MO
Moblar. = Pagsángcap sa bisan onsang baláy, solód &c., sa mg̃a casangcápan.
Mocadero. = Paño, panápton ng̃a icapáhid sa ilong, sa sip-on.
Mocador. = Idem.
Mocante. = Idem.
Mocarro. = Sip-on, cogmo ng̃a mobítay sa ilong.
Mocear. = Pagcóndat, pagbóhat sa mg̃a bohat ng̃a ang̃ay sa mg̃a olitáuo.
Mocedad. = Pagcaolitáuo. * Pagcacóndat sa mg̃a olitáo.
Mocero. = Laláqui ng̃a moaólag ng̃a mahagógma maghilábot sa mg̃a babáye.
Moceton. = Táuo ng̃a báta pa, matámboc, sa dagcóng hosog.
Mocion. = Pagcalíhoc. * Pagcabóyoc sa húna húna. * Pagcahónghong sa Dios sa mg̃a calág.
Mocito. = Bag-ong olitáuo, oloolitáuo.
Moco. = Sip-on, pong-it, taping, cogmo. * Ang pabílo ng̃a nasónog sa mg̃a sugá. * Tayá, tambacólong sa pothao. * Ang talo ng̃a natólo sa mg̃a candela ng̃a dinagcútan.
Mocoso. = Sip-ónon, cogmóhon, pong-íton, tapíng̃on.
Mochada. = Pagcaómpog, pagcasóngco sa olo sa bisan diin. * Pagcapácog sa olo.
Mocheta. = Catapúsan sa mg̃a columna ng̃a paglingcódan ug hunóng̃an sa mg̃a arco.
Mochil. = Báta ng̃a pagasogóon, sologóon sa mg̃a táuo ng̃a nanagbóhat sa yota.
Mochila. = Poyo poyo, pontél sa panit, ng̃a pagasórlan sa mg̃a soldados sa ilang bisti ug ilang balon.
Mocho. = Mananáp ng̃a guipótlan sa mg̃a song̃áy. * Ang guigontíng̃an ug guialótan sa bohóc. * Cahoy ng̃a guipótlan sa mg̃a sang̃á ug odlot. * Mg̃a torres ug bisan onsa ng̃a oalá botáng̃an sa tomóy sa catapúsan.
Mochuelo. = Langgam ng̃a ing̃on ing̃on sa bucao.
Moda. = Batásan, bag-ong usos sa mg̃a dagoay sa mg̃a bisti. [[196]]
Modal. = Caogalíng̃on ng̃a batásan sa pagbóhat, sa paglacáo, sa pagpamólong, &c., sa tagsa tagsa.
Modelar. = Pagbóhat sa bisan onsa ng̃a dagoay con táuo táuo sa yota, sa talo, &c.
Modelo. = Panigíngnan, laráoan, pananglétan.
Moderacion. = Casaráng̃an. * Pagcaóbos sa bale sa bisan onsa ng̃a ibalígya.
Moderadamente. = Sa casaráng̃an.
Moderado. = Ang mahamútang sa casaráng̃an.
Moderar. = Pagápas sa casaráng̃an.
Modernamente. = Sa bag-o pa, carón bag-o, díli pa dugay. * Cadón cadón.
Moderno. = Bag-o. * V. El anterior.
Modestamente. = Sa pagcaólay, sa maáyong pagcahúsay ug pagcabótang.
Modestia. = Pagcaólay. * Pagcaáng̃ay sa mg̃a buhat sa tagsa ca táuo, sumála sa cahímtang nia. * Pagcahúsay sa matá sa pagsolóng.
Modesto. = Olay. * Ang magapaáng̃ay sa iang mg̃a buhat ug mg̃a polong sumála sa cahímtang nia. * Ang díli motótoc sa iang mg̃a matá sa pagsolóng nia.
Módico. V. [Moderado]. * Diótay, dolodíot.
Modificacion. = Pagcabálic, pagcahióli sa mg̃a botang sa ilang pagcabótang ng̃a daan. * Pagcabótang sa bisan onsa sa casaráng̃an, sa pagcóha sa pagcacólang ug sa pagcacápin, sa pagcadagcó ug sa pagcadiótay.
Modificar. = Pagbótang sa bisan onsa sa casaráng̃an, sa oaláy pagcacápin ug pagcacúlang, pagcadagcó ug pagcadiótay.
Modismo. = Caogalíng̃on ng̃a pagsángpot sa tagsa ca pinamólong.
Modista. = Ang moápas sa bag-ong batásan, sa bag-ong usos sa pagbísti. * Ang magatahí ug magabóhat sa mg̃a bísti ing̃on sa bag-ong batásan.
Modo. = Pagcabótang ng̃a caogalíng̃on sa bisan onsa. * Casaráng̃an sa pagbóhat ug sa pagpamólong. * Catahóran, catahá, maáyong pagatóbang. * Gaui, cagaoían ng̃a maáyo sa bisan cansa.
Modorra. = Pagcabórong sa olo, pagcabóg-at sa laoas, pagcatólog ng̃a dagcó ug mabóg-at.
Modorro. = Ang mobáti sa saquét sa pagcabórong sa olo, sa cabóg-at sa laoas, sa pagcatólog ng̃a mabórlay. * Táuo ng̃a oaláy quinaárman ug salabótan.
