CO
Coaccion. = Pagpógos, paglógos, pagpílit sa bisan cansa ng̃a táuo, arón magbóhat con mamólong sa bisan onsa.
Coacervar. = Ipon, ting̃ób, tapoc, ogdo.
Coadjutor. = Tomalábang, tabang, loyo loyo, ubán, ang nagatábang.
Coadyuvar. = Tabang. * Atang. * Tampo. * Obán.
Coagulacion. = Pagcatibúoc sa tobig, dogó, nana, &c.
Coagular. = Pagtibúoc sa vino, gatas, tobig, &c., hagcot, bonol.
Coartar. = Pagbósong, díli pagtógot sa toman sa bisan onsa.
Cobarde. = Taláoan, maharlócon, matahápon.
Cobardemente. = Pagcatálao.
Cobardía. = Catálao, cahárloc.
Cobertera. = Taclob, simpi, totob.
Cobertizo. = Balong balong, atop atop.
Cobertor. = Habol, tabon, taclap.
Cobertura. = Tabon, taclap.
Cobija. = Pandong, mantiya.
Cobijar. = Pagtábon pagtáclap, paghábol.
Cobrador. = Maniníng̃il.
Cobranza. = Pagtíng̃il, pagcatíng̃il.
Cobrar. = Ting̃il, sing̃il.
Cobre. = Tombága.
Cobro. V. [Cobranza].
Cocar. = Pagparáyeg.
Coccion. = Pagcalóto, pagcahílis.
Cocear. = Tindac. * Pagsócol, paglális.
Cocer. = Paglóto, paglatá.
Cocido. = Ang laolla, loto.
Cocimiento. = Linóto, liná-ga, linatá.
Cocina. = Pagalotóan sa mg̃a calán-on, abó, dapóg, pang̃alayóhan.
Cocinar. = Pangpang̃aláyo.
Cocinero. = Cocinero, ang nang̃aláyo.
Coco, palma y fruta. = Lobí. * Fruta tierna. = Botong.
Cochambre. = Bisan onsa ng̃a mahógao ug mabahó.
Cochambroso. = Táuo ng̃a mabahó, hogáoan.
Coche. = Coche, galíng̃an.
Cochero. = Ang magabántay ug magahópot sa mg̃a mananáp ng̃a managgóyod sa coche.
Cochina. = Baboy ng̃a baye. * Parendera. = Anáyon.
Cochinería. = Hugao, cahogáoan.
Cochinillo. = Bactin.
Cochino. = Baboy. * Cebon. = Lináming.
Codaste. = Ang bahin ng̃a catapósan sa onáyan sa mg̃a sacayán, ng̃a dapit sa bansálan, pamálong.
Codazo. = Pagpócpoc ng̃a guipócpoc sa sico.
Codear. = Idem. * Paglihoc sa mg̃a sico.
Códice. = Libro ng̃a sinolátan sa mg̃a solat ng̃a daan, caráan.
Codicia. = Cahícao, pagcadaginot, cacáguis.
Codiciable. = Ang tacós ng̃a angcónon, ng̃a higogmáon, ng̃a boóton, ng̃a ibgan. * Mailíbgon. [[43]]
Codiciante. = Hicáoan, maibógon, daginótan, caguísan, sinacóan.
Codiciar. = Hicao, daguínot, ibog, caguis.
Codicilo. = Camatoódan ng̃a guisolátan sa caogalíng̃on ng̃a pagbóot sa bisan cansa sa tong̃ód sa íang cabílin.
Codiciosamente. = Sa cahícao, sa pagcadagínot.
Codiciosísimo. = Ang hicáoan caáyo, ang daginótan oyámot, ang maibógon ng̃a tood.
Código. = Libro ng̃a sinolátan sa mg̃a batásan, mang̃a leyes, ng̃a guipabaláod ug guipabántog sa mg̃a hari.
Codo. = Sico. * Socod ng̃a hatáas maíng̃on sa cahitáson cotob sa sico hasta sa tomóy sa mg̃a todlo, sa binóclad ang camót.
Codorniz. = Langgam sa España.
Coepíscopo. = Isigcaobispo.
Coercion. = Pagcapogóng, pagcaháoid.
Coercitivo. = Ang nagapógong, ang nagaháoid.
Coetáneo. = Dong̃an, talidóng̃an.
Cofa. = Salog salog ng̃a guibótang sa olo con sa tomóy sa mg̃a taládoc sa mg̃a sacayán.
Cofin. = Bocág. * V. [Canasta].
Cofrade. = Táuo ng̃a nahasácop sa bisan onsa ng̃a cofradía.
Cofradía. = Catilíngban sa mg̃a táuo ng̃a maampóon ng̃a nanaghiósa síla sa pagtóman sa mg̃a bohat ng̃a maáyo ug sa calóoy.
Cofre. = Caban, panonódlan sa bisti ug sa bisan onsa, guisápao sa goa sa panit, ug sa solód sa panápton con sa papel ng̃a binólac bolácan ug malíg-on.
Cogedero. = Coloháon, ang masáyon macóha.
Cogedizo. = Idem.
Cogedor. = Comolóha, ang magacóha.
Coger. = Coha. * V. [Agarrar], agarrarse. * Pagdaguínot sa mg̃a bong̃a, pagsápi, pagcótlo, pagáni. * Sangcap.
Cognacion. = Pagcacaobánan ng̃a guican sa maong mang̃a tigúlang.
Cognomento. = Bansag.
Cogollo. = Odlot.
Cogote. = Tingcoy, tangcógo.
Cohabitacion. = Pagcaípon, pagcalóon, pagpoyó sa usá ca baláy, duhá ca táuo, babáye ug laláqui, mang̃a miño con camaáyo ba.
Cohabitar. = Pagpuyó maíng̃on sa pagpuyó sa mang̃a miño.
Cohechar. = Paghópo, pagcúha sa maáyong paghócom con sentencia, tong̃ód sa mg̃a hatag, mg̃a regalo ug mg̃a gasa ng̃a ihátag sa mg̃a testigos, sa hocom, con sa lain táuo.
Cohecho. = Ang pagábi abi, pagregalo ug paggása sa hocom con sa lain táuo, tong̃od sa iang pagaboháton, ug arón magalában, bisan ng̃a díli mahamótang sa casadáng̃an, sa maong táuo ng̃a nagaregalo.
Coheredero. = Dong̃an sa pagdáoat sa cabílin.
Coherencia. = Pagcaáng̃ay, pagcaóyon sa mg̃a botang.
Coherente. = Bisan onsa ng̃a moóyon, moáng̃ay sa bisan onsa.
Cohete. = Pinotol sa bagácay con postánan sa papel ng̃a guibódbod ug maáyo sa quilis ug binólit sa salong, dapit sa gao, ng̃a pagasódlan sa pólvora ug ipalópad sa obos na guisilsílan sa caláyo.
Cohibir. = Pagpógong, pagháoid.
Coime. = Magbalántay sa bolang, ang modáoat sa baláidon tong̃ód sa pagsábong ug pagláboc sa mang̃a manóc.
Coincidir. = Pagáng̃ay, pagóyon sa usá ca botang sa lain ng̃a botang.
Cóito. = Pagcaípon, pagcadóol sa duhá ca táuo, laláqui ug babáye, pagcahiósa, pagcahiláoas, pagpacasalá. [[43]]
Cojear. = Pagpíang, pagquíang quíaug. * Pagcólang sa catadóng̃an.
Cojera. = Pagcapíang, pagcaquíang quíang.
Cojijoso. = Táuo ng̃a madalí sasaquétan, ang madalí mahagáoad, ug guióbsan sa boot.
Cojin. = Onlánan ng̃a dagcó ug sa mapóla ng̃a sapao, ng̃a ibótang sa mg̃a Singbahán arón lodhan sa mg̃a Padre, sa mg̃a Obispo ug sa Capitan General.
Cojo. = Táuo ug piáng, ng̃a nagaquíang quíang, ang nagaquíhod.
Col. = Coles.
Cola. = Icog. * Cola ng̃a ipil lit.
Colaborador. = Ang nagatábang, ang loyo loyo, ang miobán sa pagbóhat sa bisan onsa.
Colacion. = Pagcatándig, pagcatándi. * Pagdáoat sa mg̃a Padre sa ilang pagcacura, sa guitagáan na sila sa camatoódan ng̃a guican sa Sr. Vice-Patrono Real ug sa Sr. Obispo, ug ing̃on ng̃a nahamótang sa mg̃a tolománon sa Singbahán. * Pagcáon ng̃a igo sa casadáng̃an, sa mg̃a calán-on ng̃a magáan, sa pagcagabíy sa adlao ng̃a guipoasáhan.
Colada. = Pagbacá sa mg̃a panápton ug ang panápton ng̃a guibáchan.
Coladero. = Saláhan.
Colador. = Idem.
Coladura. = Pagcasála, pagsála.
Colar. = Idem. * V. [Colacion] hasta sa pagcáon.
Colateral. = Ang bahin sa mg̃a baláy sa mg̃a Singbahán, &c., ng̃a anáa sa loyo ug sa loyo, ang mg̃a solód, ang mg̃a altal, &c., ng̃a nahamótang dapit sa toó ug dapit sa oála. * Caobánan ng̃a díli gomícan sa maong guinicánan, ing̃on sa mang̃a bayáo, &c.
Colcha. = Tabon sa higdáan, habol ng̃a mabóg-at, silbi sa pagdáyan dáyan sa catre ug sa tiempo sa tugnao.
Colchon. = Onlánan ng̃a dagcó ng̃a nagasángcap sa tibúoc ng̃a catre con higdáan, ang guisódlan sa lana sa mg̃a carnero, sa gapas con sa balahíbo ng̃a diótay, mahómoc ug magamáy sa manóc. * Cama.
Colear. = Paglíhoc sa icog.
Coleccion. = Pagcaípon, pagcatápoc, pagcating̃ób sa bisan onsa.
Colecta. = Mg̃a pagámpo con mg̃a pang̃adyéon ng̃a guibása ug guipang̃ádye sa mg̃a Padre ng̃a nanagmisa.
Colectivamente. V. [Coleccion].
Colector. = Ang nagatápoc, ang magapating̃ób. * Maniníng̃il, ang nagatíng̃il sa mg̃a paninínglon.
Colega. = Isigcatinón-an, caobán sa escolahán, sa pagestudio.
Colegial. = Táuo ng̃a sacop sa colegio.
Colegio. = Cadaghánan, catilíngban sa mg̃a táuo ng̃a nanagpoyó sa baláy ng̃a pagatón-an sa mg̃a quinaádman. * Ang maong baláy ng̃a pagatón-an, escolahán. * Convento sa mg̃a Padre ng̃a pagatón-an sa mg̃a báta.
