PU
Pua. = Tonóc, bisan onsa ng̃a magamáy ng̃a may tomóy. * Mg̃a ng̃ipon sa mg̃a solod sa olo ug sa haláblan. * Ang hingtúngdan sa casáquet sa húna húna.
Pubertad. = Pagcaolitáuo sa mg̃a laláqui ug pagcadalága sa mg̃a babáye.
Pubes ó Pubis. = Pos-on.
Pubescencia. V. [Pubertad].
Pubescer. = Pagábot sa pagcadalága ug sa pagcaolitáuo, sa edad sa icapúlo ug opát ca túig sa mg̃a laláqui, ug sa icapólo ug duhá sa mg̃a babáye.
Publicacion. = Pagcabaláod, pagcamantalá. * V. Amonestacion.
Publicador. = Pagcabaláod, pagcamantalá.
Públicamente. = Sa dayág, sa maháyag, sa atubáng̃an sa cadaghánan.
Publicano. = Ang naníng̃il sa mg̃a abang sa tiempo sa mg̃a romano.
Publicar. = Pagbaláod, pagmantalá, pagpabántog. * Pagháyag, pagdayág. * Pagsógil sa bisan onsa ng̃a tacós unta ng̃a díli itúg-an, ng̃a tacús unta ng̃a hilúmun. * Pagtáoag sa mg̃a caláslon.
Publicata. = Papel ng̃a sinolátan arón ibaláod ang ng̃alan sa táuo ng̃a pagaoldenáhan, ug ang camatuóran sa pagcamatúod ng̃a guioldenáhan na. [[261]]
Publicidad. = Pagcabántog. * Lugar ng̃a pagatambóng̃an sa daghánan ng̃a mg̃a táuo.
Publicista. = Ang maálam sa mg̃a leyes, ug ang magasúlat sa tong̃ód niána.
Público. = Ang nadayág, ang anáa sa cadaigánan, sa atubáng̃an sa ng̃atanán. * Ang pagagamíton sa cadaghánan. * Babáyeng bigáon, ng̃a magatógot sa iang laoas sa daghan ng̃a mg̃a laláqui. * Cadaghánan sa mg̃a taguilóngsod.
Pucelana. = Bulit, yota ng̃a mahágcot caáyo.
Pucia. = Baso, sorlánan ng̃a pagabuhátan ug pagalotóan sa mg̃a boticario sa mg̃a tambal.
Puchada. = Hampol, haclop ng̃a diníhog sa binócboc ng̃a inónao, ináhog sa tubig.
Puchero. = Colon.
Pucherico, llo, to. = Timáan ng̃a napaquíta sa bába sa mg̃a báta, sa pagpicót nila sa mg̃a ng̃abil con mahilácon sila ugáling, pagcacolimáuon.
Puchero. = Colon. * V. [Olla]. * Ang calán-on sa matagádlao.
Puches. V. [Gachas].
Pudendas. = Quinatáuo, boto.
Pudendo. = Maólag, maláo-ay, mang̃íl-ad, ng̃a macaúlao.
Pudicicia. = Pagcaólay, pagcacastos. * Pagpamólong ug pagbóhat ing̃on sa ang̃ay sa mg̃a táuo ng̃a potli.
Púdico. = Moólay, potli. * Mang̃iuláoan.
Pudiente. = Arunáhan, salapían, salapiánon, dato.
Pudor. V. [Pudicicia].
Pudredumbre. = Pagcadonót.
Pudricion. = Idem.
Pudridero. = Lugar ng̃a pagabotáng̃an sa bisan onsa arón madonót. * Lugar ng̃a pagabotáng̃an sa mg̃a laoas ng̃a minatáy sa mg̃a hari ug sa mg̃a caubánan sa mg̃a hari, sa obos na sila guidíhog sa mg̃a cahomót, sa convento ni S. Lorenzo del Escorial.
Pudridor. = Ang losóng ng̃a bató ng̃a pagabotáng̃an sa panápton ng̃a icabúhat sa papel.
Pudrigorio. = Táuo ng̃a salaquétan caáyo.
Pudrimiento. = Pagcadonót.
Pudrir. = Pagdonót. * Pagsámoc, pagbórlay, pagpapong̃ót; pagaling̃ása.
