PE
Pe á Pa (de). = Cutub sa sinógdan hasta sa catapósan.
Peaje. = Ang salapí ng̃a guibáyad tong̃ód sa pagágui sa mg̃a manggad ug sa mg̃a mananáp sa bisan diin, con sa bisan onsang yotáa.
Peajero. = Ang mudáoat sa salapí ng̃a peaje.
Peal. = Ang bahin sa medias con sa lain ng̃a panápton ng̃a icapótus ug igatábon sa mg̃a tiil. * Medias sa [[228]]oaláy sorlánan sa tiil. * Táuo ng̃a holohúng̃og, ng̃a oaláy polós.
Peana. = Bolotáng̃an, tilindúgan sa bisan onsa, sa laráuan, sa táuo táuo. * Ang papán ng̃a tonbánan ng̃a guidóol ug guipadápat sa tiílan sa mg̃a altal.
Peaña. = Idem.
Pebete. = Dagoay sa cahoy ng̃a hamóbo, ng̃a nagacaláin lain ug color, ng̃a binóhat sa mg̃a binócboc ng̃a dinócdoc ug minása, ug ng̃a pagadagcótan sa pagpalína sa bisan diin sa iang asó. * Hopot hopot ng̃a diótay ng̃a sinórlan sa pólvora sa pagsílsil sa bisan onsang buhat sa maong pólvora.
Pebetero. = Bolotáng̃an sa mg̃a pebete. * Magbobóhat sa mg̃a pebete.
Pebrada. = Como el siguiente.
Pebre. = Sabáo, salsa ng̃a magáma sa asafran, pimienta, cabos ug sa obán ng̃a mg̃a panácot.
Peca. = Talómtom.
Pecable. = Ang arang macasalá ug ang maong salá. * Ang buhat ng̃a daótan ng̃a arang buháton.
Pecado. = Salá. * Polong, buhat ug húna húna ng̃a díli ang̃ay sa batásan sa Dios y sa mg̃a sugo nia. * Ang díli motaláy sa cataróng̃an. * Ang yaoa. * Pagsogál sa baraja.
Pecador. = Macasasála.
Pecaminoso. = Ang nahatong̃ód sa salá.
Pecante. = Ang nacasalá.
Pecar. = Pagpacasalá, pagbóhat sa salá. * Pagándac. * Pagíbog con pagbóhat sa masóbsob sa bisan onsa. * Pagcápin con pagcólang sa bisan onsa.
Pece. = Ang yota ng̃a mabasá ug ng̃a napísac. * Ang ogdo sa talioála sa mg̃a turling.
Peceño. = Ang may color sa salong, sa pez. * Ang may lalím sa salong.
Pecera. = Sorlánan ng̃a ponó sa tubig, ng̃a pagabotáng̃an sa mg̃a isda ng̃a nagacaláin lain ug dagoay ug color, ug mahímo ng̃a caling̃áoan sa mg̃a táuo.
Pecezuela. = Bahin ng̃a diótay.
Pecezuelo. = Tiil ng̃a diótay. * Isdang magamáy, diótay.
Peciento. = Ang may color ug ang maíng̃on sa salong, sa pez.
Peciluengo. = Bong̃a ng̃a may hatáas ng̃a pong̃á.
Pecina. = Danao ng̃a diótay ng̃a guitobóan ug guibatónan sa mg̃a isda.
Pecinal. = Tubígan, danao ng̃a may daghan ng̃a yánang ng̃a guidaghánan sa lapoc, sa pisac.
Pécora. = Hayúpan ng̃a may balahíbo ng̃a guing̃álan ug lana. * Táuo ng̃a batir, malaláng̃on, malipáyon, matístis, cundátan.
Pecorea. = Pagpang̃áoat sa mg̃a soldados ng̃a nanagsigcolocalágueu sa ilang ubán.
Pecoso. = Talomtómon.
Pectoral. = Ang nahatong̃ód sa doghan. * Ang cruz ng̃a guinacuentas, ng̃a guisáb-ong sa abága ug nabítay dapit sa dughan, ng̃a timáan sa pagcaobispo, ug ng̃a guidála opód sa ubán ng̃a mg̃a ponóan sa Singbahán.
Pecuario. = Ang nahatong̃ód sa mg̃a hayúpan.
Peculado. = Pagpang̃áoat sa caban ng̃a guisórlan sa salapí sa hari con sa Guinharían.
Peculiar. = Ang onay ug caugalíng̃on sa bisan onsa.
Peculiarmente. = Sa labí pa.
Peculio. = Ang puhónan ng̃a guipanógot sa mg̃a amahán ug sa mg̃a agálon sa ilang mg̃a anac ug mg̃a olípon. * Ang salapí ng̃a caogalíng̃on sa tagsa tagsa.
Pecunia. = Salapí sa salapíng tuod, sa buláoan con sa tumbága.
Pecuniariamente. = Sa salapíng tuod. [[228]]
Pecuniario. = Ang nahatong̃ód sa salapí ng̃a tuod.
Pecha. = Buhis, amot, tampa, tampo.
Pechar. = Pagbúhis. * Pagbáyad sa mg̃a amot, sa mg̃a tampo ug mg̃a tampa.
Pechardigno de manga. = Ang limbong ng̃a guibúhat sa usá ca táuo sa lain ng̃a táuo, sa paglúgos canía arón magbáyad sa otang sa durúha.
Pechazo. = Dughan ng̃a dagcó. * Táuo sa dagcóng cásing cásing, sa calig-ónan, sa maháoan ng̃a boot.
Pechera. = Panápton ng̃a itábon sa doghan. * Dayan dayan sa pagcaquinonót conót ng̃a itápot sa mg̃a sinína, sa dapit sa dughan. * Ang bahin sa sinína ng̃a dapit sa goa sa dughan sa mg̃a babáye. * Ang panit ng̃a ibútang sa mg̃a dughan sa mg̃a mananáp, ng̃a pagahíctan sa mg̃a pisi con mg̃a corea ng̃a icagóyod nila sa bisan onsa.
Pechería. = Cadaghánan sa mg̃a pagbóhis, sa mg̃a amot, mg̃a tampa ug mg̃a tampo. * Padron, listáhan, casayóran sa mg̃a baláiron sa mg̃a táuo ng̃a bomulúhis.
Pechero. = Táuo ng̃a magabúhis. * Bomolóhis. * Táuo ng̃a díli dato.
Pechiblanco. = Mananáp ng̃a guitórcan sa dughan sa balahíbo ng̃a maputí.
Pechicolorada. = Langgam.
Pechicolorado. = Idem.
Pechigonga. = Sogál sa baraja.
Pechina. = Calaínan sa quinháson, tooay.
Pechirojo. = Langgam.
Pecho. = Dughan. * Húna húna ng̃a caugalíng̃on sa mg̃a táuo. * Paghigógma, pagpalángga. * Paghimóot. * Calig-ónan sa buut, caísog sa cásing cásing. * Ting̃ug ng̃a caugalíng̃on sa pagcanta ug sa pagoáli. * Bohis, amot, tampa, tampo.
Pechuga. = Abá. * Dughan sa laláqui ug sa babáye.
Pechugon. = Pagpócpoc sa camót ng̃a guicómcom sa dughan sa lain. * Pagcadámag sa mg̃a táuo sa ilang mg̃a dughan.
Pechuguera. = Obo ng̃a guican sa doghan, mabáscog ug halálom.
Pedagogía. = Ang catongdánan sa pagtórlo ug pagtóon sa mg̃a báta, ug ang maong pagtórlo ug pagtóon caníla.
Pedagogo. = Ang magaobán guihápon sa lain, ug magatórlo canía sa iang pagaboháton.
Pedáneo. = Hocom, capitan, gobernadorcillo sa longsod ng̃a diótay.
Pedante. = Magtotóon sa gramática ng̃a muádto sa mg̃a baláy sa iang mg̃a guintón-an sa pagtórlo caníla. * Ang magapacaálam, labon ng̃a díli sia maálam ng̃a tuod.
Pedantear. = Pagpamólong sa mg̃a polong ng̃a caoang, pagpacaálam sa oaláy hingtúngdan.
Pedantería. = Pagcaoaláy quinaárman, pagcahóng̃og, pagcasámoc, pagcasalí sa pagcapamólong sa bisan onsang pinamólong sa oaláy quinaárman.
Pedantesco. = Pagpamólong ng̃a binóang, ng̃a díli macaígo. * Ang nahatong̃ód sa táuo ng̃a nagapacaálam, labon ng̃a hong̃og sia ug cabos.
Pedazo. = Bahin, tipic, tipac sa bisan onsa, hioa, golot. * Tinábas, pinótol.
Pedernal. = Tiltil, tiltílan, sactícan, batóng magáhi caáyo, lag-it.
Pedestal. = Bungsálan, lingcorán, tilindúgan sa columna, sa laráoan, sa táuo táuo, &c. * Bolotáng̃an sa bisan onsa.
Pedestre. = Ang nagalacát, ang nagalacáo.
Pedicoj. = Pagcalógso logso sa pagcataquíngquing.
Pedicolar. = Saquét ng̃a nahamótang sa paghigóa sa daghánan ng̃a mg̃a toma sa laoas sa masaquét. [[229]]
Pedido. = Ang hatag ng̃a guipang̃áyo sa mg̃a hari sa ilang mg̃a sacop.
Pedidor. = Ang mang̃áyo, tigpang̃áyo, hing̃áyo.
Pedidura. = Pagcapang̃áyo.
Pedigon. V. [Pedidor].
Pedigüeño. = Hing̃áyo caáyo, tigpang̃áyo uyámot, ang mang̃áyo sa masóbsob, sa canúnay, sa díli macaígo.
Pediluvios. = Pagpahamitíis, pagcahúgas sa mg̃a tiil ug sa mg̃a paa agui sa pagcatámbal.
Pedimento (á). = Sa pagcacáyo, sa pagcapang̃áyo, sa pagcaháng̃io.
Pedir. = Cayo, hang̃io, pagpang̃amóyo, pagpang̃aliópo. * Pagbíng̃at sa bisan onsa ng̃a ibalígya. * Pagíbog, pagpanghináot. * Pagtalóctoc, pagpang̃áyo sa mg̃a tigúlang sa bisan cansang babáye ng̃a ipanógot onta nila ang maong babáye, arón mamána sa bisan cansang laláqui. * Paglógos sa mg̃a nanagsugál sa baraja arón ibútang onta nila ang dahon sa magsámang dagoay sa guibútang na.
Pedo. = Otót.
Pedorrera. = Cadaghánan, pagcadághan sa mg̃a otót. * Calsones ng̃a hagóot caáyo.
Pedorrero. = Tigotót. * Ang muotót sa masóbsob.
Pedorreta. = Banha, ting̃og ng̃a guibúhat sa báta sa pagpogóng sa pagguinháoa.
Pedorro. V. [Pedorrero].
Pedrada. = Pagcabalítoc, pagcabonó sa bató.
Pedrea. = Idem. * Pagcasángcay. * Pagcaúlan sa mg̃a tolo ng̃a tibúoc ing̃on sa dagoay sa mg̃a bató, guican sa dagcóng tugnao.
Pedregal. = Cabatóhan, cabatóan, lugar ng̃a ponó sa mg̃a batóng diótay.