Modrego. = Táuo ng̃a oaláy polós, ng̃a oaláy quinaádman sa ng̃atanán.
Modulacion. = Pagcaláin lain, pagcalírog lirog sa ting̃og, sa pagcanta.
Modular. = Pagláin lain, pagtáas ug pagóbos, paglírog lirog sa ting̃og, sa pagcanta.
Mofa. = Pagcayóbit, pagcatámay.
Mofador. = Tigyúbit, tigtámay.
Mofante. = Idem.
Mofar. = Yubit, tamay, sood sood.
Moflete. = Aping ng̃a dagcó, matámboc.
Mofletudo. = Ang guitambócan sa aping.
Mogollon. = Pagcahilábot sa bisan cansa sa díli onta quinahánglan.
Mogote. = Bongtod, bolobóngtod. * Tapoc sa mg̃a bináng̃an, sa mg̃a baat, sa mg̃a bogcos.
Mogrollo. = Táuo ng̃a borong, ng̃a oaláy pagtáhod.
Moharrache ó Moharracho. = Ang táuo ng̃a nagapacaláin sa bisti, arón pagalipátan ug pagalipáyon ang nagasolóng canía. * Bisan onsang dagoay ng̃a malágsot.
Mohatra. = Pagcapálit sa bisan onsa sa pagsáad sa hatáas ng̃a bale sa salingcápao lamang, arón palíton, sa pagcamatúod, sa diótay ug obos ng̃a bale.
Mohecer. = Pagagóp-op. [[197]]
Moheda. = Boquid, solóp ng̃a guitobóan sa mg̃a cahoy ng̃a mabános, masónson caáyo.
Mohina. = Casocó, song̃ot, capong̃ót, caligótgot.
Mohino. = Ang nasocó, naligótgot, napong̃ót. * Ang guisóng̃ot.
Moho. = Agóp-op. * Pagcalícay sa pagbóhat, guican sa catápol.
Mohoso. = Ang guiagóp-op.
Mojada. = Pagcahomód, pagcabasá. * Ang samad ng̃a guican sa pagsóntoc sa hing̃aníban ng̃a matalínis.
Mojador. = Ang magapahomód, ang magabasá.
Mojadura. V. [Mojada].
Mojar. = Basá, homód, holom. * Paghilábot sa bisan onsa.
Mojarrilla. = Táuo ng̃a matístis, malipáyon sa canúnay, ng̃a díli maálam manoyó.
Moje. = Sabáo sa bisan onsa.
Mojicon. = Pagpócpoc sa nauong, sa camót ng̃a quinómcom.
Mojiganga. = Dula sa cadaigánan. * Bisan onsa ng̃a hing̃alatáoan.
Mojigato. = Táuo ng̃a malaláng̃on, ng̃a magapacalígdong ug magapacatálao, sa pagcóha ug pagdáng̃at sa iang guipanghináot.
Mojon. = Timáan sa cota, &c., ng̃a ibótang sa mg̃a cadalánan, sa pagtimáan sa mg̃a caotlánan. * Caotlánan. * Tae sa táuo ng̃a tibúoc ug magáhi. * Tobol.
Mojonera. = Lugar ng̃a pagabotáng̃an sa mg̃a mojon. * Caotlánan.
Mola. = Onód ng̃a motóbo sa tian sa obán ng̃a mg̃a babáye, ug pagaíngnon ng̃a mabdos sila.
Molada. = Cadaghánan sa color ng̃a guilígis sa macaúsa.
Molar. = Ang nahatong̃ód sa ligsánan, ug ang maáyo sa paglígis.
Molde. = Marca, hormáhan. * Táuo ng̃a boótan, quinaarmánon, &c., ng̃a mahímo onta sia ug panigíngnan sa obán. * Patic.
Moldear. = Paglíloc.
Moldura. = Bisan onsang dagoay ng̃a guilíloc sa tumbága, sa bató, &c. * Patic.
Moldurar. V. [Moldear].
Mole. = Mahínlo, mahómoc. * Bisan onsang dagcóng booc.
Molécula. = Tagsa ca bahin ng̃a magamáy caáyo sa bisan onsa. * Ang usá ca taguígdiot.
Moledero. = Ang mahímo ng̃a pagalígson, ang lilígson.
Moledor. = Maglilígis, ang magalígis. * Bisan onsa ng̃a macasámoc, magabórlay, magaaling̃ása. * Cuti cutíhan.
Molendero. = Maglilígis, ang magahátod sa bisan onsa ng̃a pagalígson onta.
Moler. = Ligis. * Docdoc, dogmoc. * Pagsámoc, pagbórlay, pagaling̃ása. * Pagdáot, pagláglag, paggobá.
Molero. = Ang magabóhat ug magabalígya sa mg̃a batóng ligsánan.
Molestador. = Ang magasámoc, samócan, condátan, ang magabórlay.
Molestamente. = Sa pagcasámoc, sa pagcabórlay, sa pagcaaling̃ása.
Molestar. = Pagbórlay, pagsámoc, pagcúndat, pagaling̃ása.
Molestia. = Casocó. * Casámoc, cabórlay, cacápoy.
