HA
Ha. = Abá, Abáa.
Haba. = Tanóm ug ang iang bong̃a. * Mg̃a hobág hobág ng̃a magáhi ug macatól usáhay. * Habas, hobág ng̃a motoróc sa bába sa mg̃a cabayo, &c., ng̃a macaólang caníla sa pagcáon.
Habano. = Tabaco ug bisan onsa sa Habana.
Haber. = Dona, aróna, may, naa, anía.
Haberado. = Arunáhan, salapían, salapiánon.
Habichuela. = Judía, balátong.
Hábil. = Quinaadmánon, mang̃ialáman, táuo ng̃a masáyon magabóhat sa bisan onsa.
Habilidad. = Caálam, quinaárman. * Pagcasáyon sa pagbóhat sa bisan onsa.
Habilitacion. = Pagcaásoy, pagcahímo sa bisan cansang táuo sa pagbóhat sa bisan onsa.
Habilitado. = Ang soldado ng̃a guitódlo ug guitógnan sa pagdáoat sa salapí ug sa obán ng̃a quinahánglan sa mg̃a isigcasoldados nia. [[138]]
Habilitar. = Pagíla sa bisan cansa sa pagcatacós sa pagdáoat sa bisan onsang opicio con sa lain ng̃a bohat. * Pagsángcap sa bisan cansa sa mg̃a quinahánglan.
Hábilmente. = Sa quinaádman, sa caálam, sa pagcaboótan, sa salabótan.
Habitable. = Ang maáyo pagapóy-an.
Habitacion. = Pinoyánan, pagapóy-an, guinpóy-an.
Habitador. = Ang magapoyó, ang molópio sa bisan diin.
Habitante. = Idem.
Habitar. = Poyó, pagpoyó.
Hábito. = Bisti ng̃a caogalíng̃on. * Ang bisti sa mg̃a Padreng religioso. * Gaui, cagauían, batásan.
Habitual. = Bisan onsa ng̃a guibáti, guihúna húna, guipamólong ug guibóhat sa masóbsob, sa masócot, sa canónay, ug ang guican lamang sa batásan, sa pagcaánad. [[139]]
Habitualmente. = Sa canónay, sa masóbsob, sa masócot, tong̃ód sa batásan, sa pagcaánad.
Habituar. = Anád, pagbatásan.
Habitud. = Pagcaáng̃ay, pagcaóyon sa usá ca botang sa lain ng̃a botang.
Habla. = Pinamólong, ting̃og, tining̃ógan.
Hablador. = Tigsoguílon, hinoguilánon, tabían.
Habladorcillo. = Tolotabían.
Habladorzuelo. = Idem.
Habladuría. = Polong, soguílon, ng̃a caoang, ng̃a oaláy hingtóngdan, ng̃a díli macaígo.
Hablanchin. V. [Hablador].
Hablantin. V. [Habladorcillo].
Hablar. = Pagpólong, pagsoguílon, pagcagóla, pagsólti, pagtíng̃og.
Hablilla. = Solosoguílon, bacac ng̃a nabolobántog sa longsod.
Habon. = Hobág ing̃on sa dagoay sa habas.
Haca. = Cabáyong diótay, hamóbo.
Hacanea. = Cabayo dolodagcó sa haca ug dolodíot sa cabayong túod.
Hacedero. = Ang maáyong pagaboháton, himóon, gamon.
Hacedor. = Ang magabóhat, ang macagáma, ang macahímo, magbobóhat. * Ang magabántay sa mang̃a cabalánan, sa mg̃a hayópan, &c. * Ang Dios.
Hacendado. = Táuo ng̃a guidaghánan sa mg̃a yota ug sa mg̃a cabalánan.
Hacendar. = Paghátag sa bisan cansa sa mg̃a yota con mg̃a cabalánan. * Pagpálit sa mg̃a baol, mg̃a oma.
Hacendera. = Bohat ng̃a pagatambóng̃an sa mg̃a táuong tanán sa longsod.
