3. Angeblich historisches
[328.] Cantimir, I, 166 ff.; De la Croix, I, S. 154; Flögel, S. 178 ff.; Hammer, I, S. 630; Doran, S. 74 ff.; Tréfái, S. 7 ff.
Vgl. zu diesem außerordentlich verbreiteten Schwanke meine Noten bei Bebel, I, S. 190 ff., ferner Francia, S. 109 ff.; Basset, Nouveaux contes berbères, Paris, 1897, S. 354 ff.; Basset in der RTP, XII, S. 675 ff.; Katona, Temesvári Pelbárt peldái, Pest, 1902, S. 39; Chauvin, V, S. 282; Archiv für slavische Philologie, XIX, S. 256, XXI, S. 288 und 295. Nachzutragen sind noch: Histoire littéraire de la France, XXIV, S. 509; Eyering, Proverbiorum copia, I, S. 527 ff.; Sagredo, L’Arcadia in Brenta, S. 383; Baraton, Poesies, S. 239 ff.; Krauss, Sagen und Märchen der Südslaven, I, S. 246 ff.; Monnier, S. 235 ff.; P. E. Guarnerio im Archivio, II, S. 499 ff.; Harsdörfer, Ars apophtegmatica, S. 625 ff., Nr. 2980; Busch, Ut ôler Welt, S. 36 ff., Nr. 17; Roda Roda, S. 249 ff. (kombiniert mit Buadem, Nr. 2 = Serbisch, S. 51 ff. und Kroatisch, S. 29 ff.).
[329.] Cantimir, I, 167 ff.; Hammer, I, S. 625; Tréfái, S. 8 ff.
[330.] De la Croix, I, S. 150 ff.; Flögel, S. 177 ff.; Doran S. 74; Nick, I, S. 149.
[331.] Flögel, S. 179; Nick, I, S. 151 ff.
Flögel gibt keine Quelle an, und bei den sonst von ihm benützten Autoren ist die Geschichte nicht zu finden; wohl aber steht sie, allerdings nicht von Nasreddin, schon im Democritus ridens, S. 232 ff.:
Bajasites I. Turcorum tyrannus (et talis proprie fuit) utebatur quodam aethiope apud Indos nato familiarissime et suavissime; eumque ob facetias et lepores plurimum diligebat. Accidit aliquando ut Bajasites castra metatus in planitie tentorium figi juberet ad arborem quamdam sublimem. Hanc intuens, »Bre Areb,« inquit (hoc est, »Heus aethiops«) »si me amas, in hujus arboris verticem conscende.« Statim aethiops, exutis vestibus, paret et scandit. Ad fastigium ubi pervenerat, Bajasites mandat Solachiis (satellites sunt, qui circa Sultanum equitantem in albis subuculis cursitare solent) ut admotis securibus mox arborem continuis ictibus dejiciant et prosternant. Quibus strenue heri imperium exsequentibus, aethiops, arbore prope tota jam resecta, anxius et praecipitio proximus Sultani Consiliarios infra arborem stantes obtestatur, ut apud Bajasitem intercederent et vitae gratiam impetrarent. Sed frustra eorum sollicitabat intercessionem, qui nec prodire in conspectum Bajasitis, ne dum unico verbulo eum compellare audebant. Aethiops itaque consilio ex tempore et re nata capto, stratagemate extremum vitae periculum antevertit, et subito solutis feminalibus seu subligaculis, ventris sordes, quas ipse timor non parum propellebat, excernit in satellites, qui arborem secabant. Hisce vero ad tam inopinam sordium grandinem ab opere diffugientibus, aethiops ex arbore se dimittit, et appellatis Sultani Consiliariis, qui spectaculo praesentes adstabant, »Utinam Consiliariis vestris similibus idem hoc usu veniat,« inquit, »ut conspurcentur! quorum verba tantum non valent quantum meae sordes.« Proverbio dicuntur, Turdi malum sibi cacare; at hic sibi salutem. Tanti est a se ipso et consilium et opem petere.