Marzenie

Gdyby raz się już z życiem tułaczym uporać,

Mieć wioskę i czarnoziem zacnym pługiem orać!

Inszym¹ oddałbym chęci wielkich w świecie czynów,

Sam, czytał cichą mądrość z ziemi pergaminów:

Orał, siał, żął i młócił, zasie² na spoczynek

Nad stawem chadzał albo doglądał drzewinek.

Pełną statku³ nalazszy⁴ wrychle⁵ białogłowę⁶,

W dom wprowadziłbym żonę; stąd potomstwo zdrowe

Byłoby dla ojczyzny i pożytek rzadki:

Bo, sposobem szlacheckim wychowując dziatki,

Uczyłbym je miłować narodowe bogi,

Prawiąc: «Cnota skarb wieczny⁷, cnota klejnot drogi».

Żona, domu ozdoba i przyjaciel wierny,

Cukrowałaby⁸ żywot w wymaganiach mierny⁹,

Szczęśliwa, że z małżonkiem w cnej¹⁰ prostocie żywie¹¹,

A pierś ojczystych łanów karmi ją poczciwie.

Gdy goście by zjechali, wzorem stateczności

Rodziłaby w przyjezdnych szlachetne zazdrości,

A każdy, pozierając¹² na dobrane stadło¹³,

Myślałby, że mu niebo do stóp ziemskich padło.

Zwiódszy¹⁴ gościa na ganek, przy pisanym¹⁵ dzbanie

O Reju gawędziłbym, Czarnoleskim panie,

O Rzeczypospolitej, Królach Ich Miłościach,

Stateczności i cnocie, pychy znikomościach;

A gdyby dobry sąsiad w pieśniach też smakował,

Wiersze Kochanowskiego w głos bym recytował;

I może zdałoby się, że spod chłodnej deski

Wyszedł wiersze na ganek czytać — Czarnoleski.

Sam, pod lipą miodową, w wieczór świętojański,

Układałbym wiersz gładki, uczuciami pański,

Gwiazdy by mnie wiejskimi usty całowały,

Dziateczki sobótkową pieśń w oddali piały¹⁶,

A, od żabińców płynąc, skrzek coraz tęskliwszy

Mówiłby: śród szczęśliwych jesteś najszczęśliwszy.

Przypisy:

1. inszy (daw.) — inny. [przypis edytorski]

2. zasie (daw.) — zaś; natomiast. [przypis edytorski]

3. statek (daw.) — stateczność; stałość w sposobie postępowania i wierność zasadom. [przypis edytorski]

4. nalazszy (daw. forma imiesł.) — dziś: znalazłszy. [przypis edytorski]

5. wrychle (daw.) — rychło; szybko. [przypis redakcyjny]

6. białogłowa (daw.) — kobieta; nazwa od nakrycia głowy, białego czepca, pod którym zgodnie ze daw. zwyczajami kobiety zamężne były zobowiązane chować włosy. [przypis edytorski]

7. Cnota skarb wieczny — cytat z wiersza Jana Kochanowskiego. [przypis redakcyjny]

8. cukrować (daw.) — słodzić, ozdabiać, umilać. [przypis edytorski]

9. mierny (daw.) — umiarkowany. [przypis edytorski]

10. cny (daw.) — zacny, dobry. [przypis edytorski]

11. żywie (daw. forma) — dziś: żyje. [przypis edytorski]

12. pozierać (daw.) — spoglądać, patrzeć. [przypis edytorski]

13. stadło — para, szczególnie para małżeńska. [przypis edytorski]

14. zwiódszy (daw. forma) — zawiódłszy; zaprowadziwszy. [przypis edytorski]

15. pisany (daw.) — tu: malowany, ozdobny. [przypis edytorski]

16. piać — tu daw.: śpiewać. [przypis edytorski]