HO
Hobachon. = Táuo ng̃a matámboc ug sopang, apan malóya sa pagbóhat.
Hocicada. = Pagcahilugcapá, pagcasocámod, pagcahidagpá.
Hocicar. = Paghilugcapá, pagcasocámod, paghidagpá, paghidagmá.
Hocico. = Song̃ad, iolóng̃ad, icaóng̃ad, song̃ó. * Bába sa mg̃a táuo ng̃a guidagcóan sa mg̃a ng̃abil. * Nauong. * Pagcacolíot, pagcasocó.
Hocicudo. = Mananáp sa dagcóng song̃ad, song̃ó.
Hocino. = Capandáyan sa pothao ng̃a quinalaháan ug maháit, maíng̃on sa dagoay sa sanggot, galab ng̃a diótay.
Hogaño. = Carón tuíga, niíning túig ng̃a atóbang, ng̃a nagalacát.
Hogar. = Dapóg, abó. * Baláy, pinoyánan.
Hogaza. = Tinápay ng̃a dagcó.
Hoguera. = Daob, pagcasiláb, dagcóng siga.
Hoja. = Dahon. * Ang espada lamang, ang cales, campílang, sondang, bangcao, &c., sa oaláy polóan ug togdánan. * Tagsa ca pecas sa mg̃a tacop ug mg̃a talambóan. * Pothao, tombága, &c., ng̃a halagpád ug manípis. * Tagsa ca papel sa mg̃a libro, sa mg̃a cuaderno, &c.
Hojalatero. = Ang magabóhat sa bisan onsa, sa hoja de lata.
Hojaldrado. = Inojáldre, ang may dagoay sa ojaldre.
Hojaldrar. = Pagbóhat sa ojaldre.
Hojaldre. = Tinápay ng̃a sináctan sa manteca ug sa asúcal con calámay ng̃a nagáma sa mg̃a dolodáhon ng̃a haíctin, manípis ug liníquit.
Hojaldrista. = Ang magabóhat sa mg̃a ojaldre.
Hojarasca. = Cadaghánan sa mg̃a dahon ng̃a natágas sa mg̃a cahoy. * Bisan onsa ng̃a oaláy bale, ng̃a oaláy polós. * Mg̃a polong ug mg̃a pagsáad ng̃a oaláy hingtóngdan ug cahológan, ng̃a bacácon.
Hojear. = Pagágui agui sa madalí sa mg̃a dahon sa mg̃a libro con mg̃a cuaderno. * Pagbása sa madalí sa mg̃a bahin sa mg̃a libro. * Pagbácbac sa mang̃a tombága arón nipíson ug boháton ug mg̃a dahon.
Hojoso. = Ang guidaghánan sa mg̃a dahon.
Hojudo. = Idem.
Hojuela. = Dahon ng̃a manípis caáyo, hatáas ug haíctin, sa boláoan, sa salapí, &c.
Hola. = Nan, hoy, ¿onsa quiní? ¿onsa caná? ¿onsay? ¿onsa ba cadto?
Holanda. = Panápton ng̃a putíon ng̃a pino, manípis caáyo.
Holandilla. = Panápton ng̃a igasápao sa mg̃a bisti.
Holgachon. = Táuo ng̃a maánad sa pagcáon ug pagsoróy soroy lamang, sa oaláy buhat, tiglíbod libod.
Holgadamente. = Sa pagcalóag.
Holgado. = Ang oaláy buhat. * Ang dagcó, ang halóag.
Holganza. = Pagpahóoay, pagcaoaláy cabórlay. * Calípay, dola, paghimáya, maáyong buot.
Holgar. = Pagpahamórlay, paghóoay. * Pagtápol, paglícay sa pagbóhat.
Holgazan. = Tapólan, ang díli mahagógma magbóhat, ang magalícay sa cahágo, tigsóroy soroy, tiglíbod libod.
Holgazanear. V. [Holgar], desde pagtápol. [[144]]
Holgazanería. = Pagcatápol, pagcalícay sa pagbóhat, sa mg̃a cahágo. * Pagcasóroy soroy.
Holgorio. = Piesta, caling̃áoan, calípay, dula.
Holgura. = Idem.