Pedregoso. = Lugar sa daghánan ng̃a mg̃a bató, cabatóhan, cabatóan. * Táuo ng̃a mobáti sa saquét ng̃a guing̃álan sa bató, cay may bató sa alaguían sa ihi.
Pedrejon. = Batóng dagcó.
Pedreñal. = Pasil ng̃a diótay, hamóbo.
Pedrera. = Lugar ng̃a pagacoháan sa mg̃a bató.
Pedrería. = Cadaghánan, pagcadághan sa mg̃a batóng mahál.
Pedrero. = Tigsápsap, ang magasápsap sa mg̃a bató. * Luthang ng̃a diótay.
Pedrisco. = Mg̃a tolo sa ulan ng̃a mang̃ahólog sa dagoay sa pagcabató ng̃a dolodagcó, guican sa dagcóng tugnao. * Cadaghánan sa mg̃a bató ng̃a guibalíbag, guisalibáy, guibonó. * Pagcadághan sa mg̃a bató.
Pedrisquero. V. [Pedrisco] hasta cadaghánan.
Pedriza. = Idem desde cadaghánan.
Peer. = Pagotót.
Pega. = Pagcapílit, pagcadocót. * Pagcadíhog sa bisan onsa, pagbólit sa salong, sa pez.
Pegadizo. = Ang masáyon mapílit, matápot, madocót. * Ang matacód. * Ang modóol caáyo.
Pegado. = Hampol, haclop ng̃a guibotáng̃an sa bisan onsa ng̃a mahágcot, mapílit ug matápot.
Pegadura. V. [Pega] hasta Pagcadíhog.
Pegajoso. = Mahágcot. * V. [Pegadizo]. * Ang mahómoc, malómo. * Opicio, cahímtang con catundánan sa paghilábot sa salapí.
Pegamiento. V. [Pega] hasta Pagcadíhog.
Pegante. V. [Pegajoso].
Pegar. = Tapot, pilit, docót. * Pagpahiósa, paglang̃áquit. * Pagdóol, pagsígpit. * Pagbónal, pagpasáquet, pagcastigo. * Pagtacód. * Paghigógma, pagpalángga. * Pagíbog, pagpanghináot. * Pagdámag, pagdósmog.
Pegaso. = Cabayo ng̃a guihúna húna sa mg̃a dioatáhan sa canhing tiempo ng̃a pac-an sia. * Tapoc sa mg̃a bitóon. [[229]]
Pegata. = Limbong. * Pagcayóbit, pagcatíao ng̃a mabóg-at.
Pegote. V. [Pegado]. * Bisan onsang guinisál, calán-on con bisan onsa pa ng̃a mahágcot caáyo. * Bisan quinsa ng̃a díli mabólag sa lain, ug labí sa horas sa pagcáon. * Bisan onsa ng̃a guibótang sa salingcápao lamang, ug ng̃a díli ang̃ay, díli mahiósa sa guibutáng̃an.
Pegotear. = Pagsolód sa bisan cansa sa mg̃a cabaláyan sa horas ng̃a igacáon, sa díli sia pagdapíton, sa oalá taogon.
Peguera. = Tapoc sa mg̃a cahoy ng̃a pagacoháan sa pez, sa sinónog na.
Peguero. = Ang magapatigáyon sa pagpálit ug sa pagbalígya sa pez, sa salong, ug ang magabúhat niána.
Pegujal. V. [Peculio]. * Puhónan ng̃a diótay sa salapí, sa mg̃a hayúpan con sa mg̃a cabalánan.
Pegujalero. = Táuo ng̃a may diótay ng̃a baol, con diótay ng̃a panón sa mg̃a hayúpan.
Pegujon. = Cadaghánan sa mg̃a bohóc con mg̃a balahíbo ng̃a nang̃apílit, nang̃atápot.
Pegunta. = Timáan, marca ng̃a guibútang sa mang̃a carnero, sa salong.
Peguntar. = Pagmarca, pagtimáan sa salong, sa pez, sa mg̃a carnero.
Peinada. V. [Peinadura].
Peinado. = Laláqui ng̃a nagadáyan dayan sa iang bisti ing̃on sa mg̃a pagdáyan dayan sa mg̃a babáye, laláquing babayénon sa iang pagbísti. * Pagcasóhay, pagcadáyan dayan sa bohóc.
Peinador. = Tigsórlay, ang magasórlay. * Pamahíran, panápton ng̃a ibótang sa liog sa napaálot ug nagapagónting sa bohóc.
Peinadura. = Pagcasórlay. * Ang mg̃a bohóc ng̃a guiíbot ug guidála sa sodlay.
Peinar. = Sorlay, solod. * Pagsóhay sa bohóc sa surlay. * Pagcóbil, pagdósdos sa mahínay hinay sa bisan onsa. * Pagcóha, sa obán ng̃a yota sa bisan diin, con pagtábas sa obán ng̃a mg̃a bató sa mg̃a caboquílan. * Paglíhoc, pagbálhin sa mahínay hinay sa bisan onsa.
Peinazo. = Cahoy ng̃a nabalábag sa mg̃a marco ng̃a tindog sa mg̃a tacop ug sa mg̃a talambóan, ug ng̃a macagáma sa mg̃a hunta hunta nila.
Peine. = Surlay, sulud. * Bool bool sa mang̃a tiil.
Peinería. = Baláy ng̃a pagabohátan ug pagbaligyáan sa mg̃a sudlay ug mg̃a solod.
Peinero. = Magbobóhat, tigbúhat, ang macagáma ug magabúhat sa mg̃a surlay ug mg̃a sulud.
Peineta. = Surlay ng̃a dagcó sa sisic, &c., ng̃a icadáyan dayan sa mg̃a señora sa ilang bohóc.
Peje. = Isda. * Táuo ng̃a batid, malaláng̃on ng̃a maálam mang̃íta ug magpatigáyon. * Mulier. = Isda, duyon.
Pejepalo. = Isda, talaóng̃an.
Pejerey. = Isda ng̃a molomasíhag, ug ng̃a guitolotolpócan sa iang laoas sa mg̃a mansa ng̃a maítom.
Pejesapo. = Isda.
Pejira. = Bisan onsa ng̃a macasámoc ug macaólang sa oaláy polós.
Pelada. = Panit sa cornero ng̃a guicoháan sa balahíbo.
Peladero. = Lugar ng̃a pagalapoáhan sa mg̃a langgam ug mg̃a baboy, sa paghibólbol caníla ug sa pagquías sa balahíbo.
Peladilla. = Bong̃a ng̃a guing̃álan ug almendra, talísay ng̃a pinótos sa matám-is. * Batóng diótay, magáhi ug mahínlo.
Peladura. = Pagcapánit, pagcapácpac sa bisan onsa. [[230]]
Pelafustan. = Tapólan, táuo ng̃a pobres, hang̃ol, tong̃ód sa batásan niang daútan.
Pelagallos. = Polong ng̃a icahing̃álan sa táuo ng̃a oaláy opicio, sa mang̃íl-ad ng̃a batásan.
Pelagatos. = Polong ng̃a icahing̃álan sa táuong pobres, hang̃ol.
Pelagianismo. = Catilíngban sa mg̃a táuo ng̃a nanagpanonót sa pagtolón-an ng̃a inherejes ni Pelagio.
Pelagiano. = Ang nahatong̃ód cang Pelagio ng̃a herejes.
Pelaire. = Táuo ng̃a mamomóo sa baláy ng̃a pagaháblan sa mg̃a panápton, ug magahaláyhay caníla.
Pelairía. = Opicio sa pagcapelaire.
Pelaje. = Calaínan, quinaía sa bohóc, sa balahíbo. * Pagcabútang sa bisan onsa, ug labí pa sa mg̃a bisti.
Pelambre. = Cadaghánan sa mg̃a panit. * Mang̃a anit ng̃a pagacoháan sa balahíbo. * Cadaghánan sa bohóc ug sa balahíbo, ug labí pa ang naíbot. * Ang sacót sa apog ug túbig ng̃a igacurti sa mg̃a anit. * Pagcaoalá sa bohóc con sa balahíbo sa mg̃a bahin sa laoas ng̃a bohócan ug balahibóon unta.
Pelambrera. = Lugar ng̃a pagaquiásan sa balahíbo sa mg̃a panit. * Tapoc, pagcadághan sa bohóc con balahíbo ng̃a masónson ug hatáas.
Pelambrero. = Táuo ng̃a magaquías sa balahíbo sa mg̃a anit.
Pelamen. V. [Pelambre].
Pelamesa. = Pagcaáoay, aoay sa pagsiggúnit sa bohóc ug sa bong̃ot. * Bohóc con bong̃ot ng̃a arang captan ug guníton.
Pelandusca. = Babáyeng bigáon.
Pelantrin. = Magbabáol, palaóma sa diótay ng̃a puhónan.
Pelar. = Pagálot, pagónting, pagquías, pagcóha, pagíbot sa bohóc, sa balahíbo ug sa bong̃ot. * Pagbólbol sa mg̃a langgam, pagpánit, pagpácpac sa mang̃a bong̃a ng̃a may panit, pacpac. * Pagdáog sa mang̃a pagsugál. * Pagcóha, pagcáoat, pagticás, pagcáhas, sa pagcalaláng, sa bisan onsa sa isigcatáuo. * Pagúpao, pagnónho, paglórot, paglógdot, paghólog sa bohóc ug sa balahíbo. * Pagpang̃aról sa mang̃a langgam.
Pelaruecas. = Babáyeng pobres, ng̃a mang̃íta sa pagcabúhi sa paggáling.
Peleza. = Dagámi sa humáy, &c. * Pagcaáoay, pagcalális.
Peldaño. = Ang ang sa hagdanán.
Peldefebre. = Calaínan sa panápton ng̃a caráan.
Pelea. = Pagpang̃óbat, pagcadámag, pagcadósmog, pagcaáoay. * Pagcógui sa pagdáog ug pagpogóng sa mg̃a cailíbgon ng̃a daótan. * Cabórlay, cahágo, calisód sa pagbóhat sa bisan onsa.
Peleador. = Ang nagaáoay, ang nang̃óbot.
Peleante. = Idem.
Pelear. = Gobat, aoay, damag, dosmog. * Pagbátoc. * Paglális, pagsócol sa mg̃a cailíbgon ng̃a daótan. * Pagcógui, pagpatigáyon sa masingcámot, sa minatúod, sa pagdáng̃at sa bisan onsa.
Pelechar. = Pagtoróc sa bohóc, sa balahíbo, cay nalógdot ang nahaóna. * Pagsógod sa maáyong dong̃og.
Pelele. = Táuo táuo ng̃a magáma sa doláan sa mg̃a táuo. * Táuo ng̃a holohóng̃og, ng̃a oaláy polós.
Peleona. = Aoay, pagáoay, pagcalális lalis, pagcadámag.
Pelete. = Pobres, hang̃ol.
Peletería. = Opicio sa pagcúrti sa mang̃a anit ng̃a manípis ug maníndot. * Baláy ng̃a pagabaligyáan sa mg̃a panit. [[230]]
Peletero. = Ang nagacúrti sa mg̃a panit ng̃a pino ug magabalígya niána.
Pelgar. V. [Pelagallos].
Peliagudo. = Mananáp ng̃a may balahíbo ng̃a hatáas ug manípis. * Bisan onsa ng̃a may dagcóng cacolían, cabilínggan. * Táuo ng̃a batid.
