PL
Placar. V. [Aplacar].
Placarte. = Papel ng̃a sinólatan sa mg̃a sugo sa mg̃a ponóan, ng̃a ipílit sa cadaigánan.
Placativo. = Ang macapahínay.
Placel. = Hunásan, tacot.
Pláceme. = Calípay tong̃ód sa maáyong palad sa isigcatáuo, ug tung̃ód ba sa maáyong balíta.
Placenta. = Minása ng̃a magáma sa tian sa babáyeng mabdos, ng̃a guinicánan sa posod sa báta.
Placenteramente. = Sa calípay sa himáya.
Placentero. = Maghimayáon, malipáyon.
Placer. = Calípay, himáya. * Pagbóot. * Caling̃áoan, dula.
Placero. = Ang nahatong̃ód sa saoang. * Táuo ng̃a magabalígya sa mg̃a saoang sa mg̃a otang, sa mg̃a bong̃a, &c.
Placible. = Táuo sa maáyong buot.
Plácidamente. = Sa maáyong pagcabótang, sa tibúoc ng̃a buot.
Plácido. = Ang oalá mabóloc, ang mahamútang sa pagcaoaláy cacólba.
Placiente. V. [Placible].
Plaga. = Calisód, hampac ng̃a guibóot sa Dios ng̃a moábot sa mg̃a táuo, ang dolon, ang camátay, ang gotom, &c. * Cadáot, saquét. * Pagcaoaláy palad, cayógot, cagóol.
Plagar. = Pagponó sa bisan onsa ng̃a macadáot.
Plagiario. = Ang mang̃áoat sa mg̃a huna huna sa lain, ng̃a guidayág sa mg̃a sulat, ug pagaíngnon ng̃a sa gayúd.
Plagio. = Pagpang̃áoat sa mg̃a sulat, sa mg̃a libro sa lain.
Plan. V. [Plano]. * Ang sulat sa bisan onsa ng̃a guisúlat sa iang ng̃alan. * Listáhan sa mg̃a táuo, sa mg̃a manggad, &c. * Ang cahoy ng̃a mohonóng sa quilla, sa onáyan sa mg̃a sacayán.
Plana. V. [Llana]. * Nauong sa papel ng̃a sinolátan. * Yota ng̃a patag, datág. * Ang guisólat sa mg̃a báta sa escolahán ng̃a nanagtóon, sa pagsúlat, sa usá ca nauong sa papel. * Cadaghánan sa mg̃a ponóan sa mg̃a soldados.
Planada. V. [Llanada].
Planador. = Pandáy ng̃a magabácbac sa salapí, sa tumbága, &c. [[242]]
Plancha. = Buláoan, salapí, tumbága, &c., ng̃a binácbac sa pagcanípis. * Utáo. * Gaquít ng̃a magáma sa mg̃a cahoy ng̃a magáan, sa mg̃a caoáyan, &c., ng̃a pagatongtóng̃an sa mg̃a táuo ng̃a nanagsolót sa mg̃a sacayán.
Planchar. V. [Aplanchar].
Planchear. = Pagtábon sa bisan onsa sa mg̃a dahon dahon ng̃a tumbága, sa buláoan, sa salapí, &c., ng̃a binácbac sa pagcapíno, sa pagcanípis.
Planeta. = Bitóon ng̃a nagaámbit sa casúlao, sa siga sa adlao. * Bisti ng̃a guibísti sa mg̃a Padre sa pagtúman nila sa ilang catungdánan sa Singbahán, ng̃a holohamóbo, dapít sa atubáng̃an, sa casullang tuod.
Planetario. = Ang nahatong̃ód sa mg̃a planeta.
Planga. = Calaínan sa manáol.
Planicie. = Patag, datág.
Planisferio. = Casayóran sa tibúoc ng̃a calibútan.
Plano. = Patag, datág, sa oaláy casámoc ug cabilínggan. * Casayóran ng̃a piníntal sa bisan onsang longsod, sa cota, sa mg̃a dagat, &c.
Planta. = Itolonób sa mg̃a táuo ug sa mg̃a mananáp, lápa lápa sa tiil. * Tanóm. * Pagcatanóm. * Panigíngnan sa bisan onsa ng̃a pagabuháton, sa baláy, sa Singbahán, &c. * Pagpatigáyon ng̃a caugalíng̃on sa pagcúha ug pagdáng̃at sa guipanghináot.
Plantacion. = Pagcatanóm.
Plantador. = Ang magatanóm, tigtanóm. * Capandáyan ng̃a icatanóm sa mg̃a tanóm.
Plantaje. = Cadaghánan sa mg̃a tanóm.
Plantanal. V. Platanal.
