[Poszedłem błądzić w nieznane mi światy¹]

16-ego września 1888.²

Poszedłem błądzić w nieznane mi światy,

marzeniem senny — uczuciem bogaty,

a hasłem moim: pro patria et fide³.

Żar w piersi mojej a na skroniach kwiaty,

co niegdyś świeże, dzisiaj już powiędłe

patrzały w oczy szklanne⁴ i obłędne,

jakby mnie pytać chciały — dokąd idę?

Nie chciałem ich odrzucić, choć dawno zeschnięte,

bo długą ze mną w dal przebyły drogę

i jeszcze w mojej ojczyźnie rozpięte,

pamiętne były przeszłości świetlanej

młodości wolnej — płonącej, różanej —

że się już pozbyć tych kwiatów nie mogę.

Szal ciemny szczupłe przykrywał ramiona,

a postać drobna była utęskniona,

przez wiele cierpień i bólów złamana,

że w duszy jedna wielka była rana —

na którą leków darmo szukać było,

chyba — gdy skryje się ciało mogiłą,

gdy grób mój cichy granitem pokryją —

lecz na kamieniu niech mi słów nie ryją

dłutem stalowym — niech przechodnia oko

błądząc wśród kwiatów i rwąc chwasty ostre,

gałązki bluszczu odrywając trwożnie,

zaryje myśl swą pod kamień głęboko —

gdy dusza jego odgadnie w niej siostrę,

niech za mą duszę raz westchnie pobożnie —

A jeśli człowiek ten mieć będzie serce,

co czuciem silne, na boleść wytrwałe,

że śmiało pójdzie z nim przez życie całe,

z tchnienia jednego, co tleje w iskierce

promieni bladych błądzących po grobie

rozprószonych smutnie — on odgadnie

całego życia mego wszystkie krzyże,

historię mą wysnuje całą sobie,

ducha w nią tchnie, uczucie da jej świeże,

na przeszłość wspomni swą — i pojmie jasno,

żem taką samą miał — żem był w tych gronie

duchów — co zaród śmierci w łonie

noszą — ich czoła w cierniowej koronie —

co jedną pracą, ciągłym poświęceniem

przez życie świecą krótko — gasną prędko,

jak kwiat zwarzony bólem i cierpieniem,

a świat wspomnienie ich kryje milczeniem.

Przypisy:

1. Poszedłem błądzić w nieznane mi światy — wiersz ten był ogłoszony w miesięczniku „Krytyka” (zesz. II Cz. II r. 1910). [przypis redakcyjny]

2. 16-ego września 1888 — w Korabnikach pod Krakowem. [przypis redakcyjny]

3. pro patria et fide (łac.) — Za kraj i wiarę. [przypis edytorski]

4. szklanne (daw.) — dziś popr.: szklane. [przypis edytorski]