Puebla. = Longsod. * Pagcapúgas sa mg̃a ortelano sa tagsa ca calaínan sa mg̃a otan.
Pueblo. = Longsod. * Cadaghánan sa mg̃a táuo, sa mg̃a mulópio ng̃a nanagpuyó sa longsod. * Ang mg̃a táuo ng̃a obus sa mg̃a longsod, mg̃a táuo ng̃a díli dato.
Puente. = Tuláy, taytáy, taytáyan. * Salog sa mg̃a sacayán. * Cahoy ng̃a hamóbo ug binohóan, sa mg̃a guitara, sa mg̃a sesta ug sa ubán pang mg̃a tolónggon ng̃a may coldas, sa pagtácgos ug pagbalígtos dihá sa maong mg̃a coldas sa usá ca tomóy.
Puerca. = Baboy ng̃a baye, anáyon. * Calaínan sa hubág. * Mananáp ng̃a diótay ug ng̃a mutóbo sa mg̃a lugar ng̃a tubígan.
Puercamente. = Sa pagcahámus, sa pagcahúgao. * Sa oaláy pagtáhod ug catahá.
Puerco. = Baboy. * Hugáoan, mahámos, bulíng̃on. * Táuo ng̃a coláng̃an sa maáyong pagtórlo, ng̃a oaláy pagtáhod ug catahá.
Puericia. = Pagcabáta sa mg̃a táuo, edad cutub sa icapíto ca túig hasta sa icapólo ug opát.
Pueril. = Ang nahatong̃ód sa mg̃a báta, sa puericia. * Buhat ng̃a bináta, ng̃a ang̃ay sa mg̃a báta.
Puerilidad. = Idem desde buhat. * Bisan onsa sa diótay ng̃a bale, ng̃a oaláy polós caáyo.
Puerilmente. = Ing̃on sa ang̃ay sa mg̃a báta, sa pagcabináta.
Puerro. = Calaínan sa seboya.
Puerta. = Tacop, pultahán. * Bohó ng̃a mahímo ng̃a [[261]]pagasórlan sa bisan diin. * Alaguían sa pagpatigáyon sa bisan onsa ng̃a guitúyo ug guipanghináot.
Puerto. = Laoígan, pondóhan, donggoánan sa mg̃a sacayán. * Alaguían sa talioála sa mg̃a caboquílan. * Bába sa mg̃a pagoáncan sa mg̃a babáye. * Dalángpan.
Pues. = Nan, dan.
Puesta. = Ang guipilde sa mg̃a táuo ng̃a nanagsugál sa obán ng̃a mg̃a pagsogál sa baraja.
Puestecico, llo, to. = Tiendahán ng̃a pagabaligyáan sa mg̃a tolotagídyot.
Puesto. = Bolotáng̃an sa bisan onsa. * Lugar ng̃a guitagána ug tinórlo sa pagbóhat sa bisan onsa. * Lugar ng̃a pagabaligyáan sa mg̃a tolotagídyot ug sa mg̃a calán-on. * Lugar ng̃a pagaáncan sa mg̃a babáye. * Baláy sa pagahóptan sa mg̃a cabayo, &c., ng̃a guitagána sa paglíoat. * Pagcabótang sa bisan onsa. * Cay, ing̃on niána. * Nan, dan.
Puf. = Polong ng̃a icaásoy sa pagcabahó sa bisan onsa.
Pugilar. = Librong diótay ng̃a guibatónan sa mg̃a hebreo, sa mg̃a judío, ng̃a sinolátan sa mg̃a pagtolón-an sa santos ng̃a Sulat.
Pugilato. = Pagáoay sa mg̃a táuo, sa lonlon ng̃a mg̃a pagpócpoc sa mg̃a camót. * Pagcaáoay sa camót lamang.
Pugna. = Pagcapang̃óbat, pagcaáoay. * Pagcabátoc.
Pugnacidad. = Caínit, caísog sa pagáoay.
Pugnante. = Aoay, caáoay. * Batoc, maquigaoáyon.
Pugnar. = Pagpang̃óbat, pagáoay. * Pagpatigáyon sa masingcámot sa pagdáng̃at sa bisan onsa ng̃a guipanghináot.
Puja. = Pagcadagcó, pagcadógang sa bale sa bisan onsa ng̃a guibalígya con guipaabáng̃an.
