Anónimo
(Fifteenth century or end of the fourteenth)
LA DANZA DE LA MUERTE
Dize la Muerte:
Yo soy la muerte çierta a todas criaturas
Que son y serán en el mundo durante,
Demando y digo: o omne por qué curas 25
De bida tan breue en punto pasante?
Pues non ay tan fuerte nin rezio gigante
Que deste mi arco se pueda anparar,
Conuiene que mueras quando lo tirar
Con esta mi frecha cruel traspasante.
Qué locura es esta tan magnifiesta
Que piensas tú, omne, que el otro morrá, 5
E tú quedarás por ser bien compuesta
La tu complisyon e que durará?
Non eres çierto sy en punto berná
Sobre ty a dessora alguna corrupçion,
De landre o carbonco, o tal ynplisyon, 10
Porque el tu vil cuerpo se dessatará.
. . . . . . . . . .
La plática muestra seer pura berdad
Aquesto que digo syn otra fallençia,
La sancta escriptura con çertenidad,
Da sobre todo su firme sentencia, 15
A todos diziendo: fazed penitençia,
Que a morir abedes, non sabedes quando,
Sy non bed el frayre que está pedricando,
Mirad lo que dize de su grand sabiençia.
Dize el Pedricador:
Sennores honrrados, la sancta escriptura 20
Demuestra e dize que todo omne nado
Gostará la muerte maguer sea dura,
Ca truxo al mundo vn solo bocado;
Ca papa, o rey, o obispo sagrado,
Cardenal, o duque e conde exçelente, 25
O emperador con toda su gente
Que son en el mundo de morir han forçado.
Bueno e sano Consejo:
Sennores, punad en fazer buenas obras,
Non vos fiedes en altos estados,
Que non vos valdrán thesoros nin doblas 30
A la muerte que tiene sus lazos parados.
Gemid vuestras culpas, dezid los pecados
En quanto podades con satisfacion,
Sy queredes aver complido perdon
De aquel que perdona los yerros pasados.
Fazed lo que digo, non vos detardedes, 5
Que ya la muerte encomiença a hordenar
Vna dança esqiva de que non podedes
Por cosa ninguna que sea escapar.
A la qual dize que quere leuar
A todos nosotros lançando sus redes, 10
Abrid las orejas que agora oyredes
De su charambela vn triste cantar.
Dize la Muerte:
A la dança mortal venit los nasçidos
Que en el mundo soes de qualquiera estado,
El que non quisiere a fuerça e amidos 15
Fazerle he venir muy toste parado.
Pues que ya el frayre bos ha pedricado
Que todos bayaes a fazer penitençia,
El que non quisiere poner diligençia
Por mi non puede ser mas esperado 20
Primeramente llama a su dança a dos Donzellas:
Esta mi dança traye de presente
Estas dos donzellas que bedes fermosas,
Ellas vinieron de muy mala mente
Oyr mis cançiones, que son dolorosas.
Mas non les baldrán flores e rosas 25
Nin las conposturas que poner solian,
De mi sy pudiesen partir-se querrian,
Mas non puede ser, que son mis esposas.
A estas e a todos por las aposturas
Daré fealdad la bida partida, 30
E desnudedad por las bestiduras,
Por syempre jamas muy triste aborrida;
E por los palaçios daré por medida
Sepulcros escuros de dentro fedientes,
E por los manjares gusanos rroyentes.
Que coman de dentro su carne podrida.
E porque el santo padre es muy alto sennor 5
Que en todo el mundo non ay su par,
E desta mi dança será guiador,
Desnude su capa, comiençe á sotar;
Non es ya tiempo de perdones dar,
Nin de celebrar en grande aparato, 10
Que yo le daré en breue mal rrato:
Dançad, padre santo, syn mas de-tardar.
Dize el Padre Santo:
Ay de mi, triste, qué cosa tan fuerte,
E yo que tractaua tan grand prelasia,
Aber de pasar agora la muerte 15
E non me baler lo que dar solia.
Benefiçios, e honrras e grand sennoria,
Toue en el mundo pensando beuir,
Pues de ti, muerte, non puedo fuyr,
Bal me Ihesucristo e la birgen Maria. 20
Dize la Muerte:
Non bos enojedes, sennor padre santo,
De andar en mi dança que tengo ordenada,
Non vos baldrá el bermejo manto,
De lo que fezistes abredes soldada.
Non vos aprouecha echar la cruzada, 25
Proueer de obispados nin dar benefiçios,
Aqui moriredes syn fazer bolliçios:
Dançad imperante con cara pagada.
Dize el Enperador:
Qué cosa es esta que a tan syn pauor
Me lleua a su dança a fuerça syn grado? 30
Creo que es la muerte que non ha dolor
De ome que sea grande o cuytado.
Non ay ningund rrey nin duque esforçado
Que della me pueda agora defender,
Acorredme todos, mas non puede ser,
Que ya tengo della el seso turbado. 5
Dize la Muerte:
Enperador muy grande en el mundo potente,
Non vos cuytedes, ea non es tiempo tal,
Que librar vos pueda inperio nin gente,
Oro nin plata, nin otro metal.
Aqui perderedes el buestro cabdal, 10
Que athesorastes con grand tyrania,
Faziendo batallas de noche e de dia:
Morid, non curedes, benga el cardenal.
. . . . . . . . . .
One by one, Death summons the Cardinal, the King, the Patriarch, the Duke, the Archbishop, the Constable, the Bishop, the Knight, the Abbot, the Squire, the Dean, the Merchant, the Archdeacon, the Lawyer, the Canon, the Physician, the Priest, the Husbandman, the Monk, the Usurer, the Friar, the Porter, the Hermit, the Accountant, the Deacon, the Tax-collector, the Sub-deacon, the Sacristan, the Rabi, the Alfaqui, etc. Then come the last two stanzas of the poem.
. . . . . . . . . .
Lo que dize la Muerte á los que non nombró:
A todos los que aqui no he nombrado
De cualquer ley e estado o condyçion, 15
Les mando que bengan muy toste priado
A entrar en mi dança sin escusaçion.
Non rescibiré jamas exebçion,
Nin otro libelo nin declinatoria,
Los que bien fizieron abrán syempre gloria, 20
Los quel contrario abrán dapnaçion.
Dizen los que han de pasar por la Muerte:
Pues que asy es que a morir abemos
De nesçesidad syn otro remedio,
Con pura conçiençia todos trabajemos
En servir a Dios sin otro comedio.
Ca él es principio, fyn e el medio 5
Por do si le plaze abremos folgura,
Avn que la muerte con dança muy dura
Nos meta en su corro en cualquer comedio.