Cólera. = Laoay ng̃a mahágcot, ng̃a nagacaláin lain ug color, ng̃a magáma sa atáy. * Casocó, caligótgot, caáquig, capong̃ót. * Morbo. = Soca ug calíbang. * Saquét ng̃a maháit ug macálit caáyo, ng̃a guiobánan sa pagsóca, sa pagcalíbang, sa pagbánhod ug pagquíoi sa mg̃a tíil ug mg̃a camót, ug sa mabáscog ng̃a hilánat.
Colérico. = Táuo ng̃a pongtánon, ng̃a madalí ug masáyon masocó, manoyó ug maligótgot.
Coleta. = Bohóc ng̃a paságdan arón tomóbo dapit sa tangcógo.
Colgadero. = Bisan onsa ng̃a bibitáyon. * Lugar ug bisan onsa ng̃a pagabitáyan.
Colgadizo. = Atop atop, balong balong. [[44]]
Colgador. = Papán ng̃a manípis ng̃a may togdánan ng̃a hatáas, sa pagbítay sa mg̃a pisi ng̃a sablayán sa mg̃a papel ng̃a guican sa imprenta, hinólma na, arón mamalá.
Colgadura. = Tabil, bitay bitay.
Colgajo. = Bisan onsa ng̃a tinábas, panápton con nóog ng̃a nabítay, bitay bitay.
Colgante. = Ang nabítay.
Colgar cortinas, pabellones, &c. = Sablay, tabil, bitay. * Ropa, &c., para que se enjugue ó seque. = Sablay, bulad, hulaybay. * Cuadro ú otra cosa arrimada á la pared. = Sab-ong, sad-ong. * Globo ó cosa semejante. = Bitay.
Colgarse alguno. V. [Ahogar], [ahogarse alguno], colgarse.
Cólica. V. [Cólico], &c.
Cólico, dolor cólico. = Sool, saquét ng̃a maháit ug mabáscog sa tian.
Colicuar. = Pagtónao sa bisan onsa.
Coliflor. = Otan maíng̃on ing̃on sa coles.
Coligacion. = Pagcahiósa, pagcaípon, pagcasábot.
Coligante. = Ang may capolong̃ánan contra sa lain, ang magalális sa lain.
Coligarse. = Ipon, ting̃ób, sabot, pagpólong polong, paghiósa.
Colina. = Bang̃ílid, baquílid, bongtod, handig.
Colirio. = Tobig ng̃a sináctan sa nagacaláin ng̃a mang̃a tambal ng̃a italámbal sa mg̃a matá.
Coliseo. = Lugar ng̃a pagabohátan sa mg̃a dola ng̃a pagaanháan ug tambóng̃an sa cadaghánan.
Colision. = Pabcadósdos, pagcabáng̃os. * Pagcalónlon.
Colmadamente. = Sa pagcaólong, sa pagcaótong ótong.
Colmar alguna medida de áridos. = Olong, otong otong, ponó caáyo. * Paghátag sa pagcalólot.
Colmena. = Lugar ng̃a pagabotáng̃an sa odlan sa mang̃a potiócan.
Colmenar. = Idem.
Colmillazo. = Pagtang̃ág, pagsámad sa tang̃ó.
Colmillo. = Tang̃ó.
Colmilludo. = Tang̃óhon, ang may dagcóng tang̃ó.
Colmo. = Caólong, caótong ótong. * Catapósan, pagcatóman, pagcatibáoas sa bisan onsa.
Colocacion. = Pagcabótang, pagcahósay, pagcalíngcod, pagcaáng̃ay.
Colocar. = Botang, lingcod, ang̃ay. * Pagbótang sa bisan cansa ng̃a táuo sa estado, sa pagcamíño, sa pagcapadre, con sa bisan onsa ng̃a opicio.
Colodrillo. = Tigcoy, tangcógo.
Colonia. = Cadaghánan sa mg̃a táuo ng̃a guisógo arón managpoyó sa usá ca lugar ng̃a halayó sa ilang guicataóhan, ug ang maong lugar ng̃a guiadtóan. * Tobig ng̃a mahomót, ng̃a guing̃álan ug colonia.
Colono. = Ang nagapuyó sa colonia. * Ang táuo ng̃a nagaábang sa yota sa pagbóhat niána.
Coloquíntida. = Tanóm sa mapáit ng̃a bong̃a.
Coloquio. = Soiti, soguílon, pagpólong, cagóla.
Color. = Color.
Colorado. = Mapolá. * Mang̃a soguílon ng̃a molomaláo-ay, molomang̃íl-ad.
Colorante. = Bisan onsa ng̃a itilína icatína.
Colorar. = Pagpíntal, pagtína. * Pagpolá sa nauong sa táno, guican sa saquét con sa caólao ba.
Colorear. = Pagsománg̃il, pagsáng̃il. * Pagpolá polá.
Colorido. = Pagcasacót sa daghánan ng̃a mg̃a color.
Colorin. = Langgam. * Color ng̃a maáyo ug ng̃a molabáo sa obán ng̃a mg̃a color.
Colosal. = Bisan onsa ng̃a labíng dagcó sa obán ng̃a isigcaíng̃on.
Coloso. = Idem.
Columbrar. = Quita, tan-ao, solóng. * Tahap, taghap. [[44]]
Columna. = Haligue sa cota con sa cahoy ng̃a malíng̃in, con sa lain ng̃a dagoay.
Columpiar. = Doyan, tabog, tabiog.
Columpio. = Idem.
Colla. = Hang̃in ng̃a mahorós ng̃a madógay toló, opát, oaló ug capin, osáhay, ca adlao.
Collado. V. [Colina].
Collar. = Culentas, cuentas, rosario, talicalá sa boláoan, &c., ng̃a ibítay sa liog.
Collera. = Liógan.
Comadre. = Mare. * Mananábang.
Comadreja. = Mananáp ng̃a maíng̃on ing̃ón sa ilagá, apan dagcó.
Comadron. = Laláque ng̃a manábang sa mg̃a babáye sa ilang pagánac.
Comandancia. = Pagcacomandante.
Comandante. = Pang̃ólo, magbolóot, ang magasógo ug magabóot sa pila ca táuo ng̃a nahasácop sa iang gahóm. * Ang magasógo ug magabóot sa obán ng̃a mg̃a ponóan ng̃a obus canía. * Ang magabóot ug magahópot sa mg̃a sacayán sa hari.
Comandar. = Pagsógo sa mg̃a soldados.
Comarca. = Cootlánan, pagcanáyon.
Comarcano. = Silíng̃an, táuo ng̃a mapoyó sa hadóol.
Comarcar. = Pagnáyon ang usá ca yota sa lain ng̃a yota. * Pagtánom sa mg̃a cahoy sa pagcataláy, sa pagcaatúbang.
Combar. = Liquiob, quióom, ticóco, balíquig.
Combatir. = Pagáoay, pagpang̃óbat, sangcay, damag, dosmog.
Combes. = Lugar sa ibábao sa salog con sa cubierta sa mg̃a sacayán, cutob sa taládoc ng̃a guing̃alan ug mayor hasta sa dolong.
Combinar. = Pagípon, pagáng̃ay, paghúsay. * Pagtándig, pagtándi, pagíndig.
Combustible. = Ang masáyon sosonógon.
Combustion. = Pagcasónog.
Comedero. = Calán-an. * Bisan onsa ng̃a macaón.
Comedia. = Comedya, dola.
Comediante. = Táuo ng̃a apil sa dola.
Comedido. = Ang táuo ng̃a maábi abíhon, tigtáhod, ang maálam magatóbang, ang mohátag sa toman ng̃a pagtáhod sa mg̃a talahódon, mataháon.
Comedio. = Talioála, catong̃ánan sa bisan onsa.
Comedor. = Ang hing̃áon caáyo. * V. [Comedero].
Comendador. = Táuo ng̃a nahasácop sa catilíngban sa mg̃a táuo ng̃a donggánon tong̃ód sa paghátag ug paglólot canía sa Guinóong hari sa Cruz ng̃a timáan sa iang cahímtang.
Comentar. = Asoy, sayod, saysay.
Comento. = Pagcaásoy, pagcasáyod, pagcasáysay.
Comenzar. = Sogod, ona.
Comer. = Caon. * Con otro ó con otros. = Salo. * Carne ó pescado crudo. = Quilao, hilap. * Algo para beber. = Somsom. * Las aves. = Toca, toctoc. * Los animales, las sementeras. = Pahit. * Tragando enteros los bocados. = Lamoy. * Un animal á otro. = Sobad.
Comerciante. = Magbalilígya, domolóong.
Comerciar. = Pagbalígya sa bisan onsa arón mahabílin ang tobo con ganancia.
Comercio. = Pagbalígya, pagpang̃íta sa quinabóhi, sa cabohían, sa pagbolobalígya sa mg̃a manggad ng̃a guipálit ng̃a daan, sa mg̃a calán-on con sa bisan onsa.
Comestible. = Bisan onsa ng̃a macáon, calán-on, cán-on.
Cometa. = Bitóon ng̃a dagcó ng̃a paquíta usáhay sa Lang̃it, ug may icog ng̃a hatáas caáyo. * Doláan sa mg̃a báta ng̃a ipalopád sa hang̃in ug guing̃álan ug talabánog. * Banog banog. [[45]]
Cometer. = Pagtógot ang usá sa táuo sa íang gahóm sa lain ng̃a táuo, pagtógon. * Pagsógod sa bisan onsa. * Pagsayóp, pagbóhat ug salá.
Comezon. = Pagcacatól, pagcagíloc.
Cómico. V. [Comediante].
Comida. = Can-on, calán-on. * De solo morisqueta, camote, ube, &c. = Can-on, loto. * De carne ó pescado. = Sod-an, solá, soda.
Comido. = Bosog, ang micáon na.
Comienzo. = Sinógdan guinicánan.
Comilon. = Hing̃áon, tigcáon caáyo, ang macaón sa mabáscog, ang mocáon ug labí sa cusadáng̃an.
Comilona. = Pagcáon, panihápon, paniódto, paniága con pamáhao ng̃a guibotáng̃an sa daghánan ug sa nagacaláin lain ng̃a mg̃a calán-on.
Comino. = Dagámi ng̃a magabóng̃a sa mg̃a liso ng̃a magamáy pa sa humáy ug magámit sa panácot sa mg̃a calán-on.
Comisario. = Comisario, táuo ng̃a magatóman sa mg̃a sugo ng̃a guitógon canía. * Sologóon sa mg̃a gobernadorcillo ug táuo ng̃a guinatagáan ug baras, ug may gahóm sa pagbólong ug pagdácop sa mang̃a saláan.
Comision. = Togon ng̃a guitógon sa usá ca táuo sa lain ng̃a táuo.
Comisionar. V. [Cometer] hasta pagsógod.
Comistrajo. = Pagcasacót ng̃a díli ang̃ay sa mang̃a calán-on.
Comitiva. = Cadaghánan sa mg̃a sologóon ng̃a nanagobán obán sa mg̃a dagcóng táuo.
Cómitre. = Magbalántay sa mg̃a preso ug mg̃a boang.
Como. = Ing̃on, maníng̃on, dao, somála.