Plántano. V. [Plátano].
Plantar. = Pagtanóm. * Pagpatíndog sa bisan onsa. * Pagbótang, pagpalíngcod.
Plantario. = Lugar ng̃a pagapugásan sa mang̃a binhi sa mg̃a otang, sa humáy, &c., sa pagtanóm ug paglálin oña sa lain ng̃a yota, con maholohatáas na.
Plantear. = Paghúna huna sa pagcabútang sa bisan onsa, arón mahímo ng̃a híngpit sa pagbúhat na.
Plantica, lla, ta. = Ang nahaúnang tinábas sa panit ng̃a ibútang sa pagbúhat sa mg̃a sapín. * Tinábas ng̃a panápton ng̃a isápao sa tulónban sa mang̃a medias. * Ang pothao ng̃a dagcó ng̃a pagataólan sa obán ng̃a mg̃a puthao ng̃a diótay sa mg̃a yaoe sa mg̃a posil. * Panigíngnan sa papán sa bisan onsa ng̃a buot ng̃a pagbuháton.
Plantificacion. = Pagcabúhat sa bisan onsa.
Plantificar. = Pagbúhat sa bisan onsa ng̃a guihúna huna.
Plantillar. = Pagbútang sa plantilla sa mg̃a sapín ug sa mg̃a medias.
Plantío. = Yota ng̃a guinatámnan. * Pagtanóm. * Yota ng̃a bag-o pa guitámnan. * Cadaghánan sa mg̃a tanóm ug sa mg̃a cahoy.
Plantista. = Maandácon, ang magapacalaláqui ug magapacaísog.
Planton. = Salíngsing, sahá sa mg̃a cahoy ng̃a maáyo sa pagtanóm. * Ang soldado ng̃a guicastigo arón magabántay sa bisan diin hasta sa dugay. * Soldado ng̃a magabántay sa pagcaportero sa bisan diin.
Plantosa. = Baso con panácsan ng̃a ilimnánan, tagayán.
Planudo. = Sacayán ng̃a molotáo sa diótay ng̃a tubig, cay halagpád sa dapit sa obus, sa dapit sa quilla.
Plañidera. = Babáye ng̃a guiabáng̃an sa pahílac sa mg̃a paglobóng.
Plañido. = Pagcahílac, pagcabachó.
Plañir. = Pagbachó, paghílac, pagagólo.
Plaquin. = Calaínan sa bátong bátong.
Plasma. = Bató.
Plasmador. = Tigbúhat, magbubúhat, ang magabóhat, macagáma ug macahímo sa bisan onsa, ug labí pa sa yota. [[243]]
Plasmante. = Idem.
Plasmar. = Pagbúhat, paggáma, paghímo sa bisan onsa, ug labí pa sa yota.
Plasta. = Bisang onsang mahómoc, maíng̃on sa yánang, sa lapoc. * Bisan onsa ng̃a guibúhat sa oaláy caang̃áyan.
Plaste. = Minása sa yeso ug sa cola sa pagsóngsong sa mg̃a bohó sa bisan onsa ng̃a pagapintálan.
Plastecer. = Pagsóngsong sa mg̃a bohó ug mg̃a lutac sa plaste.
Plastecido. = Pagcasóngsong sa mg̃a bohó ug sa mg̃a lutac sa yeso ng̃a minása sa cola, sa tubig ng̃a liná-ga sa cola.
Plástica. = Quinaárman sa pagbúhat sa bisan onsa sa yota, sa yeso, &c.
Plata. = Salapí. * Ang macapolós sa guihápon.
Plataforma. = Baluarte, lantáon ng̃a guibúhat sa solód sa mg̃a cota. * Capandáyan, máquina sa pagbúhat sa mg̃a bahin sa mg̃a horasan.
Platanal ó Platanar. = Saguíng̃an.
Plátano. = Saguing, ang tanóm ug ang bong̃a.
Plateado. = Bisan onsa ng̃a may color sa salapí.
Plateador. = Ang táuo ng̃a nagadíhog sa bisan onsa, sa salapí ng̃a tinúnao.
Plateadura. = Pagcadíhog sa bisan onsa sa salapí ng̃a tinúnao.
Platear. = Pagdíhog sa salapí sa bisan onsa, pagtápot sa salapí sa bisan diin.
Platería. = Dalan ng̃a pagabotáng̃an sa mg̃a baláy sa mg̃a pandáy sa salapí; baláy ng̃a pagabuhátan sa salapí. * Quinaárman sa pagbóhat sa bisan onsa, sa salapí.
Platero. = Pandáy sa salapí.
Plática. = Cagúla, suguílon, solte. * Oáli sa mg̃a ponóan sa ilang mg̃a sacop.
