CU

Cuadernal. = Moton.

Cuadernillo. = Limá ca pliego ng̃a papel. * Ilisípan, tuígan ng̃a Pagagamíton ug pagatágdon sa mang̃a Padre sa ilang Pagpang̃ádyo. [[54]]

Cuaderno. = Pagcadághan sa mg̃a pliego, mg̃a dahon ng̃a papel ng̃a tinahí sa pagcadágoay sa libro.

Cuadra. = Lasalas ng̃a dagcó, maháoay. * Bolotáng̃an sa mg̃a cabayo ug obán pang mg̃a mananáp.

Cuadrado. = Bisan onsa ng̃a laro, sa opát ca esquina con nauong.

Cuadragenario. = Ang may con nadógay ug capat-án ca túig.

Cuadragesimal. = Ang nanong̃ód sa cuaresma.

Cuadragésimo. V. [Cuadragesimal].

Cuadrante. = Horasán sa adlao, ng̃a nagatódlo sa horas tong̃ód sa landong sa adlao.

Cuadrar. = Pagláro. * Pagóyon, pagáng̃ay, gayón, doag.

Cuadriena. = Bisan onsa ng̃a nadógay ug opát sa túig.

Cuadrienio. = Idem.

Cuadrilla. = Cadaghánan sa mg̃a táuo sa pagbóhat sa bisan onsa.

Cuadrillero. = Pang̃ólo sa tagsa ca cuadrilla con tapoc sa mg̃a táuo. * Ang magabólong ug magaápas sa mg̃a caoatán.

Cuadrimestre. = Pagcadógay, cadogáyan sa opát ca bolan.

Cuadriple. = Ang nahímo sa opát ca botang.

Cuadro. V. [Cuadrado] y [Cuadra]. * Ladáoan ng̃a piníntal.

Cuadrúpedo. = Mananáp ng̃a may opát ca tiil.

Cuajada. = Gatas ng̃a natibóoc.

Cuajar. = Cotó cotó. * Balónan. * Pagtibúoc sa vino, sa tobig, sa dogó, &c.

Cuajaron. = Apol.

Cual. = Onsa? quinsa?

Cualquiera. = Bisan quinsa, bisan onsa.

Cuando. = Cun, ug.

Cuando? pretérito. = Anós-a? * Futuro. = Canosa?

Cuantioso. = Daghan, daghánan.

Cuanto? = Pila?

Cuarenta. = Capat-án.

Cuarentena. = Cadugáyan, pagcadúgay sa capat-án ca adlao, bolan con túig. * Cuaresma, cay hisácpan sa capat-án ca adlao sa pagpoása.

Cuaresma. = Tiempo, túig ng̃a calang cutub sa miércoles sa barlis, sa abó, hasta sa Domingo sa pagcabánhao, sa pagcabóhi osáb sa atong Guinóong Jesucristo. * Capat-án ca adlao sa pagpoása. * Cadaghánan sa mg̃a oáli ng̃a itagána sa pagoáli sa cuaresma. * Alta. = Cuaresma ng̃a hatáas, cuaresma ng̃a macaígo ug holohalayó sa sinógdan sa túig. * Baja. = Cuaresma ng̃a obus, cuaresma ng̃a macaígo sa hadóol dool sa sinógdan sa túig.

Cuarta. = Dang̃ao. * Ang icaópat ca bahin sa bisan onsa.

Cuartana. = Hilánat ng̃a mosógod sa taquig, sa icaópat ca adlao, sa tagsa ca tagópat ca adlao.

Cuartanario. = Ang hitaquígan sa tagópat tagópat ca adlao.

Cuartear. = Pagbáhin sa opát ca bahin, sa tagópat, sa tinagópat. * Paglápa. * Pagbalí, paglíqui, paglótac, pagbásag ug bisan onsa.

Cuartel. = Ang icaópat ca bahin. * Mang̃a bahín con mg̃a barrio ba sa mg̃a longsod. * Baláy ng̃a pagapóy-an sa mg̃a soldado.

Cuarteron. = Ang icaópat ca bahin sa bisan onsa ng̃a arang bahínon ug boot. * Anac sa mestiso ug sa babáyeng catsíla, con sa laláqui catsíla ug babáyeng mestiso.

Cuartilla. = Talágsan sa vino sa España. * Ang icaópat ca bahin sa usa ca pliego ng̃a papel.