Cómoda. = Panonódlan ng̃a cahoy ng̃a guitaólan sa mg̃a honos honos, sa pagtípig ug pasolód sa mg̃a bísti ug sa bisan onsa pa.
Cómodamente. = Sa pagcamasáyon, sa maáyong pagcabótang.
Comodatario. = Ang moólos sa isigcatáuo sa bisan onsa, ug may catungdánan sa pagóli sa guiólos con guibáilo.
Comodidad. = Maáyong pagcabótang. * Cadaghánan sa quinahánglan sa pagcabóhi, sa quinabóhi, sa cabohían.
Cómodo. = Polos, caposlánan. * Ang̃ay, oyon, maáyo.
Como quiera. = Bisan onsa. * Sa bisan onsa ng̃a pagcabotáng̃a, sa bisan onsa ng̃a pagbóhat. * Somála.
Compacto. = Libon, madásoc.
Compadecerse. = Looy, hinóclog, poáng̃od.
Compadre. = Pare, ang nagacódcod sa pagbóñag con sa pagpirma sa anac sa lain.
Compaginar. = Hosay, sohay, ang̃ay, pagbótang ug maáyo.
Compañero. = Obán, caobán, dapig.
Compañía. = Pagobán, pagcaobán, caobánan. * Pagsábot, pagóyon, paghiósa sa pila ca táuo sa ílang pagcomercio. * Tagsa ca tapóc sa mg̃a soldados ng̃a guinahóptan sa ílang caogalíng̃on ng̃a capitan.
Compañon. = Itlog sa mg̃a táuo ug sa mg̃a mananáp.
Comparable. = Bisan onsang botang ng̃a adang itándig sa lain ng̃a botang.
Comparacion. = Pagcatándig, pagtándi.
Comparar. = Tandi, tandig, sanglit.
Comparecencia. = Pagcaatóbang, pagpaquíta pagtóngha.
Comparecer. = Tongha, atóbang, pagpaquíta.
Comparsa. = Cadaghánan sa mg̃a táuo ng̃a nanagobán obán sa nagapacadágcong táuo sa mg̃a dola, ug pacaíngnon ng̃a íang mang̃a sologóon con mang̃a sacop.
Compartir. = Bahin, pahat.
Compas. = Capandáyan sa mg̃a panday sa cahoy ng̃a magámit nila sa ílang pagsócod sócod. * Paghósay [[45]]ug pagáng̃ay sa mg̃a tolónggon sa música sa pagdóyog na. * Pagsádsad sa mg̃a táuo ng̃a nanagsabáy ng̃a macaígo sa pagdóyog sa mg̃a músico.
Compasar. = Pagsócod sa compás.
Compasion. = Poáng̃od, calóoy, pagcahinóclog.
Compasivo. = Mahinoclógon, mapoang̃ódon, malolóy-on mang̃iloóyan.
Compatriota. = Isigcataguilóngsod.
Compeler. = Pogos, logos.
Compendiar. = Pagláctod, pagdináclit.
Compendioso. = Lináctad, dinalí, dináclit.
Compensar. = Balos, bayad.
Competencia. = Pagcalális, pagcasócol socol, pagcaílog. * Tong̃ód, catongdánan.
Competente. = Igo, tacós.
Competer. = Tong̃ód.
Competir. = Lalis, solosócol, ilog.
Compilar. = Pagtígom, paghiósa.
Compinche. = Abian, higála, dapig.
Complacer, complacerse. = Pagsílbi ug maáyo sa lain, pagáng̃ay, pagóyon sa iang cabobót-on. * Lipay, himóot. * Saya saya, sayág.
Complemento. = Pagcatóman, catapúsan.
Completamente. = Sa pagcatóman, sa pagcaígo.
Completar. = Toman, tapos, tibáoas, ponó.
Completas. = Catapúsan ng̃a pang̃adyeón sa mg̃a Padre, sa matagádlao.
Completo. = Toman, ponó.
Complexion. = Quinaía sa tagsa ca táuo sa pagcatámboc, sa pagcamasaquíton con sa pagcamaáyong laoas.
Complicacion. = Pagcaípon, pagcating̃ób sa daghánan ng̃a mg̃a botang ng̃a nagcacaláin lain.
Complicar. = Pagípon, pagsacót pagting̃ób sa mang̃a botang ng̃a nanagcaláin lain.
Cómplice. = Masigcamacasasála, obán caobán sa salá.
Componer. = Hosay, sohay, ang̃ay, pagbótang ug maáyo, ayo.
Comporta. V. [Canasta].
Comportable. = Alantóson.
Comportamiento. = Batásan.
Comportar. = Ilob, antos, aco.
Compostura. = Pagáyo sa nagadáot. * Pagdáyan dáyan sa bisan onsa. * Paghósay sa láoas.
Compra. = Pagcapálit.
Comprador. = Pomalálit, tigpálit.
Comprar. = Palit, bacal. * Vino ú otra bebida. = Tang̃oay.
Comprender. = Locob, sacop. * Sabot, toquib.
Comprensible. = Ang masáyon sabóton, pagatoquíbon.
Comprension. = Salabótan, ihibaló, húna húna.
Comprensivo. = Ang macatóquib, ang macasábot.
Comprensor. = Idem. * Ang macalócop, macasácop.
Compresivo. = Ang macapogós, macalógos, macapigós.
Comprimir. = Logos, pogos, pigós.
Comprobar. = Pagmatúod. * Pagtánding ang usá ca botang sa lain ng̃a botang.
Comprofesor. = Ang isigcamagsáma sa opicio.
Comprometer. = Pagbótang sa bisan cansa ng̃a táuo sa cahigayónan ng̃a catahápan, ng̃a may catáhap. * Pagbótang sa ilálom sa catongdánan sa bisan cansa ug bisan onsa.
Compromiso. = Caculían, samoc, casamócan, catáhap, doha doha, calisód.
Compuerta. = Pacas sa pultáhan, sa tacop, ang usá ca dahon sa doróha ng̃a macahímo sa tibúoc ng̃a pultahán con tacop. * Mg̃a papán ng̃a macasámpong ug macatábon sa alaguían sa tobig sa mg̃a canal.
Compuestamente. = Sa pagcahósay, sa pagcaáyo, sa pagcaáng̃ay.
Compulsa. = Hinúad sa bisan onsa ng̃a camatoódan. [[46]]
Compulsion. = Pagcalógos, pagcapógos.
Compuncion. = Paghinólsod, casáquet tong̃ód sa salá ng̃a guibóhat.
Compungir. = Hinólsol, sáquet, tapat.
Computar. = Pagcuenta, pagíhap, pagísip.
Cómputo. = Cuenta, ihap, isip.
Comulgar. = Caláoat, pagcaláoat sa mahál ng̃a laoas sa atong Guinóong Jesucristo.
Comulgatorio. = Calaoátan.
Comun. = Bisan onsa ng̃a ang̃ay ug oyon sa daghan ng̃a mg̃a táuo, mg̃a mananáp con mg̃a botang. * Bisan onsa ng̃a dili mahál, ng̃a dili bilírhon. * Cadaghánan sa mg̃a táuo sa usá ca Guinharían, provincia con longsod. * Cadaghánan sa mg̃a principales, sa mang̃a dato, sa mg̃a longsod. * Pamos-onan, calibáng̃an.
Comunal. = Ang nahatong̃ód sa tibúoc ng̃a longsod.
Comunicable. = Ang madaláhig, ang matácod sa daghan ng̃a mg̃a táuo.
Comunicacion. = Pagcadaláhig, pagcatacód.
Comunicar. = Daláhig, tacód. * Sombong, asoy, sayod. * Sabot, pagpólong. * Paquigsámbang, paquitámbag.
Comunidad. = Cadaghánan sa mg̃a táuo ng̃a nanaglóon ug nanagípon sa pagpoyó sa usá ca baláy. * V. [Comun] desde cadaghánan.
Comunion. = Pagcacaláoat, pagcaambítan, pagcaámbit.
Comunmente. = Sa masóbsob, sa masócot, sa macadághan, sa masábog.
Con. = Sa, can, cang. * Obán, apil, dong̃an.
Conato. = Toyo, pagcasingcámot.
Concausa. = Tong̃ód ng̃a dong̃an.
Concavidad. = Loang, loyac, siclob. * Yahong.
Concebir. = Samcon, mabdos. * Sabot, habaló, alam.
Conceder. = Togot. * Oyon, ang̃ay.
Concejo. = Ting̃ób, pagcabildo sa gobernadorcillo ug sa mg̃a dagcóng táuo sa longsod.
Concepcion. = Pagcasámcon.
Concepto. = Paghúna húna, pagsábot.
Conceptuar. = Idem.
Concernir. = Tong̃ód.
Concertadamente. = Sa pagcahósay, sa pagcaáng̃ay.
Concertar. = Hosay, ang̃ay, pagpahamótang sa maáyo. * Sabot, pagpólong pólong, amóma.
Concesion. = Pagcatógot, pagtógot.
Conciencia. = Paghibaló, pagálam, pagsábot ng̃a guican sa atong caogalíng̃on ng̃a húna húna ug cásing cásing, sa daútan ng̃a tacós pagalicáyan, ug sa maáyo ng̃a adang ta unta boháton.
Concierto. = Pagcahósay, pagcabótang ng̃a maáyo sa bisan onsang botang. * Pagcasábot, pagcaóyon, pagpólong sa pila ca táuo sa bisan onsa ng̃a pagaboháton nila.
Conciliar. = Paghósay, pagáyo sa mg̃a cabobót-on ng̃a nanagbíquil biquil. * Pagcábig sa bisan cansang táuo sa maáyong boot sa lain.
Concilio. = Catilíngban sa mg̃a Obispo ug sa mang̃a Padre, sa pagsábot ug pagpólong sa tong̃ód sa mg̃a tolománon sa santa Iglesia ug sa mg̃a toloóhan sa mg̃a cristianos.
Concisamente. = Sa pagcaláctod, sa pagcadáclit.
Conciso. = Ang guipamólong, ang guiíng̃on, ang guisólat sa pagcaláctod, sa pagcadináclit.
Concitar. = Paghópo.
Conciudadano. = Isigcataguilóngsod.
Conclave. = Lugar ng̃a pagatíngban sa mg̃a Padre ng̃a Cardenales, sa paghing̃álan sa bag-ong Santos ng̃a Papa.
Concluir. = Tapos, obus, tibáoas, homan, camhan, tiboas.
Conclusion. = Catapósan, pagcatibáoas, pagcahóman.
Concofrade. = Isigcacofrades. [[46]]
Concolega. = Isigcacolegial.
Concordancia. V. [Concierto].
Concordar. V. [Conciliar]. * Pagáng̃ay, pagóyon.
Concordato. = Pagsábot sa mg̃a haring cristianos ug sa Santos ng̃a Papa, sa tong̃ód sa obán ng̃a mang̃a tolománon sa Singbahán.
Concordia. V. [Concierto]. * Paghiósa. * Camatoódan ng̃a guisolátan sa guisabótan sa pila ca táuo.
