PA
Pabellon. = Pabeyon, tabil, cobong cobong. * Bandelang dagcó.
Pábilo ó Pabílo. = Ang hilo, pisi con gapas ng̃a guibótang [[215]]sa mg̃a candela, sa mg̃a lamparahán, &c., arón pagadagcótan ug masíga.
Pabulo. = Calán-on. [[216]]
Paca. = Mananáp sa opát ca tiil. * Pardo, bogcos, potós.
Pacato. = Táuo ug mahilómon, maquigdaéton, sa mahínay ug mahúsay ng̃a gaoi.
Pacedero. = Yota ng̃a guinatórcan sa dághan ng̃a mg̃a dagámi ng̃a calán-on sa mg̃a mananáp.
Pacedura. = Pagpaning̃áon sa mg̃a mananáp.
Pacer. = Idem. * Pagcáon, pagcótcot, pagcágod sa bisan onsa.
Paciencia. = Pagcaántos, pagcaílob. * Pagcapaábot sa bisan onsa ng̃a guinahúlat. * Pagcaláng̃ay, pagcaláng̃an sa pagbóhat sa bisan onsa ng̃a tacós onta ng̃a boháton sa madalí, sa pagcalágmit.
Paciente. = Ang magaántos, ang magaílob, ang masaquét, ang masáquet.
Pacientemente. = Sa pagcaílob, sa pagcaántos, sa pagpasáilo.
Pacienzudo. = Ang magaílob, ang magaántos, ang magapasáilo caáyo.
Pacificacion. = Pagpacadáit, pagpacaáng̃ay. * Pagcahúsay, pagpacahínay sa mg̃a táuo ng̃a nanagáoay. * Pagcadáit, cadáit.
Pacificador. = Ang magapadáit, magahúsay, ug magapahínay sa mg̃a táuo ng̃a nagacaáoay.
Pacíficamente. = Sa pagcadáit, sa cadáit, sa pagcaoaláy batoc ug contra, sa pacaoaláy aoay.
Pacificar. = Pagpadáit, pagcahínay, paghúsay sa mg̃a táuo ng̃a nanagsigáoay.
Pacífico. = Maquidaíton maúgdang, mahináyon, táuo sa maáyo ug mahúsay ng̃a gaui, sa maháoan ng̃a boot ug cásing cásing.
Pacotilla. = Cadaghánan sa mg̃a manggad ng̃a guilúlan sa usá ca táuo sa sacayán sa lain ng̃a táuo. * Cadaghánan sa mg̃a manggad ng̃a guibalígya sa bisan cansang táuo.
Pactar. = Pagsábot, pagsáar.
Pacto. = Pagcasábot, pagcasáad. * Pagcasábot, pagcaóyon sa yaoa, sa pagbóhat sa mg̃a bohat ng̃a cating̃aláhan, hibólng̃an, daótan ug dinilían, sa iang ng̃alan ug tong̃ód sa iang gahóm.
Pachon. = Táuo sa mahínay caáyo ng̃a gaoi. * Calaínan sa iró ng̃a guing̃álan ug perdiguero.
Pachorra. = Pagcahínay, pagcadúgay, pagcaláng̃an lang̃an.
Pachorrudo. = Táuo ng̃a mahínay hináyon, maláng̃an lang̃ánon.
Padecer. = Pagsaquét. * Pagsáquet.
Padecimiento. = Pagcasaquét. * Pagcasáquet.
Padilla. = Caláhang diótay. * Hornong diótay ng̃a pagalotóan sa tinápay.
Padrastro. = Ama ama. * Casámoc, caculían, caoláng̃an. * Buquid ng̃a hatáas ug harúul sa mg̃a calongsódan. * Dotol dotol, inabacá, ang mg̃a panit ng̃a tolotagídyot ng̃a nanagócal sa quinatórcan sa mg̃a cocó.
Padrazo. = Amahán ng̃a magapaparáyeg ug magapapasagad caáyo sa iang mg̃a anac.
Padre. = Amahán. * Ang nahaúnang Persona sa Santísima Trinidad. * Mananáp ng̃a laqui ng̃a guitagána sa paglíoat. * Tigúlang, catiguláng̃an. * Sinógdan, guinicánan. * Manlalában, tomalábang, dalángpan. * Ang magabóhat pagóna sa bisan onsa. * Ang sacerdote. * Santos sa canhing tiempo, ng̃a quinaarmánon ug doctor, magtotóon sa mg̃a pagtolón-an sa santa Iglesia: bisan quinsa sa mg̃a sacerdote ng̃a nagtámbong sa mg̃a catilíngban ng̃a guing̃álan ug concilio. * Apóhan. * Ang mg̃a sacop ng̃atanán sa usá ca caparían.
Padrear. = Pagíng̃on, pagsáma sa mg̃a anac sa dagoay sa amahán. * Paglíuat ug maáyo sa mg̃a mananáp. * Pagcóndat sa mg̃a olitáo. [[216]]
Padrinazgo. = Pagcacógos, pagcacódcod sa mg̃a báta ng̃a boloñágan. * Cahímtang sa pagcaamáon. * Pagcalában, pagcatábang, dalángpan.
Padrino. = Amáon, ang magacógos, magacórcod sa usá ca báta, sa pagbóñag canía ug sa pagpirma. * Ang moobán obán sa mg̃a táuo ng̃a manolód sa pagcareligioso con sa pagcamonja, sa pagcanta sa nahaónang misa, &c. * Ang moobán sa mg̃a táuo ng̃a nanagsigáyat ug nagaáoay sila. * Ang magalában, magatábang ug magapadang̃óp sa lain.
Padron. = Padron. * Listáhan, papel ng̃a sinolátan sa ng̃alan sa mg̃a táuong tanán sa usá ca longsod. * Ang daótan ng̃a dong̃og sa bisan cansa, ng̃a mahabílin sa panomdóman sa mg̃a táuo. * V. [Padrazo].
Paga. = Pagcabáyad sa mg̃a otang sa salapí ug sa mg̃a salá. * Sohol. * Pagcabálos sa gugma ug sa maáyong boot.
Pagadero. = Baláyron sa túig, sa tiempo ng̃a guitagál. * Ang masáyon baydan. * Túig, tiempo, adlao ng̃a guinatagál sa pagbáyar sa bisan onsa.
Pagado. = Táuo sa mahúsay ng̃a boot. * V. [Afable]. * Palábi labíhon maandácon.
Pagador. = Ang magabáyar, ang magasóhol.
Pagaduría. = Lugar, baláy ng̃a pagabayáran sa mg̃a sohol con sa mg̃a otang.
Pagamento. V. [Paga].
Paganismo. = Catilíngban sa mg̃a dioatáhan. * Pagtóo sa mg̃a dioatáhan.
Pagano. = Ang nahatong̃ód sa mg̃a dioatáhan. * Dioatáhan. * Ang magapoyó sa banua, sa caming̃áoan. * Ang táuo ng̃a oaláy boñag. * Ang magabáyad, ang magatámpo.
Pagar. = Pagbáyar sa mg̃a otang sa salapí, sa manggad ug sa mg̃a salá. * Pagbálos sa gugma, sa maáyong boot, sa pagpalángga.
Pagaré. = Papel ng̃a sinolátan sa catongdánan sa bisan cansa sa pagbáyad sa buláydon sa túig ng̃a guitórlo, guitagána ug guitagál.
Página. = Nauong sa mg̃a dahon sa mg̃a libro.
Pago. V. [Paga]. * Balus sa mg̃a pahanóngdan. * Yota ng̃a guitámnan, ug labí pa sa mg̃a paras.
Pagoda. = Alampóan, Singbahán sa mg̃a dioatáhan sa yota sa casobáng̃an, ug ang ilang mg̃a dios dios.
Pagote. = Táuo ng̃a sinang̃ílan sa mg̃a salá ug mg̃a bohat ng̃a oalá nia boháta.
Paguro. = Caság, alimáng̃o.
Pairar. = Pagpúyo sa mg̃a sacayán, sa binúclad ang mg̃a layág ug binóhi ang mg̃a escota.
Pairo. = Pagcapúyo sa sacayán, ing̃on sa guiíng̃on carón.
País. = Guinharían, provincia, yota. * Piníntal ng̃a guipintálan sa mg̃a longsod, sa mg̃a baláy, sa mg̃a capatágan, &c.
Paisaje. = Idem desde piníntal.
Paisana. = Sayáo, pagsabáy.
Paisanaje. = Ang mg̃a táuo sa longsod, ca provincia, &c., ng̃a díli soldados. * Pagcamasigcataguilóngsod, pagcaisigcataguilóngsod.
Paisano. = Masigcataguilóngsod, isigcataguilóngsod. * Táuo ng̃a díli soldado.
Paja. = Dagámi ng̃a laya. * Bisan onsang magáan, diótay, sa diótay ng̃a bale. * Ang ináyran, ang pinilían sa bisan onsa. * Polong ng̃a caoang, suguílon ng̃a oaláy cahológan ug hingtóngdan.
Pajada. = Dagámi ng̃a linóto ug sináctan sa salabaro, ng̃a ipacáon sa mg̃a mananáp.
Pajado. = Ang may color sa dagámi.
Pajar. = Lugar ng̃a pagasórlan sa dagámi ng̃a laya.
Pájara. = Talabánog. [[217]]
Pajarear. = Pagdácop, pagpatáy, pagpusil sa mg̃a langgam. * Pagsóroy soroy sa oaláy buhat.
Pajarel. = Langgam.
Pajarera. = Jaluang dagcó ng̃a guisórlan ug guibilanggóan sa daghan ng̃a mg̃a langgam.
Pajarería. = Cadaghánan sa mg̃a langgam.
Pajarero. = Táuo ng̃a matístis, malipáyon caáyo. * Panápton, piníntal, &c., ng̃a guibotáng̃an sa mg̃a color ng̃a buhi caáyo. * Ang magadácop ug magabáton sa mg̃a langgam ug ang magabalígya niána.
Pajarico, ca, llo, lla, to, ta. = Langgam ng̃a diótay.
Pajaril (hacer). = Pagtácgos, pagbáat sa puño sa mg̃a layág sa mg̃a sacayán, sa usá sa pising dagcó, ug pagbótad dapit sa obus, arón mahogót ang maong mg̃a layág, con matólod, matólot, malargo ang hang̃in.
Pajarilla. = Tanóm. * Bagá sa mg̃a mananáp, ug labí pa sa mg̃a baboy. * Caólao sa pagpamólong sa cadaigánan ug sa cadaghánan. * Caínit ng̃a dagcó. * Tiláoc.
Pajarita de las nieves. = Langgam.
Pájaro. = Langgam. * Táuo ng̃a batid, malaláng̃on, masinabóton. * Ang magalabás, ang magalabí sa quinaárman, sa pagcaboótan, &c.
Pajarotada. = Soguílon, balítang bacácon, ng̃a oaláy hingtóngdan.
Pajarraco. = Langgam ng̃a dagcó, ng̃a oalá hiílhan. * V. [Pájaro].
Pajaza. = Ang mahabílin sa dagámi ng̃a guicáon sa mg̃a cabayo.
Paje. = Sologóon ng̃a magaobán obán sa iang agálon, sa paglacát nia. * Sologóon sa mg̃a sacayán.
Pajea. = Tanóm ng̃a maíng̃on ing̃on sa dagámi.
Pajel. = Isdang dagcó.
Pajera. V. [Pajar].
Pajero. = Ang magabalígya sa dagámi. * Táuo ng̃a tampalásan.
Pajica, lla, ta. = Quigol, sigariyo ng̃a guibórbod sa dahon sa maís, sa nipa, &c.
Pajizo. = Ang guibóhat ug ang guitábon sa dagámi. * Color ng̃a maíng̃on sa color sa dagámi.
Pajoso. = Bisan onsa sa dagámi. * Ang guibotáng̃an ug guisáctan sa dagámi.
Pajuela. = Cahoy diótay, gung̃i, pisi, &c., ng̃a guidíhog sa asufre ng̃a guinagámit sa mg̃a baláy sa pagdágcot sa madalí sa mg̃a sugá.
Pajujero. = Lugar ng̃a pagabotáng̃an sa dagámi, arón madonót.
Pajuncio. = Polong ng̃a icatíao ug icatámay sa sologóon.
Pajuz. = Dagámi ng̃a harúul na madonót.
Pala. = Capandáyan ng̃a guinagámit sa pagbálhin, pagcútao ug pagbósuat sa trigo, sa maís, &c., ug mao ang usá ca papán sa usá ca dang̃áo ug tung̃á sa cahitáson ug sa usá ca dang̃áo sa calápdon, ng̃a guitaólan sa caogalíng̃on ng̃a togdánan: silbi opód sa pagcótao sa yota, sa pagcólgog sa caláyo, sa pagsolód ug sa paggóa sa tinápay sa horno, sa pagcóha sa abó, &c. * Ang pala, ang labíng halagpád sa mg̃a gayóng. * Lugar ng̃a pagalobóng̃an sa mg̃a motia ug sa mg̃a batóng mahál, sa salapí, sa boláoan, &c. * Ang panit ng̃a dapit sa ibábao sa mg̃a sapín. * Ang cahitáson ug calápdon sa mg̃a ng̃ipon. * Pagcalaláng sa pagpaquigásoy ug sa pagsósi sa bisan onsa. * Papán ng̃a diótay ng̃a may iang caogalíng̃on ng̃a caláptan, coloptánan, ng̃a guinagámit sa mg̃a táuo ng̃a nanagsogál sa pelota.