Peliblanco. = Ang bohóc con balahíbo ng̃a maputí.
Peliblando. = Ang may balahíbo con bohóc ng̃a mahómoc.
Pelicano. = Táuo ng̃a ubánon.
Pelícano. = Langgam.
Pelico. = Hingtúngdan sa pagáoay, ng̃a diótay ug tacós ng̃a pasipád-an ug díli unta tagdan.
Pelicorto. = Ang may bohóc con balahíbo ng̃a hamóbo.
Película. = Panit ng̃a diótay ug pino.
Peliforra. = Babáyeng maláo-ay, bigáon.
Peligrar. = Tahap, pagpoyó sa may catáhap sa pagcadaótan, sa icadáot.
Peligro. = Cadáot, icadáot, catáhap sa icadáot.
Peligrosamente. = Sa pagcatáhap, sa may catáhap.
Peligroso. = Ang guicatahápan, ang may catáhap ng̃a macadáot. * Táuo sa maísog ug madalíon ng̃a gaoi.
Pelilargo. = Ang may balahíbo con bohóc ng̃a hatáas.
Pelilloso. = Táuo ng̃a cuti cutíhan, ng̃a madalí sasaquétan.
Pelinegro. = Ang may balahíbo con bohóc ng̃a maítom.
Pelirojo. = Ang may bohóc con balahíbo ng̃a bulágao.
Pelirubio. = Idem. * Ang may balahíbo con bohóc ng̃a molomapolá.
Pelitieso. = Ang may bohóc con balahíbo ng̃a magáhi, colóng̃on.
Pelitre. = Tanóm.
Pelitrique. = Bisan onsa ng̃a oaláy polós, dayan dayan ng̃a caoang, sa bisti ug sa bohóc.
Pelma. V. [Pelmazo].
Pelmacería. = Pagcadúgay, pagcaláng̃an lang̃an, pagcahínay, pagcabóg-at sa mg̃a paglíhoc.
Pelmazo. = Bisan onsa ng̃a nadásoc caáyo. * Calán-on ng̃a díli mahílis sa cotó cotó. * Mahináyon, maláng̃an lang̃ánon, madugáyon.
Pelo. = Bohóc, balahíbo. * Lugás ng̃a manípis caáyo sa bisan onsa. * Ang color sa panit sa mg̃a mananáp. * Barlis sa bisan onsang color, ng̃a díli ang̃ay, sa mg̃a batóng mahál. * Lotac, balána, sa boláoan, sa tombága, &c. * Saquét ng̃a guinabáti sa mg̃a babáye sa ilang mg̃a soso, ug guican sa pagcahágcot ug pagcatibúoc sa gatas. * Bisan onsa sa diótay ng̃a bale.
Pelon. = Ang oaláy bohóc, ang guigontíng̃an sa bohóc. * Ang pobres, ang coláng̃an sa catigayónan.
Pelonería. = Pagcapobres, Pagcacólang sa mg̃a quinahánglan, pagcaháng̃ol.
Pelosilla. = Tanóm.
Peloso. = Bohócan, balahíboan, bochan.
Pelota. = Malíng̃in ng̃a diótay sa balahíbo sa mg̃a carnero con sa mg̃a canding, ng̃a bináat sa pagcahógot sa mg̃a quilís con sa hilo, ug sinápao sa panit con sa panápton. * Bisan onsang malíng̃in sa bisan onsang hilimóon ng̃a mahómoc, ug masáyon pagamasáhon ug pagacómos comóson. * Ang bala ng̃a igacarga ug isolód sa mg̃a lothang ug sa mg̃a pusil.
Pelotazo. = Pocpoc, pagcabonó sa pelota.
Pelote. = Balahíbo sa mg̃a canding.
Pelotear. = Pagágui, pagsúmay sa mg̃a cuenta ug pagtándig sa mg̃a isip sa ilang caugalíng̃on ug hingtúngdan ng̃a camatuódan. * Pagdúla sa pelota. * Pagtúbag tubag, paglális lalis, pagíndig indig. [[231]]* Pagbalíbag sa bisan onsa, sa pagcabálic balic, sa pagcaósob osob. * Pagcaáoay.
Pelotera. = Pagcaáoay, pagcalális lalis, ug labí pa sa mg̃a babáye.
Pelotería. = Pagcadághan sa mg̃a pelota, cadaghánan sa balahíbo sa mg̃a canding.
Pelotero. = Tigbúhat, magbubúhat, ang magabóhat sa mg̃a pelota.
Pelotica. = Malíng̃in sa talo ng̃a tinolpócan ug linansáng̃an sa mg̃a tipic sa lamín, ng̃a guicahámpac ug guicasáquet, niádtong tiempo, sa laoas, ng̃a guibútang sa tomóy sa mg̃a saplina, sa mg̃a ihalámpac.
Peloton. = Cadaghánan sa bohóc con sa balahíbo ng̃a nangdocót, nanagpílit, nanagtápot, nanápot. * Tapoc sa mg̃a táuo ng̃a nanagbóloc ug nang̃óbot.
Peltre. = Tombága ng̃a magáma sa tingga ug sa estaño.
Peltrero. = Ang magabúhat sa bisan onsa, sa peltre.
Peluca. = Bohócan, tagbong, tagalábong. * Táuo ng̃a may bohócan, tagbong. * Casabá, pagcabárlong, pagcasáoay sa ponóan sa mg̃a sacop.
Peludo. = Ang guidaghánan sa bohóc con sa balahíbo.
Peluquera. = Asáoa sa peluquero.
Peluquería. = Baláy ng̃a pagabuhátan ug pagabaligyáan sa mg̃a bohócan, sa mang̃a tagbong.
Peluquero. = Ang may opicio sa pagsórlay sa mg̃a táuo, ug sa pagbúhat ug pagbalígya sa mg̃a bohócan, sa mg̃a tagbong, sa mg̃a tagalábong.
Peluquin. = Bohócan, tagbong ng̃a diótay.
Pelusa. = Bolobalahíbo ng̃a mahómoc ug magamáy sa ubán ng̃a mg̃a tanóm ug mg̃a bong̃a. * Ang balahíbo ng̃a natáctac sa mg̃a hablon ug sa mg̃a bisti ng̃a nadúgay dugay na.
Pelusila. = Idem.
Pella. = Minása ng̃a magáma sa pagcalíng̃in. * Langgam. * Mg̃a tombága ng̃a baol pa, boláoan, salapí, &c. * Cadaghánan sa salapíng tuod.
Pellada. = Ang apog con yeso ng̃a guicóha sa panday sa cota, sa tagsa ca pagcábo, sa pagbúlit sa bongbong, sa pared, &c.
Pellejas. = Ang panit, ang anit ng̃a inócal na sa laoas sa mananáp.
Pellejería. = Baláy ng̃a pagacurtíhan ug ng̃a pagabaligyáan sa mg̃a panit, ang opicio sa pagcúrti sa mg̃a anit. * Cadaghánan sa mg̃a panit.
Pellejero. = Ang magacúrti ug magabalígya sa mg̃a panit.
Pellejina. = Panit ng̃a diótay.
Pellejo. = Panit, anit. * Hobgánon, hobóg, palailínom.
Pellejudo. = Ang may dagcóng panit.
Pelleta. V. Pelleja.
Pelletería. V. [Pellejeria].
Pellica. = Haboc, tabon sa higdáan sa mg̃a panit ng̃a pino, magamáy. * V. [Pellico]. * Panit, anit ng̃a diótay.
Pellico. = Solosupa ng̃a dagcó sa panit, ng̃a guibísti sa mg̃a baquero sa mg̃a canding ug sa mg̃a carnero.
Pelliquero. = Ang magabúhat ug magabalígya sa mg̃a pellica.
Pelliza. = Bisti ng̃a guisápao sa mg̃a panit.
Pellizcador. = Ang magacotól, hing̃otól, tigcotól.
Pellizcar. = Cotól, pagquiliquíti, paglósi, pagquímpit, pagcómpit. * Pagcúha sa tolotagídyot sa bisan diin. * Pagpanghináot sa bisan onsa, sa dagcóng caíbog.
Pellizco. = Cotól, quiliquíti, losi. * Ang tolotagídyot ng̃a macúha sa bisan diin.
Pellon. = Bisti ng̃a caráan, ng̃a guigáma sa mg̃a panit.
Pellote. = Idem.
Pelluzgon. V. [Mechon]. [[231]]
Pena. = Castigo, pagpasáquet tung̃ód sa salá. * Casáquet, cayógot, calisód, cagóol. * Caculían, cabilínggan. * Ang bahin ng̃a dapit sa itáas sa mg̃a berga sa mesana sa mg̃a sacayán.
Penacho. V. [Copete]. * Dayan dayan sa mg̃a balahíbo sa mg̃a langgam, ng̃a ibútang sa bisan diin, sa mg̃a calo, &c. * Ang may dagoay sa lambóng̃ay.
Penado. = Ang ponó sa mg̃a casáquet sa mg̃a cagóol, sa mg̃a calisód. * Sorlánan ng̃a cadáan, sa España, sa diótay caáyo ng̃a bába. * Bisan onsa ng̃a malisód, macúli.
Penal. = Ang nagatong̃ód sa castigo, sa pagpasáquet.
Penalidad. = Calisód, cagóol. * Casaquét.
Penante. = Ang mobáti sa saquét, ang guicasaquétan, guicalísdan, guicayógtan.
Penar. = Pagcastigo, pagpasáquet. * Pagsaquét, pagántos, pagílob. * Paglisód, pagyógot, paggóol. * Pagting̃á, paghing̃ótas sa pagcadúgay.
Penates. = Mg̃a dios dios ng̃a guisíngba sa mang̃a dioatáhan: guipacaíng̃on nila ng̃a nanagbántay sa mg̃a cabaláyan.
Penca. = Dahon sa obán ng̃a mg̃a tanóm. * Ang tinábas ng̃a panit ng̃a icahámpac sa mg̃a saláan.
Pencar. = Paghámpac sa berdugo sa mg̃a saláan.
Pencazo. = Hampac ng̃a guihámpac sa penca.
Pencudo. = Ang may dahon ng̃a guing̃álan ug penca.
Pencuria. = Babáyeng bigáon.
Penchicarda. = Pagcalaláng sa ubán ng̃a mg̃a táuo, arón mahamísic sila sa oaláy bayad sa mg̃a calán-on ng̃a guipang̃áon nila sa mg̃a halapítan, sa paggáma nila pagtúyo sa mg̃a paglális lalis, arón pagaíngnon ng̃a nagaáoay sila ng̃a tuod.
Pendanga. = Babáyeng bigáon.
Pendejo. = Balahíbo ng̃a mutoróc sa poson ug sa bolog. * Táuo ng̃a taláuan, maharlócon.
Pendencia. = Pagcaáoay, aoay, pagcalális lalis.
Pendenciar. = Pagáoay, paglális lalis.
Pendenciero. = Ang magatúyo ug mahagúgma sa mg̃a pagáoay ug mg̃a paglális.
Pender. = Pagbítay sa bisan onsa. * V. [Depender]. * Paghúsay pa sa capolong̃ánan.
Pendiente. = Pagcahándig, pagcahanáyhay. * Bitay bitay sa mg̃a dolónggan, ariyos, aretes. * Ang nabítay sa bisan diin. * Ang bahin ng̃a dapit sa obus sa mg̃a bandela ug sa mg̃a estandarte.
