MU
Mu. = Católog. * Ang ting̃ug sa baca.
Muceta. = Bisti ng̃a guibísti ug guisáb-ong sa abága sa mg̃a Obispo, sa mg̃a doctor ug sa ubán pang mg̃a Padre, sa mg̃a canónigo, &c.
Mucílago. = Ilímnon ng̃a tambal ng̃a mahágcot caáyo, ng̃a pagaboháton sa mg̃a botica, sa mg̃a gamót, mg̃a binhi, mg̃a bong̃a, &c., ng̃a dinócdoc ug linóto sa tubig.
Mucosidad. V. [Moco].
Muchachada. = Buhat ng̃a ang̃ay sa mg̃a báta, binátang buhat.
Muchachear. = Pagbúhat sa mg̃a buhat ng̃a bináta, ng̃a ang̃ay sa mg̃a báta.
Muchachería. V. [Muchachada]. * Cadaghánan sa mg̃a báta ng̃a nang̃óndat ug nanagbánha.
Muchachez. = Pagcabótang sa mg̃a báta, pagcabáta sa mg̃a táuo.
Muchacho. = Báta.
Muchedumbre. = Pagcadághan, cadaghánan.
Muchísimo. = Daghánan uyámot.
Mucho. = Daghán, daghánan.
Muda. = Pagcabálhin sa bisan onsa. * Pagcaílis, pagcabáilo, pagcatagílis. * Ilísan, inilísan.
Mudable. = Ang masáyon mabálhin.
Mudamente. = Sa hilom, sa oaláy ting̃og, sa pagcamináma.
Mudanza. = Pagcabálhin. * Pagcasádsad sa mg̃a pagsayáo.
Mudar. = Balhin, ilis, lalin, halin.
Mudez. = Pagcamáma.
Mudo. = Mama. * Ang mahilómon caáyo.
Mueble. = Casangcápan.
Mueca. = Pagcaculíot, pagláin lain sa nauong ug sa laoas.
Muela de moler. = Ligsánan, lilígsan. * De amolar. = Baídan, baílan. * De la boca. = Bag-ang.
Mueblaje ó moblaje. = Cadaghánan sa mg̃a casangcápan sa usá ca baláy.
Muelle. = Mahómoc, mahínlo. * Capandáyan sa puthao con sa asero ng̃a pagagamíton sa mg̃a máquina. * Mg̃a pothao ng̃a pagatongtóng̃an sa mg̃a coche, arón mahómoc ang ilang paglíhoc, ug pagóg og.
Muellemente. = Sa pagcahómoc, sa pagcahínay.
Muérdago. = Tanóm.
Muermo. = Saquét ng̃a pagabatíon sa mg̃a cabayo, &c.
Muerte. = Camatáyon, pagcamatáy. * Catapúsan sa quinabúhi sa mg̃a táuo, sa mg̃a mananáp, sa mg̃a tanóm ug mg̃a cahoy. * Pagcatibáoas sa bisan onsa.
Muerto. = Minatáy, patáy. * Táuo ng̃a mahináyon, ng̃a oaláy cosóg ug gahóm.
Muesca. = Totho, si-si, sing̃it, loblob.
Muestra. = Panigíngnan, pananglétan. * Nauong, atobáng̃an ng̃a malíng̃in sa mg̃a horásan, ng̃a guibarlísan ug guipintálan sa mg̃a números sa mg̃a horas. * Horásan ng̃a oaláy campana, ling̃ánay.
Mujido. = Ang ting̃og sa baca.
Mujir. = Pagtíng̃og sa mg̃a baca.
Mugre. = Hugao, boling.
Mugriento. = Hugáoan, bolíng̃on.
Mugron. = Balágon sa ponóan ng̃a paras ng̃a ilobóng sa yota arón gomamót, sa díli ibúlag sa maong ponóan. [[201]]
Muharra. = Pothao ng̃a ibótang sa mg̃a bandela, sa dapit sa itáas.
Mujer. = Babáye. * Asáoa.
Mujercilla. = Babáye ng̃a talamáyon. * Bigáon sa maláo-ay ng̃a batásan.
