Tren XII. (Żaden ojciec podobno barziej nie miłował...)¹

Żaden ociec² podobno barziej³ nie miłował

Dziecięcia, żaden barziej nad mię nie żałował⁴.

A też ledwie sie kiedy⁵ dziecię urodziło,

Co by łaski rodziców swych tak godne było⁶:

Ochędożne⁷, posłuszne, karne, niepieszczone⁸,

Śpiewać, mówić, rymować, jako co uczone⁹;

Każdego ukłon trafić¹⁰, wyrazić postawę¹¹,

Obyczaje panieńskie umieć i zabawę¹².

Roztropne, obyczajne¹³, ludzkie, nierzewniwe¹⁴,

Dobrowolne¹⁵, układny¹⁶, skromne¹⁷ i wstydliwe.

Nigdy ona po ranu karmie nie wspomniała¹⁸,

Aż pierwej Bogu swoje modlitwy oddała.

Nie poszła spać, aż pierwej matkę pozdrowiła

I zdrowie rodziców swych Bogu poruczyła¹⁹.

Zawżdy przeciwko ojcu²⁰ wszytki przebyć progi,

Zawżdy sie uradować i przywitać z drogi.

Każdej roboty pomóc²¹, do każdej posługi

Uprzedzić było wszytki rodziców swych sługi²².

A to w tak małym wieku²³ sobie poczynała,

Że więcej nad trzydzieści miesięcy nie miała.

Tak wiele cnót jej młodość i takich dzielności

Nie mogła znieść: upadła od swej[że] bujności²⁴,

Żniwa nie doczekawszy. Kłosie mój jedyny

Jeszcześ mi sie był nie zstał²⁵, a ja twej godziny

Nie czekając²⁶, znowu cię w smutną ziemię sieję,

Ale pospołu z tobą grzebę²⁷ i nadzieję,

Bo już nigdy nie wznidziesz²⁸ ani przed mojema

Wiekom wiecznie²⁹ zakwitniesz smutnemi oczema³⁰.

Przypisy:

1. W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Trenach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

2. ociec (starop.) — ojciec. [przypis redakcyjny]

3. barziej (starop.) — bardziej. [przypis redakcyjny]

4. żałować — tu: opłakiwać. [przypis redakcyjny]

5. ledwie sie kiedy (starop.) — rzadko się kiedy. [przypis redakcyjny]

6. łaski godne — godne serdeczności, życzliwości, miłości. [przypis redakcyjny]

7. ochędożny (starop.) — schludny, czysty. [przypis redakcyjny]

8. niepieszczony — nie rozpieszczony. [przypis redakcyjny]

9. jako co uczone (starop.) — jakby specjalnie uczone lub: jak ktoś, kogo uczono. [przypis redakcyjny]

10. ukłon trafić — naśladować ukłony. [przypis redakcyjny]

11. wyrazić postawę — przedstawić czyjeś zachowanie się, naśladować je. [przypis redakcyjny]

12. zabawa* (daw.) — zajęcie. [przypis redakcyjny]

13. obyczajny (daw.) — grzeczny; znający obyczaje. [przypis redakcyjny]

14. nierzewniwy (starop.) — niepłaczliwy. [przypis redakcyjny]

15. dobrowolny* (starop.) — chętny, posłuszny, pełny dobrej woli. [przypis redakcyjny]

16. układny (daw.) — zgodliwy, grzeczny. [przypis redakcyjny]

17. skromny — w znaczeniu współczesnym lub: spokojny, pokorny. [przypis redakcyjny]

18. po ranu karmie nie wspomniała — z rana nie dopominała się o jedzenie; karmia (starop.): pokarm, dziś tylko o pokarmie dla zwierząt mówi się karma. [przypis redakcyjny]

19. poruczyć (daw.)— powierzyć. [przypis redakcyjny]

20. przeciwko ojcu* — tu: naprzeciw ojcu, w kierunku ojca, na spotkanie ojca. [przypis redakcyjny]

21. Każdej roboty pomóc (starop.) — pomóc w każdej robocie, przy każdej robocie. [przypis redakcyjny]

22. Uprzedzić (...) wszytki rodziców swych sługi (starop.) — uprzedzić w wykonywaniu posług służbę swych rodziców. [przypis redakcyjny]

23. w tak małym wieku — w tak młodym, delikatnym wieku. [przypis redakcyjny]

24. bujność — obfitość plonu, wybujałość. [przypis redakcyjny]

25. nie zstał się (starop.) — nie dojrzał. [przypis redakcyjny]

26. twej godziny nie czekając — nie czekając na właściwą dla ciebie chwilę (aż staniesz się dorosła). [przypis redakcyjny]

27. grzebę (forma starop.) — grzebię. [przypis redakcyjny]

28. nie wznidziesz (forma starop.) — nie wzejdziesz. [przypis redakcyjny]

29. wiekom wiecznie (starop.) — po wiek wieków, na wiek wieków. [przypis redakcyjny]

30. przed mojema (...) oczema (starop.) — przed moimi oczami. [przypis redakcyjny]