku⁵.

Rychlej, niesposobnego⁶ będąc świadom

Zdrowia mego, frasuje swe serce doma,

Żebych jakiej choroby nagłej nie użył⁷,

Nie mając, kto by mi w tym jej sercem⁸ służył.

Ciężar także domowy, społeczny nama⁹,

Teraz w mej niebytności musi nieść sama,

Strzegąc w domu porządku, warując¹⁰ szkody,

Dziatek lichych¹¹ pilnując, zakładów zgody¹².

Któż wie, jesli i tego przed sie nie bierze¹³

(Acz wątpić nie potrzeba o mojej wierze),

Że na świecie rodzą sie takowe zioła,

Których smak pamięć domu wygładza zgoła¹⁴;

Że taka jest muzyka i takie strony¹⁵,

Których człowiek słuchając, już ani żony,

Ani dziatek nawiedzi¹⁶, ale w niewoli

Pod pany sromotnymi¹⁷ wiecznie trwać woli.

To i czego jest więcej, zawżdy w miłości

Serca trapi, chocia też zstawa¹⁸ ufności;

A ty nie bądź przyczyną, biskupie drogi,

Niczyjej, lubo słusznej, lub płonej¹⁹ trwogi.

Ale złącz, jakoś rozwiódł, bo acz oboje

Twój urząd niesie²⁰, wszakże wyroki twoje

Na ludzkiej chęci wiszą²¹: i ja, i ona

Nie pragniewa do śmierci być rozdzielona²².

Przypisy:

1. Ks. 2, Pieśń XX — poeta przebywający na dworze biskupa Piotra Myszkowskiego wyraża swoją tęsknotę za żoną. W pieśni tej widoczny jest duży wpływ elegii Propercjusza poświęconych rozłące ukochanych z powodu podróży. [przypis redakcyjny]

2. W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Pieśniach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

3. zazdrość zjednałeś (...) w mojej małej osobie — spowodowałeś zazdrość (u żony) o moją skromną osobę. [przypis redakcyjny]

4. teskliwy (starop.) — smutny; tęskniący. [przypis redakcyjny]

5. na twym obroku — na twym utrzymaniu; obrok: pokarm dla koni. [przypis redakcyjny]

6. niesposobny — słaby. [przypis redakcyjny]

7. użyć — doznać. [przypis redakcyjny]

8. jej sercem — z takim sercem, jak ona. [przypis redakcyjny]

9. społeczny nama (starop.) — wspólny nam. [przypis redakcyjny]

10. warując — strzegąc się. [przypis redakcyjny]

11. lichy (daw.) — słaby, drobny. [przypis redakcyjny]

12. zakładów zgody — rękojmi („zakładników”) zgody (małżeńskiej). [przypis redakcyjny]

13. przed sie nie bierze — nie rozważa. [przypis redakcyjny]

14. takowe zioła,/ Których smak pamięć domu wygładza — prawdopodobnie aluzja do przygody towarzyszy Odyseusza, który spożywszy lotos stracili pamięć i nie chcieli wracać do ojczyzny; wygładzać pamięć: zacierać. [przypis redakcyjny]

15. strony (daw.) — struny. [przypis redakcyjny]

16. nawiedzić (daw.) — odwiedzić. [przypis redakcyjny]

17. sromotny (daw.) — bezwstydny, przynoszący hańbę. [przypis redakcyjny]

18. zstawa (strop.) — nie brak. [przypis redakcyjny]

19. płony (starop.) — bezpodstawny. [przypis redakcyjny]

20. oboje / Twój urząd niesie — obie (te sprawy) należą do twojego urzędu. [przypis redakcyjny]

21. Na ludzkiej chęci wiszą — zależą od ludzkiej chęci. [przypis redakcyjny]

22. pragniewa (...) rozdzielona — pragniemy, rozdzieleni (starop. liczba podwójna). [przypis redakcyjny]