Concretar. V. [Conciliar] y [Concordar].
Concubina. = Sandil, bigáon, camaáyo, honag.
Concubinario. = Ang laláqui ng̃a may camaáyo.
Concubinato. = Pagpoyó, paglóon, pagípon sa laláqui ug babáye ng̃a díli miño.
Concúbito. V. [Cóito].
Conculcar. = Pagtonób.
Concuñado. = Bilas, ang igsóon sa bayáo.
Concupiscencia. = Cailíbgon ng̃a daútan, mang̃íl-ad.
Concurrencia. = Ting̃ób, tagbo, pagtámbong sa daghan táuo sa bisan diin.
Concurrente. = Ang moting̃ób, ang motágbo, ang motámbong.
Concurrir. = Tagbo, ting̃ób, tambong, doong, tabo.
Concurso. V. [Concurrencia]. * Pagcatábang.
Concusion. = Pagcalíhoc, pagcatándog ng̃a ahat, mabáscog, sa bisan onsa.
Concha. = Baláyan sa mg̃a quinháson.
Concha-carey. = Sisic.
Concha-nácar. = Tipay.
Conchabar. = Paghiúsa, pagdóol. * Pagípon, pagobán.
Conchudo. = Mananáp ng̃a may baláyan ng̃a maíng̃on sa quinháson. * Matahápon, batid.
Conde. = Táuo ng̃a bilídhon tong̃ód sa cahímtang ng̃a guitógot canía sa hari.
Condecorar. = Paghátag sa táuo sa maáyong dong̃og, pagtógot canía sa hatáas ng̃a opicio con cahímtang.
Condenado. = Ang toa sa impierno, sa espierno, madáot.
Condenar. = Paghócom sa mg̃a hocom, sa mg̃a ponóan. * Paghócom sa Dios sa mg̃a daútan ng̃a táuo sa impierno, sa mg̃a casaquétan ng̃a dayon, ng̃a dili matápus.
Condensa. = Lugar, solód ng̃a pagatipígan, tipigánan, pagabotáng̃an ug pagasódlan sa bisan onsa.
Condensar. = Pagtibúoc, paghágcot sa bisan onsa, sa dogó, sa tubig, sa vino, sa nana, &c.
Condesa. = Ang asáoa sa conde.
Condescendencia. = Pagpaságad, pagcaóyon, pagcatángdo, pagcabóot.
Condescender. = Sagád, pasagád, ayon, oyon, boot, tangdo, angdo, togot.
Condicion. = Pagcaquinaía sa mg̃a botang, hingtóngdan, tong̃ód, quinahánglan.
Condicional. = Ang guiobánan sa bisan onsa ng̃a hingtóngdan con quinahánglan ba.
Condignamente. = Sa pagcatacús, maíng̃on, ing̃on, somála sa mg̃a pahanóngdan.
Condigno. = Casáquet, castigo, balos ng̃a maáyo con daútan, somála sa mg̃a pahanóngdan.
Condimentar. = Pagbótang ug panácot sa mg̃a calán-on.
Condimento. = Mg̃a panácot sa paghátag ug lalím ng̃a maáyo sa mg̃a calán-on.
Condiscípulo. = Isigcatinón-an.
Condolerse. V. [Compadecerse].
Condonar. = Pasáylo.
Conduccion. = Paghátud, pagdála. * Pagmando, pagóna.
Conducente. = Bisan onsa ng̃a ang̃ay sa maáyong pagbóhat ug pagpamólong.
Conducir. = Hatud, dala, mando, oyon, ang̃ay, pagóna.
Conducta. = Batásan, gaoi, cagaoían.
Conducto. = Canal ng̃a alaguían ug baháan sa tobig.
Conductor. = Ang nagamando, magoóna. [[47]]
Coneja. = Conejos ng̃a baye.
Conejera. = Baláyan sa mg̃a conejos. * Lang̃ob ng̃a hatáas ug haíctin, maíng̃on sa baláyan sa mang̃a conejos.
Conejo. = Mananáp ng̃a maíng̃on ing̃on sa dagoay sa iríng, apan hatáas ugáling ang íang dalónggan.
Conexion. = Pagpalang̃áquit, pagcabáat, pagcatácgos, pagcaíng̃on.
Confabulacion. = Solti. * Sogílon, cagóla, pagpólong pólong.
Confabular. = Idem.
Confeccion. = Tambal ng̃a mahímo sa mg̃a nanagcaláin lain ng̃a mg̃a dahon, gamót con lindog ng̃a guibócboc: usáhay mahomót.
Confeccionar. = Pagbóhat sa mg̃a tambal.
Confederacion. = Pagcaábian, pagcahigála, paghiósa, pagcadápig, pagsábot.
Confederarse. = Hiósa, sabot, dapig.
Conferencia. V. [Confabulacion].
Conferenciar. = Idem.
Confesar. = Tug-an, suguílon, sombong.
Confesion. = Pagtóg-an sa táuo ng̃a mocompisál sa iang mg̃a salá, sa Padre ng̃a guicompisálan nía.
Confeso. = Ang táuo ng̃a nagatóg-an sa hingbalóan nia.
Confesonario. = Compisálan, lugar ng̃a pagatug-ánan ug pagasoguilánan sa mg̃a salá.
Confesor. = Ang Padre ng̃a pagacompisálan sa mang̃a táuo, ang guitog-ánan, guisogínlan sa mg̃a salá. * Ng̃alan ng̃a guicahing̃álan sa mg̃a santos ng̃a oalá omági sila sa pagcamartir.
Confiable. = Ang tacús ng̃a paglaóman, ng̃a salígan.
Confiado. = Táuo ng̃a palábi labíhon, ng̃a nagasálig sa ia lamang ng̃a caogalíng̃on ng̃a gahóm ug quinaádman.
Confianza. = Calaóman, casalígan, pagpalábi labi, pagcatúgyan.
Confiar. = Laom, salig, tugyan.
Confidente. = Ang guilaóman, ang guitugyánan, ang sinalígan.
Configuracion. = Ang dagoay sa bisan onsa.
Configurar. = Paggáma, paghímo, paghátag sa dagoay sa bisan onsa ng̃a guibóhat.
Confin. = Caotlánan, canayónan. * Guinharían, provincia con longsod ng̃a nayon sa lain Guinhadían, &c.
Confinar. = Nayon. * Hing̃ílin, halin.
Confirmacion. = Pagmatúod, pagcamatúod, camatoódan sa bisan onsa. * Pagpirma, paglíg-on sa Pagtóo ng̃a guicaláoat sa mg̃a cristianos sa pagbóñag caníla: ang icadóha ca sacramento sa atong Inahán santa Iglesia.
Confirmar. = Paglíg-on. * Pagpirma sa mg̃a cristianos sa pagdíhog caníla sa señor Obispo sa santos ng̃a lana, ug sa pagtóman osáb sa obán ng̃a mg̃a tolománon niíning sacramento.
Confiscar. = Pagcóha sa hocom sa mg̃a salapí, mang̃a manggad ug mg̃a dona sa mg̃a saláan.
Confitar. = Paghílog, pagdíhog sa asúcar con sa calámay sa mg̃a bong̃a ug bisan onsa ng̃a calán-on ng̃a pagatam-íson. * Paglóto sa sabáo sa asúcar con sa calámay sa bisan onsa ng̃a bóot ng̃a boháton ug matám-is.
Confite. = Matám-is ng̃a diótay ug malíng̃in.
Confitería. = Baláy ng̃a pagabohátan ug pagbaligyáan sa mg̃a matám-is.
Confitura. = Matám-is.
Conflicto. = Pagcabáscog sa pagáoay, sa pagpang̃óbat. * Casáquet, cagóol, cayógot, calisód sa húna húna ug sa cásing cásing, cabalísa.
Confluencia. = Pagcatágbo sa dohá ca sobá.
Confluir. = Pagtágbo sa dohá ca sobá. * Ting̃ób, tabo, tambong. [[47]]
Conformar. = Pagáng̃ay, pagóyon sa usá ca táuo sa mg̃a polong ug sa guihúna húna sa lain ng̃a táuo, con ang usá ca botang sa lain ng̃a botang. * Pagántos, pagílob, pagáco.
Conforme. = Magsáma, topóng, ang̃ay. * Ang magaílob.
Conformidad. = Pagcaóyon, pagcasonód. * Pagcasáma, pagcaíng̃on ing̃on. * Maáyong pagsábot, pagáng̃ay, pagpólong sa pila ca táuo. * Pagílob, pagántos sa mg̃a casáquit ug mg̃a calisdánan.
Confortar. = Paglíg-on, paghátag ug gahóm ug cosóg.
Confricar. = Hilot, comó, comos.
Confrontar. = Acob, atóbang. * Confinar.
Confundir. = Sacót, boloc, gobót. * Sayóp, ala, balíng̃ag. * Olao. * Obus, paóbos.
Confusamente. = Sa pagcabóloc.
Confusion. = Cabóloc, cagobót, casacót. * Doha doha sa húna húna, pagpaóbus sa boot. * Caólao.
Confuso. = Ang nagobót. * Ang nabóloc. * Ang nasacót. * Ang naólao. * Ang hióbsan sa boot. * Ang dili madáyag, dili maquíta, dili masáyod, díli maásoy caáyo.
Confutar. = Paglális sa bisan cansa arón madáyag ang matóod, pagíndig indig.
Congelar. V. [Condensar].
Congeniar. = Pagáng̃ay sa gaoi, sa cagaoían.
Conglobar. = Ipon, tapoc, ting̃ób, ogdo.
Conglutinar. = Pagpílit, pagpadápat sa usá ca botang sa lain ng̃a botang.
Congoja. = Pogdao. * Aoa, cotas, cogtas, cabódlay. * V. [Conflicto] desde casáquet.
Congojar. = Idem. * V. [Acongojar], [oprimir].
Congojoso. = Ang nagapasáquet, ang nagapalisód. * Quinayógtan, gurcalísdan, guicasaquítan, pologdáoon.
Congraciar. = Pagpatigáyon sa pagcóha sa maáyong boot sa isigcatáuo, pagpalángga, paghigógma.
Congratular. = Pagpaquíta sa bisan cansa ng̃a táuo sa calípay sa iang cásing cásing, tong̃ód sa maáyong palad sa isigcatáuo.
Congregacion. = Caltilíngban sa nagacaláin lain ng̃a mg̃a táuo, sa pagsábot ug pagpólong polong sa bisan onsa ug ibótang sa ilang pagcabildo.
Congregar. = Ting̃ób, tambong, tabo, tagbo. * Tapoc, ipon.
Congreso. V. [Congregacion]. * Catilíngban sa mang̃a dagcóng táuo sa mg̃a Guinhadían, sa paghúsay sa mg̃a holosáyon ng̃a nahatong̃ód sa mg̃a hari.
Cóngrio. = Isda ng̃a oaláy tonóc, maíng̃on ing̃on sa dagoay sa catsile.