Palabra. = Polong, ting̃og. * Ang Anac ng̃a bogtong sa Dios ng̃a Amahán. * Saad. [[217]]
Palabrada. = Polong ng̃a daótan, ng̃a macadáot sa isigcatáuo, malágsot, mang̃íl-ad, maláo-ay.
Palabrero. = Hinoguilánon caáyo, tabían. * Ang masáyon magasáad ug malisód magatúman.
Palabrimujer. = Ting̃og sa laláqui ng̃a maíng̃on sa ting̃og sa babáye.
Palabrista. V. [Palabrero].
Palabrita. = Polong ng̃a ondan, ng̃a may tuyo ug hingtúngdan.
Palabrota. V. [Palabrada].
Palaciego. = Ang nahatong̃ód sa palasio. * Ang nagasílbi sa palasio.
Palacio. = Baláy ng̃a guimpóy-an sa mg̃a hari, sa mg̃a Obispo, ug sa obán ng̃a mg̃a dagcóng táuo.
Palacra. = Tipac ng̃a boláoan ng̃a olay ug baol pa, ng̃a maquíta usáhay sa mg̃a mina.
Palada. = Bisan onsa ng̃a macóha sa pala, sa macaúsa, sa tagsa ca pagcóha.
Paladar. = Lang̃ágng̃ag. * Pagcalamí. * Caíbog sa bisan onsang espirituhánon.
Paladear. = Pagbótang, pagtóng̃ad sa lang̃ágng̃ag sa bag-ong guiánac, sa dogós con sa lain ng̃a matám-is, arón mahagálam ug magasóso ug maáyo. * Pagcóha sa caíbog sa bisan onsang botang tong̃ód sa lain ng̃a botang ng̃a ihátag, ng̃a macalípat ug macalímbong sa lamí. * Paghógas sa bába con sa lang̃ágng̃ag sa mg̃a mananáp, arón macacáon sila ug maáyo. * Pagbóhat sa timáan sa báta ng̃a bag-ong guiánac, sa iang bába, ng̃a boot magsóso. * Pagdímdim, pagtagámtam, sa mahínay, sa bisan onsa.
Paladeo. = Pagcadímdim, pagcatagámtam.
Paladin. = Táuo ng̃a bantógon ug cásing casíng̃an, ng̃a nahímo sia ug banságon tong̃ód sa iang mg̃a bohat ng̃a cating̃aláhan ug hibólng̃an.
Paladinamente. = Sa pagcabántog, sa pagcaháyag, sa pagcadayág.
Paladino. = Ang nabántog, ang nadayág, ang naháyag.
Palafren. = Cabayo ng̃a aghop, ng̃a guicabayóan, sa canhing tiempo, sa mg̃a dama, sa mg̃a señora. * Ang cabayo ng̃a pagacabayóan sa mg̃a sologóon con managobán sila sa ilang mg̃a agálon.
Palafrenero. = Ang sologóon ng̃a magagóyor sa cabayo ug magabótad sa preno.
Palahierro. = Ang pothao ng̃a guibótang sa bató sa obos, sa mg̃a lilígsan sa duhá ca bató.
Palamenta. = Cadaghánan sa mg̃a gayóng, sa mg̃a gaod sa tagsa ca sacayán ng̃a pagagaóran.
Palanca. = Lig-oat, icalíg-oat. * Pisi ng̃a dagcó ng̃a icaósoag sa mg̃a layág sa mg̃a sacayán.
Palancada. = Pocpoc ng̃a guipócpoc sa lig-oat, sa espeque.
Palancana. V. [Palangana].
Palangana. = Honáoan, panghunáoan.
Palanquera. = Bolobóngtod ng̃a hatáas.
Palanquero. = Ang magalíg-oat.
Palanqueta. = Lig-oat, icalíg-oat ng̃a diótay.
Palanquin. V. [Ganapan]. * Pisi ng̃a pagagamíton sa mg̃a sacayán, sa paglólos sa mg̃a layág.
Palatina. = Bisti sa mg̃a babáye sa pagtábon sa liog ug sa doghan sa tiempo sa tugnao.
Palatinado. = Cahímtang sa mg̃a caobánan sa hari sa Alemania, ug ang yota sa mg̃a príncipes sa maong Guinharían.
Palatino. = Ang nahatong̃ód sa mg̃a palasio, ug onay sa mg̃a táuo ng̃a nagasílbi sa palasio. * Cahímtang sa mg̃a dagcóng táuo sa Guinharían sa Alemania, sa Francia ug sa Polonia.
Palazo. = Paglámbos, pagbónal sa cahoy, con sa pala.
Palazon. = Cadaghánan sa mg̃a cahoy sa bisan onsang buhat. [[218]]
Palco. = Lugar ng̃a pagalingcódan sa mg̃a táuo sa pagsolóng sa mg̃a dola. * Solód solód ng̃a may balcon, talambóan, sa mg̃a teatro.
Paleador. = Ang mogámit sa pala sa iang pagbúhat.
Palenque. = Dingding sa mg̃a papán con sa mg̃a bogsoc, ng̃a magalibót sa bisan onsang lugar.
Paleografía. = Quinaárman ng̃a magatórlo sa pagbása, sa mg̃a sulat ng̃a caráan.
Paleográfico. = Ang nahatong̃ód sa paleografía.
Paleógrafo. = Ang nagaestudio sa quinaádman sa paleografía.
Palería. = Opicio sa pagbóhat sa mg̃a balaháan ug mg̃a alaguían sa tubig.
Palero. = Ang magabúhat ug magabalígya sa mg̃a pala. * Ang magaháoan, sa pala, sa mg̃a alaguían sa tubig, sa mg̃a lugar ng̃a tubígan caáyo.
Palestra. = Lugar ng̃a pagaaoáyan, ng̃a pagapinongpóng̃an. * Lugar ng̃a pagaíndig indígan sa mg̃a táuo, arón suláyon nila ang ilang quinaárman.
Palestrico. = Ang nahatong̃ód sa palestra.
Paleta. = Papán ng̃a diótay ug haláoig ng̃a pagabotáng̃an sa mg̃a pintor sa mg̃a color, sa pagcasonód sonód, sa pagpíntal nila. * Capandáyan sa puthao, ng̃a malíng̃in, ng̃a may iang caogalíng̃on ng̃a tugdánan, ng̃a guinagámit sa mg̃a caparían, sa pagpáhat sa mg̃a sod-an. * Capandáyan sa pagcólcog sa caláyo.
Paletilla. = Bocó bocó. * Bocóg sa cotó cotó.
Paleto. = Mananáp sa opát ca tiil, maíng̃on ing̃on sa osa. * Táuo ng̃a boquídnon, borong.
Paleton. = Ang bahin sa yaoe ng̃a mosolód sa yaoíhan.
Paletoque. = Capote ng̃a moábot hasta sa tohod.
Palia. = Cortina, tabil sa sagrario, ng̃a magasalípod sa Santísimo Sacramento. * Panápton ng̃a diótay ug laro ng̃a igatábon sa cális sa pagmisa sa mg̃a Pare, ug ang malíng̃in ng̃a igatábon sa hostia ng̃a guibótang sa patena ng̃a guiibábao sa cális, sa oalá pa macóha ang paño ng̃a guitábon sa maong cális.
Paliacion. = Pagcalimód, pagcatábon sa bisan onsa.
Paliadamente. = Sa pagcatinágo, sa pagcahílom.
Paliar. = Paglimór, pagsománg̃il.
Paliativo. = Tambal ng̃a ibótang sa mg̃a masaquét ng̃a díli na matámbal, arón mamahínay hinay lamang ang mg̃a maól-ol.
Paliatorio. = Ang macatábon, ug macalimód sa bisan onsa.
Palidez. = Pagcalálag, pagcalospád, pagcalopsád.
Pálido. = Malospád, malopsád, malálag, madálag.
Palillero. = Ang magabóhat ug magabalígya sa mg̃a palíyo, sa mg̃a gung̃i ng̃a icóhit sa mg̃a ng̃ipon. * Hopot hopot ug bisan onsa ng̃a pagasórlan ug pagabotáng̃an sa mg̃a palíyo.
Palillo. = Palíyo, gong̃i ng̃a icolóhit sa mg̃a ng̃ipon. * Cahoy ng̃a icabásal sa tambol. * Bisan onsa ng̃a oaláy bale ug polós. * Ang tolománon ng̃a ona ug tolotagídyot sa mg̃a quinaárman ug mang̃a opicio.
Palinodia. = Pagcasíbog ng̃a bantog sa guiíng̃on ng̃a daan.
Pálio. = Timáan ng̃a guihátag sa santos ng̃a Papa sa mg̃a Arzobispo ug sa obán ng̃a mg̃a Obispo, ng̃a mao ang usá ca bacus ng̃a putíon, ng̃a guibotáng̃an sa onóm ca crus ng̃a maítom, ng̃a guisáblay sa mg̃a abága ug mobítay sa doghan. * Panápton ng̃a dagcó ng̃a guibótang sa onóm con oaló ca cohoy ng̃a hatáas, ng̃a guidála sa mg̃a procesion arón masílbi ug dao atóp ng̃a pagasilóng̃an sa Padre ng̃a magabítbit sa Santísimo Sacramento, sa mg̃a reliquia, &c., ug sa Padre ng̃a magasonód sa bisan onsang santos: pagagamíton opod sa Santos ng̃a Papa, sa mg̃a hari ug sa obán pang mang̃a ponóan sa Singbahán, sa mg̃a piesta ug [[218]]sa ilang pagsolód ng̃a bantog sa mg̃a longsod. * Bisan onsa ng̃a may dagoay sa lambong, sa sambong.
Palique. = Suguílon ng̃a caoang, ng̃a oaláy polós ug cahológan.
Paliza. = Pagcabónal, castigo sa daghan ng̃a mang̃a paglátos, paglámbos.
Palizada. = Alad, lugar ng̃a guilibótan sa mg̃a bogsoc.
Palma. = Lubí, sacsac, nipa, bolí, saguísi, &c. * Cahoy ng̃a mobóng̃a sa bong̃a ng̃a guing̃álan ug datil. * Timáan sa pagdáog ug ang maong pagdáog. * De la mano. = Palad sa camót. * De los pies. = Lapa lapa, itolónob.
Palmacristi. = Tanóm.
Palmada. = Dapi, pagcadápi dapi, pagcadágpi. * Pagcabásal basal sa mg̃a camót.
Palmadica. = Sayáo, pagsabáy.
Palmar. = Lugar ng̃a guinatórcan sa daghánan ng̃a mg̃a lobí, &c. * Ang nahatong̃ód sa dang̃áo. * Ang socod sa usá ca dang̃áo. * Ang madayág, ang maháyag, ang nabántog.
Palmario. = Idem desde ang madayág.
Palmatoria. = Palmeta, capandáyan ng̃a guinagámit sa mg̃a magtotóon sa pagbárlong ug pagcastigo sa mg̃a báta ng̃a tinón-an nila: mao ang usá ca papán ng̃a diótay ug malíng̃in ng̃a guinabohó bohóan sa pila ca bohó, ng̃a icadápi dapi sa mg̃a palad sa mg̃a camót sa maong mg̃a báta, ug sa luyong tomóy guitaólan sa mg̃a tinábas ng̃a panit ng̃a igahámpac opód caníla. * Sanggáan sa mg̃a candela, sa pothao, tombága, &c.
Palmeado. = Mg̃a tiil sa mg̃a gaquét, mg̃a itic, &c., ng̃a guicalang̃aquítan sa mg̃a torlo ug mg̃a cocó sa usá ca panit.
Palmear. = Pagdápi dapi, pagdágpi sa mg̃a camót, pagbásal sa mg̃a palad.
Palmejea. = Cahoy ng̃a guitáod cutub sa dolong hasta sa olín, sa solód sa mg̃a sacayán, ug ng̃a guipahaáng̃ay sa tagsa tagsa ca ligason.
Palmentera. = Coreo, ang magadála sa mg̃a sulat.
Palmeo. = Socod sa mg̃a dang̃áo, sa mg̃a tocáo.
Palmera. V. [Palma] hasta timáan.
Palmero. = Táuo ng̃a magabántay sa mg̃a palma. * Táuo ng̃a nagaádto sa yotang santos, sa yota sa Jerusalém, cay sa pagpaúli nia nanagdála sa mg̃a lucay, sa mg̃a dahon sa mg̃a palma.
Palmeta. V. [Palmatoria] hasta sanggáan. * Pagcadágpi sa palad sa camót sa palmeta, pagcadolápi.
Palmífero. = Ang guidaghánan sa mg̃a palma.
Palmilla. = Calaínan sa panápton ng̃a hinábol sa longsod sa Cuenca.
Palmitieso. = Cabayo ng̃a may cocó ng̃a tindog dapit sa atubáng̃an, ug magáhi.
Palmito. = Obód. * Tanóm.
Palmo. = Dang̃áo. * Dula sa mg̃a báta.
Palmotear. V. [Palmear].
Palmoteo. = Pagcadágpi, pagcadápi dapi, pagcabásal sa mg̃a palad sa camót. * Pagcadápi sa palmeta.