Holocáusto. = Paghálad sa mg̃a judíos.
Hollar. = Tonób. * Pagpasipála, pagtámay, pagyóbit sa isigcatáuo.
Hollejo. = Panit sa obán ng̃a mg̃a bong̃a.
Hollin. = Anóos.
Holliniento. = Ang guianoósan.
Hombracho. = Táuong laláqui ng̃a matámboc, hatáas, sopang ug sa dagcóng hosog.
Hombre. = Táuo ng̃a laláqui.
Hombrear. = Pagpacalaláqui sa mg̃a báta pa.
Hombrecico, llo, to. = Laláquing diótay. * Tanóm ng̃a nagacoyátot sa mg̃a pared ug sa mg̃a cahoy.
Hombrillo. = Tinábas sa panápton ng̃a icalíg-on sa mg̃a abága sa mg̃a sinína.
Hombro. = Abága.
Hombron. V. [Hombracho]. * Laláqui sa maáyong batásan. * Batid ug cosógon.
Hombronazo. = Idem.
Hombruno. = Ang nahatong̃ód ug ang maíng̃on sa laláqui.
Homenaje. = Pagpanómpa ng̃a pagaboháton sa pagtáhor ug pagsílbi sa hari con sa agálon. * Pagsingba, pagtáhor, pagsógot.
Homicida. = Ang magapatáy sa isigcatáuo. * Ang macamatáy sa táuo.
Homicidio. = Pagcapatáy, pagcabonó sa isigcatáuo.
Homilía. = Pagoáli, oáli sa pagásoy sa mg̃a táuo sa nahatong̃ód sa religion.
Homiliario. = Librong sinolátan sa mang̃a homilía.
Hominicaco. = Laláqui sa daótan ng̃a dagoay.
Homólogo. = Mg̃a polong ng̃a magacaláin lain sa pagsángpot, apan sa usá lamang ca cahológan ug hingtóngdan.
Honda. = Salápid, pisi ng̃a igabonó, igasalibáy sa mg̃a bató.
Hondamente. = Sa pagcahalálom. * Sa hatáas oyámot ng̃a pagásoy, pagpamólong, paghúna húna.
Hondazo. = Pagcabonó, pagcasalibáy sa bató, sa honda.
Hondero. = Soldado ng̃a nacagámit sa honda, sa canhing tiempo, sa pagpang̃óbat.
Hondillo. = Mg̃a pinótol ng̃a panápton ng̃a icagáma sa balát-ang sa mg̃a calsones.
Hondo. = Halálom.
Hondon. = Sampot, sampótan sa bisan onsa; sa bocág, sa saro, sa boteya, sa balóyot, &c. * Ang matá sa mg̃a dagom.
Hondonada. = Yota ng̃a halálom, sapá.
Hondura. = Pagcahalálom.
Honestamente. = Sa pagcaólay, sa pagcacastos. * Sa pagcatahá, sa pagcatáhod.
Honestar. = Pagtáhod, pagtahá.
Honestidad. = Pagcacastos, pagcaólay pagcabóg-os. * Pagcahósay sa laoas sa táuo, sa iang pagbóhat ug mg̃a paglihoc. * Pagpamólong sa mg̃a polong ng̃a ang̃ay sa pagcaboótan.
Honesto. = Ang maáyo. * Táuo ng̃a mahagógma sa pagcacastos, ng̃a olay, bog-os, sa mahósay ng̃a batásan. * Bisan onsa ng̃a matárong, ng̃a ¡go sa cataróng̃an.
Hongo. = Ohong, libgos, poclilay.
Honor. = Catahóran, catahá. * Dong̃og, maáyong ng̃alan. * Pagcacastos, pagcaólay sa mg̃a babáye. * Opicio con pagcahímtang ng̃a dagcó, mahál.
Honorable. = Talahóron.
Honorablemente. = Sa catahóran, sa maáyong ng̃alan ug dong̃og. [[144]]
Honorario. = Ang mohátag sa maáyong dong̃og sa bisan cansa. * Sohol ng̃a ihátag sa bisan cansa tong̃ód sa mg̃a bohat nia.
Honoríficamente. V. [Honorablemente].
Honorífico. V. [Honorario], hasta sohol.
