ALFABETO NG̃A ININGLES

Ang mg̃a letra sa pinolong̃an ng̃a inglés ug ang mg̃a ng̃alan sa tagsa tagsa mao ang musonod:

A	a	ei	N	n	en
B	b	bi	O	o	o
C	c	si	P	p	pi
D	d	di	Q	q	quiú
E	e	i	R	r	ar
F	f	ef	S	s	es
G	g	dyi	T	t	ti
H	h	ich	U	u	iu
I	i	ai	V	v	vi
J	j	dye	W	w	dobliú
K	k	que	X	x	ex
L	l	el	Y	y	uay
M	m	em	Z	z	sed

Quining mg̃a letra guibahin man sa mg̃a vocal ug sa mg̃a consonante; nahatung̃ud sa nahaunang bahin ang mg̃a letra a, e, i, o, ug u, ug usahay usab ang w ug ang y cun quining duha guisundan sa laing letra; sa icaduhang bahin nahatung̃ud ang uban. Dili man ang tuyo co ang pagsaysay sa nagcalain laing mg̃a ting̃oga sa tagsa ca letra: quining tuyo pagatumanon sa gramática, ng̃a may catungdanan sa pagtodlo sa mg̃a agui sa pagsulti ug sa pagsulat ug maayo sa iningles. Labot pa niini; ang alfabeto ng̃a binisaya culang̃an sa ubang mg̃a letra[1], ug malisud man caayo ang pagpaquisabot sa pagsangpot sa uban ng̃a iningles sa sinulat lamang. Busa ang mahagugma macatoon sa pagcaloas nila sa dacong pagcahingpit magaquinahanglan gayud sa usa ca magtotoon, ng̃a canunay magapamati cania sa lain lain ng̃a mg̃a ting̃og nianang mang̃a letra, ug sa ing̃on niana ang tinonan macadaog sa hinay hinay sa mg̃a cabilinggan ng̃a hinpalgan sa ng̃atanan ng̃a buut magasulti ug maayo sa iningles. Tung̃ud niini ibutang co lang dinhi ang mg̃a vocal da ug ang pagcaloas nila, uban sa pipila ca regla ng̃a lactud, cay aron hibaloan sa magbabasa ang labing quinahanglanon.

I.	Ang a guiting̃ug ing̃on sa ei sa mg̃a pulong fate, make, date ug sa uban pa maing̃on niining mg̃a sanglet. Fate feit, make meik, date deit, shake sheik, take teik, &.
II.	Guiting̃ug ing̃on sa a sa mg̃a pulong fat, mad, pad, hat, &. Fat fat, mad mad, hat hat, cat cat, &.
III.	Guiting̃ug ing̃on sa aa, cun sa usa ca a ng̃a dugay dugayon, sa mg̃a pulong maing̃on niini ng̃a sumunud: far, car, &. Far faar, car caar, bar baar, &.
IV.	Guiting̃ug ing̃on sa o sa mg̃a sanglet fall, call, all, &. Call col, fall fol, all ol, bald bold, walk wok, &.
V.	Guiting̃ug ing̃on sa ea sa mg̃a pulong fare, care, dare, &. Dare dear, care kear, fare fear, &.

I.	Guiting̃ug ing̃on sa i sa mg̃a pulong mete, scene, we, she, &. Mete mit, scene sin, we ui, she shi, &.
II.	Guiting̃ug ing̃on sa e sa mg̃a pulong maing̃on niini pet, men, &. Pet pet, men men, met met, hen hen, &.

I.	Guiting̃ug ing̃on sa ai sa mg̃a pulong bite, pine, &. Bite bait, pine pain, pike paik, shine shain, &.
II.	Guiting̃ug ing̃on sa i sa mg̃a pulong bit, pick, pin, &. Bit bit, pin pin, pig pig, kiss kis, &.