Palo. = Cahoy, bonal. * Pagcalátos, pagcabónal sa cahoy. * Ang pagpatáy sa mang̃a saláan, guican sa sentencia sa mg̃a hocom. * Bisan onsang dagoay sa mg̃a dahon sa baraja, oros, copas, &c. * Pong̃a, quinapónghan, sa mg̃a bong̃a. * Talároc sa mg̃a sacayán.
Polomadoras. = Tinahían sa mg̃a layág sa mg̃a sacayán, ng̃a pagasinambágan sa relinga.
Palomar. = Lobir, pisi ng̃a magamáy ng̃a binílic caáyo. * Salapatíhan, baláyan sa mg̃a salapáti.
Polomariego. = Salapáti ng̃a guibatónan sa baláy, ng̃a magalúpad lupad sa banua. [[219]]
Palomear. = Pagdácop, pagpusil sa mg̃a salapáti. * Pagbáton sa pagcadúgay sa mg̃a salapáti.
Palomera. = Lugar ng̃a maháoan caáyo, ng̃a oaláy salípdan ng̃a guihámpac uyámut sa mg̃a hang̃in ng̃atanán. * Salapatíhan.
Palomería. V. [Palomear].
Palomero. = Ang magapatigáyon sa pagpálit ug sa pagbalígya sa mg̃a salapáti. * Ang mahagógma magbáton sa mg̃a salapáti.
Palómico. V. [Mariposa]. * Bocó bocó sa mg̃a cabayo, &c.
Palomina. = Iti sa mg̃a salapáti. * Tanóm.
Palomino. = Cayóbog, coyóbog, pisó sa mg̃a salapáti. * Timáan sa tae ng̃a mahabílin usáhay sa mang̃a sinína ug sa mg̃a calson.
Palomo. = Salapáting laqui. * Táuo ng̃a boang boang, hong̃og, coláng̃an sa boot. * Balod.
Palon. = Bandela ng̃a hatáas ug ng̃a may opát ca tomóy.
Palor. V. [Palidez].
Palotada. = Pagcabónal sa cahoy ng̃a díli dagcó. * Barlis ng̃a guinabárlis sa papel, sa papán, &c., ng̃a silbi sa panigíngnan arón magatóon sa pagsúlat ang mg̃a báta.
Paloteado. = Pagsabáy sa mg̃a táuo ng̃a nanagsigbásal basal sila sa mg̃a cahoy hamóbo ng̃a guinabítbit nila sa ilang mg̃a camót, sa pagbánha nila ug pagsádsad sa maáyong pagcompás. * Pagcabónal, pagcalátos sa mg̃a táuo ng̃a nanagsigáoay.
Palotear. = Pagbásal sa mg̃a cahoy. * Pagsuguílon sa mg̃a hatáas ng̃a polong.
Palpable. = Ang arang hicápon, cobílon, capcápon. * Ang maháyag, ang madayág, ang oaláy duha duha.
Palpablemente. = Sa pagcadayág caáyo, sa pagcaoaláy duha duha, ug maíng̃on sa pagahicápon onta sa camót.
Palpadura. = Como el siguiente.
Palpamiento. = Pagcahícap, pagcacóbil, pagcacápcap.
Palpar. = Hicap, capcap, cobil. * Pagíla sa bisan onsa sa pagcadayág caáyo.
Pálpebra. V. [Párpado].
Palpitacion. = Pagcalóbcob, pagcaólpot, pagcaguíap ng̃a masóbsob caáyo sa cásing cásing, sa pulso ug mg̃a caogátan sa mg̃a táuo ug sa mg̃a mananáp.
Palpitante. = Ang magacalóbcob, ang magaólpot, ang magaguíap.
Palpitar. = Olpot, guiap, calóbcob.
Palpo. = Ihilícap sa mg̃a mananáp.
Palta. = Bong̃a sa cahoy sa maong ng̃alan.
Palto. = Idem.
Paludamento. = Lambong ng̃a mapóla ug binoldáhan sa buláoan ng̃a guibisti, niádtong tiempo, sa mg̃a romanos.
Paludoso. = Yota ng̃a tubígan, danáoan, pisácan caáyo.
Palumbrario. = Langgam ng̃a manágit sa mg̃a balod.
Palurdo. = Táuo ng̃a borong, boquírnon.
Palustre. = Ang nahatong̃ód sa danao. * Capandáyan sa pothao ng̃a guigámit sa mg̃a panday sa cota sa pagcóha sa apog.
Pallar. = Pagpíli sa salapí, buláoan, &c., ng̃a labíng mahál, sa nasácot pa sa yota.
Pallon. = Pagcadághan sa buláoan, sa salapí, &c., ng̃a macóha sa tagsa ca pagólay, sa guiláin na sa yota.
Pamema. = Bisan onsa ng̃a oaláy bale ug polós.
Pámpana. = Dahon sa mg̃a paras.
Pampanador. = Ang dogá ng̃a guipíga sa mg̃a oloódlot sa mg̃a paras.
Pampanaje. = Cadaghánan sa mg̃a orlot sa mg̃a paras. * Pagdáyan dayan ng̃a guilabíhan sa mg̃a bótang ng̃a oaláy polós caáyo. [[219]]
Pampanilla. = Solosáyang diótay ng̃a guibísti sa mang̃a indio, sa pagtábon sa ilang laoas.
Pámpano. = Orlot sa mg̃a balágon sa mg̃a paras.
Pampanoso. = Ang may daghánan ng̃a mg̃a pámpano.
Pampirolada. = Sabáo, salsa ng̃a magáma sa ajos, sa tinápay ug sa tubig. * Polong con bohat ng̃a oaláy hingtóngdan.
Pamplina. = Tanóm. * V. el anterior desde polong.
Pamporcino. = Tanóm.
Pamposado. = Tapólan.
Pampringada. = Bisan onsa ng̃a oaláy polós ug hingtóngdan. * Pagcahílog sa tinápay sa bisan onsa.
Pan. = Tinápay. * Bisan onsang minása sa binócboc, sa dagoay sa tinápay. * Bisan onsa ng̃a can-on sa matagádlao.
Pana. = Panápton ng̃a bolobalabibóon, sa igagáma.
Panace. = Tanóm.
Panadear. = Pagbóhat sa tinápay ng̃a ibalígya.
Panadería. = Opicio sa pagbóhat sa tinápay, lugar ng̃a pagabohátan ug pagabaligyáan sa tinápay.
Panadero. = Magbobóhat, ang magabóhat sa tinápay.
Panadizo. = Hobág ng̃a motoróc sa mg̃a torlo, basol. * Táuo ng̃a masaquéton, salaquétan, malospálon.
Panal. = Orlan sa mg̃a potiócan.
Panarra. = Táuo ng̃a hong̃og, coliró, boang boang, coláng̃an sa boot.
Panática. = Cadaghánan, balon sa tinápay.
Pancada. = Pocpoc ng̃a guipócpoc sa tiil. * Pagcapáquiao.
Pancarpia. = Porong porong ng̃a nagáma sa mang̃a bulac ng̃a nagacaláin lain.
Pandar. = Pagtápoc, pagtíp-oc sa mg̃a dahon sa baraja sa nanagsugál, sa paglímbong sa obán.
Pandear. = Pagbalíquig, paglicó, paglíad sa bisan onsa.
Pandectas. = Cadaghánan sa mg̃a leyes ng̃a guipating̃ób ug guipatígom sa hari ng̃a si Justiniano.
Pandeo. = Pagcabalíquig, pagcabalicó, pagcabóyoc, pagcalíad sa bisan onsa.
Panderada. = Cadaghánan sa mg̃a pandero. * Polong, con buhat ng̃a díli macaígo, ng̃a oaláy hingtúngdan.
Panderete. = Limbong sa nagasugál sa baraja. * Dingding, bongbong sa mg̃a ladriyo, sa mg̃a bató.
Panderetear. = Pagbásal sa pandero ug pasayáo sa iang compas.
Pandereteo. = Pagcabásal sa pandero.
Panderetero. = Ang magabásal, ang magabúhat ug ang magabalígya sa mg̃a pandero.
Pandero. = Tolotámbol ng̃a diótay ug manípis ng̃a guigámit sa mg̃a longsod ng̃a obos, ug ng̃a pagabáslan sa mg̃a camót sa mg̃a tagilóngsod, sa ilang mg̃a pagsabáy, mg̃a piesta ug mg̃a calípay. * Táuo ng̃a mamólong sa oaláy hingtóngdan ug cahológan.
Pandilla. = Pagcahiósa, pagcaáng̃ay sa pila ca táuo, sa paglímbong sa ilang isigcaíng̃on. * Catilíngban, cadaghánan sa mg̃a táuo ng̃a naning̃ób sila sa pagdúla ug sa pagsóroy soroy.
Pandillista. = Ang magapatígom sa obán ng̃a mg̃a táuo.
Pando. = Balíquig, balicó, ang nalíad sa tong̃á tong̃á, talioála. * Ang mahináyon caáyo sa iang mg̃a paglíhoc. * Ang tubig sa sobá sa mg̃a capatágan ng̃a hapit díli magabahá.
Pandorga. = Babáyeng matámboc caáyo, ng̃a mahináyon sa iang mg̃a paglíhoc, ug ng̃a oaláy caang̃áyan. * Talabánog.
Panecico, llo, to. = Ang may dagoay sa tinápay.
Panegírico. = Ang nahatong̃ód sa suguílon, oáli, &c., sa pagdáyeg sa lain, ug sa pagbántog sa iang mg̃a bohat ng̃a maáyo. * Oáli, pagdáyeg sa mang̃a santos ug sa obán ng̃a mg̃a táuo ng̃a matárong. [[220]]
Panegirista. = Palaoáli. * Malaoáli, maoaoáli. * Ang magadáyeg sa lain.
Panera. = Tangcal, panonórlan, sorlánan sa trigo, sa humáy, sa maís, &c., con sa binócboc.
Panetelas. = Sopas ng̃a matín-ao, ng̃a magáma sa tinápay ng̃a quinórcod, sa sabáo ug sa asúcar, ng̃a ipacáon sa mg̃a táuo ng̃a maloyáhon.
Panetería. = Solód ng̃a guitagána sa mg̃a baláy sa mg̃a hari sa pagtípig ug sa pagpáhat sa tinápay.
Pánfilo. = Táuo ng̃a mahináyon, maláng̃an lang̃ánon, malúya caáyo. * Dula sa mg̃a báta ng̃a mahamótang sa pagpálong sa usá ca candela, ug quinahánglan ng̃a sangpóton ang maong polong sa maong paghoyóp.
Pangelin. = Cahoy ng̃a dagcó.
Paniaguado. = Ang guilabánan ug guipacáon sa lain. * Abian, higála.
Pánico. = Cahárloc, calísang, cacógmat ng̃a dagcó.
Paniego. = Ang hing̃áoan caáyo sa tinápay. * Yota ng̃a mobóng̃a caáyo. * Poyo poyo, puntél ng̃a pagasórlan sa olíng.
Panificar. = Pagbóhat pagbág-o sa mg̃a solóp, sa pagpógas sa trigo, sa humáy, sa maís, &c.
Panizo. = Maís.
Panoja. = Poso.
Pantalon. = Calson, salooál ng̃a hatáas.
Pantalla. = Oja de lata. * Tombága ng̃a binácbac sa pagcanípis, &c., ng̃a icaatúbang sa mg̃a sugá sa belon, &c., arón salípdan ang siga, ug díli onta magapasoláo ug magadáot sa mg̃a matá. * Bisan onsa ng̃a ibútang sa atubáng̃an sa mg̃a matá, sa pagsalípod sa sugá con sa caláyo. * Bisan onsa ug bisan quinsa ng̃a magasalipód sa lain.
Pantano. = Danao, yota ng̃a tobígan. * Caculían. * Caoláng̃an, cabilínggan, casámoc ng̃a dagcó.
Pantanoso. = Yota ng̃a guidanáoan caáyo. * Bisan onsa ng̃a guibotáng̃an sa mg̃a cabilínggan, mg̃a caculían, mg̃a caoláng̃an, mg̃a casámoc.
Panteon. = Singbahán, sa canhing tiempo, ng̃a guibóhat sa longsod sa Roma, ng̃a guisingbáhan sa mg̃a dioatáhan sa mg̃a dios dios ng̃atanán: carón tiempoha nahímo Singbahán ng̃a pagasingbáhan cang María Santísima. * Lugar ng̃a guibohátan pagtúyo sa mg̃a lang̃ob lang̃ob con mg̃a bohó, sa paglobóng sa mg̃a minatáy, ug labi pa sa mg̃a hari ug mg̃a príncipe.
Pantera. = Mananáp sa opát ca tiil ng̃a maísog caáyo. * Bató ng̃a pino, salamín ng̃a guing̃álan de roca, sa bató.
Pantómetra. = Capandáyan sa pagsócod socod sa bisan onsa, ug sa pagbárlis.
Pantomima. = Dula sa puro, sa lonlon timáan, sa oaláy polong.
Pantomímico. = Ang nahatong̃ód sa pantomima.
Pantomimo. = Ang táuo ng̃a magapanigíng̃on ing̃on sa mg̃a buhat ug sa mg̃a polong sa mg̃a táuo ng̃a nanagápil sa mg̃a dula.
Pantoque. = Ang tian, ug ang loang sa sacayán.