Molesto. = Condátan, ang macasámoc, samócan, ang magabórlay.
Moleta. = Bató ng̃a magáhi caáyo, ng̃a pagagamíton sa paglígis sa mg̃a pintura. * Capandáyan ng̃a icalígis sa tinta sa mg̃a impresor.
Molibodena. = Tombága ng̃a molomapolá ug mahómoc. [[197]]
Molicie. = Pagcahínlo, pagcahómoc. * Salá ng̃a mang̃íl-ad, ng̃a díli ang̃ay sa mg̃a táuo.
Molienda. = Pagcalígis. * Ang guilígis sa macaúsa. * Cabórlay, cahágo, casámoc.
Moliente. V. [Moledor].
Molificacion. = Pagcahómoc.
Molificante. = Ang magapahómoc.
Molificar. = Paghómoc.
Molificativo. V. [Molificante].
Molimiento. V. [Molienda].
Molinera. = Ang asáoa sa molinero.
Molinero. = Bisan onsa ng̃a maáyo sa paglígis. * Tagía sa ligsánan. * Ang magalígis.
Molinete. = Capandáyan sa mg̃a sacayán sa pagsácoat sa mg̃a sinípit, &c.
Molinillo. = Ligsánan ng̃a diótay. * Ang cahoy con capandáyan ng̃a icahílis, igalínis, icacútao ug igabatíl sa socolate sa batirol.
Molino. = Ligsánan, lilígsan. * Táuo ng̃a cundátan ng̃a díli mahamótang. * Ang macasámoc ug magabúrlay. * Ang bába.
Molitivor. V. [Molificante].
Molondro ó Molondron. = Matalác-on, matác-hon. * Ang coláng̃an sa pagtáhod ug sa catahá.
Mollar. = Mahómoc, ang masáyon pagapótlon, pagadocdócon ug pagadogmócon. * Carne, onód sa oaláy bocóg. * Bisan onsa ng̃a may dagcóng polós, ng̃a macapolós. * Táuo ng̃a masáyon pagalimbóng̃an ug pagaólo olóhan.
Mollear. = Pagbóyoc sa bisan onsa tong̃ód sa pagcahómoc nia.
Molledo. = Ang bahin ng̃a ondan ug malíng̃in sa laoas, sa mg̃a paa, sa mg̃a bocton, &c. * Ang bahin ng̃a mahómoc sa tinápay, sa ilálom sa panit.
Molleja. = Baticólon.
Mollejon. = Táuo ng̃a matámboc apan maluyáhon ug sa oaláy cosóg. * Ang mahináyon sa gaui.
Mollera. = Alimpólo.
Molleta. = Tinápay ng̃a minása usáhay sa gatas. * Ang aping ng̃a dagcó, matámboc.
Molletudo. = Táuo sa dagcóng aping.
Mollina. = Olan ng̃a mahínay, binabáye.
Molliznar ó Molliznear. = Pagólan sa mahínay.
Momentáneamente. = Sa macadíot, sa madalí caáyo, sa usá ca pagpíloc sa matá.
Momentáneo. = Ang madalí, ang malágmit caáyo, ang díli madúgay.
Momento. = Macadiót lamang, usá ca pagpíloc sa matá.
Momería. = Pagbóhat sa mg̃a dula sa pagláin lain sa nauong ug sa laoas.
Momio. = Onód sa oaláy tamboc.
Momo. = Pagcaculíot sa nauong. * Pagcayúbit, pagcatámay.
Momordiga. = Tanóm, (calaínan.)
Mona. = Amó, alíoas ng̃a baye. * Pagcahobóg.
Monacal. = Ang nahatong̃ód sa mg̃a Padreng monje.
Monacato. = Cahímtang sa mg̃a monje.
Monacillo. = Báta ng̃a magasílbi sa mg̃a Singbahán sa pagtábang ug pagayurál sa pagmisa sa mg̃a Padre.
Monacordio. = Clabe ng̃a diótay, tolónggon ng̃a may coldas ug ng̃a pagacablíton maíng̃on ng̃a sa pagcáblit sa órgano.
Monada. = Pagcatístis, pagcacolíot sa nauong, pagparáyeg ng̃a guilabíhan. * Pagcaógay ogay.
Monago ó Monaguillo. V. [Monacillo].
Monarca. = Hari.
Monarquía. = Guinharían ng̃a guinahóptan sa hari.
Monárquico. = Ang nahatong̃ód sa Guinharían.
Monasterial. = Ang nahatong̃ód sa monasterio, sa conbento. [[198]]
Monasterio. = Baláy, conbento ng̃a guinpúy-an sa mg̃a monje.
Monásticamente. = Ing̃on sa mg̃a tolománon sa mang̃a Padreng monje.
Monástico. V. [Monasterial]. * Ang nahatong̃ód sa cahímtang sa mg̃a Padreng monje.
Monda. = Pagcapón, pagcaháoan sa mg̃a cahoy, sa pagcóha sa mg̃a sang̃á ng̃a patáy ug daótan.
Mondadiente ó Mondadientes. = Palito, gung̃i sa pagcúhit sa mahabílin sa talioála sa mg̃a ng̃ipon.
