HU
Hucha. = Caban, caja ng̃a dagcó. * Lolónggan, longgánan, sorlánan sa yota, ng̃a guibotáng̃an sa usá ca bohó, sa pagtípig ug pagdaguínot pagánam anam [[146]]sa salapí. * Ang salapí ng̃a guidaguínot pagánam anam.
Huebra. = Yota ng̃a pagadaróhan sa dohá ca buoc ng̃a baca, cabayo, calabáo, &c., sa usá ca adlao. * Dohá ca mananáp, mg̃a cabayo, mg̃a baca, &c., ug ang usá ca táuo ng̃a pagaabáng̃an sa pagbóhat sa usá ca adlao ng̃a tibúoc.
Hueca de huso, tornillo, &c. = Piliryan.
Hueco. = Caoang, ang oaláy solód, ohang, gong̃ab, loang. * Táuo ng̃a palábi labíhon, parayégon ng̃a guilabíhan. * Tonóg, ting̃og ng̃a cagábcab. * Bisan onsa ng̃a mahómoc, binósgan, binóscag.
Huelga. = Cadugáyan sa tiempo, sa túig ng̃a pagahoáyan, ng̃a díli pagabohátan. * Caling̃áoan.
Huelgo. = Pagguiháoa. * Guininháoa. * V. [Holgorio].
Huella. = Tonób, timáan ng̃a mahabílin sa moágui sa bisan diin. * Pagcatonób, timáan ng̃a mahabílin sa bisan onsang marca sa pagamarcáhan.
Huello. = Lugar ng̃a pagatónban. * Ang cocó sa mg̃a mananáp dapit sa obos.
Huérfano. = Ylo. * De Padre y madre. = Ylo ng̃a tolápos.
Huero huevo. = Ba-óg, baóg.
Huerta. = Laoerta, tanáman.
Huerto. = Idem, lugar ng̃a pagatámnan sa mg̃a otan ug sa mg̃a tanóm ng̃a bolácan.
Huesa. = Lobóng̃an, lobóng, lolóbng̃an.
Hueso. = Bocóg. * Liso. * Bató ng̃a apógon ng̃a oalá malóto, ng̃a oalá maápog. * Ang macalisód, ang macayógot, ang macasámoc. * Ang daótan ug ng̃a oaláy bale.
Huesoso. = Ang nahatong̃ód sa bocóg.
Huesped. = Homalápit, ang magpoyó sa baláy ng̃a díli ia. * Ang tagía sa halapítan. * Ang magapasáca sa iang baláy sa mg̃a homalápit.
Hueste. = Pang̃obátan.
Huesudo. = Ang bocógan caáyo. * Táuo sa dagcóng hosog.
Huevar. = Pagítlog sa mg̃a langgam.
Hueva. = Bihod.
Huevera. = Pagoáncan sa mg̃a langgam. * Copa con sodlánan ng̃a pagabotáng̃an sa mg̃a itlog ng̃a linóto sa pagcahómoc.
Huevero. = Ang mopálit ug magabalígya sa mg̃a itlog.
Huevo. = Itlog.
Huida. = Pagcalágueu, pagcalósot.
Huir. = Lagueu, oalá, paháoa.
Hule. = Panápton ng̃a guidíhog sa bolit ng̃a magáhi ug malíg-on caáyo. * Tagoc sa Indias ng̃a icabólit sa mg̃a panápton.
Humanamente. = Sa calóoy. * Ing̃on sa ang̃ay sa pagcatáuo.
Humanar. = Pagbóhat sa isigcatáuo ug malolóyon, mapoang̃ódon, sa mahínay ug sa maáyong boot. * Pagtáuo sa calibótan, pagsógod sa pagcatáuo, pagtoróc sa táuo sa tian sa iang inahán.
Humanidad. = Pagcatáuo. * Catámboc, pagcadagcóng hosog. * Pagcasáyon sa pagángdo sa mg̃a pagtándog sa laoas ug sa mg̃a cailíbgon ng̃a calibotánon, laoásnon. * Pagcalóya ng̃a onay sa táuo ng̃a guican sa salá ng̃a panolóndon. * Poáng̃od, calóoy. * Maáyong boot, maáyong gaui.
Humano. = Ang nahatong̃ód ug ang̃ay sa táuo.
Humareda. = Pagcaasó.
Humazo. = Asó ng̃a dagcó. * Ang asó sa papel con sa lana ng̃a ipatong̃ód sa ilong con sa bába, sa pagtámbal sa guiasóhan con sa pagtíao canía.
Humeante. = Ang magaasó.
Humear. = Pagasó, pagalísbo, pagalísng̃ao. * Pagbílin sa mg̃a timáan sa mg̃a pagáoay ug mg̃a cagobót sa canhing tiempo.
Humedad. = Pagcaómog.
Humedal. = Yota ng̃a mabasá basá. [[146]]
Humedecer. = Pagómog, pagbasá basá sa bisan onsa.
Húmedo. = Ang naómog, ang nabasá basá.
Humero. = Alaguían sa asó.
Humildad. = Pagpaóbos. * Pagcatáuo ng̃a obos, lioat sa guinicánan ng̃a díli hamíli, ng̃a díli mahál. * Pagcasácop.