Pantorrilla. = Bagtac.
Pantorrillera. = Panápton ng̃a ilócloc sa ilálom sa mg̃a medias arón pagaíngnon ng̃a dagcó ang mg̃a bagtac. * Medias ng̃a mabága.
Pantorrilludo. = Ang may dagcóng bagtac.
Pantuflazo. = Pagpócpoc sa sapín.
Pantuflo. = Sapín ng̃a maíng̃on ing̃on sa sinelas.
Panza. = Tian.
Panzada. = Pagdóso sa tian. * Pagcabósog.
Panzon. = Ang may dagcóng tian.
Panzudo. = Idem. [[220]]
Pañal. = Hapín, postánan sa mg̃a batang diótay. * Ang mg̃a bahin sa sinína, dapit sa obus. * Pagcabáta.
Pañero. = Ang magabalígya sa mg̃a panápton.
Pañetes. = Salooál, calsonsillos sa mg̃a mananágat. * Ang paño, ang panápton con bagcos ng̃a guibácos sa mg̃a laráoan sa atong Guinóong Jesucristo.
Paño. = Panápton ng̃a hinábol sa mg̃a balahíbo sa mg̃a carnero. * Bisan onsang panápton. * Tabil. * Panápton ng̃a magámit sa pagtámbal sa mg̃a samad. * Aláp-ap sa nauong ug sa láoas. * Pagcalágom sa mg̃a matá, ug pagcapolá. * Boling sa mg̃a salamín, sa mg̃a baso, &c., landong ng̃a macaólang sa ilang pagcasíga. * Layág sa mg̃a sacayán.
Pañol. = Tagsa ca junta junta con solód solód sa mg̃a sacayán.
Pañoso. = Táuo ng̃a bolíng̃on, ng̃a guibistíhan sa mg̃a noog.
Pañuelo. = Paño, panyo.
Papa. = Ang Santos ng̃a Papa, pang̃ólo ng̃a maquíta sa calibútan sa mg̃a binuñágan ng̃atanán, ilis ni Jesucristo sa iyang Iglesia. * Sopas ng̃a mahómoc ng̃a ipacáon sa mg̃a báta. * Bisan onsang calán-on.
Papá. = Polong ng̃a igatáuag sa mg̃a báta sa ilang amahán.
Papacete. = Talabánog.
Papada. = Ogoc, lagung lagung.
Papadilla. = Ang onód ng̃a anáa sa ilálom sa solang.
Papado. = Pagcahímtang sa Santos ng̃a Papa ug ang túig ng̃a pagadugáyan nia.
Papafico. = Langgam.
Papagayo. = Perico, loro. * Tanóm. * Isda. * Bolac.
Papahigo. = Panápton sa mg̃a calo calo, sa panápton opód, ng̃a igatábon sa liog ug sa nauong gauas ang mg̃a matá. * Layág sa mg̃a sacayán.
Papal. = Ang nahatong̃ód sa Santos ng̃a Papa.
Papalina. = Calo calo sa panápton, &c., ng̃a magatábon sa mg̃a dalónggan.
Papalmente. = Ing̃on sa Papa. * Ing̃on sa gahóm sa Santos ng̃a Papa.
Papamoscas. = Langgam. * Táuo ng̃a magabang̃áng̃a sa masóbsob sa bába.
Papanatas. = Táuo ng̃a masáyon motóo sa bisan onsa, ng̃a masáyon pagalimbóng̃an ug pagaólo olóhon.
Papandujo. = Ang mahínog caáyo, ang mahómoc sa pagahínog, ang nadóboc.
Papar. = Pagcáon sa bisan onsang mahómoc sa díli quinahánglan ng̃a osápon, paglámoy. * Díli pagtágad sa bisan onsa ng̃a tacós onta ng̃a pagatágdan.
Páparo. = Táuo ng̃a borong, boquídnon, cabos sa oaláy quinaárman, ng̃a mating̃ála sa bisan onsa.
Paparrabias. = Ang masáyon masocó, mabaláca, manoyó.
Paparrolla. = Polong ng̃a igacahárloc sa mg̃a báta, arón magahílom sila con managhílac.
Paparrucha. = Balíta, suguílon ng̃a bacácon.
Papasal. = Dula sa mg̃a báta. * Bisan onsa sa diótay ng̃a bale, ang oaláy polós.
Papaz. = Ng̃alan ng̃a guicahing̃álan sa África sa mg̃a Padreng cristianos. * Polong ng̃a guicahing̃álan usáb sa mg̃a cristianos sa mg̃a Padre sa mg̃a moros.
Papazgo. V. [Papado].
Papel. = Papel. * Papel ng̃a sinolátan sa bisan onsa. * Ang bahin sa dula, ng̃a ihátag ng̃a sinúlat sa papel sa tagsa ca táuo ng̃a apil sa dula, arón saolóhon nia. * Ang táuo ng̃a mahilábot con may catongdánan sa bisan onsa.
Papelear. = Pagbólong sa usá ca papel sa talioála sa obán.
Papelera. = Panonórlan sa mg̃a papel. * Honos honos ng̃a sorlánan sa papel. * Cadaghánan sa mg̃a papel ng̃a sinolátan. [[221]]
Papelería. = Cadaghánan sa mg̃a papel ng̃a nang̃obót ug nasácot, ug ang mg̃a papel ng̃a guisi ug oaláy polós.
Papelero. = Ang magbobóhat, ang magabóhat ug magabalígya sa papel.
Papeleta. = Papel ng̃a diótay, sinolátan sa bisan onsa, balisóngsong ng̃a papel ng̃a pagasórlan sa bisan onsa.
Papelina. = Copa, baso ng̃a halagpád dapit sa itáas ug diótay dapit sa obus. * Panápton ng̃a manípis caáyo.
Papelista. = Ang mahilábot sa mg̃a papel.
Papelon. = Papel ng̃a sinolátan sa bisan onsa ng̃a oaláy polós. * Papel ng̃a mabága ng̃a nagáma sa daghan ng̃a mg̃a papel ng̃a guipílit pilit sa atóle. * Táuo ng̃a maandácon, ng̃a magapacadagcó.
Papelonear. = Pagpacadagcó, pagándac sa bisan cansa.
Papelote. = Papel ng̃a sinolátan ng̃a oaláy polós.
Papera. = Bocol, bogon sa liog.
Papero. = Colon ng̃a pagabohátan sa sopas ng̃a mahómoc sa mg̃a báta.
Papiabillo. = Mananáp sa opát ca tiil.
Papilla. = Sopas ng̃a mahómoc ng̃a ipacáon sa mg̃a báta. * Pagcalaláng sa paglímbong sa isigcatáuo.
Papion. = Calaínan sa amó.
Papiro. = Tanóm.
Papirotada. = Pagcalític, pagcalábtic.
Papirotazo. = Como el siguiente.
Papirote. = Lític, labtic, pitic.
Papista. = Ng̃alan ng̃a guicahing̃álan sa mg̃a táuo ng̃a díli mutóo sa Santos ng̃a Papa sa mg̃a cristianos ng̃a nanógot canía.
Papo. = Balónan, pabalónan.
Papudo. = Ang may dagcóng balónan.
Papujado. = Langgam ng̃a balahibóan caáyo sa balónan.
Papulá. = Hobág ng̃a motóbo sa liog sa obos sa solang.
Paquebot. = Sacayán ng̃a guitagána sa padála dala sa mg̃a sulat.
Paquete. = Idem. * Pardong diótay. * Cadaghánan sa mg̃a sulat ng̃a guipailálom sa usá lamang ca papel ng̃a guipílit.
Par. = Pares. * Magsáma, maíng̃on.
Para. = Arón. * Dapit. * Sa.
Parabien. = Pagcalípay, pagpasábot sa calípay sa bisan cansa, tong̃ód sa maáyong palad sa lain.
Parábola. V. [Enigma]. * Suguílon ng̃a halálom, ng̃a díli matúquib, ng̃a malisód pagatogcálon, gaday, tigmo.
Parabolano. = Ang mamólong sa malisód ng̃a pagasabóton ug tuquíbon.
Parabólico. = Ang soguílon ng̃a malisód pagatuquíbon ug tugcálon, ang guibotáng̃an sa baláybay.
Paracaídas. = Máquina, capandáyan ng̃a guinagámit sa mg̃a táuo ng̃a magalupád sa mg̃a globo, ng̃a guitagána nila sa ilang pagcahólog.
Parácleto ó Paráclito. = Ang Espíritu Santo.
Paracronismo. = Pagcasayóp sa pagísip sa mg̃a catuígan.
Parada. = Pagcahonóng, pagcapoyó. * Lugar ng̃a pagatigúman sa mg̃a hayúpan. * Ting̃ób, pagcatígom sa mg̃a soldados. * Ang salapí ng̃a guisugál sa macaúsa.
Paradero. = Lugar ng̃a pagahunúng̃an. * Catapúsan sa bisan onsa.
Paradeta. = Sayáo, pagsabáy, sa España.
Paradigma. V. [Ejemplar] hasta catalágman.
Paradilla. V. [Parada].
Paradislero. = Mang̃ang̃áyam ng̃a nagahúlat sa mg̃a mananáp. * Ang mahagógma sa mg̃a balíta, ug magagáma, macamáo mao sa mg̃a suguílon.
Parado. = Táuo ng̃a oaláy cacúgui sa iang mg̃a buhat ng̃a caugalíng̃on, ng̃a mahináyon sa iang mg̃a paglíhoc. [[221]]
Paradoja. = Bisan onsa ng̃a cating̃aláhan, ng̃a díli maíng̃on sa guihúna húna sa mg̃a táuo.
Paradójico. V. [Paradoja].
Paradojo. = Cating̃aláhan, hibólng̃an. * Ang magaláin caáyo sa paghúna húna.
Parador. = Ang magapoyó, ang magahonóng. * Ang magaposta sa mabáscog sa sugál. * Halapítan ng̃a pagasórlan sa mg̃a coche, mg̃a caró, mg̃a galíng̃an, &c.
Parafrasear. = Pagásoy, pagsáyor sa magacaláin lain sa bisan onsa.
Paráfrasis. = Casayóran sa pagcaláin lain sa bisan onsa. * Casayóran sa usá ca polong con suguílon ng̃a halálom sa lain polong con suguílon ng̃a masáyon pagasabóton.
Paraguay. = Calaínan sa perico, sa loro.
Paraguas. = Payong.
Parahuto. = Calaínan sa barena, sa locob, sa taladro.
Paraiso. = Tanáman ng̃a matahóm caáyo, ng̃a ponó sa mg̃a bong̃ang tanán ng̃a matám-is ug malalím oyámot, ng̃a guibotáng̃an ug guipapóy-an sa Dios cang Adán sa human na ang pagbóhat canía. * Pahimayáan, padoláan, calipáyan sa mg̃a buláhan, sa Lang̃it. * Bisan onsa ng̃a maníndot.
Paraje. = Lugar, bolotáng̃an. * Pagcabótang sa bisan onsa.
Paral. = Cahoy ng̃a guitongtóng̃an sa quilla sa sacayán ug ng̃a pagadihógon sa sebo, sa tamboc, arón pagadanglógan ug pagdalagánan sa maong sacayán con ibótang ug ipalotáo sa tubig.
Paralelo. = Ang guibótang sa pagcahalayó ng̃a magsáma. * Ang maíng̃on, ang mahatong̃ód sa pacamagsáma. * Pagcatándi, pagcatándig sa bisan onsa, sa lain ng̃a butang.
Paralisis. V. [Perlesía].
Paraliticado. = Ang nabacól.
Paralítico. = Bacól.
Paralogismo. = Soguílon ng̃a díli matúod, ng̃a nahamútang sa mg̃a polong ng̃a malaláng̃on.
Paralogizar. = Pagsámbag sa mg̃a soguílon ng̃a may camatóod sa salingcápao lamang.
Paramento. = Dayan dayan sa bisan onsa. * Panápton ng̃a itábon sa bocó bocó sa mg̃a cabayo. * Ng̃atanán ng̃a quinahánglan sa pagmisa sa mg̃a Padre.
Páramo. = Caming̃áoan, cahaoánan. * Bisan onsang lugar ng̃a mabúgnao caáyo ug ng̃a ualá pagapúy-an.
Parancero. = Mang̃ang̃áyam ng̃a may mg̃a capandáyan sa pagdácop sa mg̃a langgam ug sa mg̃a mananáp.
Parangon. = Pagcatándi, pagcatándig. * Pagcasáma, pagcaíng̃on.
Parangonar. = Pagtándig, pagtándi.
Paraninfo. = Ang amáon sa mg̃a pagcasál.
Paranza. = Ogdo, bolobóngtod ca yota ng̃a pagsalípdan sa boot magposíl sa mg̃a mananáp.
Parao. = Sacayán ng̃a diótay ng̃a pagalayágan ug pagagaóran.
Parapetarse. = Pagsalípod sa bisan diin. * Pagándam, pagtagána, paglícay sa mg̃a icaráut.
Parapeto. = Ogdo, bolobóngtod ng̃a binóhat pagtúyo ng̃a pagasalípdan sa mg̃a soldados, arón díli onta pagadaóton sila sa mg̃a bala sa ilang mg̃a caáoay. * Cota, bongbong, &c., ng̃a pagasandígan, ug ng̃a guibótang arón díli onta mahólog ang magalacáo sa mg̃a tuláy, ang manáog sa mg̃a hagdan, &c.