Mujeriego. = Ang nahatong̃ód sa babáye. * Laláqui ng̃a maquigbabáye, ng̃a mahagúgma sa mg̃a babáye. * Cadaghánan sa mg̃a babáye. * Cababayéhan, cababayénan.
Mujeril. = Ang ang̃ay ug oyon sa mg̃a babáye.
Mujerilmente. = Sa pagcabinabáye.
Mujerona. = Babáyeng sopang, matámboc. * Babáyeng maámbong, talahóron.
Mujol. = Isda.
Mula. = Mananáp ng̃a maíng̃on ing̃on sa cabayo, ng̃a anac, lioat sa cabayo ug sa borricong baye.
Muladar. = Tapoc sa hugao, ng̃a guibotáng̃an sa mg̃a cahogáoan. * Ang macahúgao, ang macabóling.
Mular. = Ang nahatong̃ód sa mula.
Mulatero. = Ang magabántay ug magaalíma sa mg̃a mula.
Mulato. = Táuo ng̃a lioat sa mg̃a tigúlang ng̃a maítom ug maputí. * Ang may color ng̃a molamaítom.
Mulero. V. [Mulatero].
Muleta. = Sogcod, cahoy ng̃a guibalabágan sa lain ng̃a cahoy ng̃a hamóbo, sa tomóy ng̃a dapit sa itáas, sa pagsándig dihá sa mg̃a bacól ug sa díli macalacát caáyo. * Bisan onsa ng̃a magaságang ug macalíg-on sa lain ng̃a botang.
Muletilla. = Cahoy, sogcod.
Muleto. = Mulo ng̃a nati, diótay pa.
Mulo. = Ang laqui sa mula. * V. [Mula].
Multa. = Silot.
Multar. = Pagsílot.
Multiforme. = Ang may daghánan ng̃a mg̃a dagoay.
Multilátero. = Bisan onsa ng̃a capínan sa opát ca nauong.
Multiplicable. = Ang arang pagdaghánon.
Multiplicacion. = Pagcatóbo, pagcadághan sa bisan onsa.
Multiplicador. = Ang macapadághan sa isip sa bisan onsa.
Multiplicar. = Pagpadághan sa isip sa bisan onsa.
Multiplicidad. = Pagcadághan, cadaghánan.
Multitud. = Idem.
Mullidor. = Ang magapahómoc, ang magabósog, ang magadótdot, ang magabóscag.
Mullir. = Pagpahómoc, pagbósog, pagdótdot, pagbóscag.
Mundano. = Ang nahatong̃ód sa calibótan, calibutánon.
Mundificante. V. [Mondador].
Mundificar. V. [Mondar].
Mundificativo. V. [Mondador].
Mundo. = Calibútan. * Pagcadághan, cadaghánan. * Ang yota.
Municion. = Mg̃a calán-on ng̃a quinahánglan sa mang̃a soldados. * Ang mg̃a bala, &c., ng̃a icalárga sa mg̃a luthang.
Municionar. = Pagsángcap sa mg̃a soldados sa mg̃a calán-on ug sa mg̃a pólvora, bala, &c., ng̃a icasócol sa mg̃a caáoay.
Municipal. = Ang nahatong̃ód sa municipio.
Munícipe. = Taguilóngsod.
Municipio. = Ciudad. * Longsod ng̃a dagcóan ng̃a may iang caogalíng̃on ng̃a batásan, mg̃a leyes.
Munificencia. = Pagcalólot.
Munífico. = Malólot.
Muñeca. = Popólan sa camót. * Táuo táuo sa pagcadágoay sa babáye, ng̃a duláan sa mg̃a báta ng̃a babáye opód. [[202]]
Muñeco. = Táuo táuo sa pagcadágoay sa laláqui. * Táuo táuo ng̃a babayénon. * Ang diótay caáyo, ang oaláy polós.
Muñequería. = Pagcadáyan dayan ng̃a guilabíhan sa mg̃a bisti ng̃a babayénon.
Muñidor. = Sologóon sa mg̃a cofradía, ng̃a magapahibaló sa mg̃a cofrade sa mg̃a piesta, &c.