Pendil. = Pandong sa mg̃a babáye.
Pendingue (tomar el). = Pagoalá, pagpaháoa, paglacát.
Péndol. = Buhat ng̃a guibúhat sa mg̃a grumete, sa pagnósnos sa mg̃a bahin sa mg̃a sacayán ng̃a anáa sa ilálom sa tubig, sa pagbótang sa mg̃a mabóg-at sa luyo arón mataquílid.
Péndola. = Capandáyan ng̃a magáma sa usá ca puthao, caoat, &c., ng̃a guitaólan sa tomóy ng̃a dapit sa obus sa bisan onsang mabóg-at, arón magapalacát sa horasan sa iang mg̃a pagtábiog tabiog.
Pendolaje. = Gahóm sa pagángcon sa nagadácop sa bisan onsang sacayána ng̃a caáoay, sa ng̃atanán ng̃a mg̃a manggad ng̃a hiquít-an sa ibábao sa cubierta.
Pendolario. = Como el siguiente.
Pendolista. = Ang maálam magsúlat sa pagcaáyo ug sa pagcatúlin.
Pendon. = Timáan sa mg̃a soldados: mao ang usá ca bandela ng̃a diótay ng̃a magapaláin lain sa mg̃a tapoc sa maong mg̃a soldados. * Timáan sa mg̃a cofradía ug mg̃a Singbahán, ng̃a magáma sa usá ca tinábas ng̃a panápton ng̃a guitáod sa usá ca cahoy ng̃a hatáas, ug may silvi sa pagóna sa mg̃a procesion. * Ang sang̃á ng̃a guican sa maong ponóan sa mg̃a cahoy. * Táuo ng̃a hatáas uyámot, ng̃a oaláy caang̃áyan sa iang laoas. [[232]]
Péndulo. V. [Pendiente] y Péndula.
Peneque. = Ang nahobóg.
Penetrabilidad. = Pagcasáyon arón tahóson, lahóson, ang usá sa butang sa lain ng̃a butang.
Penetrable. = Ang arang lahóson, tahóson.
Penetracion. = Pagcalápos, pagcalahós, pagcatahós. * Pagcasábot, pagcatóquib sa bisan onsa ng̃a halálom ug macúli. * Pagcasóyop, pagcayópyop. * Pagcabátid, pagcatalínis sa húna húna.
Penetrador. = Batid, táuo sa matalínis ng̃a húna húna. * Táuo sa gaoi, cagaoían ng̃a madalíon.
Penetrante. = Ang magalahós, magatahós, magalápos, ang magalágbas. * Ting̃og ng̃a hatáas ug matágning.
Penetrar. = Lahós, tahós, lapos, solód, lagbas. * Pagól-ol sa pagcaháit sa mg̃a samad, mg̃a hobág, &c. * Pagbáti sa bisan onsa, sa tugnao, sa mg̃a pagsínggit, &c., sa pagcabáscog. * Pagsábot, pagtúquib sa mg̃a macóli.
Penetrativo. V. [Penetrante].
Penígero. = Ang may mg̃a pacó, ang pac-an.
Península. = Yota ng̃a guilibótan sa dagat gaoas sa usá ca luyo con bahín lamang ng̃a nanáyon sa lain ng̃a yota.
Peninsular. = Ang nanong̃ód sa península.
Penisla. V. [Península].
Penitencia. = Sacramento ng̃a, tong̃ód sa pagdaláng̃in sa Padre ng̃a may gahóm, sa mg̃a táuo ng̃a managcompisal, ing̃on sa ang̃ay, macaoalá sa mg̃a saláng tanán. * Casáquet paghinólsol, pagbásol, ng̃a guican sa grasia ug santos ng̃a pagtábang sa Dios, sa mg̃a salá ng̃a guibúhat sa tagsa ca táuo, ug ng̃a quinahánglan ng̃a pagaobánan sa matúod ng̃a pagsáad ng̃a díli na maósob sa pagpacasalá. * Pagcasáquet sa laoas, sa pagbáyad sa atobáng̃an sa Dios sa mg̃a otang sa mg̃a salá. * Bisan onsang casáquet sa laoas. * Ang penitensia ng̃a guibótang, guihátag sa Padre ng̃a guicompisálan sa táuo ng̃a nagatóg-an sa iang mg̃a salá. * Casáquet, paghinólsol tong̃ód sa bisan onsang cadaótan ng̃a guibúhat. * Ang castigo ng̃a guibótang sa cadaigánan, sa hocmánan sa Inquisision, sa mg̃a saláan contra sa Pagtúo sa mang̃a cristianos.
Penitenciado. = Ang guicastigo.
Penitencial. = Ang nahatong̃ód sa penitensia ug ang ang̃ay canía.
Penitenciar. = Pagbótang, paghátag sa castigo, pagpasáquet sa laoas sa mg̃a saláan, ing̃on sa ilang mg̃a pahanóngdan.
Penitenciaría. = Hocmánan sa Singbahán sa Roma, ng̃a mao ang alaguían sa mg̃a pagtógot sa Santos ng̃a Papa, somála sa guipang̃áyo canía sa mg̃a binuñágan, sa paghúsay sa ilang calág ug consiensia. * Cahímtang sa pagcapenitenciario.
Penitenciario. = Padre ng̃a may catongdánan sa pagpacompisál sa mg̃a táuo, sa bisan onsang Singbahán ng̃a tinórlo sa Sr. Obispo. * Ang Padreng cardenal ng̃a ponóan sa hocmánan sa penitenciaría sa Roma.
Penitenta. = Ang babáye ng̃a mocompisál ug magatúg-an sa iang mg̃a salá.
Penitente. = Ang mahatong̃ód sa penitensia. * Táuo ng̃a magabúhat sa penitensia. * Ang magacompisál ug magatúg-an sa iang mg̃a salá. * Ang caobán sa pagbóhat sa bisan onsang buhat ng̃a díli maáyo. * Ang maobán sa mg̃a procesion sa pagbóhat sa bisan onsang penitensia.
Penol. = Ang mg̃a tomóy sa mg̃a berga sa mg̃a layág sa mg̃a sacayán.
Penosamente. = Sa pagcalisód, sa pagcagóol, sa pagcayógot. [[232]]
Penoso. = Malisód, ang may caculían ug cabilínggan. * Ang guicayógtan, ang guicasaquétan, ang guicalísdan.
Pensado (de). = Sa tinúyo gayúd, guican sa pagbáot ng̃a caugalíng̃on.
Pensamiento. = Húna húna. * Pagcadalí, pagcalágmit, pagcalágsic. * Catáhap, catághap.
Pensar. = Paghúna húna, pagpalándong, pagpamátng̃on. * Pagtúyo sa pagbóhat sa bisan onsa. * Pagpacáon sa mg̃a mananáp.
Pensativo. = Ang magahúna húna, ang magapalándong, ang magapamátng̃on. * Ang guicabórcan sa boot tong̃ód sa bisan onsa ng̃a guidóng̃og, guitán-ao con miábot canía.
Penseque. = Abi co, naco.
Pensier. = Tanóm.
Pensil. = Ang nabítay. * Tanáman sa mg̃a bulac ng̃a maníndot.
Pension. = Sohol ng̃a guibáyad sa hari sa mg̃a táuo ng̃a nanagsílbi canía. * Gahóm sa pagdáoat sa bisan onsang sohol, con sa mg̃a bong̃a sa mg̃a baol, tong̃ód sa bisan onsang opicio. * Calisód, cabórlay. * Cacógui sa bisan onsa.
Pensionado. = Ang guitogótan sa bisan onsang sohol.
Pensionar. = Pagbótang sa bisan onsang catungdánan.
Pensionario. = Ang magabáyad sa bisan onsa, tong̃ód sa catongdánan. * Ang somolosámbag, ang mang̃ialáman sa mg̃a leyes, ang abogado.
Pensionista. V. [Pensionado]. * Ang magapuyó sa bisan onsang colegio con baláy, ug may catungdánan sa pagbáyad sa bisan onsa.
Pentatéuco. = Ang nahaónang lilíma ca libro sa santos ng̃a Sulat ng̃a guisúlat ni Moysés.
Pentecostes. = Pasco sa Pentecostes. * Pagánhi sa Espíritu Santo sa ibábao sa mg̃a tinón-an ni Jesucristo sa pagcadágoay sa mg̃a dilang caláyo. * Piesta sa mg̃a Judíos, sa canhing tiempo, sa pagdómdom nila sa batásan ng̃a guihátag caníla sa Dios, sa buquid ng̃a guing̃álan ug Sinaí.
Penúltimo. = Ang guisóndan sa catapúsan.
Penumbra. = Ang landong ng̃a nahatalioála sa pagcang̃ít ng̃it ug sa pagcalámdag, sa mg̃a pagbaconáoa.
Peña. = Batóng dagcó ng̃a baol.
Peñarse. = Paglágueu.
Peñascal. = Lugar ng̃a cabatóhan, ng̃a ponó sa mg̃a batóng dagcó, sa mg̃a pangpang.
Peñasco. = Pangpang, batóng dagcóan caáyo ug hatáas. * Panápton ng̃a mudúgay caáyo.
Peñascoso. = Capangpáng̃an.
Peñol. V. [El siguiente].
Peñon. = Pangpang ng̃a dagcó ug hatáas uyámot, buquid sa lonlon ng̃a mg̃a bató.
Peon. = Ang nagalacát. * Magbobóhat tong̃ód sa sohol, mamomóo.
Peonada. = Ang buhat ng̃a guibúhat sa tagsa ca adlao sa tagsa ca mamomóo.
Peonaje. = Cadaghánan sa mg̃a soldados ng̃a oaláy cabayo. * Cadaghánan sa mg̃a mamomóo.
Peonería. = Yota ng̃a pagabohátan sa tagsa ca táuo, sa tagsa ca adlao.
Peonía. = Tanóm. * V. el anterior.
Peonza. = Cásing. * Táuo ng̃a diótay ug condátan, ng̃a malíhoc caáyo.
Peor. = Ang butang ng̃a labíng daútan sa lain ng̃a butang.
Peoría. = Pagcadúgang sa cadáot, pagcalabíng daútan.
Pepino. = Tanóm ng̃a mobóng̃a sa mg̃a pepino usáb.
Pepion. = Salapí ng̃a caráan, sa España. [[233]]
Pepita. = Liso. * Ang binhi sa obán ng̃a mg̃a tanóm ug mg̃a bong̃a. * Saquét ng̃a guibáti sa mg̃a manóc, sa dila. * Ang bató ng̃a lonlon ng̃a buláoan.
Pepíta de S. Ignacio. = Igásod.
Pepitoria. = Guinisál ng̃a magáma sa mang̃a pacó sa mg̃a tiil, sa atáy, sa casing casing, &c., sa mg̃a langgam. * Cadaghánan sa mg̃a botang ng̃a nahasácot, ng̃a oalá mahúsay ug maáyo.
Pepitoso. = Ang guidaghánan sa mg̃a liso. * Ang manóc ng̃a nasaquét sa saquét sa pepita.
Pepon. V. [Sandía].
Pequeñamente. = Sa pagcadiótay, sa pagcadíot.
Pequeñez. = Pagcadíot, sa pagcadiótay. * Pangcabáta, diótay ng̃a edad.
Pequeñito. = Diótay uyámot.