Congruente. = Tacús, igo, ang̃ay.
Cóngruo. = Idem.
Conjetura. = Catáhap, húna húna ng̃a macaígo tong̃ód sa mg̃a timáan, ng̃a nadayág, caháng̃op.
Conjeturar. = Paghúna húna, pagtáhap sa bisan onsa, tong̃ód sa mg̃a timáan, hang̃op.
Conjuez. = Isigcahócom.
Conjuncion. = Pagcaípon, pagcaláquip.
Conjunto. = Tinápoc, tiníng̃ob, inípon. * Ang higála, ang abian, ang caobánan, haóp.
Conjuracion. = Pagcaálsa, pagsócol sa mg̃a ponóan, pagdilí sa pagsogót.
Conjurador. = Ang nagapaálsa sa obán, ang nagasámbag sa pagsócol sa mg̃a ponóan ug sa pagdilí caníla sa pagsogót.
Conjurar. = Alsa, socol, pagdilí sa pagsogót, pagáoay, pagpang̃óbat sa mg̃a ponóan. * Pagpang̃ádye, sa may gahóm, sa mg̃a pang̃adyéon ng̃a guitagána sa santa Iglesia, sa pagbógao, sa pagpaháoa sa mg̃a dagútan, sa mg̃a yaoa, sa mg̃a laoas sa mg̃a táuo.
Conjuro. = Pang̃adyéon ng̃a icapagóa sa mg̃a yaoa sa laoas sa mg̃a táuo, ug icapaháoa, igapahalayó, sa [[48]]mg̃a onós, sa mg̃a mananáp ng̃a nang̃adáot sa mang̃a cabalánan, ug sa bisan onsa contra sa mang̃a táuo. * Pang̃adyéon ng̃a bacácon ng̃a igapang̃aníto, icadioáta.
Conmemoracion. = Pagdúmdum, paghándom, paghísgot sa toa sa halayó. * Fiesta sa mg̃a minatáy, adlao ng̃a guitagána sa santa Iglesia sa pagpang̃ádye tong̃ód sa mg̃a calág sa purgatorio.
Conmemorar. = Soguílon, handom, domdom, hisgot.
Conmensal. = Sólod bálay, sologóon, táuo ng̃a mocáon ug mapoyó sa baláy.
Conmensuracion. = Pagcasáma, pagcatopóng sa mang̃a botang, pagcaíng̃on.
Conmensurar. = Pagsócod sa pagcatopóng.
Conmigo. = Canáco, canáho.
Conminar. = Paghólot, paghómot, pagágda sa hocom sa táuo ng̃a may catáhap, ng̃a guicatahápan ng̃a nacasalá, arón mamólong sa matúod.
Conmiseracion. = Calóoy, poáng̃od, pagcahinóclog.
Conmixtion. = Pagcasacót, pagcagóbot, pagabóloc.
Conmocion. = Cabóloc, cabórong sa húna húna. * Pagálsa. * Cagóbot sa Guinharían, sa provincia con sa longsod.
Conmover. = Gobot, samoc, lihoc.
Conmutacion. = Pagcabáilo, pagcatagáilo, pagcailís, pagcatagílis.
Conmutar. = Ilis, bailo, tagáilo, tagílis, poli, sobli.
Connatural. = Ang quinaía sa tagsa ca botang, ang caogalíng̃on sa iang pagcamáo.
Connaturalizarse. = Anad, ang̃ay.
Connivencia. = Pagpaságad, pagpasáilo sa mg̃a ponóan sa mg̃a sayóp ug mg̃a saláng diótay sa ilang mang̃a guinsacópan.
Connumerar. = Soguílon, hisgot. * Isip, ihap.
Conocedor. = Ang macaíla, ang macatóquib, ang macahúna húna.
Conocer. = Ila, habaló, húna húna, toquib, togcad, togcal.
Conocidamente. = Sa pagcadayág, sa pagcaháyag, sa pagcaásoy, sa pagcaoaláy doha doha.
Conocido. = Caíla, Ila. * Bilídhon, halángdon.
Conocimiento. = Ihibaló, húna húna.
Con qué? = Sa onsa?
Conquista. = Pagpang̃óbat. * Ang guipang̃obátan. * Longsod, Guinharían, &c., ng̃a guiángcon sa harí con sa táuo ng̃a dili onta tagía, tong̃ód sa iang dagcóng gahóm, sa iang mg̃a soldados, ug sa iang pagáoay ug pagpang̃óbat.
Conquistar. = Pagpang̃óbat, pagángcon. * Pagcóha sa maáyong boot sa isigcatáuo, paghópo.
Consagrar. = Pagdaláng̃in. * Pagsángpot ug pagpamólong sa Padre ng̃a nagamisa sa mg̃a polong ng̃a guipamólong ni Jesucristo sa catapúsan ng̃a pagpanihápon nía obán sa iang mang̃a guintón-an, arón magáma ug mahímo ang bilídhon ug mahál ng̃a laoas ug dogó sa maong Dios, sa tinápay ug sa vino. * Pagtíndog sa ladáoan, columna, &c., arón mahabílin hasta sa cadogáyan sa panomdóman sa mang̃a táuo ng̃a nanagbóhat sa mg̃a bohat ng̃a cating̃aláhan ug bantógon.
Consanguíneo. = Caobánan.
Consanguinidad. = Pagcacaobánan ng̃a guican sa usá lamang ca guinicánan, sa maong tigúlang.
Consecucion. = Pagcóha, pagdáng̃at sa guitúyo.
Consecuencia. = Camatóod ng̃a mosonód sa bisan onsa ng̃a camatoódan. * Bisan onsang bohat ng̃a mosonód sa lain ng̃a bohat.
Consecutivo. = Ang mosonód sa lain.
Conseguir. = Coha, dáng̃at.
Conseja. = Soguílon ng̃a bacácon. [[48]]
Consejera. = Asáoa sa consejero.
Consejero. = Somosámbag, somalámbag, ang nagasámbag, nagatámbag. * Ang nagaoáli, nagasáoay, nabárlong.
Consejo. = Tambag, sambag. * Oáli, laygay. * Hocmánan ng̃a labáo, dagcóan. * Badlong.
Consentido. = Báta ng̃a padayégon, ng̃a dili pagabarlóng̃on ug saoáyon sa íang mg̃a tigúlang, matinománan sa íang malágsot ng̃a cabobót-on. * Bana ng̃a magapaságad sa íang asáoa ng̃a macasalá sa laín, ng̃a moántos ug magaílob sa caólao ng̃a guibótang canía sa íang asáoa ug sa camaáyo nía.
Consentidor. = Ang magapaságad.
Consentimiento. = Pagángdo, pagtángdo, pagbóot, pagpaságad.
Consentir. = Boot, angdo, tangdo, ságad, oyon, ang̃ay, ando.
Conserva. = Bisan onsa ng̃a matám-is ng̃a linóto sa sabáo sa asúcar con sa calámay, ng̃a magáhi gahi ug mahágcot.
Conservacion. = Pagcadáyon, pagcadógay.
Conservador. = Ang nagatípig, ang nagabántay ug nagabáton sa bisan onsa, hasta sa dogay.
Conservar. = Pagbántay, pagpadáyon, pagbáton, pagcógi, pagtípig sa bisan onsa hasta sa dogay.
Considerable. = Ang tacós ng̃a palandóng̃on, hunahunáon, pamatng̃ónon, timaánan.
Considerar. = Palándong, matng̃on, húna hóna, timáan.
Considerado. = Táuo ng̃a mamólong ug magabóhat sa maáyong húna húna. * Ang nagapalándong, nagamátng̃on ug nagahúna húna ng̃a dáan sa oalá pa sía mahanáyac sa pagpamólong ug sa pagbóhat.
Consiervo. = Isigcaolípon, taláp-od. * Isigcabíhag, isigcasologóon.
Consignar. = Pagtimáan, pagtódlo.
Consigo. = Canía.
Consiliario. V. [Consejero].
Consistencia. = Pagcadógay, pagcamáo. * Pagcalíg-on, pagcagáhi, pagcatíga.
Consistente. = Ang may calig-ónan.
Consistir. = Pagguícan ang usá ca botang sa lain ng̃a botang, paglíngcod, pagtíndog ang usá ca botang sa lain ng̃a botang: ang cahoy sa iang gamót ang baláy sa iang cimientos ang salog sa soleras, &c.
Consistorio. = Cabildóhan. * Catilíngban sa mg̃a Cardenales sa atobáng̃an sa Santos ng̃a Papa, sa pagpahibaló ug pagbaláod sa ng̃alan sa mg̃a Obispo ng̃a guibóhat nia, ug sa pagsábot sa bisan onsa ng̃a tacós boháton, sa tong̃ód sa mg̃a tolománon ug holosáyon sa santa Iglesia.
Consorcio. = Obán, caobán.
Consolable. = Ang arang lipáyon.
Consolablemente. = Sa pagcalípay.
Consolacion. = Paglípay. * Santísima Vírgen sa calípay.
Consolador. = Ang nagalípay, polong ug bohat ng̃a igacalípay.
Consolante. = Idem.
Consolar. = Lipay, pagsámpag sa mang̃a polong ng̃a malómo, matám-is ug maáyo.
Consolidar. = Paglíg-on pagsómpay, pagáyo sa nabalí con nabóong.
Consonancia. = Pagcaáng̃ay, pagcaóyon.
Consorcio. = Pagcaobán sa mg̃a nanaglóon ug nanagípon sa maong pinoyánan, pagcaonóng.
Consorte. = Ang nahaonóng sa palad sa lain. * Ang asáoa, ang bana.
Conspiracion. V. [Conjuracion].
Conspirador. V. [Conjurador].
Conspirar. V. [Conjurar] hasta pagpang̃ádye.
Constancia. = Calig-ónan, pagcadáyon, pagpadáyon. [[49]]
Constante. = Ang malíg-on, ang may calig-ónan.
Constantemente. = Sa pagcalíg-on, sa malíg-on.
Constar. = Matúod, dayág.
Constelacion. = Tapoc, cadaghánan sa mg̃a bitóon ng̃a nagdóol.
Consternacion. = Calísang, pagcalísang sa húna húna, sa boot, sa cásing cásing.
Consternar. = Lísang, cogmat.
Constipacion. = Sip-on.
Constipado. = Idem, sip-ónon, guisíp-on.
Constipar. = Sip-on.
Constitucion. = Pagcamáo. * Dagoay, quinaía ng̃a caogalíng̃on sa bisan onsa. * Batásan.
Constituir. = Gama, himo, bóhat, tocod.
Constitutivo. V. [Constitucion]. * Ang nagapaláin sa usá ca botang sa lain ng̃a botang.
Constreñir. = Logos, pogos, pigós, hogot. * Songsong.
Constructor. = Ang magagáma ug magabóhat sa bisan onsa.
Construir. = Bohat, gama, himo, tocod. * Paghóad, pagmáymay, paglóas sa usá ca pinamólong sa lain ng̃a pinamólong, hobar.