Honra. = Dong̃og ng̃a maáyo, maáyong ng̃alan. * Pagcacasto, pagcaólay sa mg̃a babáye. * Pagámpo sa cadaigánan tong̃ód sa calág sa mg̃a minatáy.
Honradamente. = Sa maáyong dong̃og.
Honradez. = Pagbóhat ug pagpamólong ing̃on sa ang̃ay sa táuo ng̃a may dong̃og ng̃a maáyo.
Honrado. = Táuo ng̃a may dong̃og ng̃a maáyo, donggánon, boótan.
Honrador. = Ang magatáhod, ang magtahá, ang mohátag sa catahóran.
Honramiento. = Pagcatáhod, pagtáhor, pagtahá.
Honrar. = Tahor, tahá.
Honrilla. = Caólao.
Honrosamente. V. [Honradamente].
Honroso. V. [Honorario], hasta sohol.
Hontanar. = Lugar sa mg̃a tobóran.
Hopa. = Bisti ng̃a maíng̃on sa sotana sa mang̃a Padreng clérigo.
Hopalanda. = Bisti ng̃a dagcó ug halagpád. * Bisti sa mg̃a táuo ng̃a nanagestudio sa mg̃a Universidad.
Hopear. = Paglíhoc, pagquíuo quiuo sa mg̃a mananáp sa ilang icog.
Hopo. = Icog sa mg̃a mananáp ng̃a balahibóan caáyo. * Asintos sa mg̃a capa ug mg̃a capote.
Hora. = Horas. * Cadugáyan sa usá ca horas ng̃a pagapalandóng̃an sa mg̃a cristianos sa adlao sa pagsáca, sa mg̃a Lang̃it sa atong Guinóong Jesucristo * Librong diótay ng̃a sinolátan sa mg̃a pagámpo ng̃a nahatong̃ód cang María Santísima.
Horadable. = Ang arang bohóan.
Horadacion. = Pagcabohó.
Horadador. = Ang magabohó, ang magahilíhod.
Horadar. = Pagbohó sa pagcalápos.
Horado. = Bohó ng̃a magalápos.
Horario. = Ang nahatong̃ód sa mg̃a horas. * Ang pothao, tombága, &c., sa horásan ng̃a magatórlo sa mg̃a horas.
Horca. = Bitáyan: pagahógtan, pagapátian sa mg̃a táuo ng̃a saláan. * Sang̃á sang̃á.
Horcadura. = Ang bahin sa mg̃a cahoy ng̃a pagabolágan sa mg̃a sang̃á. * Sinógdan sa mg̃a sang̃á sa mg̃a cahoy ug mg̃a tanóm.
Horcajadas (a). = Pagcabayo sa pagbítay sa tagsa ca paa sa dapit sa toó ug sa oála sa tian sa mananáp ng̃a pagacabayóan.
Horcajadura. = Balát-ang.
Horco. = Tohog sa mg̃a ajos ug mg̃a seboyas.
Horcon. = Sang̃á sang̃á.
Horchata. = Ilímnon ng̃a magáma sa tubig ug sa mang̃a liso sa atímon, sa calabasa, sa melon, sa almendras, &c., ng̃a dinócdoc.
Hordiate. = Ilímnon ng̃a magáma sa sebada.
Horizontal. = Bisan onsa ng̃a nacaligád, ng̃a díli motíndug.
Horizonte. = Ang lang̃it ng̃a atóbang sa mg̃a matá sa mg̃a táuo. * Ng̃atanán ng̃a maquíta paglíbot cotob sa tagsa ca bahin sa yota.
Horma. = Hormahan sa pagbóhat sa bisan onsa, sa mg̃a sapín, sa mg̃a calo, &c.
Hormero. = Ang magabóhat sa mg̃a hormáhan.
Hormica, lla, ta. = Cahoy, bocóg, &c., ng̃a pagaboháton ug botones.
Hormiga. = Holomigas, solom, alioálang, palá, hantic, ananácyod, antóng̃al, bahao bahao.
Hormigon. = Sacót sa mg̃a batóng magamáy, sa apog ug sa bolit. [[145]]
Hormigoso. = Ang nahatong̃ód sa holomigas.