Pequeño. = Diótay. * Hamóbo. * Ang báta pa, ang may diótay ng̃a edad. * Táuo ng̃a pobres. * Mapaobsánon.
Pequin. = Panápton sa igagáma sa Guinharían sa mg̃a insic.
Pera. = Bong̃a sa España, ng̃a malalím caáyo. * Ang bong̃ot ng̃a guipatóbo sa tomóy sa sulang con sa maong sulang. * Opicio ng̃a macapolós caáyo ug díli macacabórlay, díli macasámoc.
Perada. = Matám-is sa pera ng̃a quinílquig, quinódcor.
Peral. = Cahoy ng̃a mobóng̃a sa mg̃a peras.
Peralejo. = Calaínan sa cahoy sa España, ng̃a guing̃álan ug álamo blanco.
Peranton. = Paypay ng̃a dagcóan caáyo, ng̃a guican sa Indias. * Táuo ng̃a hatáas uyámot.
Perca. = Isda sa sobá.
Percance. = Polós ng̃a macóha sa mg̃a sologóon, labot pa sa ilang sohol. * Casáquet, calisód, cabórlay, cahágo ng̃a guican sa opicio, sa pagcahímtang ng̃a caugalíng̃on.
Percatar. = Paghúna húna, pagpalándong.
Percepcion. = Pagcabáti sa mg̃a balatían. * Laráoan ng̃a mahabílin sa mg̃a húna húna sa mg̃a táuo, sa ilang calág, tong̃ód sa guinatán-ao nila, guinadóng̃og, guihícap, &c. * Pagcadáoat.
Perceptible. = Ang arang batíon sa mg̃a balatían. * Ang arang daoáton.
Perceptiblemente. = Sa pagcadayág gayód.
Perceptivo. = Ang may gahóm sa pagbáti.
Percibir. = Pagdáoat. * Pagbáti sa mg̃a balatían. * Pagíla, pagsábot, pagtúquib sa bisan onsa.
Percibo. V. [Percepcion].
Percocería. = Mg̃a buhat ng̃a diótay sa salapí, mg̃a singsing, mg̃a cuentas, &c.
Percuciente. = Ang macabónal, ang macagsámar.
Percudir. = Pagcóha sa casínao sa bisan onsa, paglóm-it.
Percusion. = Pagcapácog, pagcadámag sa duhá ca lauas.
Percusor. = Ang magabúnal, ang magasámar.
Percha. = Cahoy ng̃a hatáas ug manípis ng̃a guibalábag sa lain ng̃a cahoy, ng̃a pagabotáng̃an sa bisan onsa. * Taólan ng̃a cahoy ng̃a pagabitáyan ug pagasabláyan sa mg̃a panápton, sa mg̃a bisti. * Isda.
Perchado. = Langgam ng̃a nabátog sa mg̃a sang̃á.
Perchar. = Pagsáblay sa mg̃a panápton.
Perchon. = Ang balágon ng̃a hatáas ng̃a guibílin pagtúyo sa nagacapón sa mg̃a paras.
Perchonar. = Pagbílin pagtúyo sa balágon sa mg̃a paras, sa pagcapón caníla.
Perdedero. = Hingtúngdan sa pagcaoalá sa bisan onsa, sa pagpíldi.
Perdedor. = Ang nagapíldi, ang guidáog.
Perder. = Pagcaoalá sa bisan onsa. * Pagósic. * Pagdáot sa bisan onsa. * Ang guidáog, pagpíldi sa sugál.
Perdicion. = Pagcaoalá. * Pagcapíldi, pagcadáot. * Paghigúgma [[233]]ng̃a guilabíhan. * Hingtúngdan sa bisan onsang cadáot.
Pérdida. = Idem. * Ang naoalá. * Ang napíldi.
Perdidamente. = Sa guilabíhan, sa labi sa casaráng̃an, sa pagcaoaláy húna húna ug pagcatimáan. * Sa pagcaoaláy polós.
Perdidizo. = Ang guipacaoalá bisan ng̃a oalá maoalá.
Perdido. = Ang nagapíldi. * Ang oaláy tuyo ng̃a tuod. * Ang guicaoád-an sa bisan onsa.
Perdidoso. = Ang guicaoád-an sa bisan onsa, ang nagapíldi, ang guidáog sa sugál.
Perdigar. = Pagtápa, pagoloíhao, pagbótang sa ibábao sa mg̃a baga sa caláyo sa macaríot lamang, sa carne, sa isda, &c., arón díli onta madáot hasta sa dugay. * Pagándam sa bisan onsa, sa bisan onsang tuyo. * Paghólom sa carne, &c., ng̃a pagaguisálon, sa manteca, arón malalím.
Perdigon. = Ang pisó sa langgam ng̃a guing̃álan ug perdiz. * Ang perdiz ng̃a laqui. * Olitáo ng̃a maosícon. * Ang magapíldi sa sugál. * Ang liso ng̃a diótay sa tingga, ng̃a ibótang sa mg̃a pusil sa pagpusíl ug pagpatáy sa mg̃a langgam.
Perdigonera. = Sudlánan sa mg̃a perdigon.
Perdiguero. = Iró con lain ng̃a mananáp ng̃a magadácop sa mg̃a perdiz.
Perdimiento. V. [Perdicion] y [Pérdida].
Perdiz. = Langgam ng̃a guipoláhan sa mg̃a paa ug mg̃a tiil.
Perdon. = Pagcapasáilo, pagpasaílo sa mg̃a otang ug sa mg̃a salá. * Ang tolo sa lana, sa talo, &c. ng̃a mahólog sa maínit caáyo.
Perdon (con). = Tabi.
Perdonable. = Ang tacús ng̃a pasailóon.
Perdonador. = Ang magapasáilo.
Perdonante. = Idem.
Perdonar. = Pagpasáilo sa mg̃a otang ug sa mg̃a salá. * Pagpamísic, pagpagáoas sa bisan cansa sa iang catungdánan.
Perdonavidas. = Maandácon, ang magapacalaláqui, ang magapacaísog.
Perdulario. = Ang díli macúgui sa nahatong̃ód sa iang caogalíng̃on.
Perdurable. = Ang díli matápus, ang díli macóbos, ang oaláy catapúsan. * Ang madúgay caáyo.
Perdurablemente. = Sa pagcaoaláy catapúsan.
Perecear. = Pagtacá, pagtápol. * Pagbáyan bayan.
Perecedero. = Ang díli madúgay caáyo, ang matápos, ang matibáoas. * Caháng̃ol, pagcaoalá sa mg̃a quinahánglan.
Perecer. = Pagtápos, pagtibáoas. * Pagbáti sa bisan onsang calisód ng̃a dagcóan caáyo. * Pagbáti sa mg̃a casaquétan sa impierno. * Pagháng̃ol ng̃a dagcó, pagoalá sa mg̃a quinahánglan sa pagcabúhi. * Pagíbog, pagpanghináot sa bisan onsa.
Perecido. = Ang mobáti sa bisan onsang calisód, sa uháo, sa gotom, &c.
Pereciente. = Ang matápus, ang matibáoas.
Perecimiento. = Pagcatibáoas, pagcatápus.
Peregrinacion. = Pagcalacát ng̃a halayó sa caugalíng̃on ng̃a longsod. * Pagcalacáo sa bisan onsang Singbahán, sa pagtúman sa pagsáad con sa pagámpo lamang. * Pagcahing̃ílin sa quinabúhi ng̃a calibutánon.
Peregrinaje. = Idem.
Peregrinamente. = Sa pagcating̃ála. * Sa pagcaáyo uyámot.
Peregrinante. = Ang magabiaje ng̃a hatáas.
Peregrinar. = Pagbiaje, paglacát sa mg̃a yota ng̃a halayó sa hintúngdan ng̃a longsod. * Paglacát sa mg̃a Singbahán sa pagámpo con sa pagtúman sa bisan onsang pagsáad. * Pagpoyó sa calibútan ng̃a mao [[234]]ang alaguían sa pagábot sa quinabóhi ng̃a díli matápos sa Lang̃it.
Peregrinidad. = Pagcamahál, pagcahamíli, pagcabilírhon sa bisan onsa. * Ang guitán-ao ug guidóng̃og sa talágsa da.
Peregrino. = Ang magabiaje sa mg̃a yota ng̃a halayó sa caogalíng̃on ng̃a longsod. * Ang magalacáo sa hilit sa pagdóao sa mg̃a Singbahán, sa pagámpo lamang con sa pagtúman sa bisan onsang pagsáad. * Ang mahál, bilídhon, hamíli. * Ang talágsa lamang guitán-ao ug guidóng̃og. * Ang matahóm, maáñag ug maníndot uyámut. * Ang magapuyó sa calibútan ug magalacát sa pagpaíng̃on sa Lang̃it.
Perejil. = Dagámi, tanóm ng̃a mahomót ug ng̃a silbi sa panácot sa mg̃a guinisál. * Dayan dayan ng̃a guilabíhan sa mg̃a bisti sa mg̃a babáye. * Ang mg̃a ng̃alan ng̃a banságon ug bantógon sa bisan cansa.
Perendeca. = Babáyeng bigáon.
Perendengue. = Bitay bitay sa mg̃a dalónggan sa mg̃a babáye, ariyos, aretes.
Perene. V. [Perenne].
Perennal. = Ang boang sa guihápon.
Perenalmente. V. [Perennemente].
Perenne. = Canúnay, ang oaláy honóng, ang oaláy ondang.
Perennemente. = Sa canúnay, sa pagcaoaláy honóng.
Perennidad. = Pagcacanúnay, pagcaoaláy honóng.
Perentoriamente. = Sa tagál ng̃a díli maópod. * Sa dinalían.
Perentoriedad. = Pagcatagál. * Pagcadalí.
Perentorio. = Ang catapúsan ng̃a tagál ng̃a guitógot. * Ang dinalían caáyo. * Ang oaláy duha duha, ang nadayág.
Perero. = Capandáyan ng̃a maíng̃on ing̃on sa cuchiyo.
Pereza. = Catacá, catápol. * Pagcaoalá cacúgui. * Pagcahínay, pagcadúgay.
Perezosamente. = Sa catacá, sa catápol. * Sa pagcahínay sa pagcadúgay.
Perezoso. = Matalác-on, matác-hon. * Tapólan. * Mahináyon, madugáyon. * Ang díli mahagúgma magbáng̃on sa higdáan.
Perfeccion. = Pagcahíngpit, pagcatúman. * Pagcaáyo. * Pagcaáng̃ay sa laoas ug sa pagcatíndog sa bisan cansa. * Catahóm, caáñag, pagcaníndot. * Pagcahíngpit sa batásan, sa quinabúhi.
Perfeccionar. = Paghíngpit, pagtúman.
Perfectamente. = Sa pagcatúman, sa pagcahíngpit uyámot. * Sa pagcaníndot. * Sa pagcaoaláy salaoáyon.
Perfectivo. = Ang macahíngpit. * Ang macatahóm, ang magapaníndot.
Perfecto. = Híngpit, tuman. * Ang magatúman sa pagcacristianos sa oaláy salaoáyon. * Matahóm, maníndot, ang̃áyan. * Quinaarmánon, batid. * Ang maáyo, mahál, hamíli, bilírhon, halángdon sa isigcaíng̃on.
Perficiente. = Ang macahíngpit.