Cuartillo. = Talácsan sa vino, sa soca, sa lana, &c., sa España. * Ang icaópat ca bahin sa sicápat, cuartiyo. [[55]]

Cuarto. = Icaópat ca bahin. * Moneda. = Cuarta. * Aposento. = Solod sonogán.

Cuatrero. = Caoatán ng̃a mang̃áoat sa mg̃a cabayo, mg̃a calabáo, &c.

Cuatriduano. = Ang nadógay ug opát ca adlao.

Cuatrinca. = Paghiosá, catilíngban sa opát ca táuo.

Cuatro. = Opát.

Cuatrocientos. = Opát ca gatús.

Cuba. = Solódlan, sodlánan ng̃a dagcó sa cahoy, tináod sa mg̃a papán ng̃a guilíg-on sa mg̃a baclao con bacolóng ng̃a pothao, sa pagbótang dihá sa vino, aguardiente, &c.

Cubeta. = Cuba ng̃a diótay.

Cubeto. = Idem.

Cubierta. = Tabon. * Mg̃a salog sa mg̃a sacayán. * Papel ng̃a sapao, ng̃a postánan sa mg̃a solat. * Hapin, salánig.

Cubiertamente. = Sa pagcatinágo.

Cubierto. = Ang guitabónan. * Cuchillo, cuchara ug tenedor ng̃a igasílbi sa lamesa ng̃a calán-an, laquip opód ang tinápay, ang servilleta ug ang usá ca pinggan. * Ang atop sa mg̃a baláy ug ang baláy ng̃a guiátpan. * cadaghánan sa mg̃a calán-on ng̃a ibótang ug dong̃an sa lamesa.

Cubil. = Dalángpan sa mg̃a mananáp ng̃a ihálas.

Cubo. = Timba.

Cubrir. = Tabon, tago, salípod. * Ponó. * Pagpang̃asáoa sa mg̃a mananáp.

Cuca. = Olod ng̃a diótay.

Cucaña. = Bisan onsa ng̃a madáng̃at sa táuo sa oaláy cabórlay.

Cucañero. = Ang macadáng̃at sa guitóyo nía sa oaláy cabódlay, guican lamang sa iang pagcamalaláng̃on, sa iang pagpatigáyon.

Cucar. = Pagyobit.

Cucaracha. = Oc oc, ipus.

Cuclillas (en). = Pongco, pióngco, poc-ong.

Cuclillo. = Langgam. * Ang bana sa babáye ng̃a nacasalá sa lain ng̃a laláqui, sa camaáyo.

Cuco. = Maníndot, sisirico.

Cuculla. = Tabon sa panápton sa olo.

Cucurucho. = Papel ng̃a liníquit ug tomóyan sa luyo, ng̃a pagapóstan ug pagasódlan sa mg̃a matám-is ng̃a sico, ng̃a magáhi, ug sa bisan onsa.

Cuchara. = Loag, cosara, looag, sandoc.

Cucharada. = Bisan onsa ng̃a nagaponó sa cosara, sa loag, ang macóha sa looag. * Paghilábot sa mg̃a sogilon sa isigcatáo, sa oaláy ug catungdánan ug quinahánglan.

Cucharero. = Ang magbolóhat ug magabalígya sa mg̃a looag.

Cucharita. = Looag looag, looag ng̃a diótay.

Cucharetear. = Pagcabó, pagcóha sa bisan onsa sa loag. * paghilábot sa mg̃a bohat sa isigcatáuo sa oaláy ug quinahánglan.

Cucharon. = Looag ng̃a dagcó.

Cuchichear. = Paghónghong, paghalaoáhao.

Cuchicheo. = Pagcahónghong, pagcahalaoáhao, sa pagcahínay ng̃a ting̃og.

Cuchilla. = Sondang, bolo.

Cuchillada. = Pagtígbas, pagtácbas, pagsóntoc.

Cuchillería. = Lugar ng̃a pagabohátan ug pagbaligyáan sa mg̃a sondang.

Cuchillero. = Ang nagabóhat sa mg̃a sondang.

Cuchillo. = Sondang, sipol.

Cuellicorto. = Ang may liog ng̃a hamóbo.

Cuellilargo. = Ang may liog ng̃a hatáas.

Cuello, parte del cuerpo. = Liog. * De camisa, &c., abertura. = Liab. * Lista de paño, lienzo, &c., que se pone en la abertura de las camisas, chaquetas, [[55]]&c. = Asintos. * Parte superior y mas angosta de alguna vasija. = Liog.