Parar. = Poyó, honóng. * Pagábot sa catapúsan. * Pagbálhin sa usá ca botang sa lain ng̃a butang. * Pagpogóng, pagságang. * Pagtagána, pagándam. * Pagtóg-an sa salapí ng̃a iposta sa sugál. * Pagárang, pagóndang.
Pararayo. = Máquina, capandáyan ng̃a ibútang sa bisan diin arón moánha dihá ang mg̃a linti. [[222]]
Parasceve. = Viernes ng̃a santos, arlao ng̃a guicamátyan sa atong Guinóong Jesucristo, ng̃a parasceve sa mg̃a judíos, con pagcaándam sa pasco.
Paraselene. = Laráoan sa bolan ng̃a maquíta sa mg̃a dag-om.
Parasismo. = Pagcapógdao ng̃a dagcó, pagcaoalá sa mg̃a balatían, sa boot, sa húna húna, sa pagcadúgay.
Parásito. = Ang boot magcáon, ug ang mucáon, sa oaláy paggasto, sa mg̃a calán-on sa lain. * Tanóm ng̃a macóyot ug magacoyátot, magacápot sa lain ng̃a tanóm con cahoy ug motóbo sa dugá sa guigácos ug guicoyatótan.
Parasol. V. [Paraguas].
Parastado. = Halígueng cota, columna ng̃a guipadápat sa lain ng̃a columna ug ng̃a guihonóng̃an sa sinógdan sa mg̃a arco.
Parazonio. = Espada ng̃a halagpád ug ng̃a oaláy tomóy.
Parca. = Camatáyon.
Parcamente. = Sa tolotagídyot, sa mahínay hinay, sa pagcahícao.
Parce. = Papel ng̃a guihátag sa mg̃a magtotóon sa mg̃a tinón-an ng̃a may pahanóngdan, ng̃a sinolátan sa mg̃a pagpasaílo caníla, con masayóp sila ogáling sa oláhing adlao.
Parcial. = Ang nahatong̃ód sa bisan onsang bahin sa usá ca tibúoc. * Ang magabóyoc sa bisan onsang dapig, ug ang magalában guihápon sa bisan cansa. * V. [Afable].
Parcialidad. = Pagcaáng̃ay, pagcahiósa sa pila ca táuo, sa pagbúhat sa bisan onsa. * Cadaghánan sa mg̃a táuo ng̃a nanaghiósa sila ug nanagbúlag sa obán. * Pagcahigála, pagcaábian. * Pagcalómo, pagcaáyo sa gaui. * Pagcapíli sa mg̃a táuo sa pagtábang sa obán bisan ng̃a díli tacós, ug sa pagáyad sa obán bisan ng̃a tacós sila.
Parcialmente. = Sa pagcahigála.
Parcidad. = Casaráng̃an ng̃a nahamútang sa pagcasabót sa paghátag ug sa pagpáhat sa bisan onsa.
Parco. = Ang magaápas ug maganonót sa casaráng̃an sa paghátag, sa paggámit ug sa pagbóhat sa bisan onsa, ug sa pagcáon ug pagínom.
Parchazo. = Pagcayóbit, pagcatíao ng̃a mabóg-at.
Parche. = Haclop, hampol. * Ang panit sa mg̃a tambol. * Bisan onsa ng̃a guibótang lamang sa ibábao sa lain ng̃a botang, sa salingcápao ug sa díli ang̃ay.
Pardal. = Táuo sa mg̃a longsod ng̃a diótay. * Táuo ng̃a malaláng̃on, tolotampalásan. * Mananáp sa opát ca tiil. * Langgam.
Pardear. = Paglabáo, paglabí sa color ng̃a molomaítom.
Par diez. = Sa pagcamatúod.
Pardilla. = Langgam.
Pardillo. = Panápton sa balahíbo sa mg̃a carnero ng̃a molomaítom. * Langgam.
Pardo. = Color ng̃a molomaítom, mabóloc boloc. * Cang̃ít ng̃it sa mg̃a pang̃ánod.
Pardusco. = Color ng̃a mabóloc boloc.
Parear. = Pagpares, pagpárang, pagtopóng, pagpaáng̃ay sa dohá ca botang. * Pagtinagórha, pagtagórha sa mg̃a butang.
Parecer. = Húna húna, pagcasábot. * Pagcabótang sa baihon sa nauong. * Pagtóngha, pagpaquíta sa bisan onsa. * Pagcaáng̃ay, pagcabótang ng̃a maáyo, pagcahúsay sa mg̃a butang.
Parecido (bien ó mal). = Bisan onsa sa maáyo con sa daótan ng̃a dagoay con baihon.
Pareciente. = Ang maíng̃on, ang magsáma, ang topóng sa lain. * Ang motóngha ang mapaquíta. [[222]]
Pared. = Pared, bongbong, dingding ng̃a cota. * Baláy ng̃a caogalíng̃on sa tagsa tagsa.
Paredaño. = Ang anáa sa talioála sa mg̃a bongbong.
Paredon. = Pared, bongbong ng̃a dagcó. * Ang potol ng̃a pared ng̃a mahabílin sa pagcatíndog sa mg̃a baláy, mg̃a cota, &c., ng̃a nagubá, nabóncag, napócan.
Pareja. = Pares, duhá ca botang ng̃a magtopóng, magsáma, maíng̃on.
Parejo. = Ang maíng̃on ug magsáma sa lain ng̃a botang.
Parejura. = Pagcaíng̃on, pagcasáma, pagcatopóng.
Parénesis. = Sambag, tambag, pagágda.
Parenético. = Ang magasámbag, ang magatámbag, ang magaágda, somalámbag, tigsámbag.
Parentacion. = Piesta sa Singbahán ng̃a masolóbon, tong̃ód sa mg̃a minatáy.
Parentela. = Pagcacaobánan, cadaghánan sa mang̃a caubánan.
Parentesco. = Pagcacaobánan. * Pagcaáng̃ay, pagcahiósa sa mg̃a butang.
Paréntesis. = Pagcasácot sa pila ca polong ng̃a díli onta quinahánglan sa usá ca suguílon. * Pagcaárang, pagcaóndang sa bisan onsa.
Pareo. V. [Parejura].
Parérgon. = Pagcasómpay, pagcadógang sa bisan onsa, sa lain. * Ang guisómpay ug guidógang sa bisan onsang botang.
Pares y Nones (jugar, echar á). = Pagsogál sa pares lones, pagsómbol, paghánip. * Secundinas. = Inónlan.
Parias. = Ang bohis ng̃a guinabáyad sa usá ca hari sa lain ng̃a hari, ng̃a igacaíla sa iang pagcaponóan canía.
Paricion. = Túig, tiempo ng̃a igaánac sa mg̃a mananáp, sa mg̃a hayúpan, tangánac sa mg̃a guimbúhi.
Paridad. = Pagcatándig, pagcatándi sa mg̃a butang, pagcasáma, pagcatopóng, pagcaíng̃on nila.
Paridera. = Babáye con baye ng̃a tigánac. * Lugar ng̃a pagaáncan sa mg̃a hayúpan. * Pagcaánac sa mg̃a hayúpan, ug ang túig ng̃a igaánac nila.
Parida. = Ang bag-o nagaánac.
Pariente. = Caubánan. * Maíng̃on, magsáma. * Dapig. * Ang bana, ang asáoa.
Parietal. = Tagsa ca bocóg ng̃a labíng dagcó sa olo.
Parietaria. = Tanóm.
Parificar. = Pagmatúod sa guiíng̃on, sa guisoguílon, sa mg̃a pananglétan.
Parihuela. = Tarabón, orimón.
Parir. = Pagánac. * Pagítlog sa mg̃a langgam, &c. * Pagbíhod sa mg̃a isda. * Pagásoy, pasáyor ug maáyo sa anáa sa húna húna. * Pagtóngha, pagpaquíta sa bisan onsa.
Parla. = Ting̃og, pagpamólong, pagcasáyon sa pagsuguílon. * Pagcatábi sa oaláy hingtóngdan.
Parladillo. = Soguílon ng̃a palábi labíhon, maandácon.
Parlador. V. [Hablador].
Parladuría. V. [Habladuría].
Parlaembalde. = Ang tigsoguílon caáyo sa oaláy cahológan, sa caoang.
Parlamental. = Ang nahatong̃ód sa mg̃a soguílon sa mg̃a catilíngban sa mg̃a dagcóng táuo.
Parlamentar. = Pagsigsoguílon sa mg̃a táuo, pagsoguílon sa mg̃a táuo sa ubán ng̃a isigcaíng̃on. * Pagsábot sa bisan onsa.
Parlamentario. = Bisan quinsa sa mg̃a dagcóng táuo sa mg̃a catilíngban sa pagsábot sa mg̃a holosáyon sa Guinharían. [[223]]
Parlamento. = Pagsoguílon sa mg̃a catilíngban sa mg̃a dagcóng táuo. * Catilíngban sa mg̃a dagcóng táuo sa Guinharían, ng̃a nanígom sila sa pagsábot sa mg̃a holosáyon ng̃a labíng mahál.
Parlanchin. V. [Parlaembalde].
Parlante. V. [Hablador].
Parlar. V. [Hablar].
Parlatorio. = Idem. * Lugar ng̃a pagasoguilánan.
Parlería. V. [Habladuría]. * Suguílon ng̃a bacácon. * Pagcatíng̃og sa mg̃a langgam. * V. [Murmurio].
Parlero. V. [Hablador]. * Hinoguilánon caáyo, tabían. * Ang magadála dala sa mg̃a suguílon ng̃a bacácon. * Langgam ng̃a tigtíng̃og. * Bahá sa tubig ng̃a mobánha. * Bisan onsa ng̃a magapasábot sa anáa ng̃a tinágo sa húna húna.
Parleron. = Como el anterior hasta ang magadála.
Parleta. = Solte. * Cagóla, soguílon sa caling̃áoan lamang.
Parlon. = Ang hinólte, hinoguilánon caáyo sa oaláy polós ug hingtóngdan.
Parlotear. = Pagsoguílon caáyo sa oaláy lamí, hingtóngdan ug cahológan.
Parnaso. = Ang buquid ng̃a guinapóy-an sa mg̃a musa, ing̃on sa guihúna húna sa mg̃a caráan ng̃a táuo. * Cadaghánan sa mg̃a sulat ng̃a guibutáng̃an sa mg̃a berso, sa mg̃a garay, sa mg̃a balac.
Parodia. = Hinóad sa bisan onsang sulat ng̃a maáyo sa pagyúbit canía.
Parola. = Pagcatábi, soguílon, solte ng̃a oaláy polós cagúla ng̃a hatáas sa oaláy cahológan.
Paroximal. = Ang nahatong̃ód sa pagcapógdao.
Paroxismo. V. [Parasismo].
Parpadear. = Pagpamíloc sa masóbsob.
Párpado. = Tabon tabon sa mg̃a matá, alobáob.
Parpar. = Ang ting̃og sa gaquít, sa itic.
Parque. = Lugar ng̃a pagadoláan, ng̃a guilibótan sa cota ug harúul sa mg̃a baláy sa mg̃a hari. * Lugar ng̃a pagabotáng̃an sa pólvora, sa mg̃a bala, &c., ug sa balon, sa mg̃a calán-on sa guihonóng̃an sa mg̃a pang̃obátan.
Parquedad. V. [Parcidad].
Parra. = Paras, tanóm ng̃a mobóng̃a sa ubas. * Sorlánan sa yota sa duhá ca caláptan, coloptánan.
Parrado. = Tanóm con cahoy sa hatáas ng̃a sang̃á, masámba caáyo.
Párrafo. = Bahin, pagcalináin lain sa mg̃a sulat.
Parral. = Paras ng̃a guibótang sa dalámba. * Paras ng̃a oalá capónan. * Baso, sorlánan ng̃a dagcó sa yota.
Parrar. = Pagsámba sa mg̃a cahoy ug mg̃a tanóm, pagtáas caáyo sa mg̃a sang̃á nila.
Parricida. = Ang nagapatáy sa iang amahán con sa inahán nia.
Parricidio. = Pagpatáy sa bisan cansa sa iang amahán con inahán.
Parrillas. = Taláphan, salárang. * Tinghoy ng̃a diótay dapit sa bába ug dagcó dapit sa sampot.
Parrizo. = Paras ng̃a ihálas.
Parro. = Gaquít, itic.
Párroco. = Ang cura sa usá ca longsod.
Parron. V. [Parrizo].
Parroquia. = Singbahán ng̃a ponóan sa tagsa ca longsod ng̃a pagapaambítan sa mg̃a sacramentos ug sa mg̃a caposlánan ng̃a calágnon sa mg̃a sacop ng̃a hingtóngdan. * Cadaghánan sa mg̃a sacop ug ang yota ng̃a hingsácpan sa tagsa ca parroquia. * Ang mg̃a Padre ng̃a nanagsílbi sa tagsa ca parroquia.
Parroquial. = Ang nahatong̃ód sa parroquia.
Parroquialidad. = Yota, &c., ng̃a guitórlo sa pagcasácop sa tagsa ca parroquia. [[223]]
Parroquiano. = Sacop sa tagsa ca parroquia. * Ang táuo ng̃a magapálit guihápon sa iang mg̃a quinahánglan sa usá lamang ca tiendáhan.