Platicar. = Pagsúguir, pagsuguílon, pagsólte, pagcagúla.
Platico, llo, to. = Guinisál sa onód ug sa mg̃a otan ng̃a tinártar ug maáyo; calán-on ng̃a ihátag sa mg̃a religioso, sa mg̃a arlao ng̃a mahál, ng̃a icadúgang sa mg̃a sod-an sa matagádlao. * Pinggan ng̃a tumbága ng̃a apil sa mg̃a tolónggon sa mg̃a música.
Platificar. = Pagbálbin sa bisan onsa sa salapí, pagsalapí sa bisan onsa.
Platija. = Isda.
Platilla. = Panápton.
Platina. = Tumbága ng̃a mahál.
Platino. = Tumbága ng̃a labíng mabóg-at sa ng̃atanán, sa color sa salapí.
Plato. = Pinggan. * Ang calán-on sa matagádlao. * Ang sod-an ng̃a ibótang ug isúcar sa mg̃a pinggan.
Platónicamente. = Sa pagcaólay. * Sa pagtáhor. * Sa oaláy daótan ng̃a tuyo ug húna húna.
Plausibilidad. = Pagcamahál, pagcaáyo sa bisan onsa arón tacós ng̃a pagdayégon.
Plausible. = Dalayégon, ang tacús ng̃a dayégon.
Plausiblemente. = Sa pagcadáyeg, sa pagdáyeg.
Playa. = Piliu, daplin, baybáyon sa dagat con sa mg̃a sobá.
Playado. = Dagat con sobá ng̃a may baybáyon.
Playazo. = Baybáyon ng̃a dagcó, hatáas.
Playero. = Táuo ng̃a magadála sa isda sa baybáyon, sa pagbalígya.
Plaza. = Saoang. * Lugar ng̃a guilibótan sa cota, sa mg̃a baluarte, sa mg̃a lantáoan, sa pagsócol sa mang̃a caáoay. * Opicio, pagcahímtang sa bisan cansa. * Dong̃og.
Plazo. = Tagál, tacga. * Arlao ng̃a tinórlo ug guitagána sa pagbóhat sa bisan onsa.
Ple. = Dula ng̃a guing̃álan de pelota. [[243]]
Pleamar. = Pagcatáob, taob ng̃a dagcó.
Plebe. = Cadaghánan sa mg̃a táuo ng̃a obus, ng̃a díli dato, ug sa díli mahál ng̃a guinicánan.
Plebeyo. = Táuo ng̃a díli dato ug díli opód lioat sa maáyo ug mahál ng̃a guinicánan.
Plectro. = Capandáyan sa pagcáblit sa arpa.
Plegable. = Ang arang pilóon, picóon, locóton.
Plegadamente. = Sa pagcabóloc, sa díli madayág.
Plegadera. = Capandáyan sa garing, sa cahoy, sa bocóg, &c., sa pagpíco ug pagguísi sa mg̃a papel.
Plegadizo. V. [Plegable].
Plegador. = Ang magapiló, ang magapicó.
Plegadura. = Pagcapiló, pagcapicó.
Plegar. = Piló, picó.
Plegaria. = Pagpang̃áyo, pagpang̃amúyo, pagpang̃aliópo. * Pagbágting sa mg̃a ling̃ánay, sa odto, arón mang̃ádye ang mg̃a cristianos.
Pleita. = Lubid ng̃a sinalápid, esparto ng̃a icabúhat sa mg̃a baníg sa España, sa mg̃a estara.
Pleiteador. = Ang may capolong̃ánan, ang mahagógma sa capolong̃ánan.
Pleiteante. = Idem.
Pleitear. = Paghilábot sa mg̃a capolong̃ánan.
Pleites. = Manlalában, ang magapahúsay sa mang̃a táuo ng̃a nanaglális lalis ug nagacaáoay. * Ang magabúhat sa bisan onsa, sa ng̃alan sa lain.
Pleitista. V. [Pleiteador]. * Táuo ng̃a macagobót.
Pleito. = Capolong̃ánan. * Pagáoay, paglális lalis. * Pagpang̃óbat.
Plenamar. V. [Pleamar].
Plenamente. = Sa pagcahíngpit, sa pagcatúman. * Sa pagcaponó.
Plenariamente. = Idem. * Pagcahócom ing̃on sa mang̃a tulumánon sa mg̃a leyes, sa batásan.
Plenario. = Ponó. * Tuman, hingpit.
Plenilunio. = Pagcatibúoc sa bulan, bulan ng̃a tibúoc.
Plenipotencia. = Gahóm ng̃a dagcó ng̃a itógot sa mg̃a hari ug mg̃a ponóan sa bisan cansa.