Hormiguear. = Pagbánhod, pagbínhor sa mg̃a bocton, mg̃a paa, mg̃a camót ug mg̃a tiil. * Pagcatól sa maháit caáyo sa ilálom sa panit. * Pagquíbot quibot, pagquípot quípot.
Hormigueo. = Pagcabánhod, pagcabíhod. * Pagcacatól. * Pagcaquíbot quibot, pagquípot quipot.
Hormiguero. = Baláyan sa mg̃a holomigas, sa mg̃a solóm, &c.
Hornacina. = Bohó ng̃a guibílin sa mg̃a cota, ug labí pa sa mg̃a Singbahán, sa pagáng̃ay dihá sa mg̃a altar.
Hornacho. = Bohó, lang̃ob lang̃ob ng̃a pagaboháton sa mg̃a caboquílan, sa mg̃a bang̃ílid ng̃a pagacalían ug pagacoháan sa yota, sa balás, &c.
Hornachuela. = Payág, balong balong.
Hornada. = Cadaghánan sa mg̃a tinápay, &c., ng̃a pagalotóon pangdóng̃an sa horno.
Hornaguear. = Pagcále sa yota, sa pagcóha sa olíng ng̃a guing̃álan de piedra, sa bató.
Hornaguera. = Olíng ng̃a guing̃álan de piedra, sa bató.
Hornaguero. = Ang nahalóag. * Ang naháoan, ang naháoay. * Lugar ng̃a pagacoháan sa oling ng̃a guing̃álan de piedra, sa bató.
Hornaza. = Horno ng̃a diótay, ng̃a pagtunáoan sa mg̃a tombága, sa salapí, &c. * Color ng̃a igasínao ug icabólit sa mg̃a sorlánan sa yota dapit sa solód.
Hornazo. = Tinápay ng̃a linóto sa horno ug sináctan sa mg̃a itlog. * Gasa, regalo, ng̃a guipanghátag sa mg̃a tagilóngsod sa Padre ng̃a nagaoáli sa cuaresma, sa human na ang oláhing oáli.
Hornear. = Pagtúman sa opicio sa paglóto sa tinápay.
Hornería. = Opicio sa paglóto sa tinápay.
Hornero. = Ang may opicio sa paglóto sa tinápay.
Hornija. = Sológnod, mg̃a cahoy ng̃a magámay ng̃a icaínit sa horno sa paglóto sa tinápay.
Hornijero. = Ang magahácot sa mg̃a sológnod sa horno.
Hornilla. = Bohó ng̃a pagaboháton sa mg̃a dapóg ng̃a pagabotáng̃an sa caláyo ug pagalotóan sa bisan onsa. * Bohó sa mg̃a salapatíhan ng̃a salágan sa mang̃a salapáti.
Hornillo. = Hornong diótay.
Horno. = Horno ng̃a paglotóan sa tinápay ug sa bisan onsa. * Pagabohátan sa apog ug pagalotóan sa tesa, sa ladriyo, &c.
Horquilla. = Sang̃á sang̃á. * Dagom sa caoat, sa salapí, &c., ng̃a icalíg-on sa mg̃a babáye sa ilang pinángco, ng̃a icalógpit sa bohóc.
Horra. = Mananáp ng̃a baye, ug langday.
Horrendamente. = Sa pagcacógmat, sa pagcalísang.
Horrendo. = Ang macalísang, ang macacógmat.
Hórreo. = Tangcal, lugar ng̃a pagatipígan sa trigo, sa humáy, &c.
Horribilidad. V. [Horrendo].
Horrible. = Idem. * Macalilísang.
Horriblemente. V. [Horrendamente].
Hórrido. V. [Horrendo].
Horrífico. = Idem.
Horripilacion. = Taquig.
Horripilativo. = Ang macatáquig.
Horrísono. = Ang macalísang, ang macacógmat sa iang ting̃og, sa iang tonóg. * Ting̃og, tonóg ng̃a macahahárloc, macalilísang.
Horro. = Ang bihag ng̃a nalocát na, ng̃a nahamísic sa cabihágan.
Horror. = Cacógmat, calísang, cahárloc ng̃a dagcóan.
Horrorizar. = Paglísang, pagcógmat.
Horrorosamente. = Sa pagcacógmat, sa pagcalísang.
