Muza zaścianka

Dziewczę Dziesięciolecia — źrała¹ figo słodka,

Smakują ci powoli miejscy patrioci:

Pan starosta w cylindrze, adwokat i doktor,

Ulatują nad ciżbą — odświętni piloci!

O krok, tuż przy mównicy, orkiestra strażacka,

Duma miasta i źródło zachwytów gawiedzi,

W głębi — podkowa z krzeseł — sfora magistracka!

Samotnie na fotelu ksiądz kanonik siedzi...

Tu rynek przystrojony w szpalery² świerkowe,

Których woń nozdrza łechce i bije pod piętra,

W zrudziałe balkoniki, w okna dubeltowe³,

Skąd zza szyb wyglądają głowy Prezydenta.

Tu w cieniach chorągwianych, z grubym drzewcem w palcach,

Odęte matadory, pytie⁴ małopolskie,

Ojce miasta — śnią Wiedeń, wiedeńskiego walca,

W listopadowy ranek, w dziesiąty rok Polski!

Deszczyk mży... gada mówca... Mokną uśmiechnięci,

Regionaliści ważni, serwiliści⁵ z nudy,

Mężowie zaufania, dźwigacze pieczęci!

Prowincja cała moknie! Listopad obłudy!

Czasem któryś luminarz⁶ i padamdonóżek⁷

Łypnie kałużą oczu w bok, gdzie zza bariery

Wyrasta gawiedź miejska, stłoczona przy murze...

Wtedy lśni, jakby głaskał cesarskie ordery...

Leader⁸ znak dał chustką... «Nie zginęła jeszcze!»

Śpiewają i z łoskotem dźwigają sztandary...

Rżnie kapela... Tłum ruszył... Mnożą się pod deszczem

Łysiny, weżetale⁹ i fiksatuary¹⁰...

On trwa na posterunku... Ku górze wzniósł rękę

I spod daszka zalotnie w obcisłym mundurze

Honory czyni domu i kłania się pięknie —

Pan komisarz się kłania Najjaśniejszej Muzie,

Która — spłonione dziewczę — przy bębna warkotach

Umyka brzuchomówcom, lamom, rajcom¹¹ — łykom¹²,

Rzędy krzeseł roztrąca i fontanną błota

Paskudzi całe spodnie dziobatym ławnikom;

Która — najpłochsze dziewczę — owego poranku

Wśród gawiedzi na rynku biegnie przy orkiestrze,

Gdzie kroczy strażak — pierwszy muzykant w zaścianku —

I z trąby wydmuchuje roześmianą przestrzeń!

Przypisy:

1. źrały (daw.) — dojrzały. [przypis edytorski]

2. szpaler — dwa rzędy drzew, rosnące równolegle wzdłuż alei. [przypis edytorski]

3. dubeltowy — podwójny. [przypis edytorski]

4. pytia — w mit. gr. Pytia była kapłanką delfickiej świątyni Apollina, gdzie przepowiadała przyszłość; tu przen.: osoba mówiąca niejasno, wieloznacznie. [przypis edytorski]

5. serwilista — osoba służalcza, płaszcząca się przed kimś, przesadnie uniżona. [przypis edytorski]

6. luminarz — osoba godna szacunku; zasłużony uczony, pedagog a. artysta (tu ironicznie). [przypis edytorski]

7. padamdonóżek (neol.) — rzecz. utworzony od daw. zwrotu grzecznościowego „padam do nóżek”; opisuje kogoś, kto jest zarazem prowincjonalnym elegantem i pochlebcą. [przypis edytorski]

8. leader (ang.) — przywódca; tu: dyrygent orkiestry strażackiej. [przypis edytorski]

9. weżetal — materiał, tiul perukarski. [przypis edytorski]

10. fiksatuar (daw.) — brylantyna. [przypis edytorski]

11. rajca — radny, członek rady miasta. [przypis edytorski]

12. łyk (daw. pogard.) — mieszczanin. [przypis edytorski]