Cuenca. = Sodlánan sa yota ng̃a pagabotáng̃an sa cán-on. * Bohó sa nauong ng̃a guisódlan ug guibotáng̃an sa mg̃a matá.

Cuenco. = Sadlánan sa yota ng̃a halálom, sa oaláy ng̃abil.

Cuenta. = Pagcuenta, pagísip, pagíhap. * Tagsa ca malíng̃in sa salamín, sa corales, sa boláoan, &c., ng̃a itohog sa mg̃a cuentas, mg̃a rosarios.

Cuentista. = Táuo ng̃a may daótan ng̃a batásan sa pagdála dala sa mg̃a soguílon, arón managbolobiquil ang mg̃a cabobót-on sa íang mg̃a isigcatáuo, tabían.

Cuento. = Soguilon, pananglitan.

Cuerda. = Pisi ng̃a tinóyoc, ng̃a guigáma sa daghan ng̃a mg̃a pising magamáy, sa daghánan ng̃a mg̃a labid.

Cuerdamente. = Sa pagcaboótan, sa pagcaálam, sa quinaádman.

Cuerdo. = Ang boótan, ang may boot, ang may salabótan, ang nagahúna huna sa maáyo.

Cuerna. = Vaso, ilimnánan ng̃a pagaboháton sa usá ca pinótol sa song̃áy sa mananáp, sa baca con sa calabáo. * Song̃áy ng̃a libon, ng̃a oaláy ug bohó, ng̃a dili bohóan.

Cuerno. = Song̃áy.

Cuero. = Panit.

Cuerpo. = Laoas. * Catilíngban sa mg̃a táuo ng̃a nanaghiósa sila sa bisan onsa ng̃a ilang boboháton.

Cuerva. = Langgam ng̃a maíng̃on ing̃on sa ooác.

Cuervo. = Ooác.

Cuesco. = Lisó sa mg̃a bong̃a. * Otot.

Cuesta. = Bang̃ílid, baquílid, hanáyhay.

Cuestion. = Pagsolosámbag sa pagásoy sa matúod, arón maháyag ang camatúod. * Pagcaáoay, pagcalális.

Cuestionable. = Ang mag doha doha, ang guidóha doháan ang tacús ng̃a pagasolosambágan.

Cuestionar. = Pagsolosámbag, pagíndig indig.

Cueva. = Lang̃ob. * Baláy ng̃a pagadángpan sa mg̃a táuo ng̃a daútan.

Cuévano. V. [Banasta], [banasto] y [canasta].

Cuezo. = Dolang.

Cuidado. = Cacógui, pagbántay, pagsingcámot.

Cuidadosamente. = Sa pagcacógui, sa pagcasingcámot.

Cuidadoso. = Macógi, magasingcámot, magbalántay, bantay, maghohópot.

Cuidar. = Bantay, singcámot, hopot, alíma, cogui.

Cuita. V. [Afliccion].

Cuitado. = Ang guicayógtan, guilísdan, guicasaquítan, ang nasobó.

Culada. = Pagcahágbong sa sampot, sa ililíngcod, ogsang.

Culantro. = Colantro, panácot.

Culata. = Ang catapúsan sa baláyan sa mg̃a posil ng̃a isándig ug idápat sa abága, sa pagbóhi na.

Culatazo. = Pagcasíbog sa mg̃a posil con pagabohían, sa pagpócpoc sa abága.

Culcusido. = Tinahí, tinahían ng̃a daútan.

Culebra. = Saoa, biting, halas. * De mar ó rio. = Taguioálo, tanquig.

Culebrear. = Paglíco lico, pagsíco sico.

Culebrina. = Lothang ng̃a hatáas ug sa diótay ng̃a bohó.

Culebron. = Táuo ng̃a malaláng̃on.

Culo. = Sampot, ililíngcor. * Lobót, boli, ilóhan.

Culpa. = Salá, sayóp.

Culpabilidad. = Pagpacasalá, pagcasayóp, pagsayóp.

Culpable. = Ang nacasalá, ang arung macasalá, macasasalá, masaláypon.

Culpablemente. = Sa salá, sa tinúyo sa buot.

Culpadamente. = Idem.

Culpado. = Macasasalá, ang nacasalá, ang nasayóp. [[56]]

Culpar. = Pagsáng̃il, pagsománg̃il.

Cultamente. = Sa pagcaáyo.

Cultivar. = Pagbóhat sa yota, pagdáro, pagcále, pagbónglay, &c.

Cultivo. V. [Cultivar].

Culto. = Pagsíngba, pagtáhod. * Táuo ng̃a quinaadmánon, mang̃ialáman, batid.