Pujador. = Ang magapujál, ang magapaósoag, ang magadógang sa bale sa bisan onsa ng̃a guibalígya.
Pujame. = Como el siguiente.
Pujámen. = Ang icatólo ca bahin sa dapit sa obus sa mg̃a layág sa mg̃a sacayán.
Pujamiento. = Pagcadághan sa dogó ug sa dugá sa laoas sa mg̃a táuo.
Pujante. = Matámboc, supang. * Macosóg. * Ang may gahóm sa pagdáng̃at sa bisan onsa ng̃a guipanghináot, ug sa pagbóhat sa bisan onsa.
Pujar. = Pagpujál, pagpadagcó, pagdógang sa bili sa bisan onsa ng̃a ibalígya con ng̃a guipaabáng̃an. * Pagpang̃osóg sa pagdáng̃at sa guipanghináot, ug sa pagcóha sa mg̃a caculían, &c. * Paglisód sa pagpamólong. * Pagálang alang sa pagbúhat sa bisan onsa. * Pagculíot sa paghílac.
Pujavante. = Capandáyan ng̃a puthao ng̃a quinalaháan, sa pagpótol sa mg̃a cocó sa mg̃a cabayo, &c.
Pujo. = Hibólos. * Caíbog, paghigógma ng̃a dagcó sa paghílac, sa pagcatáoa, &c. * Caíbog sa bisan onsa.
Pulcritud. = Cocóguing dagcó sa pagbántay ug pagalíma sa caogalíng̃on ng̃a laoas ug sa mg̃a bisti.
Pulcro. = Matahóm, maníndot. * Sa maáyong baihon ug pagcatíndog. * Ang magaalíma ug maáyo sa iang bisti.
Pulga. = Pulgas.
Pulgada. = Socod, ang icapólo ug duhá ca bahin sa cahitáson sa usá ca tiil.
Pulgar. = Comalágco. * Ang sang̃áng diótay ng̃a ibílin sa mg̃a balágon sa mg̃a paras, sa pagcapón caníla.
Pulgarada. = Pocpoc ng̃a guipócpoc sa tórlong comalágco. * Bisan onsa ng̃a magamáy, dogmoc caáyo.
Pulgon. = Mananáp ng̃a diótay caáyo ng̃a magadáot sa mg̃a tanóm, ug labí pa sa mg̃a paras.
Pulgoso. = Ang guipulgásan, ang may pulgas. [[262]]
Pulguera. = Pulgasán, lugar ng̃a guitigúman sa daghan ng̃a mg̃a pulgas. * Tanóm.
Pulguica. = Táuo ng̃a cuti cutíhan, ng̃a madalí sasaquétan.
Pulican. = Capandáyan sa pagíbot sa mg̃a bag-ang.
Pulidamente. = Sa pagcaníndot, sa pagcatahóm, sa maáyong pagdáyan dayan.
Pulidez. = Pagcadáyan dayan, pagcaníndot, pagcaáñag.
Pulido. = Pulido, matahóm, maníndot, sa maáyong baihon ug pagcaatúbang.
Pulidor. = Ang magapatahóm, ang magadáyan dayan sa bisan onsa. * Capandáyan ng̃a icahínlo, icasínao sa bisan onsa. * Panápton ng̃a diótay ng̃a icalugpit sa lugás sa hilo, sa igagáma, &c., sa pagbórbor, arón díli masámad ang torlo sa nagabórbor sa maong lugás.
Pulimento. = Pagcahínlo, pagcasínao.
Pulimentar. = Pagsínao, paghínlo. * Pagdáyan, pagáyo, pagpatahóm sa bisan onsa, pagcóha sa pagcabórong.
Pulmon. = Bagá. * Hobág ng̃a notóbo sa ibábao sa mg̃a bocóg ug sa mg̃a luha luha sa laoas.
Pulmonar. = Ang nahatong̃ód sa mg̃a pulmon.
Pulmonaria. = Tanóm ng̃a motoróc ug mabóhi sa mg̃a ponóan sa obán ng̃a mg̃a cahoy.
Pulmonía. = Saquét ng̃a nahamótang sa pagcahobág sa pulmon.
Pulmoniaco. V. [Pulmonar].