Parsimonia. = Casaráng̃an sa ng̃atanán.
Parte. = Bahin sa bisan onsa. * Ang guipáhat sa bisan onsa. * Táuo ng̃a may gahúm. * Tagsa sa mg̃a táuo ng̃a may capolong̃ánan. * Ang luyo, dapig, &c., ng̃a guibóyocan ug guilabánan sa bisan cansa. * Bisan onsang pagpahibaló con balíta ng̃a guihátag sa bisan cansa.
Partear. = Pagpanábang sa nagaánac.
Partero. = Mananábang.
Partería. = Opicio sa pagcamananábang.
Partero. = Mananábang ng̃a laláqui.
Partesana. = Hing̃aníban ng̃a maíng̃on ing̃on sa dagoay sa bangcao.
Particion. = Pagcabáhin, pagcabólag.
Particionero. V. [Partícipe].
Participacion. = Pagcaámbit. * Pagpahibaló, balíta ng̃a ipasábot.
Participante. V. [Partícipe].
Participar. = Pagpahibaló, pagsáyod, pagásoy. * Pagámbit.
Partícipe. = Ang moámbit sa bisan onsa.
Partícula. = Bahin ng̃a diótay.
Particular. = Ang ang̃ay ug onay sa bisan onsa, ang quinaía, ang caogalíng̃on. * Tagsa ca buoc. * Mahál, cating̃aláhan, hibólng̃an. * Táuo ng̃a oaláy opicio, con pagcahímtang ng̃a magapaláin canía sa obán. * Tuyo ng̃a hingtúngdan sa suguílon.
Particularidad. = Pagcatinágsa, pagcatágsa, pagcaláin sa bisan onsa. * Pagcapalángga. * Tagsa ca bahin con bisan onsa ng̃a nagapaláin sa usá ca botang sa lain ng̃a botang.
Particularizar. = Pagásoy, pagsáyor sa bisan onsa sa macúti cuti. * Pagpalángga sa bisan cansa labí ng̃a sa obán ng̃a mg̃a táuo. * Paglabáo, paglábi sa bisan onsa.
Particularmente. = Labí pa. * Sa pagcapiníli. * Pagcatinágsa tagsa.
Partida. = Pagcaguícan. * Ang camatáyon. * Ang sulat sa mg̃a libro sa mg̃a Singbahán, sa mg̃a táuo ng̃a natáuo ug guibuñágan, sa mg̃a quinasál ug sa mg̃a guipirmáhan, ug ang hinóad niána. * Tapoc sa mg̃a soldados ng̃a may ilang hingtúngdan ng̃a cabo sa pagcaponóan, ng̃a guipaádto sa bisan diin. * Ang isip sa mg̃a cuenta ng̃a guitigóman sa obán ng̃a mg̃a ihap ng̃a tolotagídyot ug nagacaláin lain. * Cadaghánan, tapoc sa bisan onsa, sa mg̃a táuo, sa mg̃a manggad, sa hamáy, &c. * Tagsa ca pagsugál. * Caogalíng̃on ng̃a gaoi con batásan ng̃a maáyo sa tagsa tagsa ca táuo.
Partidamente. = Sa pagcalináin lain, sa pagcabáhin.
Partidario. = Ang mananámbal ng̃a magasóroy soroy sa mg̃a lugar. * Ang magalában, mapasácop con magaápil sa bisan onsa ng̃a dapig.
Partido. = Dapig. * Pagcahiósa, pagcasábot sa pila ca táuo sa pagbóhat sa bisan onsa. * Polós, caposlánan, pagcalában, pagcatábang. * Obán, caobánan sa táuo ng̃a nagasugál. * Bisan onsang alaguían con pagpatigáyon ng̃a guihúna húna sa pagbóhat con sa pagdáng̃at sa bisan onsa. * Guinhócman ng̃a nagasácop sa mg̃a longsod ng̃atanán sa tagsa ca cabecera con hocmánan. * Longsod ng̃a quinahánglan ng̃a pagapóy-an con pagaduáuan sa mg̃a masaquét sa caogalíng̃on ng̃a mananámbal, tong̃ód sa sohol ng̃a guisabótan. * Cadaghánan sa mg̃a táuo ng̃a apil sa usá ca dapig.
Partidor. = Ang magabáhin, ang magalápa, ang magabúlag sa bisan onsa. * Ang magapáhat. * Ang capandáyan ng̃a icabáhin ug icalápa. [[224]]
Partimiento. V. [Particion].
Partir. = Pagbáhin, pagbólag, paglápa. * Pagbóoac, paglíqui, pagbalána, pagbásag. * Pagpáhat. * Pagláin lain. * Pagdámag, pagdósmog. * Pagguícan.
Partitivo. = Ang arang bahínon, bolágon, lapáon. * Ang arang paháton.
Parto. = Pagcaánac. * Ang guiánac. * Bisan onsang buhat ng̃a guibóhat ug nahúman na. * Bisan onsang húna húna.
Parturiente. = Babáye ng̃a mugalánac, ialánac.
Parulis. = Hobág ng̃a mutóbo sa ilálom sa dila con sa mg̃a lagos.
Parva. = Humáy, daoa, &c., ng̃a guicátag sa yota arón guiócon. * Tapoc, ogdo ng̃a dagcó.
Parvedad ó Parvidad. = Pagcadiótay, pagcadíot, diríot. * Ang calán-on ng̃a diótay ng̃a icapaínit sa adlao ng̃a pagapoasáhan, sa pagpoása.
Parvo. = Diótay, diot.
Parvulez. V. [Pequeñez].
Párvulo. = Diot, diótay. * Ang bátang diótay caáyo. * Ang táuo ng̃a masáyon pagaólo olóhon ug pagalimbóng̃an. * Táuo ng̃a mapaobsánon.
Pasa. = Ubas ng̃a namalá. * Pagcaágui sa mg̃a langgam cutub sa usá ca banua sa lain ng̃a banua.
Pasacaballo. = Sacayán sa canhing tiempo.
Pasacalle. = Sones ng̃a guisónes sa sesta ug sa obán pang mg̃a tolónggon.
Pasada. = Pagcaágui. * Pohónan ng̃a igo sa pagcabóhi. * Bohat ng̃a daótan sa pagdáot sa isigcatáuo.
Pasadera. = Tagsa ca bató ng̃a ibótang sa pagtáytay ug pagágui sa mg̃a balaháan sa tubig, sa mg̃a cayanáng̃an, &c.
Pasaderamente. = Sa pagcaárang arang.
Pasadero. = Ang maáyo ayo, ang arang arang. * Ang masáyon pagaaguían ug pagalabáng̃an. * Ang arang pagaantóson ug pagailóbon.
Pasadillo. = Pagborda sa duhá ca nauong.
Pasadizo. = Alaguían ng̃a haíctin, taytáyan ng̃a talapónan cutub sa usá ca lugar sa lain ug lugar.
Pasador. = Ang muágui, ang matápon, ang magatáytay. * Paná ng̃a matalínis uyámot. * Tranca ng̃a pothao, ng̃a itralanca sa mg̃a pultahán ug mg̃a talambúan. * Sab-it, cao-it, dagom sa bohóc, ng̃a icapogóng, igahípus ug icadáyan dayan sa bohóc. * Capandáyan sa mg̃a sacayán, sa puthao, sa pagsómpay ug sa pagcólat sa mg̃a pisi.
Pasados. = Mg̃a tigúlang, mg̃a catiguláng̃an, guinicánan.
Pasagonzalo. = Pocpoc sa dinalí ug sa pagcalágmit caáyo.
Pasaje. = Pagcaágui, pagcatápon, salapí ng̃a icabáyad tong̃ód sa pagágui sa bisan diin ng̃a lugar ng̃a pagaaguían ug pagatapónan. * Abang, bayad ng̃a icabáyad tong̃ód sa táuo ng̃a musacáy sa sacayán sa lain, ug tong̃ód sa mg̃a manggad, &c., ng̃a ilúlan. * Saláng̃an, alaguían sa talioála sa duhá ca polo. * Pagcaábi abi sa bisan cansa.
Pasajero. = Lugar, dalan, &c., ng̃a pagaaguían sa masóbsob sa daghánan ng̃a mg̃a táuo. * Ang madalí ug malágmit moágui, ang dilí mudúgay. * Langgam ng̃a magabálhin sa pinoyánan ug sa banua, somála sa pagcaláin sa tiempo, sa tugnao con sa init. * Ang muágui sa usá ca lugar sa lain ng̃a lugar.
Pasamanar. = Pagbóhat, paglála sa mg̃a galon con mg̃a sintas.
Pasamanería. = Galon con sintas ng̃a linála. * Ang opicio sa paglála sa mg̃a sintas con mg̃a galon, ug ang baláy ng̃a pagabohátan niána.
Pasamanero. = Ang magabóhat ug magalála sa mg̃a sintas con mg̃a galon. [[224]]
Pasamano. = Ang catapúsan dapit sa itáas sa mg̃a sandígan ug hambóyan, sa mg̃a hagdanán, &c., sa pothao, sa bató, &c. * Ang alaguían sa luyo ug sa luyo sa mg̃a sacayán ng̃a harúul sa bongbong. * Galon con sintas sa hilo, igagáma, &c.
Pasamiento. V. [Tránsito].
Pasante. = Ang moágui. * Ang muubán obán sa mg̃a magtotóon sa bisan onsang quinaárman, arón magahíngpit sa iang caálam, arón masáyor sia ug maáyo. * Magtotóon sa bisan onsang quinaárman.
Pasantía. = Opicio, cahímtang sa pagcamagtotóon.
Pasapan. V. Gargüero.
Pasaporte. = Pagtógot, lisensia ng̃a sinólat ng̃a guican sa mg̃a ponóan, arón muádto bisan quinsang táuo cutub sa usá ca longsod sa lain ng̃a longsod. * Pagtógot, lisensia sa pagbóhat sa bisan onsa.
Pasar. = Pagdála. * Paghátud. * Pagbálhin, pagláin, pagtápon. * Pagágui, paglabáng. * Pagdócot, pagtacód. * Paglában, paglabí. * Pagtóhog. * Pagsolód, pagsóol. * Pagágag, pagáyag. * Pagtólon. * Paghílom sa bisan onsa ng̃a tacós unta ng̃a ipamólong. * Pagbása sa salingcápao lamang sa oalá húna hunáon ug pamatng̃ónon ug maáyo. * Pagsúmay sumay sa pagtolón-an. * Pagpaláya, pagpamalá, pagbólad sa bisan onsa. Paghápit sa bisan diin sa magalacát. * Paghaágom sa ing̃ong catigayónan sa pagcabóhi, sa cabuhían. * Pagóyon, pagáng̃ay sa cabobót-on sa lain.
Pasatiempo. = Dula, caling̃áoan.
Pasavolante. = Bisan onsang buhat ng̃a guibúhat sa madalí caáyo, sa pagcalágmit. * Luthang ng̃a diótay.
Pascasio. = Ang estudiante ng̃a muádto sa iang longsod sa tiempo sa pasco.
Páscua. = Pasco.
Pascual. = Ang nahatong̃ód sa pasco.
Pascuilla. = Ang nahoónang domingo sa lioas sa pagcabúhi usáb sa atong Guinóong Jesucristo.
Pase. = Pagtógot sa mg̃a ponóan arón buháton sa bisan cansa sa guitógot ng̃a daan canía. * V. [Pasaporte].
Paseadero. = Lugar ng̃a maáyo ng̃a pagalácuan.
Paseador. = Ang mahagógma maglacát, magpasear, maglacáo.
Paseante. = Idem. * Ang oaláy opicio.
Pasear. = Paglacát, paglacáo lacáo, pagpascar. * Paghúna húna sa salingcápao lamang. * Pagsóroy soroy sa oaláy opicio ug buhat. * Caling̃áoan.
Paseo. = Pagcalacát, pagcalacáo. * Lugar ng̃a guitagána sa paglacáo lacáo ug paglíng̃ao sa mg̃a táuo. * Dalan ng̃a guilácuan sa mg̃a saláan ng̃a guihócman sa catarúng̃an sa pagpatáy caníla con sa lain ng̃a castigo.
Pasera. = Lugar ng̃a pagabulálan sa mg̃a bong̃a arón mamalá ug maláya.
Pasero. = Ang cabayo, &c., ng̃a maálam maglacát sa pagcapináso.
Pasibilidad. = Pagcasáquet, pagacasaquét.
Pasible. = Ang arang masáquet ug masaquét. * Ang mahímo ng̃a panagsaquíton.
Pasicorto. = Ang magalácang ug hamóbo.
Pasilargo. = Ang magalácang ug hatáas.
Pasillo. = Solód ng̃a diótay ug haíctin, ug alaguían sa obán ng̃a mg̃a solód sa mg̃a baláy.
Pasion. = Pagpasáquit. * Ang santos ng̃a pagpasáquit ng̃a guiaguían sa atong Guinóong Jesucristo. * Cabóloc, pagcaláin sa húna húna. * Paghigógma, pagpalángga ng̃a guilabíhan. * Caíbog, pagpanghináot ng̃a labí sa casaráng̃an sa bisan onsa. * Oáli sa tong̃ód sa santos ng̃a pagpasáquet sa atong Guinóong Jesucristo, ng̃a ioáli sa jueves ng̃a santos. * Ang bahin sa opát ca Evangelio ng̃a nagaásoy sa pagpasáquit sa atong Guinóong Jesucristo. [[225]]
Pasionaría. = Tanóm sa color ng̃a asul ug matahóm.
