CR
Cráneo. = Bagol bagol sa olo.
Crápula. = Pagcahobóg.
Crapuloso. = Hing̃ínom caáyo, hobgánon, palailínom.
Crasamente. = Sa pagcaoaláy quinaárman, sa pagcaoaláy boot.
Crascitar. = Pagtíng̃og sa ooác.
Craso. = Matámboc, mahágcot, espeso, sa daghan ng̃a manteca, tamboc.
Cráter. = Bába sa mg̃a bolcan ng̃a aguían sa caláyo, sa asó, &c.
Cratícula. = Talámboan ng̃a diótay, ng̃a pagcalaoátan sa mang̃a monja sa santos oyámut ng̃a laoas sa atong Guinóong Jesucristo.
Crea. = Panápton ng̃a potíon.
Creable. = Ang arang boháton, himóon.
Creacion. = Ang pagbóhat sa Dios sa ng̃atanán ng̃a guibóhat nia. * Sinógdan sa bisan onsang bag-ong cahímtang. * Pagbóhat ug paghing̃álan sa Santos ng̃a Papa sa mg̃a Cardenal.
Crear. = Pagbóhat, paggáma, paghímo sa bisan onsa: ang̃ay lamang sa Dios.
Crecedero. = Tomolóbo, ang arang magtobó.
Crece. = Tobó, pagdagcó, dogang, sopang. [[53]]
Creces. = Tobo, capin. * V. [Crecedero].
Crecida. = Bahá, bon-og.
Crecidamente. = Sa pagcatobó, sa pagcacápin.
Crecido. = Dagcó. * Daghan, daghánan. * Hamtong.
Creciente. = Ang motobó, ang modagcó, ang madághan. * Pagcatibúoc sa bulan, pagcatáob sa dagat, taob.
Credencia. = Lamesa ng̃a diótay ng̃a natopál sa altal ng̃a pagamisáhan, ng̃a pagabotáng̃an ug pagatongtóng̃an sa bisan onsa ng̃a quinahánglan sa pagmisa.
Credencial. = Camatoódan.
Crédito. = Pagtóo. * Otang. * Maáyong dong̃og.
Credo. = Mitóo acó.
Credulidad. = Pagcasáyon sa pagtóo.
Crédulo. = Ang motóo sa madalí. * Ang masáyon motóo, matoóhon.
Creedero. = Ang arang toóhan, tolohóan, toloóhan, toóhan.
Creedor. V. [Crédulo].
Creencia. = Pagtóo. * V. [Creedero].
Creer. = Too. * Paghúna huna, pagtáhap.
Creible. V. [Creedero].
Crema. = Tamboc sa gatas. * Atóle ng̃a pagaboháton sa gatas, sa binócboc sa trigo, sa itlog ug sa asúcar, ng̃a pagasacóton ug maáyo ug paglotóon.
Crémor tártaro. = Tambal maíng̃on ing̃on sa binócboc con sa apog, sa pagcapóti, ng̃a magámit sa purga ng̃a mahómoc.
Crepúsculo. = Caaláman dáman, calámdag cutub sa caadláuon hasta sa pagsobáng sa adlao, ug cotob sa pagcasálop sa maong adlao hasta sa gabíy, hasta sa cagabihíon.
Cresa. = Binhi sa mg̃a lang̃ao, olod ng̃a guican sa iang itlog.
Crespo. = Colóng̃on.
Cresta. = Pasong, parong. * Tapay. * Tadong.
Creyente. = Ang mutóo.
Criada. = Babáyeng sologóon. * Binatónan.
Criado. = Sologóon ng̃a laláqui, binatónan. * Táuo ng̃a guitodlóan ug guitoónan ug maáyo.
Criador. = Magbobóhat, magbolóhat: mahatong̃ód lamang sa Dios.
Crianza. = Pagcabáton, binatónan.
Criar. V. [Crear]: nahatong̃ód lamang sa Dios. * Pagbáton, pagbóhi. * Pagtóon, pagtódlo. * Pagalíma.
Criatura. = Binóhat. * Bag-ong báta, báta ng̃a bag-ong táuo, ng̃a guiánac ug bag-o.
Criba. = Nigo ng̃a binohóan, alig-ígan.
Cribar. = Alíg-ig.
Cribo. V. [Criba].
Crímem. = Salá, sayóp ng̃a dagcó.
Criminal. = Saláan, masaláipon.
Criminoso. = Idem.
Crin. = Cadaghánan sa mg̃a balahíbo ng̃a motodóc sa ibábao sa liog sa mg̃a cabayo, &c.
Criollo. = Ang táuo ng̃a anac sa mg̃a Europeo, sa mg̃a catsila, ng̃a natáuo sa América.
Crisis. = Pagcaáyo con pagcadólog sa saquét ng̃a guibáti sa táuo ng̃a masaquét.
