Prometeusz¹

Ogniu ty, co tam w ziemi wnętrznościach, głęboko,

Wresz, huczysz i potrząsasz kamienną opoką:

Ty potęgo straszliwa, wstań! Rwij ziemi łono,

Z rozdartych jej wnętrzności ruń lawą czerwoną,

Tocz odmęty płomienne² na skorupę ziemną,

I wszystko, wszystko, wszystko niech ginie wraz ze mną!

Oto do przykutego do tej twardej skały,

Tam z dołu, tam z daleka, płyną ludzkie jęki,

Ryczące, jak wezbranych oceanów wały³!

Biada! Biada!... Gdzież nie ma nieszczęścia i męki?

Kędyż⁴ nie dostąpiło⁵ zło? Z jakiejże strony

Nie wydziera się w niebo głos bólu szalony?

Biada! Biada!... Otom ja, w gryzącym łańcuchu,

Ja, głodny i spragniony, bez woli, bez ruchu,

Z poszarpanym przez sępa bokiem i wątrobą,

Trawiony najstraszniejszą ze wszystkich chorobą:

Rozpaczą beznadziejną — — ja, co mym widokiem

Gwiazdy straszę na niebie świecące wysokiem,

Ja, nędzarz, od którego nawet huragany

Uciekają, na Kaukaz kiedy się zapędzą;

Ja, wszystkim okropnościom na pastwę wydany;

Ja, jak słońce światłością, otoczony nędzą:

Otom jest cierpień ludzkich wcielonym obrazem....

Biada! Biada!... O matko rodzicielko, ziemio,

Wzbudź te ognie, te żary, co w twym wnętrzu drzemią,

Niech runą — — i uczynią cię wodą i głazem!...

Jak tygrys, co ukryty w nadwodnej komyszy⁶,

Czyhając na gazele, krwią i mordem dyszy:

Tak nieszczęście na ludzi czyha niestrudzenie

Wiecznie, wszędzie — — przemocne tak chce Przeznaczenie.

Dziś, gdy wiem, co jest cała, straszna niemoc woli,

Gdy każdy atom ciała i ducha mnie boli,

Od wieków na tej skale cierpiący samotnie,

Współczuję dziś z człowiekiem, o! lepiej⁷ stokrotnie,

Niżem współczuł, gdym ogień z nieba dlań wykradał —

I gdybym dziś wszechmocą Przeznaczenia władał,

Ze wszystkich szczęść najwyższe rzuciłbym ludzkości,

Nicestwiąc⁸ ją i grzebiąc na wieki w nicości!

Przypisy:

1. Prometeusz — postać z mitologii greckiej, według której stworzył on człowieka, lepiąc go z gliny zmieszanej ze łzami, a następnie, wbrew woli bogów, obawiających się buntu ludzi podobnego do wcześniejszego buntu Tytanów, podarował ludziom ogień. Za karę został przykuty do skał Kaukazu, gdzie sęp wyjadał mu codziennie odrastającą wątrobę. [przypis edytorski]

2. odmęty płomienne — tu: lawa. [przypis edytorski]

3. wały (daw.) — fale. [przypis edytorski]

4. kędy (daw.) — gdzie. [przypis edytorski]

5. dostąpić — dojść, dotrzeć. [przypis edytorski]

6. komysze (reg.) — zarośla znajdujące się na terenie podmokłym. [przypis edytorski]

7. lepiej — tu: bardziej. [przypis edytorski]

8. nicestwić — unicestwiać. [przypis edytorski]