Muñir. = Pagtáoag, pagpaníng̃ob sa mg̃a táuo arón managcabildo sila.
Murajes. = Tanóm ng̃a italámbal.
Mural. = Ang nahatong̃ód sa cota.
Muralla. = Cota.
Murar. = Paglibót, pagsácop, paglícos sa cota sa bisang onsang longsod, baluarte, &c.
Murciélago. = Cabóg, colábyao, colang colang.
Murcigallero. = Caoatán ng̃a mang̃áoat sa bag-ong gabíy.
Murciglero. = Caoatán ng̃a mang̃áoat sa nang̃atólog.
Murcio. = Caoatán.
Múrice. = Calaínan sa mg̃a quinháson.
Murmullo. = Dahógong, gahob.
Murmuracion. = Pagcalíbac libac.
Murmurador. = Tiglíbac libac, malíbac libácon, ang magalíbac libac.
Murmurante. = Idem.
Murmurar. = Paglíbac libac. * Pagbagólbol, pagbagótbot.
Murmurio. = Banha, hagánas, dagáhay sa mg̃a tubig ng̃a managbahá, ug sa mg̃a dahon sa mg̃a cahoy. * V. [Murmullo] y [Murmuracion].
Muro. V. Muralla.
Murria. = Pagcabórong, pagcabóng̃og sa olo. * Camíng̃ao, casubó.
Murrio. = Masolóbon, ming̃áuon.
Murtilla. = Cahoy cahoy ug ang iang bong̃a.
Mus. = Sugál sa baraja.
Musa. = Dios dios ng̃a babáye sa mg̃a dioatáhan sa canhing tiempo.
Musaraña. = Mananáp sa opát ca tiil. * Mananáp ng̃a diótay caáyo. * Bolog bolog sa mg̃a matá. [[202]]
Muscaria. = Langgam, (calaínan.)
Muscipaca. = Langgam, (calaínan.)
Musco. = Catsóli. * Color ng̃a molomaítom.
Músculo. = Bahin sa laoas, cosóg ng̃a guinicánan sa mg̃a paglíhoc sa maong laoas. * Isda ng̃a dagcóan caáyo, (calaínan.)
Muselina. = Panápton sa gapas ng̃a mahínag ug manípis.
Museo. = Lugar sa cadaigánan ng̃a guitagána sa pagtóon sa quinaárman. * Lugar ng̃a guibotáng̃an sa mg̃a botang ng̃a maníndot caáyo.
Musgaño. = Mananáp sa opat ca tiil, (calaínan.)
Musgo. = Calaínan sa mg̃a tanóm ng̃a diótay caáyo ng̃a manoróc sa mg̃a bató, sa mg̃a panit sa mg̃a cahoy, sa mg̃a cota, &c.
Música. = Música. * Pagcaáng̃ay, caang̃áyan sa mang̃a tolónggon ug sa mg̃a ting̃og sa mg̃a táuo.
Músico. = Ang magatáihop ug magacáblit sa bisan onsang tolónggon. * Ang nahatong̃ód sa música.
Musitar. = Pagbagólbol, pagbagótbot, paghónghong.
Muslo. = Paa, payod.
Mustelo. = Isda ng̃a oaláy himbis, (calaínan.)
Mustí. = Quinaarmánon, Padre sa mg̃a moros.
Mustiamente. = Sa pagcasobó, sa camíng̃ao, sa pagcalúya.
Mustio. = Laya. * Malúya, mamíng̃ao, ming̃áuon, masolóbon.
Musulman. = Moros.
Mutabilidad. = Pagcahímo sa pagcabálhin.
Mutacion. = Pagcabálhin.
Mutilacion. = Pagcapótol sa bisan onsa, ug labí pa sa mg̃a balhin sa laoas.
Mutilar. = Pagpótol sa bisan onsang bahin sa lauas, sa bisan diin ug sa bisan onsa.
Mutuamente. = Sa pagcabalúsay, sa pagcabinálus balus.
Mútuo. = Bisan onsa ng̃a pagabuháton sa duhá ca táuo con capin ba. * Pagcaólus, pagcabáilo.
Muy. = Oyámot, caáyo. [[202]]
[[Índice]]