Mondador. = Ang magapaháoan, ang magapáhid, ang magahínis, ang magapánit sa mg̃a bong̃a, &c.
Mondadura. = Pagcaháoan, pagcapáhid, pagcahínis, pagcapánit. * Ang quinóha sa bisan onsa cay oaláy bale. * Ang panit, &c., sa mg̃a bong̃a, &c.
Mondaorejas. = Caohe, icolóhit sa dalónggan.
Mondar. = Olay, haoan, pahid, hinis, nosnos, quias, coscos. * Pagpánit sa bisan onsa ng̃a may panit. * Paggónting, pagálot sa bohóc ug sa bong̃ot. * Pagcóha, pagpang̃áoat sa bisan onsa, ug labí pa sa salapí sa isigcatáuo.
Mondo. = Ang oaláy hugao ug buling. * Ang oalá dogáng̃an sa bisan onsa.
Mondonga. = Polong ng̃a guicahing̃álan sa mg̃a sologóon ng̃a babáye.
Mondongo. = Ang solód sa guinháoa, sa tian sa mg̃a mananáp.
Mondonguero. = Ang magaguisál ug magabalígya sa ng̃atanán ng̃a solód sa guinháoa sa mg̃a mananáp.
Moneda. = Salapí ng̃a icapálit sa bisan onsa, sa boláoan, sa salapí con sa tumbága. * Pisos, caháte, sicápat, sicaoálo, cuartos, &c.
Monedería. = Opicio sa pagbóhat sa salapí, sa mg̃a pisos, mg̃a caháte, &c.
Monedero. = Ang magabóhat ug magamarca sa mg̃a pisos, sa mg̃a caháte, &c.
Monería. V. [Monada]. * Bisan onsa ng̃a oaláy bale ug polós.
Monesco. = Ang mahatong̃ód ug ang̃ay sa mg̃a amó.
Monetario. = Cadaghánan sa salapí, mg̃a pisos, mg̃a caháte, &c., sa mg̃a tiempo ng̃a miági, ug sa nagacaláin lain ng̃a mg̃a lugar. * Ang mg̃a sorlánan ug ang solód ng̃a guibotáng̃an sa maong salapí.
Monicion. = Pagpahibaló, pagbaláod, pagmantalá.
Monigote. = Ang religioso ng̃a lego, oldog. * Táuo ng̃a oaláy quinaárman.
Monipocio. = Pagsábot sa bisan onsa, sa mg̃a táuo ng̃a nanaghiúsa sila.
Monís. = Bisan onsang diótay ug maníndot, maáñag.
Monises. = Salapí.
Mónita. = Pagcalaláng, quinaárman sa paglímbong, sa pagólo olo.
Monitoria. = Papel ng̃a sinolátan sa mg̃a hocom, sa mg̃a ponóan sa Singbahán, sa pagtáoag sa hocmánan sa bisan cansa, sa pagpang̃otána canía sa bisan onsa.
Monitorio. = Ang magapahibaló ug magapamátng̃on sa bisan onsa.
Monja. = Binócot.
Monje. = Boghó, Padre ng̃a mopoyó sa caming̃áoan. * Padre ng̃a mopoyó sa conbento, sa monasterio. * Langgam.
Monjil. = Hábito, bisti sa mg̃a monja, sa mg̃a binócot.
Monjío. = Cahímtang sa mg̃a monja, sa mg̃a binócot. * Pagcasolód sa mg̃a babáye sa pagcamonja.
Mono. = Maáyo, maníndot, maáñag, matahóm. * Amó. * Alíoas.
Monocerote. = Mananáp, (calaínan.)
Monóculo. = Ang guibotáng̃an, sa usá lamang ca matá.
Monograma. = Polong ng̃a sinolátan sa mg̃a letra ng̃a nang̃alang̃áquit ug sa pagcaláctud. [[198]]
Monomaquia. = Pagcaáyat, pagcaáoay sa dohá lamang ca táuo.
Monopastos. = Motón sa usá lamang ca malíng̃in.
Monopolio. = Pagbalígya sa pila lamag ca táuo sa bisan onsa arón maíla lang ang tobo, labon ng̃a tacós onta ng̃a ibalígya sa cadaghánan, arón pagapóslan onta ng̃atanán. * Pagcasábot sa mg̃a comerciante sa pagbalígya sa mg̃a manggad sa maong ng̃a bili.
Monotonía. = Pagcaáng̃ay sa soguílon con sa ting̃og ng̃a díli maáyo, ug mao da sa guihápon.
Monseñor. = Polong ng̃a ióna sa Italia sa mg̃a ng̃alan sa mg̃a ponóan sa Singbahán, ug sa ng̃alan sa anac ng̃a pang̃ánay sa mg̃a hari sa Prancia ug sa obán ng̃a mg̃a dagcóng táuo.
Monserga. = Pinamólong, soguílon ng̃a mabóloc ug ng̃a díli masábot.
Monstruo. = Bisan onsa ng̃a cating̃aláhan ug hibólng̃an ng̃a contra sa tolománon sa pagcabóhat sa isigcaíng̃on. * Bisan onsa ng̃a dagcóan caáyo, malágsot ug mang̃íl-ad uyámot.
Monstruosamente. = Sa pagcadagcó caáyo, sa pagcang̃íl-ad.