Hacendero. = Ang macógi sa pagtóbo, sa pagdógang sa catigayónan sa iang panimaláy.
Hacendoso. = Macógi, cacoguíhan sa mg̃a catongdánan, ug sa pagpatigáyon sa pohónan. * Mang̃ibohátan.
Hacer. = Bohat, himo, gama. * Pagándam, pagtagána, pagpatigáyon.
Hácia. = Dapit.
Hacienda. = Ang yota ng̃a guibohátan. * Pohónan, cadaghánan sa mg̃a manggad, sa mg̃a dona, sa mg̃a casangcápan.
Hacina. = Tapoc sa mg̃a baat, sa mang̃a bogcos, sa mg̃a bináng̃an.
Hacinador. = Ang magatápoc.
Hacinamiento. = Pagcatápoc.
Hacinar. = Pagtápoc, pagógdo, pagting̃ób, pagtígom.
Hacha. = Candelang dagcó, calócod. * Ooásay, oásay, palácol.
Hachazo. = Pagpócpoc, pagbónal sa oásay, sa palácol.
Hachear. = Pagsápsap sa mg̃a cahoy sa oásay, sa palácol.
Hachero. = Candelero ng̃a hatáas ng̃a pagatolpócan ug pagabotáng̃an sa mg̃a candelang dagcó. * Ang magasápsap sa oásay.
Hacho. = Soló.
Hachon. = Idem.
Hado. = Pagcatóman sa guibóot sa Dios cutob sa oaláy sinógdan. * Guinicánan sa caayóhan ug sa cadaótan, ng̃a díli ang Dios, ing̃on sa pagtóo sa mg̃a dioatáhan.
Halagador. = Ang magaálam alam, ang mosámbag sa maáyong suguílon.
Halagar. = Alam alam. * Pagpaquíta sa bisan cansa sa mg̃a timáan sa maáyong boot, sa mg̃a polong con sa mg̃a bohat. * Pagólo olo. * Pagdáyeg.
Halago. = Pagcaálam alam, bisan onsa ng̃a guibóhat ug guipamólong sa pagpaquíta sa lain sa maáyong buot. * Pagcadáyeg. * Pagólo olo.
Halagüeñamente. = Sa pagcaálam alam sa mg̃a polong ng̃a mahómoc, mahínay. [[139]]
Halagüeño. = Ang macaálam alam. * Ang macacábig sa pagcahómoc, sa pagcahínay hinay, ang macabíhag sa cabobót-on, sa cásing cásing.
Halar. = Pagbótar sa mg̃a pisi.
Halcon. = Langgam ng̃a manágit.
Halda. = Ang bisti ng̃a hatáas, saya, &c., cutub sa haoac hasta sa tiil. * Poyo poyo, pontél ng̃a hatáas ug halagpád.
Haldear. = Paglacát sa madalí sa mg̃a táuo ng̃a nanagbísti sa mg̃a bisting hatáas.
Halieto. = Langgam ng̃a manágit.
Hálito. = Pagguinháoa ng̃a guincan sa bába sa mg̃a táuo ug sa mg̃a mananáp. * Alísng̃ao, alísbo sa bisan onsa. * Paghoyóp ng̃a mahínay sa hang̃in.
Hallador. = Ang macáplag, ang macabálag, ang macaquíta.
Hallar. = Quita, caplag, balag. * Tagbo, tabo, sogát. * Pagsolóng, pagtán-ao. * Pagpaquigsáyod, pagsósi, pagíla guican sa maáyong paghúna húna.
Hallazgo. = Pagcáplag, pagquíta, paghibálag. * Ang hingquít-an, hingcaplágan, hingbálgan. * Gala ng̃a ihátag sa tagía sa bisan onsa ng̃a naoalá, sa nacáplag niána.
Hamaca. = Doyan.
Hamaquero. = Ang nagayáyong sa bisan cansa ng̃a payáyong sa doyan.
