Bespieczeństwo¹ drabskie

Kto we drzwi kolace? «Ja». «Znam, żeś człek; po mowie

Wiem, że nie bydlę, ale nie wiem, jak się zowie».

«Ubogim jest, odpowie; w imię Boże proszę».

Naliczywszy podaję ze drzwi mu trzy grosze.

Aż on za mną do izby wszedszy siędzie śmiele.

Pytam, dlaczego z ludźmi nie siedzi w kościele?

Drab straszny z opalonym na dwie ręce drągiem.

«Jużem tam był i waszeć nie zbędziesz szelągiem».

Zedrwiałem, sam jak palec zostawszy we dworze,

Chorym będąc; więc oknem patrzę na podworze;

Patrzę ku kościołowi, próżna wszędzie ścieżka.

Toż dobywszy wytrzęsę na stół wszytko z mieszka.

«Nężci², rzekę, coś zastał; pojźry na mnie krzywo,

«Schowajcie sobie, panie! szelągi na żniwo;

Ja nic za nie nie kupię; orciskiem³ mnie którem

Darujcie». Wspomnę sobie tu o samowtórym⁴

Kucharzu. «Poczekajże, rzekę, miły bracie,

Choćciby szelągami dosyć kopa na cię»,

I wrzeczy⁵ mu po orty wychodzę do sieni.

Tymczasem pozrzucawszy kucharzom pieczeni,

Z gorącemi rożnami i sam oszczepisko

Z pieca porwawszy, każę iść przy sobie blizko⁶.

Widząc ich, drab wstał z ławy; myślę, co z nim zrobić;

Nie zdoleją⁷ mu ci dwaj, jeśli każę go bić;

Ja niewiele pomogę, bom na nogi słaby.

Kładąc nazad szelągi: «widywałem draby

I żołnierz jeżeli w dom szlachecki przyjedzie,

Aż go prosi gospodarz, za stół nie usiędzie».

Chce do drzwi. «A po cóż się, panie bracie, kwapić⁸?

Nim szkatułę przyniosą, wódki by się napić.

Twoja rzecz, francie⁹, siedzieć z babami pod kruchtą¹⁰.

Przy mnieś siadł, przed kucharzem wstałeś i przed kuchtą?

Małoć trzy grosze, mało szelągami kopa».

Tu kucharz weźmie go na rożen jako skopa

I kiedy się z kuchenną bierze k niemu dzidą,

Aż też słudzy z kościoła, aż hajducy wnidą¹¹,

Toż draba zaraz za łeb wezmą do łańcucha.

Zabić grzech; niebezpieczna drażnić złego ducha.

Wziął już, myślę, po grzbiecie suchych razów kilka,

Bo go w sieni jako psi obracali wilka,

I kudły co z większego na głowie przerzedzą.

«Biegaj chłopcze, niech siedzi, aże się najedzą;

Że usiadł nieproszony przy panu we dworze,

Tylko mu niechaj katem pogrożą w gąsiorze¹².

Kto inszych straszy, którzy nie mogą mu zdużać¹³,

Nic słuszniejszego, jako strachem go napużać¹⁴.

Orta potem, co się go napierał, odważę,

I wypuścić złodzieja na szubieńcę każę.

Jeśliż bestyja, która przed kupą ucieka,

Porwie się na jednego, choć z orężem człeka,

A jakoż drab zuchwały, mając czas po temu,

Nie ośmieli się człeku dokuczyć choremu?

Przeto moim przykładem niechaj każdy wie, że

Pan Bóg, jako przypowieść, strzeżonego strzeże.

Nie chodź daleko w pole z próżnemi rękoma

A czeladź rozesławszy sam nie siadaj doma.

Przypisy:

1. Bespieczeństwo — dziś popr.: bezpieczeństwo. [przypis edytorski]

2. nężci — na masz. [przypis redakcyjny]

3. orcisko — ort, czwarta część talara. [przypis redakcyjny]

4. samowtóry — kucharz i kuchta. [przypis redakcyjny]

5. wrzeczy — niby to. [przypis redakcyjny]

6. blizko — dziś popr.: blisko. [przypis edytorski]

7. zdoleją — podołają. [przypis redakcyjny]

8. kwapić — zabierać się do czegoś. [przypis edytorski]

9. frant (daw.) — spryciarz, cwaniak. [przypis edytorski]

10. pod kruchtą — przed kościołem. [przypis redakcyjny]

11. wniść, wnijść — wejść. [przypis edytorski]

12. gąsior — kłoda, w którą wsadzano winnego. [przypis redakcyjny]

13. zdużać — wydołać, poradzić sobie z czymś. [przypis redakcyjny]

14. napużać — nastraszyć (ruskie). [przypis redakcyjny]