Pasionario. = Libro ng̃a guisolátan sa pasion ng̃a guibótang sa punto.
Pasionero. = Ang magacánta sa pasion sa semana santa.
Pasionista. = Idem.
Pasito. = Sa mahínay hínay, sa pagcahalaoáhao, sa pagcahínay.
Pasitrote. = Pagcalacát sa mg̃a cabayo, &c., sa pagcaoloólpoc.
Pasivamente. = Sa pagcasáquet. * Sa pagcapaságad.
Pasivo. = Ang guisáquet, ang guinasáquet. * Ang nagapaságad.
Pasmado. = Táuo ng̃a guicolocabórcan sa buot, ng̃a nabolobang̃áng̃a lamang guican sa pagcating̃ála nia.
Pasmar. = Pagbóloc, pagoalá sa mg̃a balatían ug sa buot. * Pagbúgnao caáyo. * Pagláya, pagpacamalá sa mg̃a tanóm, guican sa dagcóng tugnao. * Pagábot sa hilánat ng̃a dagcó, guican sa paglacát sa maínit, con sa pagcalígo sa maínit caáyo ang laoas, &c.
Pasmarota. = Timáan ng̃a nagapaíla sa saquét sa pasmo. * Bisan onsang timáan ng̃a guipaquíta sa táuo ng̃a nating̃ála sa bisan onsa.
Pasmo. = Saquét ng̃a nahamútang sa pagcabacól con pagcagáhi sa bisan onsang bahin sa laoas. * V. [Pasmar] desde pagábot. * Pagcating̃álang dagcó. * Pagcabóloc sa boot, pagcaoalá sa mg̃a balatían. * Bisan onsang cating̃aláhan ug hibólng̃an.
Pasmosamente. = Sa pagcating̃ála.
Pasmoso. = Cating̃aláhan. * Hibólng̃an.
Paso. = Bong̃a ng̃a naláya ug namalá sa tinúyo, bong̃a ng̃a guibólad arón mamalá, arón pagacuháan sa dugá. * Lacang, pagcaágui, pagcatápon, pagcalálin. * Pagcalacát ng̃a caugalíng̃on sa tagsa tagsa. * Lugar ng̃a pagalácuan, pagaaguían. * Cacúgui, pagpatigáyon sa pagdáng̃at ug pagcúha sa guipanghináot ug guitúyo. * Tonób, timáan sa bisan onsa ng̃a miágui sa bisan diin. * Pagcabálhin sa gahóm, opicio, &c., sa usá ca táuo, sa lain ng̃a táuo. * Pagcasáyod sa magtotóon, sa iang mg̃a guintón-an, sa hingtóngdan ng̃a pagtolón-an. * Pagcasálang sa pagsogál sa mg̃a sogaról. * Paglacát ng̃a caogalíng̃on sa mg̃a soldados. * Ang camatáyon ug bisan onsa ng̃a moábot sa táuo ng̃a malisód caáyo. * Tagsa sa mg̃a paghonóng sa pagsómay sa guiaguían sa atong Guinóong Jesucristo, sa iang santos ng̃a pagpasáquet. * Pagcasádsad, mudansa sa mg̃a pagsabáy. * Pagsólte sa mahínay hinay, sa pagcahalaoáhao. * Pagtúlpoc ng̃a hatáas sa mg̃a tinahían, pagcadoláhot, pagcahalóghog. * Caugalíng̃on ng̃a pagpoyó, ug batásan sa quinabóhi sa tagsa tagsa ca táuo. * Soguílon ng̃a guibótang sa bisan onsang libro con sulat.
Paspié. = Pagsabáy, pagsayáo.
Pasquin. = Papel ng̃a sinolátan sa mg̃a polong ng̃a contra sa dong̃og sa bisan cansang táuo, ng̃a guipílit, guitápot sa cadaigánan arón basáhon sa cadaghánan.
Pasquinada. = Polong ng̃a mabántog contra sa isigcatáuo.
Pasquinar. = Pagdáot sa dong̃og sa isigcatáuo sa mg̃a polong ng̃a guisúlat sa mg̃a pasquin.
Pasta. = Minása, quinómos ng̃a magáma sa bisan onsa ng̃a dinócdoc. * Minása, quinúmus sa binócboc, sa asúcar, lana, &c., ng̃a icabóhat sa mg̃a ojaldre, sa mg̃a pastel, &c. * Minása sa binócboc ug sa tubig ng̃a igabúhat sa fideos, sa tinápay, &c. * Buláoan, salapí, &c., ng̃a tinúnao ug baol pa. * Minása sa panápton ng̃a dinócdoc, dinógmoc, ng̃a igabúhat sa papel. * Minása sa papel ng̃a dinócdoc ng̃a icabúhat sa mg̃a carton. * Pagcahínay sa pagbúhat [[225]]ug sa pagpamólong. * Pagcalómo, pagcaáyo sa gaoi, sa cagaoían.
Pastar. = Paghátud sa mg̃a mananáp, sa mg̃a hayúpan, arón maning̃áon. * Pagpaning̃áon, pagcáon sa mg̃a mananáp, sa mg̃a hayúpan.
Pasteca. = Moton ng̃a magámit sa mg̃a sacayán.
Pastel. = Calán-on ng̃a magáma sa binócboc ug sa manteca, ng̃a guibotáng̃an sa sulúd sa carne, sa isda, &c., ug pagalotóon sa horno. * Tanóm. * Pagcapóg-oc sa mg̃a dahon sa baraja sa bisan cansa ng̃a mosogál, sa paglímbong sa obán. * Cadaghánan sa mg̃a letra sa imprenta ng̃a oalá nay bale, ug ng̃a quinahánglan ng̃a pagatunáuon ug boháton pagopód. * Pagsábot sa tinágo sa pila ca táuo, sa pagbóhat sa bisan onsa ng̃a díli maáyo, sa daútan ng̃a tuyo. * Táuo ng̃a hamóbo ug matámboc caáyo.
Pastelera. = Asáoa sa pastelero.
Pastelería. = Baláy ng̃a pagabuhátan ug pagabaligyáan sa mg̃a pastel. * Quinaárman sa pagbóhat sa mg̃a pastel.
Pastelero. = Táuo ng̃a magabúhat ug magabalígya sa mg̃a pastel.
Pastelillo. = Calaínan sa matám-is.
Pastelon. = Pastel ng̃a dagcó ng̃a guisórlan sa mg̃a pisó, sa mg̃a cayóbog sa salapáti, &c.
Pastilla. = Minása ng̃a magáhi, ng̃a magacaláin lain sa dagoay ug sa hilimóon, ng̃a silbi sa pagpalína, sa pagtámbal, sa pagcáon, somála sa mg̃a sacót nia.
Pasto. = Pagcapaning̃áon, pagcapanípsip sa mg̃a hayúpan, sa mg̃a mananáp. * Calán-on sa mg̃a mananáp. * Lugar ng̃a calán-an sa mg̃a mananáp. * Calán-on ng̃a ihátag sa macaúsa sa mg̃a langgam.
Pastoforio. = Pinuyánan ng̃a guibúhat sa mg̃a Singbahán, sa mg̃a alampóan sa mg̃a dioatáhan, ng̃a guimpúy-an sa ilang mg̃a Padre.
Pastor. = Baquero, magbalántay. * Ang moátang, ang magabántay sa mg̃a hayúpan, sa mg̃a mananáp. * Ponóan sa Singbahán, ug ang Padreng saserdote ng̃a may sacop ug catongdánan sa pagbántay caníla.
Pastoral. = Ang nahatong̃ód sa mg̃a ponóan sa santa Iglesia, ug hasta ng̃ani sa mg̃a baquero.
Pastoralmente. = Ing̃on sa batásan sa mg̃a ponóan sa santa Iglesia. * Ing̃on sa ang̃ay sa mg̃a baquero.
Pastorear. V. [Pastar] hasta pagpaning̃áon. * Pagbántay, pagalíma ug maáyo sa mg̃a ponóan sa Singbahán sa ilang mg̃a sacop.
Pastorela. = Pagcanta ng̃a ang̃ay sa mg̃a baquero.
Pastoreo. = Opicio sa pagcabaquero, sa pagbántay ug pagátang sa mg̃a hayúpan.
Pastoría. = Idem. * Cadaghánan sa mg̃a baquero.
Pastoril. = Ang nahatong̃ód sa mg̃a baquero ug ang̃ay niána.
Pastorilmente. = Ing̃on sa batásan sa mg̃a baquero, ug maíng̃on sa ang̃ay caníla.
Pastoso. = Bisan onsa ng̃a mahómoc ug mahínlo sa itilílao ug sa ihilícap. * Ang piníntal sa mg̃a color ng̃a maáyo.
Pastura. = Calán-on, dagámi, &c., ng̃a guipacáon sa mg̃a mananáp. * Lugar ng̃a calán-an sa mg̃a mananáp, sa mg̃a hayúpan. * Calán-on ng̃a guipacáon sa macaúsa sa mg̃a cabayo, mg̃a baca, &c.
Pasturaje. = Lugar ng̃a calán-an sa mg̃a mananáp, sa cadaghánan, ng̃a oaláy tagía ng̃a caugalíng̃on.
Pata. = Tiil sa mg̃a mananáp.
Pataca. = Salapí ng̃a bale ug duhá ca cuarta. * Tanóm.
Patacon. = Salapí ng̃a timbang ug usá ca onsa.
Patache. = Sacayán.
Patada. = Pagcatíndac, pagtíndac.
Patagon. = Indio ng̃a loog caáyo, ihálas. [[226]]
Patagorrillo. = Guinisál sa atáy sa baboy con sa lain ng̃a mananáp.
Patagua. = Cahoy.
Patalear. = Pagpanícay sicay, paglíhoc sa mg̃a paa ug mg̃a tiil sa masóbsob ug mabáscog caáyo.
Pata leo. = Pagcapanícay sicay. * Ang banha sa mg̃a tiil sa pagpanícay sicay.
Pataleta. = Pagcapúgdao, pagcaoalá sa buot ug sa mg̃a balatían, ng̃a magapasícay sicay ug magapaláin lain sa mg̃a paglíhoc sa lauas.
Pataletilla. = Pagsabáy, pagsayáo ng̃a caráan.
Patan. = Táuo ng̃a borong, molópio sa longsod ng̃a diótay, boquídnon, coláng̃an sa quinaárman, cabos.
Patanería. = Pagcabórong, pagcaboquídnon. * Pagcacábus, pagcaoaláy quinaárman.
Patarata. = Bisan onsa ng̃a tacós ng̃a pasipád-an, ng̃a talamáyon, ng̃a oaláy polós. * Polong con bohat ng̃a guilabíhan sa pagcacúti cuti, sa pagcaábi abi, sa salingcápao.
Pataratero. = Ang cuti cutíhan sa pagcalácad na. * Ang tabían, hinoguilánon sa caoang lamang, sa oaláy cahológan.
Patarraez. = Pisi, lubid ng̃a dagcó, ng̃a magámit sa mg̃a sacayán sa pagtaquílid caníla.
Patata. = Tanóm, gamót ng̃a maíng̃on ing̃on sa camote: magacaláin lain ug dagoay.
Patatús. = Pagcapúgdao, capógdao ng̃a diótay.
Patax ó Pataje. = Sacayán.
Pateadura. = Pagcasícay sicay. * Pagcatíndac.
Pateamiento. = Idem.
Patear. V. [Patalear]. * Pagtíndac, pagsíndol. * Pagpatigáyon sa pagdáng̃at sa bisan onsa, sa paglacát ug maáyo. * Pagsocó ug dagcó, pagpong̃ót.
Patena. = Polopínggan sa buláoan con sa salapí ng̃a binoláoan ng̃a pagabotáng̃an ug pagatongtóng̃an sa hostia, sa pagmisa sa mg̃a Padre. * Pilit ng̃a dagcó, ng̃a isáb-ong sa doghan sa obán ng̃a mg̃a babáye.
Patente. = Dayág, ang atúbang, ang naháyag, ang napaquíta. * Papel ng̃a sinolátan sa pagtógot ug pagbóot sa hari sa paghátag sa opicio con sa cahímtang sa bisan cansa ng̃a táuo. * Papel ng̃a sinolátan sa pagbóot sa mg̃a ponóan sa mg̃a caparían, arón malálin ug bisan quinsang paría cutub sa usá ca conbento sa lain ng̃a conbento. * Papel ng̃a ihátag sa ponóan sa mg̃a cofradía sa mg̃a sacop, sa pagcamatúod sa ilang pagcahermanos. * Amot, silot ng̃a guipabáyad sa mg̃a táuo ng̃a daan na sa bisan onsang opicio, niádtong mg̃a táuo ng̃a bag-o minsolód sila.
Patentemente. = Sa pagcadayág, sa pagcaoaláy casámoc, cacolían, cabilínggan ug caoláng̃an.
Patentizar. = Pagpaháyag, pagpadayág.
Patera. = Baso ng̃a halagpád sa bába ug haíctin dapit sa sampótan, ng̃a guinagámit sa canhing tiempo sa mg̃a paghálad sa mg̃a dioatáhan.