Hambre. = Gotom. * Caíbog, ganas sa pagcáon.
Hambrear. = Pagpagótom sa bisan cansa sa pagdilí canía sa mg̃a calán-on, paggótom.
Hambriento. = Ang guigótom, ang gotmon, ang gotómon.
Hambron. = Idem.
Hampo ó Hampon. = Maísog, mapíntas, cásing casíng̃an.
Hanega. V. [Fanega].
Haragan. = Tapólan, ang nagalícay sa mg̃a cahágo, sa pagbóhat.
Haranganamente. = Sa Pagcatápol.
Haraganear. = Pagtápol, pagsóroy soroy, paglícay sa pagbóhat.
Haraganería. = Pagcatápol, pagcalícay sa pagbóhat.
Harapo. = Tinábas ng̃a bitay sa mg̃a bisti sa mg̃a táuo.
Harina. = Binócboc.
Harinado. = Binócboc ng̃a sináctan sa tobig.
Harinero. = Ang magapatigáyon sa pagpálit ug sa pagbalígya sa binócboc.
Hartar. = Bosog, ponó. * Bodlay, aling̃ása, pool.
Hartazgo. = Pagcabósog tong̃ód sa pagcáon ng̃a guilabíhan.
Harto. = Ang nabósog. * Igo, sa pagcaígo sa pagcatóman.
Hartura. = Pagcabósog. * Pagcadághan, cadaghánan, daghan, daghánan. * Pagcatóman ng̃a hingpit sa bisan onsang caíbog, sa bisan onsa ng̃a guipanghináot.
Hasta. = Cutub.
Hastío. = Pagcasóm-ol. * Pagcapóol. * Casocó, panoyó.
Hatajar. = Pagbáhin sa mg̃a hayópan sa mg̃a panón.
Hatajo. = Panón ng̃a diótay sa mg̃a hayópan. * Pagcadághan, cadaghánan.
Hatear. = Paghípos sa bisan cansa sa iang bisti, pagándam sa balon ug sa obán ng̃a mg̃a quinahánglan, sa magalacát.
Hatería. = Ang balon ng̃a ihátag, igo sa pila ca adlao, sa mg̃a baquero, sa mg̃a magbalántay sa mg̃a hayópan. * Ang mg̃a noog, mg̃a balon ug obán pang mg̃a quinahánglan ng̃a guidála sa mg̃a baquero, sa pagbántay nila sa mg̃a hayópan.
Hatero. = Ang nagahátod sa balon sa mg̃a baquero, ug ang mg̃a mananáp ng̃a pagabalsáhan niána. [[140]]
Hato. = Panón sa mg̃a mananáp, sa mg̃a hayópan. * Lugar ng̃a pagahoáyan ug pagahigdáan sa mg̃a baquero, sa pagbántay nila sa mg̃a hayópan. * V. [Hatería] hasta ang mg̃a noog. * Catilíngban, tapoc sa mg̃a táuo ng̃a daótan, sa mang̃íl-ad ng̃a batásan. * Pagcadághan, cadaghánan.
Haya. = Cahoy ng̃a hatáas.
Hayo. = Cahoy ug diótay, hamóbo, sa Indias.
Haz. = Bogcos, baat, bináng̃an.
Haza. = Yota ng̃a maáyo ng̃a pagabohátan ug pagapogásan.
Hazaña. = Bohat ng̃a cating̃aláhan, hibólng̃an, banságon, bantógon. * Buhat ng̃a mang̃íl-ad, daótan.
Hazañero. = Ang magabóhat sa mg̃a bohat ng̃a cating̃aláhan.
Hazañosamente. = Sa dagcóng cásing cásing, sa pagcating̃ála.
Hazañoso. V. [Hazañero].
Hazmereir. = Táuo ng̃a tong̃ód sa iang dagoay ug batásan mahímo sia ug hing̃alatáoan ug doláan sa obán.
Hazteallá. = Pagcaísog sa gaui.
[[Índice]]