Construpador. = Ang macasalá sa usá ca dalága, sa linogsánay, sa paglógos canía.
Construpar. = Paglógos sa usá ca dalága sa pagpacasalá canía, pagcasalá sa usá ca dalága sa linogsánay.
Consuegro. = Ng̃alan ng̃a guicahing̃álan sa amahán ug inahán sa bana, ug sa amahán ug inahán osab sa asáoa, sa mg̃a tigólang sa usá ca magtiáyon.
Consuelo. = Calípay.
Consuetudinario. = Táuo ng̃a may batásan sa pagapamólong con sa pagbóhat sa bisan onsa, ng̃a naánad na.
Consulta. = Paquigsámbag, pagquitámbag, pagquigásoy, pagquisáyod, pagpang̃ótana.
Consultante. = Ang naquigsámbag, naquigásoy, naquigsáyod, naquigtámbag, nang̃otána.
Consultar. V. [Consulta]. * Pagsábot, pagpólong polong sa bisan onsa ng̃a arang pagaboháton.
Consultor. = Táuo ng̃a quinaadmánon, mang̃ialáman, ng̃a motóbag sa guipang̃otána canía sa tong̃ód sa bisan onsa ng̃a halálom.
Consumacion. = Catapúsan, pagcahúman, pagcatibáoas pagcaopús, pagcaóbus.
Consumado. = Bisan onsa ng̃a hingpit, toman, ug maáyo uyámot.
Consumar. = Toman, hingpit, pagbóhat ug maáyo, caáyo, sa bisan onsa. * Pagtúman sa pagcamagtiáyon, sa nahaóna pa, sa mang̃a bag-ong miño.
Consumido. = Táuo ng̃a maníoang uyámot, masaquíton, malúspad, sa mamála ng̃a panit.
Consumir. = Hodot, homan, tapos, tibáoas, obos, opús, laglag, oalá. * Pagcaláoat sa laoas sa atong Guinóong Jesucristo sa mg̃a Padre, sa pagmisa nila.
Consumo. = Ang mg̃a calán-on ug bisan onsa pa ng̃a mahorót, mahóman, matibáoas.
Consuncion. V. [Consumir] desde pagcaláoat. * Pagcaníoang.
Consuno (de). = Sa pagcahiósa, bisan onsa ng̃a pagaboháton sa maáyong pagsábot sa pila ca táuo.
Consustancial. = Pagcamáo ng̃a magsáma ug topóng sa totoló ca Personas sa Santísima Trinidad.
Consustancialidad. = Paghiósa, pagcamáo ng̃a diósnon sa totoló ca Personas sa Santísima Trinidad.
Contacto. = Pagcadápat, pagcasígpit, pagcadóol sa mg̃a botang.
Contador. = Ang magaísip, ang magaíhap, ang magacuenta.
Contaduría. = Baláy ng̃a pagabatónan ug pagahóptan sa nagacaláin lain ng̃a mg̃a cuenta. [[49]]
Contagiar. = Tacód, docot.
Contagio. = Salot, saquét ng̃a matacód, madócot. * Mang̃a salá, mg̃a batásan ng̃a daótan ng̃a motacód, modaláhig sa lain. * Pagcadaótan, cadáot, pagcahagálam ng̃a guican sa mg̃a salá ug sa batásan ng̃a mang̃íl-ad sa obán.
Contagioso. = Idem.
Contaminar. V. [Contagiar]. * Pagtalápas sa mg̃a sogo sa Dios ug sa santa Iglesia.
Contar. = Isip, ihap. * Soguílon, íng̃on.
Contemplacion. = Pagpalándong, paghúna húna, pagmátng̃on.
Contemplar. = Palándong, húna hona, matng̃on. * Solong, quita, tan-ao, híling, li-li.
Contemplativo. = Táuo ng̃a tigpalándong, ang nagahúna húna, ang namátng̃on.
Contemporáneo. = Talidóng̃an, dong̃an.
Contemporizar. = Pagáng̃ay, pagóyon, sa cabobót-on sa lain.
Contencion. = Pagcalális, pagílog.
Contender. = Lalis, aoay, damag, dosmog, pagpang̃óbat, ilog.
Contener. = Sacop, locop. * Haoid. * Pagpogóng sa mg̃a cailíbgon.
Contenido. = Ang maálam magpogóng sa mg̃a cailíbgon, boótan.
Contenta. = Gasa, gala, regalo.
Contentar. = Lipay, pagóyon sa pagbóot sa lain, pagtóman sa íang cabobót-on.
Contento. = Calípay. * Ang malípay, malipáyon. * Ang guilípay.
Contestacion. = Pagtóbag.
Contesto. = Tobag, balíbad. * Pagmatúod sa guiíng̃on sa obán.
Contextura. V. [Configuracion].
Contienda. = Aoay, paglális, pagdámag, pagpang̃óbat.
Contigo. = Canímo.
Contiguamente. = Sa pagcadóol, sa pagcatopál, sa pagcanáyon.
Contiguo. = Ang nagatopál, ang midóol.
Continencia. = Pagcapogóng, pagpogóng sa mg̃a cailíbgon, casadáng̃an.
Continente. V. [Contenido]. * Dagoay, báihon sa tagsa ca táuo. * Bisan onsa ng̃a macasácop sa lain botang. * Yota ng̃a dagcóan caáyo, ug labing dagcó sa yota sa mg̃a polo.
Contingente. = Ang arang magtúman, ug ang dili opód cahá matúman. * Tampo, bahin, &c., ng̃a baláydon sa tagsa ca táuo, tampa.
Continuacion. = Pagcadáyon, pagdáyon.
Continuadamente. = Sa pagcadáyon.
Continuar. = Dayon, paráyon, pagnáyon.
Continuo. = Ang guibóhat sa oaláy honong, sa oaláy lang̃an, sa canónay. * Bisan onsa ng̃a bahin sa bisan onsa. * Nayon.
Contonearse. = Quiling quiling, líqui líqui, líquid líquid, pagpadáyeg sa paglacát.
Contornear. = Toyoc, libod, libót, licos.
Contorno. = Bisan onsa ng̃a macalibót ug macasácop sa lain.
Contra. = Batoc.
Contrabando. = Pagcomercio, pagbalígya sa mang̃a manggad ng̃a guidilí sa hari ug sa batásan.
Contraccion de nérvios. = Pagcaquíoi, pagcabínhod, pagcabánhod.
Contracosta. = Sa luyong dagat.
Contradanza. = Sayáo, sabáy ng̃a guisabáy sa daghánan ng̃a mg̃a táuo ng̃a nanagpárang pagdáng, ug nanagsigcápot capot sa ilang mg̃a camót, nanaglibót libót ug nagsigbolobalígtos sila. [[50]]
Contradecir. = Pagdilí, pagbátoc sa guimatóod sa lain, paglális.
Contradiccion. = Idem.
Contradictor. = Ang nagadilí sa guimatóod sa lain, ang nagalális.
Contraer. = Dool, sigpit, dapat, topál. * Quíoi, binhod, banhod. * Pagláctud sa soguílon, pagdáclit.
Contrahacer. = Pagbóhat sa bisan onsa ng̃a botang maíng̃on ing̃on sa lalin ng̃a botang, pagmáo mao.
Contrahecho. = Táuo ng̃a boctot ug sa balíquig ng̃a laoas.
Contrarestar. = Paglális, pagsócol.
Contrariedad. = Pagcabátoc.
Contrario. = Aoay, caáoy. * Batoc.
Contrastar. V. [Contrarestar].
Contraste. = Táuo ng̃a may opicio sa paghíling sa salapí ug sa pagíla con maáyo ba con daótan, ug sa pagtímbang ug paghíling sa mg̃a hyas sa boláoan con sa salapí, ug sa pagmarca ug pagtimáan caníla. * Paglális, pagáoay. * Pagcábalhin ng̃a ahat sa hang̃in.
Contratacion. = Pagcomercio, pagbalígya sa mang̃a manggad.
Contraer. = Idem.
Contratiempo. = Calisdánan. * Casáquet, cayógot, cabalísa.
Contratista. = Coyme.
Contrato. = Pagsábot. * Pagbalígya, pagpálit.
Contravencion. = Paglápas, paglípas sa mg̃a sogo, pagpasipála.
Contraveneno. = Tambal ng̃a batoc sa hiló, ng̃a icaáyo sa táuo ng̃a nahiló, ng̃a guihilóan.
Contravenir. V. [Contravencion].
Contraventor. = Malipáson, malapáson.
Contribucion. = Tampa, amot, tampo.
Contribuidor. = Ang nagaámot, tomalámpo, ang nagatámpa.
Contribuir. = Pagbáyad sa tampa, sa amot ng̃a hingtúngdan ng̃a ipabáyad sa tagsa tagsa. * Pagtábang sa pagdáng̃at sa bisan onsa.
Contribuyente. V. [Contribuidor].
Contricion. = Paghinólsod, casáquet sa mg̃a salá ng̃a guibóhat sa atobáng̃an sa Dios tong̃ód canía lamang, tong̃ód lamang cay Dios man sia, ng̃a guiobánan sa malíg-on ng̃a pagsáad ng̃a dili na pagaópdon ug pagabalícan ang mg̃a salá.
Contrincante. = Ang magaílog sa pagailógan sa obán, sa lain.
Contristar. = Pagpasáquet, pagpasobó, pagpasocó.
Contrito. = Ang nagahinólsod, ang mibásol, ang nasáquet sa mg̃a salá, ang nagatápat.
Controversia. = Pagíndig, paglális lalis sa polong, arón maháyag ang camatoódan sa bisan onsa ng̃a quinaádman.
Controvertir. = Idem.
Contumacia. = Pagcasóqui, pagcalális, pagcagáhi sa caogalíng̃on ng̃a húna húna.
Contumaz. = Soquíhan, malalíson.
Contumelia. = Caólao.
Contumelioso. = Maoólao, macaólao, ang macacóha sa dong̃og.
Contundir. = Pagsó-so, pagpalo, pagdócdoc.
Conturbacion. = Pagcabóloc, pagcagobót.
Conturbado. = Ang nabóloc.
Conturbador. = Ang macabóloc, ang macagobót.
Conturbar. = Boloc, gobót.
Contusion. = Pagcabónol.
Convalecencia. = Pagcaáyo ayo, pagcaádang adang, pagcaárang arang na sa saquét ng̃a guibáti sa bisan cansa. [[50]]
Convalecer. = Pagádang arang na, pagbálic sa hinay hinay sa cosóg, sa gahóm ug sa maáyong quinabóhi ng̃a daan, sa obos na ang saquét, paghiúli uli.
Convecino. = Silíng̃an, ang nagapoyó sa dool, sa cadoólan sa lain.
Convencer. = Pagdáog sa lain sa matóod, sa camatoódan.
Convencion. = Pagsábot, pagpólong polong.
Convenible. = Ang masáyon moáng̃ay, moóyon sa lain.