Cultura. V. [Cultivar]. * Pagpamólong, pagsólte sa maáyo, sa oaláy pagcasalicoáoot, sa mg̃a polong ng̃a piníli.

Cumbre. = Casalpóng̃an, quinabongtólan. * Catapúsan sa pagcahigála, sa caálam, sa pagcabóang, &c.

Cumpleaños. = Adlao ng̃a hingtóngdan sa pagcatáuo sa bisan cansa.

Cumplidamente. = Sa pagcatóman, sa pagcahíngpit, sa pagcaáyo sa pagcamáo.

Cumplido. = Bisan onsa ng̃a hatáas, ng̃a capin. * Bisan onsa ng̃a igo, toman, hingpit. * Pagábi abi sa isigcatáuo. * Matinománon.

Cumplimentar. = Pagvisita, pagdóao. * Pagtóman sa mg̃a sogo.

Cumplimentero. = Táuo ng̃a maábi abíhon, coti cotíhan. * Matinománon ng̃a lacad na.

Cumplir. = Toman. * Paghátag sa isigcatáuo sa iang quinahánglan. * Pagtápus, paghóman, pagtibáoas.

Cumulador. = Ang nagatápoc, nagaípon, nagating̃ób, nagapóndoc.

Cumular. V. [Acumular].

Cúmulo. = Tapoc, ogdo, pinóndoc.

Cuna. = Higdáan ng̃a diótay, ng̃a pagacolánan sa mg̃a báta. * Lugar ng̃a guicatauóhan sa bisan cansa. * Guinicánan, guiliuátan. * Sinógdan, sinogdánan sa bisan onsa.

Cundir. = Honób. * Pagdághan sa bisan onsa. * Pagdagcó. * Pagóna. * Tacód.

Cuña. = Sisip, badyet.

Cuñado, cuñada. = Bayáo.

Cuñete. = Bariles ng̃a diótay.

Cuño. = Imalárca, marca, patic.

Cupo. = Tampo, tampa, amot.

Cúpula. = Catapúsan sa mg̃a dagcóng baláy ug sa mg̃a singbahán, ng̃a malíng̃in dápit sa ibábao.

Cura. = Cura. * Pagbótang sa mg̃a tambal sa pagáyo sa mg̃a saquét. * Catungdánan sa mg̃a Padre cura.

Curable. = Ang arang ayóhon, ang omaláyo, ang arang tambálon.

Curacion. = Pagcatámbal, pagtámbal.

Curado. = Ang magáhi, ang quinórti.

Curador. = Ang nagabántay sa bisan onsa. * Magbalántay, ang magaalíma sa mg̃a báta ng̃a ilo ug sa ilang mg̃a dona.

Curar. = Pagtámbal, pagáyo. * Paghátag, pagbótang sa mg̃a tambal sa mg̃a masaquét. * Pagasín sa onód, sa carne con sa isda, arón gomáhi.

Curativo. = Tambal, bisan onsa, ng̃a igatámbal.

Curato. = Ang longsod, ang mg̃a sacop ng̃a pagabantáyan ug pagaalimáhan sa mg̃a cura. * Yota ng̃a hingtóngdan sa tagsa ca curato, longsod.

Cureña. = Capandáyan sa cahoy ng̃a pagatongtóng̃an ug pagataólan sa mg̃a lothang.

Cureñaje. = Pagcadághan, cadaghánan sa mg̃a cureña.

Curia. = Hocmánan sa mg̃a holosáyon sa mg̃a Padre.

Curioso. = Maquisayódon, ang mahagúgma magquisáyor, ang macógui, cacoguíhan, curiosos, macóti coti.

Currutaco. = Padayégon sa pagbísti.

Cursado. = Ang naánad, hingcaándan.

Cursar. = Pagádto, paglacát sa masóbsob sa bisan asa, sa bisan diin. * Pagátang, pagtámbong sa escolahán.

Curtidos. = Mg̃a panit ng̃a quinórti. [[56]]

Curtidor. = Ang nagacórti.

Curtir. = Corti, apog.

Custodia. = Bantay. * Casangcápan sa salapí con sa baláoan ng̃a pagabotáng̃an sa Santísimo Sacramento.

Custodiar. = Pagbántay.

Custodio. = Bantay. * Ponúan sa mg̃a Padre sa caparían ni san Francisco.

Cútis. = Panit sa laoas sa mg̃a táuo.

Cuyo. = Cansa.

[[Índice]]