WILLIRAMS ERKLÄRUNG DES HOHEN LIEDES.
[Scherer D. 90, E. 81.]
Williram von Geburt ein Franke, in Paris erzogen, Mönch zu Fulda, Scholasticus zu Bamberg, und später Abt zu Ebersberg in Baiern, wo er 1085 starb. Herausgegeben von Seemüller ‘Willirams deutsche Paraphrase des Hohen Liedes’ (Strassburg, 1878).
(Cap. III. v. 11.) Egredimini et videte, filiæ Syon, regem Salomonem in diademate quo coronavit eum mater sua in die sponsionis illius et in die lætitiæ cordis eius. Gêt ûz, ír iúncfróuuon, ír da búiuuet in Syon! tûot uuára dés cúninges Salomonis unte der corônon, da ín sîn mûoter mít hât gezîeret in {20} sînemo máheltáge unte in démo táge sîner fréuue! Ír gûoten sêla, ír der hîe bírt positæ in specula fidei, unte ír gedínge hât daz ír cúmet in atria cælestis Hierusalem, tûot iu sélbon êinan rûm, daz íuuich nechêin uuérlih strepitus geírre, ír ne gehúget álliz ána der mysteriorum íuueres redemptoris unte der dúrninon corônon, dîe ímo Judaica gens ûf sázta, díu sîn mûoter uuás secundum carnem. Dîe dúrnînon corônon dîe trûog ér gérno dúrh íuueren uuíllon, daz íuuih cælestis gloria amplecteretur. Daz neuuárt álliz nîet sînes úndanches, nóbe nâh sînemo uuíllen, uuánt íz gescáh in sînemo máheltáge, do ér ímo sélbemo máhelta mít démo uuídemen sînes hêiligen blûotes dîe Ecclesiam non habentem maculam aut rugam; íz gescáh ôuh in démo táge sînero fréuue, do ér sích fréuueta, daz mít sînemo tôde díu uuérlt irlôset uuárt uóne des tûiueles geuuálte unte uóne démo êuuegen tôde.
{10} (Cap. IV. v. 1.) Quam pulchra es, amica mea; quam pulchra es. oculi tui columbarum absque eo quod intrinsecus latet. Uuîe scône du bíst, frûintin mîn, uuîe scône du bíst! Dîn ôigon sint tûbon ôigon âne dáz, daz án dír ínlachenes uerhólan íst. Du bíst scône an dînen uuérchon, uuánte dú nîet scántlîches ne tûost, daz mînen ôugen mísselîche; du bíst ôuh scône an dînen uuórton, uuante dú in dîner prædicatione nîene mêinest âne mîn êra unte fraternam utilitatem. Dîn ôugon sínt tûbon ôugon, uuánte díu êinuáltige an dír skînet, dîe dích der spiritus sanctus lêret, qui per columbam figuratur. Díu scône íst an dír {20} âne dáz, daz nóh ínlachenes an dír uerhólan íst, daz íst díu spes cælestium præmiorum, dîe íh nóh dir gíbon in fine seculorum.
Capilli tui sicut grex caprarum quæ ascenderunt de monte Galaad. (v. 2.) Dentes tui sicut grex tonsarum ovium quæ ascenderunt de lavacro, omnes gemellis fœtibus, et sterilis non est in eis. Dîn uáhs íst sámo gêizze córter, dáz der gêt ûffe démo bérge Galaad, unte sínt ábo dîne zéne sámo daz córter déro gescórenon scâffo, dîe der ûfgênt uóne uuáske ál mit zuînelero zúhte unte íro nechêin íst únbârig. In dînen conuenticulis skînent bêide doctores ióh auditores. Díu {30} ménige fidelium auditorum íst glîh démo gêiz córtare, uuánte sîe síh peccatores bekénnent, capra enim sacrificium est pro peccato, unte dóh sîe sîn constituti in seculari actione, díu âne súnta uuésan nemág, sîe stégerent îe dóh gérno mít íro gelôiben, mít gebéte, mít eleemosyna unte mít ánderen uuóletâten ze démo gíth hûffen id est ad me. Álso Galaad uuás aceruus testimonii inter Jacob et Laban, álso bín íh ín apud patrem testis in cælo fidelis. Álso der hûffo sích búret an êinemo stêine unte álso ûf uuéhset, álso bín íh ín lapis angularis, super quem ædificandi sunt, ánne mír uíndent ôuh sîe dîe uuêida des êuuegen lîbes. Ábo dîne doctores, dîe der per dentes figurantur, uuánte sîe cibos sacræ scripturæ exponendo comminuunt, ut possint glutiri a populis, dîe sínt glîch dén gescórenon scâffon, dîe der uóne uuáske gênt, uuánte sîe bêide sínt abluti baptismo unte állen uuérlîchen rîchdûom uuílligo hína hând geuuórfan nâh mînemo râte, ut me expeditius sequi possint, unte sîe sínt ôuh gemellis fœtibus, uuánte sîe hábent dilectionem meam et proximi; {10} uóne dánnan níst íro nechêin únbârig, quia omnia quæcumque faciet prosperabuntur.
(v. 3.) Sicut vitta coccinea labia tua, et eloquium tuum dulce. Dîne léfsa sínt sámo êin rôta bínta unte dîn gekôse íst sûozze. Dîne doctores, qui per labia figurantur, dîe kúndent démo lûite dîe rôte mînes blûotes, da mít íh sîe erlôsta, unte sîe sínt ôuh ardentes in fraterna dilectione, álse coccus brínnet in suo colore, unte sîe héftent multitudinem auditorum in unitatem fidei, álse díu bínta zesámene duínget dîe ménige déro lókko. Íro gekôse íst ôuh sûozze, uuánte sîe dîe sûozze des êuuegen lîbes démo lûite {20} kúndent.