Conveniencia. = Pagcaáng̃ay, pagcaóyon. * Polos, caposlánan. * Mg̃a bahándi, catigayónan, maáyong pagcabútang.
Conveniente. = Maáyo, ang may polos. * Ang moóyon. ang moáng̃ay.
Convenir. = Ang̃ay, oyon, angdo, tangdo. * Tong̃ód. * Ting̃ób, tigom, tagbo, tabo.
Convento. = Baláy ng̃a pagapóy-an sa mg̃a Padreng religioso, con sa mg̃a monja, mg̃a binócot. * Catilíngban sa mg̃a Padre con sa mg̃a monja.
Conventual. = Ang nanong̃ód sa convento. * Padre ng̃a nagapoyó sa convento.
Conversable. = Ang tacós ng̃a cagoláon, cagoláan, pagasoltíhan, pagpólong polóng̃an, pagsogilánan.
Conversacion. = Cagóla, solti, soguílon, soguir.
Conversar. = Idem.
Conversion. = Pagbálhin, pagbálio.
Converso. = Ang moros con judíos ng̃a mobálic sa pagcacristianos ug mobía sa iang daan ug daútan ng̃a mg̃a tinoóhan.
Convertir. V. [Conversion]. * Pagpabálic sa matúod ng̃a Pagtóo sa táuo ng̃a dili cristianos, ug sa naánad sa mg̃a batásan ng̃a daótan ug contra sa mang̃a cristianos.
Convexo. = Siquiáong.
Convicto. = Táuo ng̃a guihingmatód-an sa guibóhat nia ng̃a salá.
Convidador. = Domalápit, ang nagadápit.
Convidar. = Dapit, alap, agda.
Convite. = Combida.
Convocar. = Taoag, habaló. * Anhi, anha, adto.
Convocatoria. = Solat ng̃a icatáoag, icatígom sa mang̃a táuo, sa bisan onsang tuyo.
Convoy. = Abay, obán, caobán.
Convoyante. = Ang moábay.
Convoyar. V. [Convoy].
Convulsion. = Pagcaquíoi, pagcabínhod, pagcabánhod ng̃a calit, ahat.
Convulsivo. = Ang guiquioían.
Conyugal. = Ang nahatong̃ód sa pagcamiño, sa pagcamagtiáyon, sa mg̃a quinasál.
Conyugalmente. = Sa pagcamíño.
Cónyuges. = Ang bana ug ang iang asáoa.
Cooperacion. = Pagcatábang.
Cooperante. = Tomalábang, ang nagatábang.
Cooperar. = Tabang.
Coordinar. = Hosay, sohay, ang̃ay, pagbótang ug maáyo.
Copa. = Copa, ilimnánan sa vino. * De árbol. = Osbong, otbong, dabong. * Brasero. = Bagahán. * De sombrero. = Bohó sa calo ng̃a pagasódlan sa olo. * Palo de los naipes. = Copas.
Copera. = Logar ng̃a pagabotáng̃an ug pagatipígan sa mg̃a copa.
Copete. = Lambóng̃ay, tarong.
Copetudo. = Langgam ng̃a taróng̃an, táuo ng̃a lambong̃áyan, ng̃a may lambóng̃ay.
Copia. = Pagcadághan, cadaghánan. * Hinóad sa mang̃a solat.
Copiador. = Libro ng̃a pagahoálan sa mg̃a solat.
Copiante. = Homolóad, maghohóad, ang nagahóad.
Copiar. = Hoad.
Copilar. = Pagtígom, pagting̃ób sa usá ca libro sa mg̃a solat ng̃a nanagcaláin lain. [[51]]
Copiosamente. = Sa pagcadághan.
Copioso. = Ang guidaghánan.
Copla. = Gaday, pagcanta.
Copo. = Loli.
Cópula. = Pagcahícot, pagcahócot, pagcaípon, pagcalang̃áquit, pagcahiósa. * V. [Cóito].
Copular. = Hicot, hocot, hiósa, lang̃áquit, balígtos, balíghot. * Paghiláoas.
Coqueta. = Babáye ng̃a boot ng̃a higogmáon sa daghánan ng̃a mg̃a laláqui, tong̃ód lamang sa iang pagpadáyeg.
Coquina. = Quinháson ng̃a diótay.
Coquito. = Hagoa, yaoyao, ying ying, pagláin lain sa nauong, ug bisan onsa ng̃a pagboháton, arón comatáoa ang mg̃a bátang diótay.
Coracha. = Poyo poyo ng̃a panit ng̃a pagapóstan sa tabaco.
Coraje. = Cosóg, caísog. * Pong̃ot.
Corajudo. = Pongtánon, ang guipong̃ót.
Coral. = Corales, tanóm, cahoy cahoy sa oaláy dahon ug diótay, ng̃a mutodóc sa mg̃a bató sa cahiládman sa dagat. * Tohog, tinóhog, bogoay, cuentas sa corales.
Corambobis. = Táuo sa maáyong dagoay, sa maáyong baihon, sa dagcóng hosog, sopang, maámbong.
Corascora. = Sacayán.
Coraza. = Batong batong.
Corazon. = Cásing cásing, tagiposóon. * De madera. = Lobas, as as.
Corazonada. = Hinónghong sa cásing cásing, pagcatágna, pagcatághap.
Corbata. = Paño con cintas ng̃a ibórbod ug idáyan dáyan sa mg̃a laláqui sa liog.
Corbatin. = Idem.
Corbeta. = Sacayán sa toló sa taládoc.
Corcova. = Boctot.
Corcovado. = Boctóton.
Corcovear. = Pagtolotíndac, paglógso, hiood, hioid.
Corcovo. = Idem.
Corcheta. = Sab-ítan, cao-ítan.
Corchete. = Sab-it, cao-it. * Ang magadácop.
Corcho. = Panit sa ibábao sa cahoy ng̃a guing̃álan ug alcornoque. * Songsong sa corcho sa mg̃a botellas, sa mg̃a damajuana, &c.
Cordaje. = Jarcia sa sacayán.
Cordal. = Bag-ang sa bába ng̃a motodóc sa catapósan sa apapáng̃ig, sa pagcadagcó na sa tauo.
Cordel. = Pisi. * De atarraya ó chinchorro. = Baháyan. * De pescar. = Tonda, lambo.
Cordelazo. = Paglámbos sa pisi.
Cordelejo. = Pisi ng̃a magamáy. * Pagsóod sood, pagsólog solog, pagtíao tiao.
Cordelería. = Logar con baláy ng̃a pagabohátan sa mg̃a pisi.
Cordero. = Anac ng̃a diótay sa carnero, hayop.
Cordial. = Ang guican sa casing casing. * Ang macabáscog ug magapacosóg sa malúya.
Cordialmente. = Sa gogma ng̃a guican sa casing casing.
Cordillera. = Mang̃a boquid, caboquídan ng̃a nanagcasómpay sompay, nagacanáyon nayon.
Cordon. = Sagioálo, sigioálo, cordones.
Cordura. = Caboótan, salabótan.
Corifeo. = Pang̃ólo.
Corion. = Panit sa ibábao sa dorohá ca postánan sa báta, sa dihá pa sa tian sa inahán.
Corista. = Ang Padre ng̃a motámbong, ng̃a moádto, ng̃a moátang sa masóbsob sa coro. * Ang religioso ng̃a oalá omábot sa pagcapadre, ng̃a oalá pa ordenáhan. [[51]]
Corma. = Colma, singsing ng̃a cahoy ng̃a pagasoólan sa mg̃a tiil sa mg̃a preso.
Cornada. = Pagsong̃áy, pagsóng̃ag.
Cornamenta. = Song̃áy.
Corneador. = Mananáp ng̃a nagasóng̃ag, ng̃a nagasámad sa song̃áy.
Cornear. V. [Cornada].
Corneja. = Langgam ng̃a maíng̃on ing̃on sa ooác.
Cornejo. = Cahoy.
Cornerina. = Batong mahál, masíhag ug mapóla póla.
Corneta. = Táuo ng̃a nagataíhop sa tolónggon ng̃a guing̃álan ug corneta. * Tolónggon sa tombága. * Bandera ng̃a may dohá ca tamóy maíng̃on ing̃on sa icog sa banog.
Cornisa. = Cornisa, bahin sa mg̃a cota ng̃a nanagcaláin lain ng̃a dagoay, ng̃a nagalípot ug nagalibót, sa mg̃a Singbahán ug sa obán ng̃a mg̃a cota, dapit sa goa, sa solód ug sa itáas.
Cornucopia. = Casangcápan sa cahoy con sa lain ng̃a hilimóon, ng̃a guitaólan sa mg̃a candelero ng̃a pagatolpócan sa mg̃a candela, sa pagíoag sa mang̃a solód, sa mg̃a Singbahán, &c.
Cornudo. = Mananáp ug bisan onsa ng̃a may song̃áy. * Ang bana ng̃a guilimbóng̃an sa iang asáoa sa pagpacasalá sa lain.
Coro. = Cadaghánan sa mg̃a táuo ng̃a naning̃ób sa pagcanta, sa pagpang̃ádye sa mg̃a pang̃adyéon sa mg̃a Padre. * Lugar sa mg̃a Singbahán ng̃a pagatíngban sa mg̃a cantores.
Corona. = Corona. * Porong porong. * Fin de alguna obra. = Catapúsan.
Coronacion. = Pagpórong porong.
Coronar. = Idem. * Paghíngpit, pagtápus sa bisan onsang bohat.
Coronel. = Ponóan sa mg̃a soldados.
Coronela. = Asáoa sa coronel.
Corpanchon. = Ang laoas sa mg̃a langgam, sa nacúha na ang onód sa doghan ug sa mg̃a paa.
Corporacion. = Catilíngban sa mg̃a táuo.
Corporal. = Ang nahatong̃ód sa lauas, sa canhic laoas. * Paño ng̃a pino ug mapotí ng̃a pagabocládon sa mg̃a Padre ng̃a magamisa, sa ibábao sa batong ara, ng̃a pagabotáng̃an sa calis ug sa hostia.
Corpóreo. = Ang may laoas, laoásan.
Corpulento. = Ang may dagcóng laoas.
Córpus. = Pólong ng̃a linatín ng̃a guicahing̃álan sa adlao ug sa procesion sa santos uyámot ng̃a laoas sa atong Guinóong Jesucristo.
Corral. = Alad, amátong, siclat, tranca. * De pescados. = Bongsod.
Correa. = Corea, tinábas ng̃a haíctin ug hatáas sa panit.
Correccion. = Badlong, pagsáoay, pagáoay.
Corrector. = Somaláoay, bomaládlong, ang nagabárlong, nagasáoay, nagaáoay.
Corredera. = Lugar ng̃a pagadalagánan sa mg̃a cabayo. * Tacop con bentana, talambóan ng̃a honus honus. * Pisi ng̃a guibotáng̃an sa usá ca tomóy sa usá ca papán ng̃a guipalótao sa olín sa mg̃a sacayán, arón hibalóan sa nagasacáy sa guitolínan nila.