Pulpa. = Onód ng̃a oaláy bocóg. * Onód sa mg̃a bong̃a ug sa obán ng̃a mg̃a cahoy.
Pulpejo. = Onód sa mg̃a bahin ng̃a diótay sa mg̃a laoas. * Quinatórcan sa torlo ng̃a comalágco.
Pulpería. = Tiendáhan sa Indias, ng̃a pagabaligyáan sa bino, aguardiente, suca, &c.
Pulpero. = Ang tagía sa tiendáhan ng̃a pulpería. * Mananágat sa coguíta, sa colabótan.
Pulpeta. = Híoa sa onór ng̃a oaláy bocóg.
Púlpito. = Oalihánan. * Cahímtang sa pagcamalaoáli sa mg̃a caparían.
Pulpo. = Coguita, colabótan, tabógoc.
Pulposo. = Ang may onód sa oaláy bocóg.
Pulque. = Tubá, dugá ng̃a guican sa tanóm ng̃a guing̃álan ug pita.
Pulquería. = Tiendáhan ng̃a pagabaligyáan sa pulque.
Pulsacion. = Pagcaólpot, pagcalábtic, pagcaquíbot, quibot sa pulso. * Pagcatimáan sa pulso.
Pulsada. = Idem hasta pagcatimáan.
Pulsador. = Ang magatimáan sa pulso.
Pulsante. = Idem.
Pulsar. = Pagtimáan sa pulso. * Pagcablit sa mg̃a tolónggon. * Pagsoláy sa pagpatigáyon sa pagcóha sa bisan onsa ng̃a guipanghináot. * Pagólpot, pagquíbot quibot, paglábtic sa pulso.
Pulsativo. = Ang magacáblit, ang magaólpot.
Pulsear. = Pagsoláy sa dohá ca táuo sa cosóg sa ilang pulso, sa pagsigcóbot nila sa ilang mg̃a camót sa pagpang̃osóg.
Pulsera. = Ang panápton ng̃a ibútang sa popólan, sa pulso sa masaquét, sa pagtámbal canía. * Quinatórcan sa apapáng̃ig sa dapit sa solang. * Bocála.
Pulsista. = Mananámbal ng̃a macaíla sa mg̃a saquít sa pagtimáan sa pulso.
Pulso. = Pulso. * Pagcaólpot, pagcaquíbot quibot, pagcalábtic sa pulso. * Calig-ónan sa camót sa pagbóhat sa bisan onsa. * Cacógui ug pagcatóltol sa pagbóhat sa bisan onsa.
Pululante. = Ang magaguítib, ang motoróc.
Pulular. = Pagtoróc, pagguítib sa mg̃a tanóm ug mg̃a cahoy, paggamót. * Pagguícan sa usá ca butang sa lain ng̃a butang. [[262]]
Pulverizable. = Ang masáyon pagabocbócon, buháton ug bocboc. * Ang maíng̃on sa bocboc, sa binócboc.
Pulverizacion. = Pagcabócboc, pagcabinócboc, pagcahímo sa bisan onsa ug binócboc.
Pulverizar. = Paggáma ug binócboc sa bisan onsa, pagbócboc sa bisan onsa.
Pulla. = Polong ng̃a mang̃íl-ad ng̃a guipamólong sa mg̃a táuo sa pagsigtíao tiao nila. * Polong ng̃a ondan ng̃a ipamólong sa pagcaígo. * Calaínan sa manáol.
Pullista. = Táuo ng̃a mahagúgma mamólong sa mg̃a polong ng̃a pulla.
Pumente. = Calaínan sa saya sa babáye.
Puna. = Yota ng̃a díli mahímo ng̃a pagapúy-an, ng̃a díli capúy-an, tong̃ód cay guilabíhan ang tugnao.
Puncha. = Tonóc, bisan onsa ng̃a diótay ug matalínis uyámot.
Punchar. V. [Punzar].
Pundonor. = Dong̃og ng̃a maáyo, caólao.
Pundonorosamente. = Sa maáyong dong̃og.
Pundonoroso. = Mang̃iuláuan, ang may dong̃og ng̃a maáyo.
Pungente. V. [Punzante].
Pungir. V. [Punzar].
Punible. = Ang tacús sa castigo.
Punicion. = Castigo, pagpasáquet.