Paternal. = Ang nahatong̃ód ug ang ang̃ay sa amahán, ang tacós sa amahán.
Paternidad. = Pagcaamahán, cahímtang sa amahán. * Polong ng̃a icahing̃álan sa obán ng̃a mg̃a Padre sa mg̃a caparían.
Paterno. V. [Paternal].
Paternoster. = Polong ng̃a linatín: amahán namo. * Cuentas sa rosario, ang icapúlo sa cuentas sa mg̃a rosario. * Balígtos, balíghot ng̃a dagcó.
Pateta. = Táuo ng̃a may cabilínggan sa mg̃a tiil ug sa mg̃a paa.
Patéticamente. = Sa pagcamíng̃ao. * Sa minatúod uyámot, sa guican sa cásing cásing.
Patético. = Bisan onsa ng̃a mamíng̃ao caáyo, ng̃a guibóbat con guipamólong sa guican sa cásing cásing. [[226]]
Patiabierto. = Bacang, bacáang.
Patialbillo. = Mananáp sa opát ca tiil.
Patíbulo. = Bitáyan, palátyan sa mg̃a táuo ng̃a guihócman sa camatáyon.
Paticojo. = Piáng.
Patihendido. = Mananáp ng̃a guibooácan sa iang mg̃a cocó.
Patilla. = Puthao ng̃a hatáas ng̃a guitaólan sa timon, sa bansálan sa mg̃a sacayán. * Bong̃ot ng̃a paságdan arón tumóbo cutub sa mg̃a dong̃an dong̃an ng̃adto sa obus. * Ang yaoa.
Patin. = Saoang ng̃a diótay. * Langgam. * Capandáyan sa puthao ng̃a masínao caáyo, ng̃a ipahaáng̃ay sa itolonób sa mg̃a sapín, sa paglacát ug pagdalágan sa pagcatólin uyámot sa ibábao sa tubig sa mg̃a subá, sa mg̃a danao, &c., ng̃a natibúoc ug migáhi caáyo, guican sa dagcóng tugnao.
Pátina. = Tayá ng̃a magáma sa mg̃a casangcápan ug capandáyan sa tumbága.
Patio. = Saoang ng̃a linibótan sa mg̃a cotang hamóbo. * Caláng̃an sa mg̃a cahoy.
Patitieso. = Bacól sa mg̃a paa, ang díli macaglíhoc sa iang mg̃a paa. * Ang nating̃ála sa bisan onsa. * Ang parayégon.
Patituerto. = Táuo con mananáp ng̃a guibalíqgan sa iang mg̃a paa. * Bisan onsa ng̃a balíquig, ng̃a díli matúl-id.
Patizambo. = Ang magabiláca sa iang paglacát, bacang, bacáang.
Pato. = Gaquít, itic.
Patochada. = Polong ng̃a díli macaígo sa suguílon, ng̃a caoang, ng̃a oaláy hingtúngdan ug cahológan.
Patojo. V. [Patituerto]. * Ang magalacáo maíng̃on sa paglacát sa gaquít.
Patología. = Quinaárman ng̃a nahatong̃ód sa pagíla sa mg̃a saquét ug sa ilang guinicánan.
Paton. = Ang may dagcóng mg̃a paa ug mg̃a tiil.
Patraña. = Balítang bacácon, bacac.
Pátria. = Lugar longsod ng̃a guinicánan ug guicatauóhan sa bisan cansa. * Celestial. = Ang Lang̃it, ang pahimáya sa Lang̃it.
Patriarca. = Dagcóng táuo sa batásan ng̃a caráan, ng̃a guinicánan ug pang̃ólo sa mg̃a banay. * Ng̃alan ng̃a banságon ng̃a guitógot sa obán ng̃a mg̃a Obispo. * Ang santos ug pang̃ólo ng̃a nagapatíndog sa bisan onsang caparían.
Patriarcado. = Cahímtang sa pagcapatriarca, ug ang yota ng̃a hingsácpan sa iang gahóm. * Túig ng̃a cadugáyan sa opicio sa pagcapatriarca.
Patriarcal. = Ang nahatong̃ód sa patriarca.
Patricio. = Ang natáuo sa bisan onsang longsod.
Patrimonial. = Ang nahatong̃ód sa patrimonio. * Ang macaígo sa bisan cansa, tong̃ód sa iang longsod con sa iang amahán.
Patrimonialidad. = Gahóm ng̃a nahatong̃ód sa bisan cansa, cay natáuo ug guican sia sa bisan onsang longsod, sa pagdáoat sa bisan onsang opicio con cahímtang.
Patrimonio. = Puhónan, catigayónan sa bisan cansa, ng̃a guican sa iang amahán con sa iang mg̃a apóhan.
Patrimonio real. = Pohónan, catigayónan ng̃a hariánon.
Pátrio. = Ang nahatong̃ód sa longsod ng̃a guicatauóhan sa bisan cansa. * Ang nahatong̃ód ug guican sa amahán.
Patriota. = Ang mahagógma sa longsor, provincia con Guinharían ng̃a guicatauóhan nia.
Patriótico. V. [Pátrio] hasta cansa.
Patriotismo. = Ang gugma sa hingtúngdan ng̃a Guinharían, provincia con longsod.
Patrocinar. = Paglában, pagtábang, pagpadang̃óp. [[227]]
Patrocinio. = Pagcatábang, pagcalában. * Ang usá sa mg̃a piesta sa santa Iglesia ng̃a nahatong̃ód cang María Santísima. * Ang usá sa mg̃a piesta usáb ng̃a nahatong̃ód can San José.
Patron. = Manlalában, tomalábang. * Ang magbóot ug magahópot sa bisan onsang sacayán. * Ang santos ng̃a patron sa bisan onsang Singbahán ug longsod. * Ang tagía sa baláy ng̃a halapítan sa bisan cansang táuo, ug labí pa sa mg̃a soldados. * Ang magapaóli sa ila sa iang bihag, con moóndang sa pagolípon canía. * Panigíngnan ng̃a ihóad.
Patrona. = Ang sacayán ng̃a sonód sa capitána.
Patronato. = Gahóm ug pagbóot sa mg̃a patrono. * Cadaghánan sa mg̃a patrono.
Patronazgo. = Idem. * Gahóm sa Guinóong hari, sa pagtógot sa Santos ng̃a Papa, sa pagpíli sa mg̃a táuo ng̃a tacós, arón domáoat sila sa cahímtang sa pagcaobispo con sa pagcacura sa mg̃a Catedral ug sa obán pang mg̃a parroquia.
Patronear. = Pagtúman sa catungdánan sa pagcapatron, sa pagcaponóan sa mg̃a sacayán.
Patronímico. = Ang ng̃alan ng̃a nagáma sa ng̃alan sa amahán, sa apóhan con sa obán ng̃a mg̃a tigúlang. * Ang anac ug bisan quinsa sa mg̃a lioat. * Ang icadúhang ng̃alan sa mg̃a táuo ng̃a nagáma, sa canhing tiempo, sa ng̃alan sa mg̃a amahán.
Patrono. V. [Patron] hasta panigíngnan. * Ang may gahóm, cay guitogótan sa Santos ng̃a Papa, sa pagpíli sa mg̃a Padre ng̃a tocós sila sa pagdáoat sa pagcaobispo sa pagcacanónigo, sa pagcacura, &c.
Patrulla. = Tapoc sa pila ca buoc ng̃a soldados, ug bisan ng̃a díli soldados, ng̃a nanagsóroy soroy sila sa mg̃a longsod ug mg̃a cadalánan, arón oaláy ug mg̃a pagáoay ug mg̃a buhat ng̃a daótan. * Pila ca buoc ng̃a táuo ng̃a may ilang hingtúngdan ng̃a ponóan.
Patrullar. = Pagsóroy sa longsod con sa mg̃a cadalánan, arón mahósay ang mg̃a táuo.
Patudo. = Ang may dagcó ng̃a mg̃a paa ug mg̃a tiil.
Patullar. = Pagtonób sa mabáscog. * Paglacáo ug maáyo, arón macóha ang tuyo ng̃a guipanghináot.
Paul. = Lugar ng̃a mabasá ng̃a pagatórcan sa balíli ug sa mg̃a dagámi.
Paulatinamente. = Sa pagcaánam anam, sa mahínay hinay.
Paulatino. = Ang mamólong ug magabúhat sa mahínay hinay, sa pagcaánam anam.
Paulina. = Casabáng dagcó ug maháit. * Sulat ng̃a guican sa mg̃a hocmánan sa Santos ng̃a Papa ug guibotáng̃an sa excomunion, arón hiquít-an onta ang guipang̃áoat.
Paulo. = Ng̃alan ng̃a guing̃álan sa ubán ng̃a mg̃a Papa ug mg̃a hari.
Pausa. = Pagcaóndang, pagcahonóng, sa macadiót lamang, sa bisan onsang buhat.
Pausadamente. = Sa pagcahínay, sa pagcadúgay, sa pagcaánam anam.
Pausado. V. [Paulatino].
Pausar. = Paghonóng, pagárang, pagóndang.
Pauta. = Papán ng̃a mahínlo caáyo ug binarlísan, ng̃a may silbi sa pagbárlis sa papel sa mg̃a báta ng̃a nanagtóon sa pagsúlat. * Bisan onsa ng̃a capandáyan ng̃a may silbi sa pagbúhat sa bisan onsa panigíngnan, pananglétan, sangletánan, sanglet.
Pautador. = Ang magabárlis ug magabúhat sa mang̃a pauta.
Pautar. = Pagbárlis sa papel ng̃a guiibábao sa pauta, ug bisan ng̃a oaláy pauta. * Pagtórlo, pagtóon sa bisan cansa, sa pagbúhat sa bisan onsa.
Pava. = Pabong baye.
Pavada. = Panón sa mg̃a pabo. [[227]]
Pavana. = Pagsayáo, pagsabáy sa España.
Pavero. = Baquero, ang muátang, ang magabántay sa mg̃a pabo.
Pavesa. = Agbon, alipáloc, aligáto, agueu. * Ang pabílo ng̃a sinónog sa candela, sa lamparahán, &c.
Pavía. = Bong̃a sa España.
Pávido. = Maharlócon, taláoan.
Pavilon. = Ang gapas, &c., ng̃a nabólag sa luli ug maúsic usáhay.
Pavimento. = Tagsa ca salog sa mg̃a baláy, mg̃a Singbahán, &c.
Paviota. = Langgam.
Pavipollo. = Ang pisó sa pabo.
Pavo. = Pabo, langgam ng̃a nagacaláin sa pagcadagcó, sa dagoay ug sa color.
Pavon. = Langgam. * Tapoc sa mg̃a bitóon.
Pavonada. = Paglacát ng̃a hamóbo, con lain ng̃a caling̃áoan ba sa macariót lamang. * Pagcaámbong ng̃a ipaquíta sa bisan cansa.
Pavonar. = Pagpíntal sa puthao sa color ng̃a oloasul.
Pavonazo. = Color ng̃a mapolá.
Pavonear. = Pagparáyeg, pagpaquíta sa bisan cansa sa iang maáyong pagcatíndog, &c. * Pagólo olo sa bisan cansa, pagpaíbog canía sa bisan onsa.
Pavor. = Cahárloc, calísang, cacólba, cacógmat.
Pavorde. = Ponóan sa bisan onsang caparían, magtotóon sa teología ug sa cánones, sa ubán ng̃a mg̃a Catedral.
Pavordía. = Cahímtang sa pavorde.
Pavorido. = Ang mahárloc, ang guicalisáng̃an, ang nacógmat.
Pavorosamente. = Sa cahárloc, sa calísang, sa cacógmat, sa cacólba.
Pavura. V. [Pavor].
Payaso. = Táuo ng̃a macalípat ug macalípay sa mg̃a táuo, sa iang pagcatístis ug pagcaláin lain sa iang pagatúbang, sa mg̃a dula.
Payo. = Burong, buquírnon, cabos.
Paz. = Cadáet, pagcadáit. * Ang usá sa mg̃a hatag sa Dios ng̃a Espíritu Santo. * Pagcahúsay sa mg̃a Guinharían ug sa mg̃a caubánan, sa oaláy pagpang̃óbat ug pagbíquil biquil sa mg̃a cabobót-on. * Pagcasábot sa mg̃a hari, arón mahúsay ang ilang mg̃a Guinharían. * Gaoi ng̃a maáyo, mahúsay. * Pagsigháloc sa mg̃a táuo, sa nauong, sa timáan sa maáyong búot. * Pagcabálos sa mg̃a búhat ug mg̃a polong ng̃a maáyo con daótan. * Pagcabáoi sa nagapíldi sa sugál. * Pagcabáyad sa mg̃a otang. * Tolománon sa mg̃a pagmísa, sa pagháloc sa nagamisa sa patena, sa paggácos sa diácono, sa paggácos usáb sa diácono sa subdiácono, sa pagpaháloc sa mg̃a táuo ng̃a anáa sa coro sa usá ca laráuan con reliquia, ug sa mg̃a táuo opód, ng̃a mg̃a ponóan, ng̃a nanagatúbang sa Singbahán.
Pazguato. = Táuo ng̃a mating̃ála dayon caáyo sa bisan onsa ng̃a guidóng̃og ug guinatán-ao nia.
Pazote. = Tanóm ng̃a mahomót.
[[Índice]]