Horroroso. V. [Horrendo]. * Ang malágsot oyámot, ang daótan caáyo, ang mang̃íl-ad. [[145]]
Hortaliza. = Mg̃a tanóm ng̃a macáon, mg̃a dahon, mg̃a gamót, &c.
Hortelana. = Asáoa sa hortelano.
Hortelano. = Ang magabántay sa mg̃a lauerta, sa mg̃a tanáman. * Langgam sa España.
Hortera. = Yahóng, panácsan sa cahoy.
Hosco. = Color ng̃a maíng̃on ing̃on sa maítom. * Táuo sa maísog ng̃a gaui, mapíntas, palábi labíhon.
Hoscoso. = Bisan onsa ng̃a maháit.
Hospedable. = Ang tacós pasác-on sa baláy.
Hospedador. = Ang magapasáca sa lain sa iang baláy.
Hospedar. = Pagpasáca sa baláy, paghátag sa pinoyánan sa bisan cansa.
Hospedería. = Solód ng̃a guitagána sa mg̃a caparían sa pagpoyó sa boot magpoyó dihá ug sa mohápit, sa mg̃a homalápit, halapítan.
Hospedero. = Ang magabántay, magahópot ug magaalíma sa mg̃a homalápit.
Hospiciano. = Pobres. * Hang̃ol ng̃a magapoyó sa baláy ng̃a guing̃álan de misericordia, sa calóoy.
Hospicio. = Baláy ng̃a guitagána sa mg̃a calongsóran sa paghípos, sa paghátag sa pinoyánan, sa pagpacáon ug sa pagbísti sa mg̃a pobres, sa mg̃a hang̃ol.
Hospital. = Baláy ng̃a pagabotáng̃an, pagaalimáhan ug pagatambálan sa mg̃a masaquét. * V. [Hospicio].
Hospitalario. = Caparían ng̃a, ing̃on sa iang mang̃a tolománon, modáoat, magahípos ug magahópot sa mg̃a pobres ug sa mg̃a homalápit.
Hospitalero. = Ang magabántay sa hospital.
Hospitalidad. = Paghípos, paghópot, pagbísti ug pagpacáon sa mg̃a hang̃ol, sa mg̃a homalápit. * Pagábi abi sa mg̃a domolóong. * Pagpoyó sa mg̃a masaquét sa hospital.
Hostería. = Baláy ng̃a pagasác-an sa mg̃a homalápit ug domolóong sa pagcáon ug sa pagpoyó tong̃ód sa sohol con sa bayad ng̃a guipang̃áyo caníla.
Hostiario. = Cajon cajon ng̃a diótay ng̃a sorlánan sa mg̃a hostia.
Hostiero. = Ang magabóhat sa hostias.
Hostigador. = Ang magasámoc sa isigcatáuo.
Hostigar. = Samoc, borlay.
Hostigo. = Bahin sa pared con sa cota ng̃a dayág sa olan ug sa hang̃in. * Onós sa mabáscog ng̃a olan ug sa hang̃in, ng̃a magadáot sa pared ug sa mg̃a cota.
Hostil. = Caáoay, batoc.
Hostilidad. = Pagcadáot, cadaótan ng̃a guibóhat sa usá ca Guinharían sa lain ng̃a Guinharían, sa usá ca hadi sa lain ng̃a hadi.
Hostilizar. = Pagdáot sa mg̃a caáoay.
Hotentote. = Táuo ng̃a salvajes, ihaláson caáyo, ng̃a magapoyó sa yota ng̃a haróol sa cabo de buena Esperanza.
Hoy. = Carón arláoa.
Hoya. = Bohó ng̃a dagcó sa yota.
Hoyada. = Yota ng̃a halálom, sapá.
Hoyo. = Bohó.
Hoyoso. = Bohóan, binohóan, ang guibohóan, ang may daghan ng̃a mg̃a bohó.
Hoz. = Galab, capandáyan sa pothao ng̃a balicó, ng̃a igagálab sa humáy, sa trigo, &c.
Hozadero. = Lugar ng̃a pagaong̃álan, pagaóad oáran sa mg̃a baboy.
Hozar. = Ong̃ar, oad oad.
[[Índice]]