I.	Guiting̃ug ing̃on sa ou sa mg̃a pulong note, rose, bone, &. Note nout, rose rous, bone boun, stone stoun, &.
II.	Guiting̃ug ing̃on sa u sa mg̃a pulong do, lose, move, &. Do du, lose lus, move muv, who hu, whom hum, &.
III.	Guiting̃ug ing̃on sa o sa mg̃a pulong not, hot, clock, &. Not not, hot hot, clock clok, soft soft, &.
IV.	Guiting̃ug ing̃on sa oo cun sa usa ca o ng̃a ta-as ta-ason, sa mg̃a pulong nor, for, lord, &. Nor noor, for foor, lord loord, horn hoorn, &.
V.	Dunay usab ug laing pagcaloas sa o ng̃a guihing̃anlan sa mg̃a gramática eu francés, ug maculi matoon quining ting̃uga cun dili pamation ang pagcasangpot niana sa maong mg̃a inglés cun americano. Canang ting̃ug matuman sa mg̃a pulong maing̃on niini done, gone, son, some, &.

I.	Guiting̃ug ing̃on sa iu sa mg̃a pulong tube, tune, music, &. Tube tiub, acute akiut, stupid stiupid, pure piur, &.
II.	Guiting̃ug ing̃on sa u sa mg̃a pulong rude, rule, &. Rude rud, rule rul, bull bul, pull pul, &.
III.	Guiting̃ug ing̃on sa eu francesa sa mg̃a pulong tub, tun, begun, &.

Quining ting̃uha magsama man sa naasuy co sa regla V sa letra o.

Cun ang w ana-a sa sinugdan sa usa ca pulong maing̃on niini wind, maoy consonante; apan cun guisundan sa laing letra maoy vocal ug guiting̃ug ing̃on sa u. Sow sou, few fiu, down daun, sweet suit, &.

I.	Guiting̃ug ing̃on sa ai sa mg̃a pulong maing̃on niini tyrant, deby, &. Tyrant tairant, deby debai, rhyme raim, my mai, cry crai, &.
II.	Guiting̃ug ing̃on sa i sa mg̃a pulong liberty, fancy, &. Liberty liberti, vanity vaniti, fancy fansi, &.

Quining letra y consonante man usab cun ana-a sa sinugdan sa usa ca pulong maing̃on niini year, yard, yellow, &.

Ang mg̃a regla ng̃a guihatag co sa pagcaloas sa mg̃a vocal duna man ug daghang mg̃a pagcagauas ng̃a arang maquita sa gramática ug ng̃a dili co ibutang dinhi cay malisud man ang pagpatima-an sa ng̃atanan ng̃a mg̃a pulong ng̃a dili macatuman sa tolomanon ng̃a guitodlo sa mg̃a maalam sa iningles. Tacus man usab ng̃a hibaloan sa magbabasa ng̃a ang pagcasangpot sa mg̃a letra ng̃a guisulat co sa ita-as sa tagsa ca vocal dili matuman sa pagsulti sa iningles sa usa ca agui ng̃a matinao. Busa ang mg̃a macatoon nianang pinolong̃an magmacugui unta sa pagpamati sa mg̃a americano, cay aron macadang̃at sia sa pagsulti sa dacong pagcahingpit.

[1] Sa pinolong̃an ng̃a bisaya totolo da ang mg̃a vocal: a, e cun i ug o cun u; apan sa iningles lilima man ug usahay ng̃ani ang w ug ang y, ug ang tagsa canila aduna man ug mg̃a ting̃ug ng̃a caogaling̃on nila ng̃a dili macasacot sa uban, ing̃on sa mg̃a regla ng̃a dinaclit ng̃a arang maquita sa magbabasa. Quinahanglan gayud ng̃a ang tinonan dili macaala sa nagcalain lain ng̃a mg̃a ting̃ug sa pagsulti, ug ng̃a dili usab ilisan nia ang mg̃a letra sa pagsulat nia sa iningles, hinoo magabantay sia unta ug maayo sa paghatag sa tagsa ca letra sa ting̃ug cun sa pagcamao ng̃a caogaling̃on niya.