Monstruosidad. = Pagcadíli ang̃ay sa bisan onsa sa obán ng̃a isigcaíng̃on. * Pagcang̃íl-ad, pagcalágsot sa bisan onsa.
Monstruoso. V. [Monstruo].
Monta. = Pagcaípon sa daghánan ng̃a mg̃a ihap. * Pagcabále, ang bili ng̃a caugalíng̃on sa mg̃a butang.
Montado. = Ang cabayo ng̃a andam sa mg̃a quinahánglan arón pagacabayóan. * Soldados ng̃a may cabayo.
Montador. = Ang magacabayo.
Montadura. = Cadaghánan sa mg̃a quinahánglan sa mg̃a cabayo arón cabayóan.
Montaje. = Pagcabótang sa mg̃a lothang sa mg̃a cureña. * Mg̃a casangcápan sa mg̃a luthang.
Montanera. = Solóp ng̃a pagabohían sa mang̃a baboy arón maning̃áon.
Montanero. = Magbalántay sa mg̃a solóp.
Montano. = Ang nahatong̃ód sa buquid.
Montanada. = Pagcaándac ng̃a oaláy hingtúngdan. * Pagcadághan, cadaghánan sa bisan onsa.
Montante. = Espadang halagpád.
Montantear. = Pagándac.
Montaña. = Buquid. * Mg̃a caboquílan sa yota sa Búrgos.
Montañés. = Ang nahatong̃ód sa mg̃a caboquílan. * Ang natáuo sa yota sa mg̃a buquid sa Búrgos.
Montañoso. = Yota ng̃a may boquid, baquílid, bang̃ílid.
Montar. = Pagcabayo. * Pagsáca, pagtóngtong sa bocó bocó sa cabayo. * Pagábot sa mg̃a cuenta sa bisan onsang isip, cantidad.
Montaraz. = Boquídnon, loog, ihaláson. * Gaui ng̃a maísog, maháit. * Magbalántay sa mg̃a buquid.
Monte. = Boquid. * Solóp. * Cacolían, cabilínggan, caoláng̃an sa pagbóhat sa bisan onsa. * Olo ng̃a guidaghánan sa bohóc. * Sogál sa baraja.
Montea. = Quinaárman ng̃a magaásoy sa pagsápsap ug pagtábas sa mg̃a bató ng̃a igabúhat sa mg̃a arco.
Montera. = Calo calo sa panápton con sa panit ng̃a igatábon sa olo.
Montería. = Pagpang̃áyam sa mg̃a baboy sa boquid, sa mg̃a osa ug sa obán ng̃a mg̃a mananáp ng̃a ihálas.
Montero. = Mang̃ang̃áyam, ang mang̃áyam sa mg̃a caboquílan.
Montés. V. [Montaraz].
Montescos y capeletes (haber.) = Pagáoay, paglális lalis.
Montesino. V. [Montaraz].
Monton. = Tapoc, ogdo.
Montoya. = Calaínan sa sayáo, sa sabáy. [[199]]
Montuoso. = Boquid, yota ng̃a guibanósan, guisonsónan sa mg̃a cahoy.
Montura. V. [Montadura].
Monumento. = Buhat sa bató, &c., ng̃a pagaboháton ug pagatindógon sa cadaigánan, arón may panomdóman sa bisan cansang táuo ng̃a bantógon, con sa bisan onsa ng̃a cating̃aláhan ug hibólng̃an, ng̃a tacús ng̃a timaánan ug pagadomdómon sa mg̃a táuo. * Ang altal ng̃a guibotáng̃an sa jueves ng̃a santo sa laoas sa atong Guinóong Jesucristo, ng̃a sinolód sa usá ca caban caban ng̃a mahál. * Bisan onsang timáan ng̃a nahabílin sa nahatábo sa canhing tiempo.
Monzon. = Cadugáyan sa hang̃in dapit sa habagátan, dapit sa amihánan, &c.
Moña. = Táuo táuo sa dagoay sa babáye ng̃a binistíhan, ng̃a pagahoálan sa pagcabóhat ug pagcatábas sa mg̃a bisti. * Casocó, capong̃ót, caligótgot. * Pagcahobóg.
Moño. = Pinángco. * Lambóhay, tarong sa mg̃a langgam.
Moñudo. = Ang may pinángco. * Langgam ng̃a may lambóhay, tarong.
Moquear. = Pagsíp-on, pagcógmo.
Moquero. = Panápton, paño ng̃a igapáhid sa ilong. * Sipng̃áhan, isilípng̃a.
Moquete. = Pocpoc sa camót sa nauong con sa ilong.
Moquetear. V. [Moquear]. * Pagpócpoc, sa camót, sa bisan cansa.
Moquillo. = Saquét sa obán ng̃a mg̃a mananáp.
Moquita. = Sip-on ng̃a matín-ao.
Mora. = Pagcadúgay, pagcaláng̃an, pagcaláng̃ay. * Bong̃a ng̃a matám-is, malomaáslom ug mahómoc caáyo.
Morabito. = Padre sa mg̃a moros.
Moracho. = Color ng̃a morado ng̃a obós.
Morada. = Pinoyánan, pagapóy-an, polóy-an, baláy.