Plenipotenciario. = Táuo ng̃a sinógo sa mg̃a hari, ug ng̃a guitugútan sa dagcóng gahóm, sa pagsábot ug sa paghúsay sa bisan onsa.
Plenitud. = Pagcaponó, pagcahíngpit, pagcatúman sa bisan onsa. * Pagcadághan, cadaghánan sa bisan onsa.
Plétora. = Pagcadághan sa dugó ug sa dugá sa lauas.
Pletórico. = Ang guidaghánan sa dugó ug sa dugá.
Pleura. = Panit panit ng̃a manípis, ng̃a magapótus sa tibúoc ng̃a doghan, sa dapit sa sulód.
Pleuresía. = Saquét sa dughan.
Pleurético. = Ang masaquét, ang mubáti sa doghan.
Plica. = Sulat ng̃a pinicó ug ng̃a guipílit, ng̃a sinolátan sa pagbóot sa bisan cansa ng̃a nagabúhat sa testamento.
Pliego. = Ang papel ng̃a pagaboháton sa tagsa ca pagcábo sa marca, sa hormáhan. * Cadaghánan sa mg̃a sulat ng̃a ibútang sa ilálom sa usá ca sapao.
Pliegue. = Conót. * Pagcapicó.
Plomada. = Tingga ng̃a manípis sa pagbárlis sa bisan onsa, tonton sa bató, tingga, puthao, &c., sa pagsócod sa cahilarmon sa tubig, sa mg̃a táuo ng̃a nanagsacáy. * Památo ng̃a tingga sa mg̃a anod, sa mg̃a sahid, &c.
Plomar. = Pagbótang sa marca sa tingga ng̃a binítay sa mg̃a hilo con mg̃a lubid ng̃a magamáy, sa mg̃a camatoóran, sa mg̃a solat ng̃a guican sa mg̃a hari, sa Santos ng̃a Papa, &c.
Plomazon. = Olounlánan ng̃a pagatabásan sa buláoan sa dagoay sa mg̃a dahon ng̃a manípis, ug ng̃a ipanápot sa bisan diin.
Plomería. = Tabon sa bisan diin, sa tingga. [[244]]
Plomero. = Ang magabúhat sa bisan onsa, sa tingga.
Plomizo. = Ang sináctan sa tingga.
Plomo. = Tingga.
Plomoso. V. [Plomizo].
Pluma. = Balahíbo sa mg̃a langgam. * Bisan onsa ng̃a icasúlat. * Quinaárman sa pagsúlat. * Catigayónan, pohónan, bahándi. * Otót.
Plumada. = Pagsúlat.
Plumado. = Ang balahibóan, ang may balahíbo sa mang̃a langgam.
Plumaje. = Cadaghánan sa mg̃a pluma. * Dayan dayan ng̃a magáma sa mg̃a pluma.
Plumajería. = Idem. * Cadaghánan sa mg̃a dayan dayan sa mg̃a pluma.
Plumajero. = Ang magabúhat ug magabalígya sa mg̃a pluma ug sa mg̃a dayan dayan sa mg̃a balahíbo, sa mg̃a pluma.
Plumazo. = Onlánan, cama, ng̃a ponó sa mg̃a pluma.
Plumazon. V. [Plumajería] y [Plumaje].
Plúmbeo. = Bisan onsa sa tingga ug maíng̃on niána.
Plumeado. = Cadaghánan sa mg̃a barlis maíng̃on sa guibúhat sa pluma.
Plumear. = Pagbárlis sa mg̃a pluma con sa lápis, sa mg̃a piníntal.
Plúmeo. = Ang balahibóan, ang may mg̃a pluma.
Plumero. = Baat, bináng̃an sa mg̃a pluma sa pagyábyab ug pagcóha sa agbon. * Sorlánan sa mg̃a pluma.
Plumífero. V. Plómeo.
Plumion. V. [Plumon].
Plumista. V. [Escribiente].
Plumon. = Balahíbo, pluma ng̃a magamáy caáyo ug pino. * V. [Plumazo].
Plumoso. V. [Plúmeo].
Plural. = Ang nahasácop sa daghan.
Pluralidad. = Cadaghánan, pagcadághan.
Plus ultra (ser el non). = Pacamahál, pagcahamíli, pagcabilídhon sa bisan onsa. * Pagcalabí, pagcalabáo.
Plúteo. = Tagsa ca cajon sa mg̃a sorlánan sa mg̃a libro.
Pluvial. = Tubig ng̃a guican sa olan sa mg̃a pang̃ánod.
Pluvioso. = Taliúlan, tang̃úlan.
[[Índice]]