Humilde. = Mapaobsánon. * Tauo ng̃a hamóbo. * Tauo ng̃a lioat sa guinicánan, guilioátan ng̃a obos ng̃a díli mahál.
Humildemente. = Sa pagpaóbus.
Humillacion. = Pagpaóbos, pagcaóbos.
Humilladero. = Lugar sa mg̃a ganháan sa mg̃a Singbahán, ng̃a guibotáng̃an sa usá ca crus, con sa bisan onsang laráoan.
Humillar. = Pagdong̃ó, pagdocó sa olo, pagyócbo sa timáan sa catahóran. * Pagpaóbos sa pagpalábi labi sa bisan cansa. * Pagpaóbos sa boot.
Humillo. = Pagpalábi labi, pagparáyeg ng̃a guilabíhan.
Humo. = Asó. * Alísbo, alísng̃ao. * Pagpalábi labi.
Humor. = Dogá sa laoas sa mg̃a táuo ug sa mang̃a mananáp. * Gaoi, cagaoían. * Caogalíng̃on ng̃a pagbóot sa pagbóhat sa bisan onsa, con sa pagpamólong ba.
Humorada. = Polong con bohat ng̃a matístis, malipáyon, ug ng̃a oalá paabóton.
Humoral. = Ang nahatong̃ód sa dogá sa mg̃a lauas.
Humorosidad. = Pagcadághan sa dogá.
Humoroso. = Ang may dogá.
Humoso. = Ang magaasó, alasóhan. * Ang maalísbo, ang magaalísng̃ao.
Hundir. = Lomos, lanas. * V. Arruinarse algo, arruinar. * Pagdáog sa bisan cansa sa mg̃a camatúod. * Pagdáog, pagpaóbos. * Pagáoay, paglális lalis, pagsócol. * Pagcaoalá sa bisan onsa, sa díli gayód hiquít-an ug hicaplágan.
Hura. = Hobág ng̃a motoróc sa olo ug daútan caáyo.
Huracan. = Onós ng̃a mabáscog oyámot, hang̃in ng̃a dagcóan ng̃a magaalimpólos, baguio.
Hurañía. = Pagcalícay sa pagatóbang sa isigcatáuo.
Huraño. = Borong, buquírnon, ang molágueu ug molícay sa pagatóbang sa isigcaíng̃on.
Hurgamandera. = Babáye ng̃a bigáon, sa mang̃íl-ad ng̃a batásan.
Hurgar. = Holhog, colcog, lihoc, cotao. * Pagsámbag, pagágda.
Hurgon. = Capandáyan sa pothao sa pagcótao ug pagcólcog sa caláyo.
Hurgonada. = Pagsóntoc.
Hurgonazo. = Idem.
Hurgonear. = Pagcótao, pagcólcog, paghólhog sa caláyo.
Huron. = Mananáp ng̃a diótay ug molomaítom, ng̃a tigpang̃íta sa mg̃a conejo sa ilang mg̃a baláyan. * Ang maquigsáyod, magapaháyag ug magapadayág sa bisan onsa ng̃a tinágo. * V. [Huraño].
Huronear. = Pagcóha sa mg̃a conejo sa uron, pagpaquigsáyod, pagpaháyag, pagpadayág sa bisan onsa ng̃a tinágo.
Huronera. = Lugar ng̃a pagasórlan sa uron. * Lugar ng̃a pagatagóan, pagahobóng̃an sa bisan cansa, con pagalaguíuan ba.
Huronero. = Ang magabántay, bomolántay sa mg̃a uron.
Hurtable. = Ang arang ug ang masáyon caoáton.
Hurtador. = Caoatán, mang̃ang̃áhas, maninicás.
Hurtar. = Caoat, cahas, ticás. * Pagcáncan sa mg̃a sobá sa yota sa ilang baibáyon. * Paglícay, pagságang.
Hurto. = Quináoat, pagpang̃áoat.
Husada. = Hilo, seda, &c., ng̃a binílic na sa bilícan.
Husillo. = Cáhoy, tombága, pothao, &c., ng̃a guicanálan paglibót ug nayon ng̃ádto sa tomóy, ng̃a icapógos sa mg̃a pigsánan. [[147]]
Husma (andar á la). = Pagpatigáyon, pagpaquigásoy pagpaquigsáyod, sa pagcacógui caáyo sa bisan onsa ng̃a tinágo. * Pagmatúod sa bisan onsa ng̃a tinágo, tong̃ód sa mg̃a catáhap ug mg̃a timáan.
Husmeador. = Ang macáplag sa bisan onsa tong̃ód lamang sa bahó.
Husmear. = Pagcáplag, paghibálag, pagquíta sa bisan onsa cay guipang̃íta sa iang bahó. * Pagpaquigsáyod pagpaquigásoy, pagsósi sa bisan onsa ng̃a [[147]]tinágo, sa hilom lamang, díli sa dayág. * Pagsógod sa bahó, sa pagbahó sa bisan onsa.
Husmo. = Ang bahó sa bisan onsa, sa carne, sa baboy, sa manteca, &c. * Paghólat, pagpaábot sa maáyong cahigayónan, ocasion, sa pagcóha sa bisan onsa ng̃a guitúyo.
Huso. = Bilícan.
Huta. = Balong balong, payág.
Hutia. = Mananáp sa América ng̃a maíng̃on ing̃on sa ilagá. [[147]]
[[Índice]]