Morado. = Morado. * Ang sináctan sa color ng̃a mapolá ug maítom.
Morador. = Ang magapoyó, ang molópio sa bisan diin.
Moral. = Ang nahatong̃ód sa batásan ng̃a maáyo. * Quinaárman ng̃a magaásoy sa pagcaáyo ug sa pagcadaótan sa mg̃a buhat sa mg̃a táuo. * Cahoy ng̃a mobóng̃a sa mg̃a mora.
Moralidad. = Pagtolón-an ng̃a mahatong̃ód sa batásan ug quinabúhi ng̃a maáyo. * Pagcabótang sa mg̃a bohat sa mg̃a táuo sa tong̃ód sa ilang pagcaáyo ug pagcadaótan.
Moralista. = Ang nagaestudio sa quinaárman sa moral.
Moralizar. = Pagásoy sa bisan onsang tolón-an ng̃a mahatong̃ód sa mg̃a batásan ug sa quinabúhi ng̃a maáyo.
Moralmente. = Ing̃on sa mg̃a tolománon sa moral. * Ing̃on sa guihúna húna sa cadaghánan sa mg̃a táuo.
Morar. = Pagpoyó sa bisan diin.
Morbidez. = Pagcahómoc sa mg̃a bahin sa mg̃a laoas.
Mórbido. = Ang may saquét, ang masaquét, ang macasaquét. * Ang mahómoc caáyo.
Morbo. = Saquét.
Morboso. V. [Morbo].
Morcella. = Aligáto, biting caláyo ng̃a guican sa pabílo sa mg̃a lamparahán.
Morcilla. = Morcilla, pinótol ng̃a tináe sa baboy, sa carnero, &c., ng̃a ponó sa dogó ng̃a sináctan sa mg̃a panácot.
Morcillo. = Cabayo ng̃a lobos ng̃a maítom. * Bactin bactin sa bocton cutub sa abága hasta sa sico.
Morcon. = Morsilla sa labíng dagcóng tináe. * Táuo ng̃a matámboc, hamóbo ug malóya, sa oaláy cosóg.
Mordacidad. = Pagcacágod. * Pagcaárat, pagcaáras. * Paglíbac libac sa isigcatáuo.
Mordante. = Capandáyan sa mg̃a imprenta ng̃a pagagamíton sa paghúsay sa mg̃a letra maíng̃on ng̃a nahamótang sa original, sa panigíngnan. [[199]]
Mordaz. = Ang macacágod. * Ang macaárat, macaáras. * Ang magalíbac sa isigcatáuo.
Mordaza. = Cahoy con pothao ng̃a ibótang, pagbalábag, sa bába sa mg̃a táuo, arón díli/sila macapamólong.
Mordazmente. = Sa paglíbac libac.
Mordedor. = Ang mopáac. * Ang magalíbac libac, tiglíbac, malibácon.
Mordedura. = Pinaácan.
Morder. = Paac. * Pagcágod. * Pagng̃ót ng̃ot. * Pagárat, pagáras. * Pagcóha sa mahínay hinay sa bisan onsa, sa bisan diin, pagdáot sa dong̃og sa isigcatáuo, paglíbac libac.
Mordicacion. = Pagcacágod. * Pagcaárat, pagcaáras.
Mordicante. = Ang macacágod, ang macaárat, ang macaáras, ang macacatól sa maháit.
Mordicar. = Pagcatól. * Pagcágod, pagárat, pagáras.
Mordicativo. V. [Mordicante].
Mordido. = Ang guicuháan sa bisan onsang bahin.
Mordiscar. = Pagpáac sa mahínay, sa masóbsob.
Mordisco. = Pináac, pinaácan, pagpáac.
Morena. = Isda.
Moreno. = Molomaítom.
Morera. = Cahoy ng̃a mobóng̃a sa mg̃a mora.
Morería. = Lugar, bario sa mg̃a calongsóran ng̃a guitagána arón pagapúy-an sa mg̃a moros, ug ang ilang mg̃a yota ug mg̃a provincia.
Moribundo. = Mamalátyon, ang harúul na mamatáy.
Moriego. = Ang nahatong̃ód sa mg̃a moros.
Morigeracion. = Batásan ug quinabúhi ng̃a maáyo.
Morigerar. = Pagpogóng sa mg̃a cailíbgon. * Pagáyo sa batásan ug sa quinabúhi.
Morillo. = Capandáyan sa pothao ng̃a ibótang sa dapóg, sa pagtóngtong dihá sa mg̃a sológnod.
Morir. = Patáy, pagtápos, pagtibáoas sa quinabúhi. * Pagábot sa táuo sa bisan onsa ng̃a macalisód ug macayógot caáyo canía. * Pagpálong sa caláyo ug sa sugá.
Morisco. V. [Moriego]. * Ang moros ng̃a nahabílin sa España ug napabúñag, sa tiempo sa pagdáug caníla sa mg̃a cristianos.
Morisma. = Pagtóo sa mg̃a moros. * Cadaghánan sa mg̃a moros.
Morisqueta. = Calaláng, pagcalímbong ng̃a ang̃ay sa mg̃a moros. * Ang bogás sa humáy, maís, daoa, &c., ng̃a linóto sa lonlon ng̃a tubig, ng̃a mao ang tinápay sa mg̃a indio.