Pérfidamente. = Sa pagcadaótan caáyo, sa pagcang̃íl-ad uyámot. * Sa pagcabórhi.
Perfidia. = Pagcabórhi, cadaótan, pagcang̃íl-ad.
Pérfido. = Burhíon, daútan, mang̃íl-ad.
Perfil. = Dayan dayan ng̃a pino ng̃a ibútang sa daplin sa bisan onsa. * Ang barlis ng̃a manípis, magamáy, ng̃a catapúsan sa mg̃a letra. * Pagcataquílid, pagcabótang sa bisan onsa sa pagcatinaquílid.
Perfilado. = Ilong ng̃a maáyo, nauong ng̃a hingpit.
Perfiladura. = Pagcataquílid sa bisan onsa.
Perfilar. = Pagbútang sa mg̃a dayan dayan sa mg̃a daplin sa bisan onsa. * Pagtaquílid sa bisan onsa.
Perfoliata ó Perfoliada. = Tanóm.
Perforar. = Pagbohó sa pagcalápos.
Perfumadero. = Como el siguiente. [[234]]
Perfumador. = Ang magabúhat ug magabalígya sa mg̃a cahomót. * Sorlánan, panonódlan ng̃a pagasórlan sa bisan onsa ng̃a igapalína.
Perfumar. = Pagpalína. * Pagpahomót.
Perfume. = Mahomót, cahomót. * Bisan onsa sa maáyong bahó ng̃a icapalína. * Ang asó ng̃a guican sa mg̃a mahomót ng̃a igapalína. * Bahó ng̃a maáyo.
Perfumería. = Lugar, baláy ng̃a pagabuhátan ug pagabaligyáan sa mg̃a cahomót, sa mg̃a butang ng̃a icapalína.
Perfumero. V. [Perfumador] hasta sorlánan.
Perfumista. = Idem.
Perfunctoriamente. = Sa ibábao, sa salingcápao lamang.
Perfunctorio. = Ang muágui lamang.
Pergaminero. = Ang magabúhat sa mg̃a pergamino.
Pergamino. = Panit sa mananáp ng̃a quinoháan sa balahíbo, ng̃a quinúrti ug hinínat ug maáyo, ug ng̃a pagagamíton sa mg̃a nagacaláin lain ng̃a mg̃a hingtúngdan.
Pergenio. V. [Pergeño].
Pergeñar. = Pagándam, pagbúhat sa bisan onsa sa quinaárman, sa pagcabátid.
Pergeño. = Quinaárman, pagcaálam sa pagbúhat sa bisan onsa.
Pericardio. = Panit panit ng̃a magapótus sa cásing cásing.
Pericarpio. = Panit panit ng̃a magapótus sa obán ng̃a mg̃a bong̃a.
Pericia. = Quinaárman, caálam, pagcabátid.
Perico. = Perico, loro. * Mananáp sa opát ca tiil.
Pericon. = Ang magasalíli, magaalíli sa ng̃atanán. * Paypay ng̃a dagcóan caáyo.
Pericráneo. = Panit panit ng̃a magapótus sa mg̃a otoc.
Periferia. = Pagcalibót.
Perifollo. = Tanóm. * Pagdáyan dayan sa mg̃a babáye.
Perigallo. = Ang panit ng̃a bitay sa sulang con sa tutúnlan sa mg̃a tigúlang ug sa mg̃a táuo ng̃a maníoang caáyo. * Táuo ng̃a hatáas ug maníoang. * Pisi ng̃a icabútad dapit sa itáas sa mg̃a toldo sa mg̃a sacayán, arón mahímo ang dagoay sa atóp atóp.
Perigeo. = Ang lugar ng̃a pagalácuan sa usá ca planeta, ng̃a labíng hadúul sa yota.
Perihelio. = Lugar ng̃a pagalácuan sa usá ca planeta, ng̃a labíng harúul sa adlao.
Perilla. = Bisan onsang dayan dayan sa dagoay sa pera. * (De). = Sa pagcaígo, sa maáyong horas. * Bong̃ot sa sulang sa mg̃a laláqui.
Perillan. = Malaláng̃on, batid. * Tampalásan.
Perillo. = Matám-is ng̃a diótay ug malíng̃in.
Perímetro. = Pagcadagcó sa calíng̃in sa bisan onsa.
Perineo. = Alaguían sa tae ug sa ihi sa laoas sa mg̃a táuo.
Perineumonía. V. [Pulmonía].
Perinola. = Cahoy ng̃a diótay ng̃a may opát ca nauong ng̃a magsáma, ug sa luyo guibotáng̃an sa usá ca tomóy ng̃a icatúyoc sa pagquilíquit canía, sa pagsugál sa mg̃a táuo. * Babáye ng̃a hamóbo ug sa malágsic ng̃a lauas.
Periódicamente. = Sa hingtúngdan, sa tinórlo, sa guitimaánan ng̃a túig.
Periódico. = Ang nahatong̃ód sa tinórlo ug guitimaánan ng̃a túig. * Gaseta ug bisan onsang papel ng̃a ibaláod sa tinórlong arlao con túig.
Periodista. = Ang nagasúlat sa bisan onsang periódico con gaseta.
Periodo. = Túig con adlao ng̃a tinórlo ug ng̃a guitimaánan ng̃a pagasúbli, sublían sa pagbúhat sa bisan onsa. * Pagcadúgay, túig, tiempo ng̃a nasácop sa cadugáyan sa bisan onsa. * Túig ng̃a pagadugáyan sa mg̃a bitóon sa paglibót sa ilang pagalácoan. [[235]]
Perióstio. = Panit panit ng̃a manípis ng̃a magalibót ug magapótus sa mg̃a bocóg.
Peripatético. = Táuo ng̃a tacús ng̃a pagacatáuan tong̃ód sa mg̃a húna húna nia ng̃a díli macaígo caáyo.
Peripecia. = Pagcabálhin ng̃a ahat sa usá ca pagcabútang sa lain ng̃a pagcabútang, sa mg̃a táuo ng̃a nanagápil sa pagbúhat sa mg̃a dula.
Peripuesto. = Ang mahagúgma magdayán dayan sa iang mg̃a bisti sa guilabíhan ng̃a pagdáyan.
Periquillo. = Calaínan sa matám-is sa lonlon ng̃a asúcar.
Peristilo. = Lugar ng̃a guilibótan sa mg̃a columna.
Perito. = Quinaarmánon, mang̃ialáman. * Batid.
Peritonéo. = Panit panit ng̃a nagasápao ug nagapótus sa tibúoc ng̃a tian, sa dapit sa solód.
Perjudicador. = Ang magadáot. * Ang magaólang.
Perjudicante. = Idem.
Perjudicar. = Pagdáot.
Perjudicial. V. [Perjudicador]. * Ang tacós ng̃a pagahusáyon pagóna.
Perjudicialmente. = Sa pagcadáot, sa cadáot.
Perjuicio. = Cadáot. * Pagcaoalá sa bisan onsa, ug labí pa sa dong̃og.
Perjurador. V. [Perjuro].
Perjurar. = Pagpanúmpa sa bacac, sa díli matúod. * Pagpanúmpa sa masóbsob. * Pagtónglo ng̃a caogalíng̃on sa manómpa, arón labí pagatohóan ang pagpanúmpa nia. * Díli pagtúman sa guisáad sa ilálum sa pagpanúmpa.
Perjurio. = Salá sa pagpanúmpa sa díli matúod, sa bacac.
Perjuro. = Ang manúmpa sa bacac, ang magalápas sa pagpanúmpa.
Perla. = Mutia.
Perlático. = Bacól. * Ang nahatong̃ód sa saquét sa perlesía.
Perlería. = Cadaghánan sa mg̃a mutia.
Perlesía. = Pagcabacól. * Pagcaoláy cosóg, pagcalúya.
Perlino. = Ang may color sa perla, sa mutia.
Perlongar. = Pagsacáy sa pagcasúmay sa baybáyon. * Pagtóyod sa usá ca lubid, sa pagbútar canía.
Permanecer. = Pagdáyon, pagdúgay sa maong pagcabútang. * Pagpoyó.
Permaneciente. V. [Permanente].
Permanencia. = Pagcadáyon, pagcadúgay sa maong pagbútang. * Pagcapoyó, pagcahonóng.
Permanente. = Ang magadáyon, ang madúgay sa maong pagcabútang. * Ang díli mabálhin, ang mao da sa guihápon. * Ang magapuyó, ang magahunúng.
Permansion. V. [Permanencia].
Permisible. = Ang arang itúgot.
Permision. = Pagcatógot.
Permisivamente. = Sa pagtógot, sa pagcatógot.
Permiso. = Pagtógot, pagcatógot.
Permisor. V. [Permitidor].
Permistion. = Pagcasácot. * Pagcasimbóg, pagcasambóg.
Permitente. = Ang magatógot.
Permitidero. = Ang arang itógot, ang arang paságdan. * Ang masáyon pagailóbon ug antóson.
Permitidor. = Ang magapaságad, ang magaílob ug magaántos.
Permitir. = Pagtógot. * Pagpaságad, díli pagdilí, díli pagólang.
Permuta. = Pagcabáilo, pagcataguílis, pagcaílis, pagcatagáilo.
Permutacion. = Idem.
Permutar. = Ilis, tagílis, tagáilo, bailo.
Perna. = Quinháson.
Pernada. = Pagtíndac sa paa. * Pagtúyod, pagcóngcong, paglíhoc ng̃a ahat sa paa. [[235]]
Perneador. = Ang may cosóg sa mg̃a paa ug magalacát sa halayó, sa hatáas.
Pernear. = Paglíhoc sa mabáscog sa mg̃a paa. * Paglacát ug maáyo ug sa dagcóng cacúgui sa pagpatigáyon sa bisan onsa ng̃a guitúyo ug guipanghináot.
Pernería. = Cadaghánan sa mg̃a perno, sa mg̃a lansang.
Pernetas (en). = Mg̃a paa ng̃a oaláy medias.
Perniabierto. = Bacang, bacáang.
Perniciosamente. = Sa pagcadaótan uyámot.
Pernicioso. = Daótan, ang magadáot caáyo.
Pernil. = Paa sa baboy.
Pernio. = Pothao, tumbága, &c., ng̃a guitáod sa mg̃a tacop ug sa mg̃a marco, ng̃a pagatuyócan sa maong mg̃a tacop ug mg̃a talambóan.
Perniquebrar. = Pagbalí sa mg̃a paa.
Pernituerto. = Ang guibalíqgan sa mg̃a paa, ang may mg̃a paa ng̃a balíquig.
Perno. = Lansang ng̃a malíng̃in ug sa dagcóng olo.
Pernoctar. = Pagágui sa gabíy sa bisan diin, sa pagcatólog con sa pagcatúcao.
Pero. = Calaínan sa bong̃a sa España. * Apan.
Perogrullada. = Camatúod, camatoódan ng̃a díli onta quinahánglan ng̃a ingnon ug asóyon cay dayág na man.
Perol. = Tacho sa tumbága.
Perone. = Bitíis.
Peroracion. = Catapúsan sa mg̃a oáli.
Perorar. = Pagtápus sa mg̃a oáli, sa pagsámbag sa mg̃a táuo ng̃a nanagpatalínghog. * Pagpang̃áyo, pagpang̃amóyo, pagpang̃aliópo sa minatúod caáyo.
Perorata. = Suguílon ng̃a díli macaígo, ng̃a masámoc, ng̃a macabórlay.