Corredizo. = Balígtos ng̃a masáyon hohobádon, baló.
Corredor. = Ang modalágan caáyo. * Táuo ng̃a may opicio sa pagbolobalígya ug sa pagpálit sa bisan onsa. * Sologóon sa mg̃a comerciante ng̃a nagadála dala sa mg̃a potus, sa mg̃a manggad ng̃a ibalígya.
Corregible. = Táuo ng̃a masáyon motóo sa mg̃a pagsáoay ug pagbádlong canía.
Corregidor. = Ang nagasáoay, ang nagabádlong. * Hocom, ponóan sa provincia.
Corregidora. = Asáoa sa corregidor. [[52]]
Corregimiento. = Cahímtang, opicio sa pagcacorregidor, ug ang yota con mg̃a longsod ng̃a hingsácpan sa iang gahóm. * Baláy ng̃a pinoy-ánan sa corregidor.
Corregir. = Saoay, barlong, aoay, toon, matng̃on, todlo, oáli.
Correlacion. = Pagcasáma, pagcaíng̃on ing̃on.
Correncia. = Hibólos, calíbang, caólo.
Correnton. = Tigsódoy soroy, tiglíbod líbod.
Correo. = Táuo ng̃a may opicio sa pagdála dala sa mg̃a solat. * Cadaghánan sa mg̃a solat ng̃a guidáoat sa bisan cansa. * Baláy ng̃a pagadaoátan ug pagapahátan sa mg̃a solat.
Correoso. = Honit, háloot.
Correr. = Dalágan, tolin, agui. * Agua. = Bahá.
Correrse, avergonzarse. = Olao, taphao.
Correría. = Paghágmil, paghílay, pagláglag, pagdáot, pagpang̃áoat sa cadaghánan sa mg̃a táuo, con sa pang̃obátan ba, sa mg̃a cabalánan ug mg̃a longsod ng̃a ilang paghiagían.
Correspondencia. = Pagcaóyon, pagcaáng̃ay, maáyong buot. * Pagcaábian, pagcahigála sa mg̃a táuo. * Pagsigdála sa mg̃a solat.
Corresponder. = Pagbálos. * Tong̃ód. * Pagsighigógma.
Corretear. = Sodoy soroy, paglacát sa oaláy tuyo, paglíbod líbod.
Corrida. = Pagdalágan. * Pagbahá, pagágui sa tobig, dogó, &c. * Pagcalágmit, pagcadalí sa tiempo, sa túig.
Corrido. = Ang maólao. * Táuo ng̃a batid ng̃a nacaíla na sa calibótan.
Corriente. = Ang modalágan, ang magatólin. * Pagcabahá sa tobig. * Sológ.
Corrientemente. = Sa pagcasáyon.
Corrillo. = Alídong, alíding.
Corrimiento. = Pagcadalágan. * Pagcabahá, pagcasológ. * Caólao.
Corro. = Alídong, libót, alíding.
Corroboracion. = Pagcacosóg, pagcabáscog. * Pagmatóod sa bisan onsa.
Corroborante. = Tambal ng̃a magapabáscog, magapacasóg sa táuo ng̃a malóya.
Corroborar. = Pagcosóg, pagbáscog, paghátag ug gahóm.
Corroer. = Cotcot, bocboc, hilis, linis.
Corrompedor. = Ang magadáot.
Corromper, alterar algo. = Pagláin, paggobót, pagbóloc. * Seducir á alguna mujer. = Dahong dahong, limbong, pagdáog sa pagháng̃io, ali ali, coha. * Viciar las buenas costumbres. = Pagdáot, pagtampálas. * Sobornar al juez ó á otra persona. = Hopo, pagálam alam. * Oler mal. = Bahó, anghit, lang̃og.
Corromperse, podrirse algo. = Donót.
Corrosion. = Pagcacágod, pagcahílis, pagcacótcot, pagcalínis.
Corrosivo. = Ang macacágod, ang macahílis, ang macacótcot, ang macalínis.
Corroyente. = Idem.
Corrupcion. = Pagcadonót. * Pagcadáot.
Corruptela. = Idem: batásan ng̃a daútan, mang̃íl-ad.
Corruptibilidad. V. [Corrupcion].
Corruptible. = Ang arang madonót, ang adang madáot.
Corrupto. = Ang nadonót, ang nadáot. * Daútan, madáot, mang̃íl-ad.
Corruptor. V. [Corrompedor].
Corsario. = Capitan, magbobóot sa sacayán ng̃a andam sa pagbángga ug pagáoay, ug ang maong sacayán.
Corso. = Pagpang̃óbat sa dagat sa mang̃a caáoay.
Cortadera. = Pothao ng̃a maháit ng̃a igapótol sa masigcapóthao.
Cortadilla. = Vaso ng̃a diótay.
Cortado. = Bisan onsa ng̃a ang̃ay, ng̃a oyon, ng̃a mahamótang, ipahamótang ug maáyo. [[52]]
Cortador. = Ang magapótol, magatábas, icatábas, icapótol.
Cortadura. = Pagcasí-si, pagcabólag, pagcahíoa.
Cortafrio. V. [Cortadera].
Cortante. = Ang hing̃aníban ng̃a maháit. * Tauo ng̃a magapatáy sa mg̃a baca, mg̃a calabao, &c., ug magabalígya sa onód.
Cortaplumas. = Labaja ng̃a italája sa mg̃a plumas.
Cortar. = Tabas, potol.
Corte. = Soláb sa mg̃a hing̃aníban, sa mg̃a labaja, &c. * Pagtácbas, pagtígbas.
Cortedad. = Pagcahamóbo, pagcadiótay. * Pagcacábos, pagcaoaláy quinaárman. * Pagcapobres, pagcaháng̃ol.
Cortejante. = Maábi abíhon, ang magaáli ali, ang moábi abi.
Cortejar. = Abi abi, ali ali, obán.
Cortejo. = Pagcaábi abi, pagcaáli ali. * Pagobán. * Paggása, pagregalo, pagmoral sa mg̃a babáye. * Camaáyo.
Cortés. = Maábi abíhon. * V. [Afable].
Cortesanamente. = Sa pagcaábi abi. V. [Afabilidad].
Cortesanía. V. [Afabilidad] y [Afable].
Cortesano. = Maábi abíhon. V. [Afable].
Cortesía. V. [Afabilidad] y [Afable]. * Pagcacomostá, pagpang̃omostá.
Cortesmente. V. [Cortesanamente].
Corteza. = Panit. * Exterior del coco, fruta. = Bonot, interior de idem. = Bagól.
Cortijo. = Yota ng̃a guinabohátan ug ng̃a guitindógan sa caogalíng̃on ng̃a baláy.
Cortina. = Tabil. * Cota sa talioála sa dohá ca baluarte sa mg̃a lantáoan.
Cortinaje. = Cadaghánan sa mg̃a cortina, sa mg̃a tabil.
Corto. = Hamóbo, diótay. * Malágmit, madágmit, dili madógay. * Cabós.
Coruscante. V. [Brillante].
Corva de la pierna. = Locon locon, loco loco.
Corvadura. = Pagcalíad, pagcabalicó.
Corvina. = Isda.
Corvo. = Ang nalíad, ang nabóctot, balicó.
Corzo. = Osa.
Cosa. = Onsa, botang.
Cosecha. = Panúig, panuígan.
Cosechero. = Ang pagaabóton sa panúig.
Coser. = Tahí.
Cosible. = Ang arang tahíon.
Cosido. = Talahíon, tinahí.
Cosmogonía. = Quinaádman sa tong̃ód sa pagbóhat sa Dios sa calibótan.
Cosmografía. = Quinaádman sa tong̃ód sa pagásoy sa ng̃atanán ng̃a nahamótang sa calibótan.
Cosquillas. = Guilóc.
Cosquilloso. = Guidcan, maguilócon, guilídcan.
Costa. = Bili sa bisan onsa ng̃a guipálit. * Báibay, baibáyon, yota sa daplin sa dagat.
Costado. = Quilid, loyo.
Costal. = Poyo poyo ng̃a dagcó, balóyot.
Costalada. = Pagcahágbong con madál-os ug madalín-as ang magalacát.
Costanero. = Bisan onsa ng̃a nahatong̃ód sa baybáyon sa dagat.
Costar. = Pagbíli.
Coste. = Bili.
Costear. = Pagsacáy ug hadóol sa yota, sa baibáyon. * Pagbáyad sa quinahánglan sa pagcáon, sa pagbisti, &c.
Costera. = Ang quilid, ang luyo sa too con sa oála sa bisan onsa.
Costilla. = Gosóc. * Ang caugalíng̃on ng̃a asáoa, licód. * Mg̃a ligazon sa mang̃a sacayán. [[53]]
Costillar. = Ang cadaghánan sa mg̃a gosóc.
Costilludo. = Táuo ng̃a may licód ng̃a halagpád, sa dagcóng hosog.
Costo. = Bili, bayad, paggasto.
Costosamente. = Sa pagcamahál.
Costosísimo. = Mahál caáyo.
Costoso. = Mahál, sa dagcóng bili.
Costra. = Cogan.
Costroso. = Ang may cogan.
Costumbre. = Gaoi, batásan. * Ang batásan sa bulan bulan ng̃atanán sa mg̃a babáye, saquít sa pagcababáye.
Costura. = Tinahí, tinahían, talahíon. * Lotac sa mg̃a papán sa mg̃a salog, ug sa mg̃a sacayán, pagcang̃áng̃a sa mang̃a papán ng̃a dili managdápat ug maáyo.
Costurera. = Babáye ng̃a mananáhi.
Costuron. = Ang guitahí sa daótan ng̃a pagtahí; olat sa mg̃a samad.
Cota. = Batong batong.
Cotejar. = Tandi, tandig, sanglet. * Pesos y medidas. = Sibo.
Cotejo. = Pagcasíbo, pagcatándig, pagcatándi, pagpanánglet.
Cotilla. = Solosinína, ng̃a guibísti sa mg̃a babáye, arón masígpit ug mamanípis ang ilang laoas.
Coto. = Timáan ng̃a ibótang sa caotlánan sa mg̃a yota sa mg̃a longsod, sa mg̃a tanáman, sa mg̃a cabalánan, &c.
Coton. = Panápton sa gapas ng̃a linabráhan.
Cotonía. = Idem.
Cotorra. = Loro, perico ng̃a diótay, abócay.
Covacha. = Lang̃ob ng̃a diótay.
Coy. = Doyan.
Coyunda. = Corea, panit holohalágpad ng̃a guicahígot ug guicalang̃áquit sa mg̃a torong baca, sa mg̃a baca, sa mg̃a calabao, &c., sa yogo, liógan. * Paghiósa sa mg̃a miño.
Coyuntura, articulacion de un hueso con otro. = Loha loha. * Ocasion de decir ó hacer algo. = Cahigayónan.
Coz. = Tindac, sindol. * Pagcasíbog sa mg̃a lothang sa pagbóhi caníla.
[[Índice]]