Morlaco. = Ang magapacahóng̃og.
Moro. = Moros, ang moápas ug mahasácop sa Pagtóo ug religion ni Mahoma. * Ang bino ng̃a oalá simbógan sa tubig.
Moron. = Oloógdo, bolobóngtor sa yota.
Morondonga. = Sacót sa mg̃a botang ng̃a oaláy polós.
Morondo. = Cahoy, tanóm ng̃a guicoháan sa mg̃a dahon. * Ang guialótan ug guiguntíng̃an sa bohóc.
Morosamente. = Sa pagcadúgay, sa pagcaláng̃an, sa pagcaláng̃ay lang̃ay.
Morosidad. = Pagcadúgay, pagcaláng̃an, pagcaláng̃ay lang̃ay.
Moroso. = Tigdúgay, madugáyon, mahináyon, malang̃ánon, maláng̃ay lang̃áyon.
Morra. = Bagol bagol sa olo.
Morrada. V. [Mochada].
Morral. = Poyo poyo, puntél sa pagsolód ug pagdála sa bisan onsa.
Morralla. = Cadaghánan sa mg̃a botang ng̃a oaláy polós.
Morrillo. = Bató ng̃a malíng̃in, mahínlo ug magáhi.
Morriña. = Saquét ng̃a matacód sa mg̃a mananáp, sa mg̃a hayúpan. * Casobó, camíng̃ao sa buot.
Morrion. = Calo calo sa mg̃a soldados. [[200]]
Morro. = Iring ng̃a magabánha con pagaógay ugáyon sia. * Bisan onsa ng̃a malíng̃in maíng̃on ing̃on sa usá ca olo. * Ang mg̃a ng̃abil ng̃a dagcó, mabága.
Morrudo. = Ang molomalíng̃in. * Ang may ng̃abil ng̃a dagcó.
Mortaja. = Sapot, ang bisti ng̃a guibísti sa mg̃a minatáy.
Mortal. = Ang arang mamatáy, mamalátyon. * Ang macamatáy. * Ang may timáan sa minatáy. * Ang dagcóan caáyo sa isigcaíng̃on.
Mortalidad. = Pagcahímo sa pagdáoat sa camatáyon.
Mortalmente. = Sa camatáyon.
Mortandad. = Camatáy, cadaghánan sa mg̃a minatáy tong̃ód sa salot, sa saquét ng̃a matacód.
Mortecino. = Ang mananáp ng̃a namatáy sa oalá tuyóon, ug ang onód nia. * Malúya, sa oaláy cosóg ug gahóm. * Ang harúul mamatáy ug mapálong.
Mortero. = Docdócan. * Losóng. * Capandáyan sa mg̃a pang̃obátan sa pagsalibáy sa mg̃a granada ug mg̃a bomba.
Mortífero. = Ang macamatáy ug ang may gahóm sa pagpatáy.
Mortificacion. = Pagcasáquet sa laoas. * Cayógot, calisód, cabórlay, casáquet sa húna húna, sa buot.
Mortificar. = Pagpasáquet sa laoas, pagpogóng sa mg̃a cailíbgon. * Pagyógot pagpalisód, pagcóha sa cosóg, sa gahóm sa laoas.
Mortuorio. = Paglobóng, pagámdam sa paglobóng sa mg̃a minatáy.
Moruno. = Ang nahatong̃ód sa yota sa mg̃a moros.
Mosáico. = Ang nahatong̃ód cang Moisés. * Bohat ng̃a pagaboháton sa mg̃a papán con sa mg̃a bató ng̃a nagacaláin lain ug color.
Mosca. = Lang̃ao. * Táuo ng̃a cuti cutíhan ng̃a magacasámoc, magabórlay ug magaaling̃ása. * Ang aligáto con biti ng̃a guican sa caláyo.
Moscarda. = Lang̃ao ng̃a dagcó. * Mg̃a oloítlog sa mg̃a putiócan.
Moscardon. = Lang̃ao ng̃a dagcó. * V. [Avispon]. * Táuo ng̃a macasámoc, magabórlay, magaaling̃ása.
Moscareta. = Langgam.
Moscatel. = Calaínan sa mg̃a ubas, sa mg̃a paras. * V. El anterior desde táuo.
Moscon. = Lang̃ao ng̃a dagcó. * Táuo ng̃a macacóha ug macadáng̃at sa iang guitúyo tong̃ód sa iang pagcamalaláng̃on ug pagcasamócan.
Mosqueado. = Ang nalócop sa mg̃a pintal ng̃a tolotagídyot.
Mosqueador. = Paypay con bisan onsa sa pagbúgao sa mg̃a lang̃ao. * Ang icog sa mg̃a mananáp.
Mosquear. = Pagbúgao sa mg̃a lang̃ao. * Pagtúbag tubag sa bisan cansa con barlóng̃on sia ug saoáyon. * Pagtolód, pagírog sa mg̃a casámoc, sa mg̃a cabilínggan, sa mg̃a caoláng̃an. * Paghanólsol tong̃ód sa polong sa isigcatáuo.
Mosqueo. = Pagcabúgao, pagbógao sa mg̃a lang̃ao.