Perpendicular. = Sa pagcatónton. * Ang natónton, ang natárung.
Perpendicularmente. = Sa pagcatónton, sa pagcatárong.
Perpendículo. V. [Péndulo].
Perpetracion. = Pagcabúhat sa bisan onsang saláa.
Perpetrador. = Ang magabúhat sa bisan onsang saláa.
Perpetrar. = Pagbóhat sa bisan onsang saláa.
Perpetua. = Tanóm.
Perpetuacion. = Pagcadáyon, pagcadúgay sa bisan onsa.
Perpetuamente. = Sa oaláy catapúsan, sa guihápon.
Perpetuan. = Calaínan sa panápton.
Perpetuar. = Pagdúgay sa guihápon, sa oaláy catapúsan.
Perpetuidad. = Pagcadúgay sa guihápon, sa oaláy catapúsan.
Perpetuo. = Ang madúgay sa guihápon.
Perpiaño. = Bató ng̃a magalápus sa tibúoc ng̃a cota con pared.
Perplejamente. = Sa pagcadúha duha. * Sa inálang alang ng̃a buot, sa pagcang̃ólo ng̃olo.
Perplejo. = Ang nagadúha duha, ang guiálang aláng̃an sa buot, ang nagang̃ólo ng̃olo.
Perrada. = Cadaghánan sa mg̃a iró. * Buhat ng̃a mang̃íl-ad, sa díli pagbálos sa tacús ng̃a pagabáslan.
Perramente. = Sa pagcadaótan uyámot.
Perrengue. = Ang masáyon masucó, manuyó, mabaláca.
Perrera. = Lugar ng̃a pagabilanggóan sa mg̃a iró sa pagpang̃áyam. * Buhat ng̃a dagcó, sa diótay ng̃a pulús. * Ang táuo ng̃a díli buot magbáyad sa mang̃a otang nia.
Perrería. = Cadaghánan sa mg̃a iró. * Catilíngban sa mg̃a táuo ng̃a daútan ug sa mang̃íl-ad ng̃a batásan. * Polong con buhat ng̃a igapaquíta sa bisan cansa sa iang casucó ug caligótgot.
Perrero. = Táuo ng̃a may opicio ug catungdánan sa pagpagóa sa Singbahán ng̃a Catedral sa mg̃a iró [[236]]ng̃a manolód. * Ang magabántay ug magaalíma sa mg̃a iró sa pagpang̃áyam, ang mahagógma magbáton sa mg̃a iró. * Ang magalímbong sa isigcaíng̃on.
Perrezno. = Ang iróng diótay, ang tocóy.
Perrico, llo, lla, to, ta. = Idem.
Perro. = Iró. * Ng̃alan ng̃a talamáyon ng̃a guicahing̃álan sa mg̃a moros ug mg̃a judíos. * Táuo ng̃a malíg-on sa iang húna húna, ng̃a díli magaópod opod sa iang pagbúot.
Perroquete. V. [Mastelero].
Perruna. = Tinápay ng̃a maítom caáyo ng̃a ipacáon sa mg̃a iró.
Perruno. = Ang nahatong̃ód sa mg̃a iró.
Persecucion. = Pagcadomót. * Pagtúyo ng̃a masámoc arón tangdóon sa isigcaíng̃on ang guipanghináot.
Perseguidor. = Ang magadomót. * Mamomógos.
Perseguimiento. V. [Persecucion].
Perseguir. = Pagápas sa nalágueu. * Pagdomót. * Paglógos, pagpógos. * Pagdáot. * Pagpang̃íta sa bisan cansa, sa masingcámot caáyo, sa dagcóng cacúgui. * Pagtúyo, pagpanghináot sa bisan onsa, sa masóbsob ug sa minatúod caáyo.
Perseo. = Tapoc sa mg̃a bitóon.
Perseverancia. = Pagcaparáyon, pagcadáyon sa bisan onsa ng̃a guisógdan. * Pagcadúgay ng̃a canúnay sa bisan onsa.
Perseverante. = Ang macadáyon, ang magaparáyon sa bisan onsang buhat.
Perseverantemente. = Sa pagcadáyon, sa pagcacanúnay.
Perseverar. = Pagdáyon. * Pagdúgay caáyo, sa hatáas ng̃a túig.
Persiana. = Panápton ng̃a guibotáng̃an sa nagacaláin lain ng̃a mg̃a boloc, ng̃a guinooátan. * Tacop sa talambóan ng̃a honos honos, ng̃a guitaólan sa mang̃a papán papán ng̃a haíctin ng̃a magacasápao sapao, ng̃a maócab ug masara, arón omágui ang hang̃in ug díli macaágui ang adlao.
Pérsico. = Cahoy ug ang iang bong̃a.
Persignarse. = Pagpang̃óros. * Pagting̃ála sa bisan onsa. * Pagóna sa pagbalígya sa bisan onsa.
Pérsigo. = Cahoy ug ang iang bong̃a.
Persistente. = Ang magaparáyon sa bisan onsa.
Persistir. = Pagdáyon, pagparáyon sa bisan onsa. * Pagdúgay sa hatáas ng̃a túig.
Persona. = Táuo. * Pagcabótang sa lauas. * Táuo sa opicio con cahímtang ng̃a mahál ug hatáas.
Personado. = Cahímtang sa bisan cansang Padre arón macalíngcod sa coro sa obán ng̃a mg̃a Catedral, sa hingtúngdan ng̃a sohol ug sa oaláy opicio. * Ang Padre ng̃a hingtúngdan niíning cahímtang.
Personaje. = Táuo ng̃a mahál, hamíli, bilídhon, ng̃a may hatáas ug bantógon ng̃a opicio.
Personalidad. = Pagcabótang ng̃a caugalíng̃on ng̃a magaláin sa usá ca táuo sa ubán ng̃a mg̃a táuo. * Paghigógma, pagpalángga con pagdomót ng̃a guibótang sa usá ca táuo ng̃a labí ng̃a sa obán. * Polong con sulat contra sa ubán ng̃a mg̃a táuo.
Personalizar. = Pagpamólong con pagsúlat contra sa isigcatáuo.
Personalmente. = Sa inatubáng̃ay gayúd, sa maong pagatúbang, sa pagatúbang sa maong táuo, sa atubáng̃an gayúd.
Personería. = Opicio, cahímtang sa pagcapersonero.
Personero. = Ang guitúgyan sa láin sa pagatúbang ug paghilábot sa mg̃a halusáyon ug mg̃a buhat.
Personificar. = Pagtógot sa bisan onsa ng̃a ang̃ay lamang sa mg̃a táuo, sa ubán ng̃a mg̃a binúhat ng̃a díli táuo. * V. [Personalizar]. [[236]]
Personilla. = Táuo ng̃a hamóbo ug sa malágsot ng̃a dagoay, sa malágsot ng̃a pagatúbang.
Perspectivo. = Cadaghánan sa mg̃a butang ng̃a madayág sa mg̃a matá sa nagasolóng cutub sa usá ca lugar. * Pagcabútang ng̃a malimbóng̃on, ng̃a díli mao, sa mg̃a butang.
Perspicacia. = Pagcabátid, pagcatalínis sa húna húna. * Pagcatalínis sa mg̃a matá, sa isololóng.
Perspicacidad. = Idem.
Perspicuo. = Matín-ao, masíhag. * Suguílon ng̃a dayág caáyo.
Persuadidor. = Ang nagasámbag, ang nagatámbag, somalámbag.
Persuadir. = Sambag, tambag, laygay, maymay, logpay, lomay.
Persuasible. = Ang arang toóhan tong̃ód sa mang̃a hingtúngdan ng̃a guisóndan ug guisógdan.
Persuasion. = Pagcaláygag, pagcamaymay, pagcalómay. * Catáhap ug bisan onsang húna húna ng̃a nahamútang sa matúod ng̃a hingtúngdan ug sa mang̃a guisóndan.
Persuasiva. = Gahóm sa mg̃a polong sa magasuguílon, arón matúman ang guiíng̃on nia, ang iang buot.
Persuasivo. = Ang may gahóm sa pagláygay, sa pagmáymay, sa paglógpay, sa paglómay.
Persuasor. = Idem.
Pertenecer. = Pagtong̃ód, pagpanong̃ód. * Pagpahamútang sa catungdánan sa bisan cansa. * Pagguícan sa usá ca butang sa lain ng̃a butang.
Perteneciente. = Ang nahatong̃ód, ang nanong̃ód sa bisan onsa. * Ang maáyo ug ang̃ay sa bisan onsa.
Pertenencia. = Pagcaángcon, pagcaía. * Ang guican sa bisan onsa, cay iang sacop con bahin nia.
Pértica. = Socod sa yota sa pagcatáas sa duhá ca lacang.
Pértiga. = Cahoy ng̃a magamáy ug hatáas.
Pertigal. = Idem.
Pértigo. = Ang cahoy sa talioála ug sa onáhan sa mg̃a caro, sa mg̃a galíng̃an, ng̃a icagóyod caníla.
Pertiguería. = Opicio, cahímtang sa pagcapertiguero.
Pertiguero. = Táuo ng̃a sologóon sa mg̃a Singbahán ng̃a Catedral, ng̃a may catungdánan sa pagubán obán sa mg̃a Padre ng̃a managtúman sa ilang pagcapadre sa altal, sa coro, sa oalihánan, &c., ug nagabítbit sa usá ca baras baras ng̃a sinápao sa salapí.
Pertinacia. = Pagcaparáyon, pagcadáyon sa guihúna húna ng̃a daan.
Pertinaz. = Ang magadáyon, ang magaparáyon, ang díli magaópod opod sa iang húna húna ng̃a nahaóna, ang suquíhan, masinocólon.
Pertinazmente. = Sa casóqui gayód, sa pagcadáyon sa nahaónang húna húna, sa húna húna ng̃a daan.
Pertinente. V. [Perteneciente]. * Ang macaígo sa bisan onsa.
Pertinentemente. = Sa pagcaígo.
Pertrechar. = Pagsángcap sa usá ca cota, sa usá ca baluarte, &c., sa mg̃a quinahánglan sa pagsócol sa mg̃a caáoay. * Pagtagána, pagándam sa mg̃a quinahánglan sa bisan onsa.
Pertrechos. = Mg̃a bala, pólvora, &c., ng̃a icasángcap sa mg̃a cota, sa mg̃a baluarte, &c., sa pagsócol sa mg̃a caáoay, ang mg̃a quinahánglan ng̃atanán sa bisan onsa.
Perturbarle. = Ang arang pagabórcon. * Ang mahímo ng̃a pagagóbot gabóton ug paglaínon.
Perturbacion. = Pagcabóloc, pagcagobót, pagcaláin sa bisan onsa.
Perturbadamente. = Sa cabóloc, sa pagcagobót, sa pagcaláin. [[237]]
Perturbador. = Ang magagobót, ang magabóloc, ang magapaláin.
Perturbar. = Gobót, boloc, laín, gobóc pagsámoc, pagólang sa nagasuguílon.
Peruétano. = Cahoy ug ang iang bong̃a. * Bisan onsa ng̃a magalábi, magalabáo magatóybo sa ubán.
Perversamente. = Sa pagcadaótan caáyo.
Perversidad. = Pagcadaótan sa batásan.
Perversion. = Idem. * Pagpacadáot sa isigcatáuo.