Crisma. = Santos ng̃a lana ng̃a sináctan sa bálsamo ug guibendicionan sa Señor Obispo sa Jueves santo. * Mao ang icadíhog sa mg̃a táuo sa pagbóñag ug pagpirma caníla, ug sa mg̃a Obisbo ug sa mang̃a Padre, sa pagconsagra ug pagordenal caníla.
Crismera. = Vaso, sodlánan sa santos ng̃a lana.
Crisol. = Sodlánan sa yota ng̃a pagatonáuan sa mg̃a tombága, sa bolánan, sa salapí ug sa cristal, sa salamín.
Crisólito. = Bató ng̃a mahál.
Cristal. = Salamín. [[54]]
Cristalino. = Bisan onsa sa salamín. * Ang maíng̃on íng̃on sa salamín.
Cristianamente. = Sa pagcacristianos.
Cristiandad. = Catilíngban sa mg̃a binoñágan. * Pagcatóman sa batásan ni Jesucristo.
Cristianismo. = Pagcacristianos, Pagtóo, religion ni Jesucristo. * V. [Cristiandad].
Cristiano. = Cristianos, binoñágan. * Ang miángcon sa pagtóo cang Jesucristo, sa pagbóñag canía.
Cristo. = Ang Anac sa Dios ng̃a nagpacatáuo.
Criterio. = Timáan sa pagíla sa matóod, ihibaló ng̃a maáyo.
Crítica. = Paghóna hóna sa bisan onsa tong̃ód sa mg̃a timáan.
Criticar. = Idem.
Crítico. = Ang maálam maghóna hona, ang macaígo sa iang paghúna huna sa bisan onsa ng̃a botáng̃a.
Criticon. = Ang macatimáan, ang matimaánon sa mang̃a sayóp bisan ng̃a diótay caáyo, ug sa bisan onsa dihá.
Crónica. = Librong sinolátan sa ng̃atanán sa canhing tiempo ug ng̃a ipacasonód sonód ng̃atanán ng̃a nahatábo sa túig túig.
Cronista. = Táuo ng̃a nagasólat sa crónica, sa historia.
Crucero. = Lugar sa dapit sa oalá ug sa toó sa mang̃a Singbahán, hadóol sa altal mayor, ng̃a guibotáng̃an opód osáhay sa mg̃a altal ng̃a pagamimisáhan. * Dagat ng̃a pagabotáng̃an, pagaláoang laoáng̃an sa mg̃a sacayán sa pagátaug ug pagbántay sa mg̃a caáoay.
Crucífero. = Ang may cruz, con ang magadála sa cruz. * Tagsa ca Padre sa caparían sa santa cruz.
Crucificado. = Si Jesucristo ng̃a guidopá sa cruz.
Crucificar. = Pagdopá, paglánsang sa cruz.
Crucifijo. = Si Jesucristo, ang ladáoan ni Jesucristo ng̃a atong Guinóo ng̃a linánsang sa cruz.
Crucifixion. = Ang paglánsang, ang pagpadopá sa cruz.
Crucifixor. = Ang nagapadopá ug nagalánsang sa cruz.
Crudeza. = Pagcahílao, pagcagáhi.
Crudo. = Magáhi, ang oalá malóto ug maáyo. * Bong̃a ng̃a oalá pa mahínog, ng̃a hilao pa. * Quináon ng̃a dili mahílis sa cotó cotó. * Táuo ng̃a mabáng̃is, mamomógos, ng̃a oaláy calóoy. * Mang̃a hobág ng̃a magáhi, ng̃a oalá bomóto, ng̃a oalá pa nomána.
Cruel. = Mabáng̃is, mamomógos, daótan, mang̃íl-ad, malágsot, colang sa calóoy, sa poáng̃od.
Crueldad. = Pagcabáng̃is, pagcadaótan, pagcaoaláy calóoy.
Cruelmente. = So pagcabáng̃is.
Cruento. = Bohat ng̃a guiyabóhan, guiagásan sa dogó.
Crujir. = Agotíot, cagáscas, hagónos, hagódos.
Cruz. = Cruz, timáan sa mg̃a binoñágan. * Casáquet, calisód. * Cabóg-at. * Cayógot, cabalísa.
Cruzada. = Pang̃obátan, cadaguánan sa mg̃a táuo ng̃a magaáoay ug managsócol sa mg̃a moros, ug sa obán pa ng̃a dili cristianos, ng̃a guitogótan sa Santos ng̃a Papa sa daghánan ng̃a mg̃a indulgencia con pagpasáilo sa mg̃a casáquet ng̃a icabáyad sa mang̃a salá.
Cruzar. = Balábag, Pagcúrus. * Brazos. = Coyópos, cológpos. * Piernas. = Quipi, bilíbid.
[[Índice]]