Mosquero. = Sang̃á sa cahoy con pinónpon sa tinábas ng̃a papel ng̃a pagabitáyon, arón moánha dihá ang mg̃a lang̃ao.
Mosqueta. = Calaínan sa pusil ng̃a dolodagcó sa guing̃álan ug escopeta.
Mosquetería. = Mg̃a soldados ng̃a sangcap sa mg̃a pusil ng̃a mosquete.
Mosquetero. = Soldado ng̃a sangcap sa mosquete.
Mosquil. = Ang nahatong̃ód sa mg̃a lang̃ao.
Mosquitero. = Pabeyon, tabil ng̃a pagabitáyon sa guibotáng̃an sa catre con sa mg̃a higdáan, arón díli manolód ang mg̃a namóc. [[200]]
Mosquito. = Namóc, tagnoc.
Mostacho. = Bong̃ot sa ng̃abil sa itáas. * Aláp-ap, olat sa nauong.
Mostajo. = Tanóm.
Mostaza. = Mostasa, ang binhi sa tanóm sa maong ng̃alan.
Mostazo. = Tanóm sa mostasa.
Mostear. = Pagtólo, pagágui sa dugá sa mg̃a paras, sa mg̃a ubas.
Mostillo. = Calán-on ng̃a pagaboháton sa dogá sa mg̃a paras ug sa obán ng̃a mg̃a panácot. * Sacót, salsa, sabáo sa dugá sa paras ug sa mostaza.
Mosto. = Ang dugá sa mg̃a paras, sa mg̃a ubas, sa oalá pa magbócal.
Mostrable. = Ang arang ipaháyag, ipadayág.
Mostrado. = Ang naanád sa bisan onsa, ang hingcaándam na, ang may batásan sa bisan onsa.
Mostrador. = Ang nagapaháyag, ang magapadayág.
Mostrar. = Hayág, dayág, quita.
Mostrenco. = Puhónan, hias, ng̃a oaláy tagía ng̃a guiíla: busa nahatong̃ód sa hari con sa mg̃a caparían. * Táuo ng̃a oaláy pinuyánan ug agálon. * Ang matámboc ug mabóg-at caáyo. * Ang oaláy quinaárman, ang díli macasábot ug macatóon.
Mota. = Bolobalígtos ng̃a magáma sa panápton sa dihá pa sa haláblan. * Pinótol ng̃a hilo, &c., ng̃a matápot sa mg̃a bisti.
Mote. = Dangga, bansag. * Tigmo.
Motejador. = Ang magalíbac sa isigcatáuo, ang magahing̃álan sa isigcaíng̃on sa mg̃a dangga.
Motejar. = Paghing̃álan sa isigcatáuo sa mg̃a dangga.
Motilar. = Pagálot, paggónting sa bohóc.
Motilon. = Ang guiguntíng̃an ug guialótan sa bohóc, ang religioso lego, oldog, ang díli magamisa.
Motin. = Pagcaálsa, pagcasócol sa cadaghánan sa ilang mg̃a ponóan.
Motivar. = Paghímo sa hingtóngdan, sa guinicánan sa bisan onsa. * Pagásoy sa hingtóngdan sa bisan onsa.
Motivo. = Tong̃ód, hingtúngdan, guinicánan.
Motolita. = Langgam.
Motolito ó Motolótico. = Ang masáyon pagalimbóng̃an ug pagaólo olóhan.
Moton. = Moton.
Motor. V. Movedor.
Motu proprio. = Polong ng̃a linatín: sa iang caogalíng̃on ng̃a pagbóot.
Movedizo. = Ang masáyon malíhoc, maoyóg. * Ang díli malíg-on sa iang húna húna, ang magaósob osob sa iang pagbóot. * Halin, balhin.
Movedor. = Ang magapalíhoc, magapaoyóg.
Mover. = Lihoc, oyóg. * Pagsámbag, pagtámbag, pagágda. * Pagsógot sa bisan onsa.
Movible. = Ang arang lihócon, balhínon.
Moviente. V. [Movedor].
Móvil. V. [Movible]. * Sinógdan, guinicánan, hingtúngdan sa bisan onsa.
Movilidad. = Pagcahímo sa paglíhoc. * Pagcaoaláy calig-ónan sa bisan onsa.
Movimiento. = Pagcalíhoc. * Pagcaoyóg. * Cagobót. * Pagcaláin sa húna húna. * Paghanáyac sa táuo ng̃a napadáog sa cosóg sa mg̃a cailíbgon, sa capong̃ót, sa caligótgot, sa catáoa, &c.
Moyana. = Lothang ng̃a diótay. * Limbong, bacac.
Moza. = Babáyeng sologóon. * Dalága.
Mozallon. = Olitáo ug supang, matámboc, sa maáyong laoas.
Mozárabe. = Ang cristianos ng̃a nagapuyó sa canhing tiempo ng̃a sacót sa mg̃a moros, sa España. * Ang misa ug mg̃a tulumánon sa Singbahán sa canhing [[201]]tiempo, sa tiempo ng̃a nanagpuyó ang mg̃a moros sa España.
Mozo. = Laláquing sologóon. * Olitáuo.
[[Índice]]