Perverso. = Daótan, sa malágsot ug mang̃íl-ad ng̃a batásan.
Pervertidor. = Ang magapacadáot sa isigcatáuo.
Pervertimiento. V. [Perversion].
Pervertir. V. [Perturbar]. * Pagpacadáot sa isigcatáuo sa panigíngnan sa daútan ng̃a batásan ug quinabúhi.
Pervigilio. = Pagcacúlang, pagcaoalá sa pagcatólog. * Pagcatúcao, pagcahócao.
Pesa. = Bató sa batong tuod, sa puthao, tumbága, &c., sa mg̃a timbáng̃an, ug sa pagpalacát sa mg̃a horásan.
Pesada. = Ang guitímbang sa tagsa ca pagtímbang.
Pesadamente. = Sa pagcabóg-at. * Sa casáquet. * Sa pagcasóqui, sa daútan ng̃a húna húna. * Sa pagcahínay, sa pagcadúgay. * Sa guilabíhan.
Pesadez. = Pagcabóg-at, cabóg-at. * Pagcabórong, pagcabóng̃og sa olo. * Calisód, casáquet. * Pagcahínay, pagcadúgay. * Pagcatámboc.
Pesadilla. = Cadám-ag, pagcadám-ag.
Pesado. = Ang mabóg-at. * Católog ng̃a halálom. * Mahináyon, madugáyon. * Ang macasáquet, macasámoc, macabórlay, macaaling̃ása. * Ang díli mahímo ng̃a antóson, ilóbon. * Ang gaui ug bisan onsa ng̃a maháit, maísog. * Ang macadáot.
Pesador. = Ang magatímbang.
Pesadumbre. V. [Pesadez] y [Gravedad]. * Casáquet, calisód, cagóol. * Pagcaáoay, pagcalális lalis.
Pésame. = Polong ng̃a igapaquíta sa casáquet tung̃ód sa daútan ng̃a palad ug mg̃a calisdánan sa isigcatáuo.
Pesante. = Ang may timbang ng̃a caugalíng̃on. * Ang mabóg-at.
Pesantez. = Pagcabóg-at sa bisan onsa.
Pesar. = Casáquet, paghinólsul, pagcabásol sa mg̃a salá, polong con buhat ng̃a macasáquet sa buot, ng̃a macalisód. * Pagbóg-at. * Pagbíli ug dagcó sa bisan onsa.
Pesaroso. = Ang nasáquet, ang nagahinólsol ug nabásol sa guibúhat ug guipamólong, ang guicalísdan, guicayógtan.
Pesca. = Pagcapanágat. * Opicio sa pagpanágat. * Mg̃a isda.
Pescada. = Isda. * Pacas sa talaóng̃an ng̃a inasín.
Pescadera. = Babáye ng̃a magabalígya sa mg̃a isda.
Pescadería. = Lugar ng̃a pagabaligyáan sa mg̃a isda.
Pescadero. = Ang magabalígya sa isda.
Pescadilla. = Isdang diótay.
Pescado. = Isda. * Talaóng̃an ng̃a inasín.
Pescador. = Mananágat, tigpanágat. * Isda sa maong ng̃alan.
Pescante. = Capandáyan, taólan ng̃a guibótang sa mg̃a dalámba, sa pagósoag sa mg̃a hilimóon sa mg̃a bohat: sa mg̃a bató, sa apog, &c. * Lingcoránan ng̃a pagalingcóran sa cochero ng̃a magaalíma ug magahópot sa mg̃a cabayo, &c., ng̃a nanaggóyod sa mg̃a coche.
Pescar. = Pagpanágat.
Pescozada. = Como el siguiente.
Pescozon. = Pocpoc ng̃a guipócpoc sa tangcógo.
Pescozudo. = Ang may dagcóng liog, ang guitambócan sa liog. [[237]]
Pescuezo. = Liog. * Pagpalábi labi, pagparáyeg ng̃a guilabíhan.
Pescuño. = Sisip, badyet ng̃a icalíg-on sa liboy sa daro.
Pesebre. = Cajon cajon ng̃a calán-an sa mg̃a mananáp. * Lugar ng̃a calán-an sa masóbsob sa bisan cansa.
Pesebrejo. = Ang mg̃a bohó ng̃a guinatórcan sa mg̃a ng̃ipon.
Pesebrera. = Pagcabótang sa pagcataláy sa mg̃a calán-an sa mg̃a cabayo.
Pesebron. = Cajon cajon, sorlánan ng̃a guibútang sa ilálom sa mg̃a salog sa mg̃a coche.
Peseta. = Caháte.
Pésete. = Calaínan sa pagpanómpa, sa pagpanghináot sa bisan onsang cadaótan sa isigcatáuo.
Pesillo. = Timbáng̃an ng̃a diótay sa pagtímbang sa salapí.
Pésimamente. = Sa pagcadaútan uyámot, sa labíng daótan.
Pésimo. = Ang daótan caáyo, ang labíng mang̃íl-ad.
Peso. V. [Pesantez]. * Timbáng̃an, sinantánan. * Bisan onsang cabóg-at, ug ang cabóg-at sa bisan onsa. * Hingtóngdan, cahológan sa bisan onsa. * Pagcabóg-at sa bisan onsang bahin sa laoas. * Pisos ng̃a bali ug oaló ca sicápat ug timbang sa usá ca onsa.
Pespunteador. = Ang magatahí sa pagcasiníbog sibog sa mg̃a pagtúlpoc.
Pespuntear. = Pagtahí sa pagsíbog sibog sa mg̃a pagtúlpoc.
Pespunte. = Pagcatahí sa pagcasiníbog sibog sa mg̃a pagtúlpoc.
Pesquera. = Lugar ng̃a panagátan.
Pesquisa. = Pagcasósi, pagcasóquit, pagpaquigsáyod, pagpaquigásoy.
Pesquisante. = Ang magapaquigsáyod, ang magapaquigásoy, ang magasósi, ang magasóquit.
Pesquisar. = Sosi, soquit, sayod, asoy.
Pesquisidor. V. [Pesquisante].
Pestaña. = Piloc sa mg̃a matá. * Dayan dayan sa mg̃a sidsir sa mg̃a bisti.
Pestañear. = Pagpamíloc piloc.
Pestañeo. = Pagcapíloc piloc.
Peste. = Saquét ng̃a matacód, salot. * Camátay. * Bisan onsang daótan caáyo, ng̃a macadáot. * Pagcadaótan, cadáot sa batásan sa mg̃a táuo, cay mahímo ug daútan ng̃a panigíngnan sa isigcatáuo. * Daótan bahó. * Cadaghánan sa bisan onsa.
Pestíferamente. = Sa pagcadaótan oyámot, sa pagcang̃íl-ad.
Pestífero. = Ang arang magdáot. * Ang mang̃íl-ad caáyo. * Ang mabahó caáyo, ang may malágsot ng̃a bahó.
Pestilencia. V. [Peste].
Pestilencial. V. [Pestífero].
Pestilencialmente. V. [Pestíferamente].
Pestilencioso. = Ang nahatong̃ód sa peste con sa pestilencia.
Pestilente. V. [Pestífero].
Pestillo. = Puthao ng̃a itralanca sa mg̃a pultahán, sa mg̃a tacop.
Pestiño. = Calán-on ng̃a magáma sa binócboc ng̃a minása sa mg̃a itlog ug ng̃a pagalotóon sa caláha.
Pestorejazo. V. [Pescozon].
Pestorejon. = Idem.
Pesuña. = Ang cocó sa mg̃a mananáp, sa mg̃a baca, mg̃a calabáo, &c.
Pesuño. = Idem.
Petaca. = Cajon cajon, caban ng̃a guináma sa mg̃a [[238]]panit, con sinapáoan sa maong panit. * Sorlánan sa salapí, sa boláoan, sa panit, &c., ng̃a pagatipígan sa mg̃a tabaco, sa mg̃a tinóstos.
Pétalo. = Dahon sa mg̃a bulac.
Petar. = Pagpahimóot. * Paghímo sa bisan cansa ug pinalángga sa obán.
Petardear. = Paglóngcab, pagbóncag, pagpócan sa mg̃a tacop, sa petardo. * Paglímbong.
Petardo. = Capandáyan sa paglóngcab, pagbóngcag ug pagpalupád sa mg̃a tacop sa mg̃a cota, sa mg̃a baluarte, &c. * Limbong.
Petardista. = Ang magalímbong.
Petate. = Baníg. * Bacácon, malilímbong. * Táuo ng̃a talamáyon ng̃a oaláy polós sa bisan onsa.
Peticion. = Pagpang̃áyo, pagpang̃amóyo, pagpang̃aliópo. * Polong ng̃a icapang̃áyo.
Petillo. = Dayan dayan ng̃a guibisti sa mg̃a babáye sa atubáng̃an sa ilang dughan.
Petrimetre. = Ang magabántay caáyo sa pagdáyan dayan sa iang mg̃a bisti, ug ang magabisti ing̃on sa bag-ong batásan.
Petitoria. V. [Peticion].
Petitorio. = Idem. * Ang nahatong̃ód sa mg̃a pagpang̃áyo.
Peto. = Bisti ng̃a guibisti sa doghan.
Pétreo. = Ang naponó sa mg̃a bató.
Petrificacion. = Pagcabálhin sa bisan onsa sa bató.
Petrificante. = Ang macabálhin sa bató sa bisan onsa.
Petrificar. = Pagbálhin sa bató sa bisan onsa, pagbató.
Petrífico. V. [Petrificante].
Petróleo. = Bulit ng̃a matín-ao tin-ao, molomaítom ug sa maísog ng̃a bahó.
Petrus in cunctis. = Mang̃a polong ng̃a linatín, ng̃a icabóyboy sa táuo ng̃a magapacamaálam, labon ng̃a díli sia maálam tuod.
Petulancia. = Pagcatampalásan, pagcaoaláy caólao, pagtáhod ug catahá.
Petulante. = Tampalásan, táuo ng̃a oaláy caúlao, catahá ug pagtáhor.
Peucédano. = Tanóm.
Pez. = Isda. * Bisan onsa mg̃a guidáng̃at sa mg̃a táuo sa dagcóng calisód, apan ng̃a may dagcóng polós. * Salong.
Pezolada. = Ang daplin sa mg̃a hablon.
Pezon. = Pong̃á, quinapónghan, capopóngtan sa mg̃a bong̃a ug sa mg̃a bolac. * Atng̃al sa mg̃a soso sa mg̃a táuo ug sa mg̃a mananáp. * Ang tomóy sa mg̃a batang batang sa mg̃a coche, sa mg̃a caro, mg̃a galíng̃an, &c., ng̃a molabáo, sa luyo ug sa luyo, sa mg̃a rueda.
Pezonera. = Ang puthao ng̃a magalápos sa mg̃a tomóy sa mg̃a batang batang sa mg̃a coche, &c. * Capandáyan sa tingga, &c., ng̃a guibohóan sa talioála, ug ng̃a ipahaáng̃ay sa mg̃a babáye ng̃a nanagpasóso sa mg̃a báta, sa ilang soso, arón lomabáo ang atng̃al ug maholohatáas.
Pezpalo. = Isda.
Pezpita ó Pezpitalo. = Langgam.
Pezuelo. = Daplin sa mg̃a hablon.
Pezuña. V. [Pesuña].
[[Índice]]