Punta. = Tomóy ng̃a matalínis, ug bisan ng̃a díli matalínis, sa bisan onsa. * Panón ng̃a diótay sa mg̃a hayúpan ng̃a nabúlag sa panón ng̃a dagcó. * Song̃áy sa mg̃a mananáp. * Cutarmán, yota ng̃a mogóa dapit sa dagat. * Pagcaoloáslom sa bisan onsa.
Puntacion. = Pagcabótang sa mg̃a punto sa ibábao sa mg̃a letra.
Puntada. = Pagcatúlpoc sa dagom ng̃a tinohógan sa hilo, &c., sa panápton ng̃a guitahí. * Pagpamólong sa bisan onsang polong ng̃a pagaíngnon ng̃a oalá tuyóon, arón pagahisgótan ug bisan onsa.
Puntal. = Tocó, salagúnting. * Pagcatáas sa mg̃a sacayán cutub sa quilla, sa onáyan, hasta sa salog sa ibábao. * Sandígan. * Tong̃úd, hingtóngdan.
Puntapié. = Pagcasíndol.
Puntar. = Pagtimáan sa mg̃a pagsálang sa mg̃a Padre sa pagcaátang nila sa coro. * Pagbútang sa mg̃a puntos sa ibábao sa mg̃a letras.
Puntear. = Pagcáblit sa sesta, sa pagcúbil sa tagsa ca coldas sa tagsa ca torlo. * Pagbúhat sa mang̃a puntos sa bisan diin. * Pagtahí, pagtúlpoc sa dagom. * Pagoloatúbang sa dolong sa sacayán sa guinicánan sa hang̃in, pagbíloc sa sacayán ing̃on sa arang, arón pagapóslan ang hang̃in.
Puntel. = Capandáyan, hopot hopot ng̃a pothao ug hatáas, ng̃a icagóa ug icóhit sa salamín ng̃a tinónao sa horno, sa pagbúhat sa bisan onsa.
Puntera. = Tanóm.
Puntería. = Pagcapunta sa pagbúhi sa mg̃a luthang ug mg̃a pusil.
Puntero. = Ang maálam magpúnta sa magbúhi sa mg̃a luthang ug sa mg̃a pusil. * Ang balahíbo con gong̃i ng̃a icatórlo sa mg̃a letra, sa mg̃a báta ng̃a nanagtóon sa pagbása. * Bisan onsa ng̃a itolórlo, ng̃a silbi sa pagtórlo. * Ang salapí, &c., ang gung̃i ng̃a icadíhog sa santos ng̃a lana sa mg̃a masaquét. * Puthao ng̃a matalínis, ng̃a icasápsap sa mg̃a bató.
Puntiagudo. = Ang may tomóy ng̃a matalínis.
Puntilla. = Puntíyas, panápton ng̃a haíctin ng̃a ponó sa mg̃a bohó ng̃a diótay. * Capandáyan ng̃a maíng̃on sa usá ca cuchillong diótay sa oaláy polóan, ng̃a silbi sa pagbárlis.
Puntillazo. = Pagcasíndol. [[263]]
Puntillo. = Bisan onsa ng̃a oaláy polós ng̃a pagahonóng̃an sa maáyong dong̃og sa mg̃a mang̃iuláoan.
Puntillon. V. Puntilloso.
Punto. = Catapúsan sa usá ca barlis. * Punto, culit, tulpoc sa tinta, &c., ng̃a diótay caáyo ug malíng̃in. * Bisan onsa ng̃a guihisgótan. * Catapúsan ng̃a tuyo ng̃a hingtóngdan sa bisan onsang buhat. * Pagcabótang sa bisan onsa. * Pagcabótang ng̃a híngpit sa bisan onsa ng̃a nabúhat sa caláyo, sa tinápay, sa caramelo, &c. * Bisan onsa ng̃a diótay uyámot. * V. [Momento]. * Caang̃áyan sa mg̃a tolónggon sa música. * Pagcatólpoc sa dagom, ng̃a tinohógan sa hilo, sa mg̃a ng̃abil sa mg̃a samad, arón mapílot ug mamaáyo. * Tagsa ca tomóy sa pluma ng̃a icasúlat. * Ang isip sa tagsa ca dahon sa baraja. * Tagsa ca sayóp sa pagleccion sa mg̃a báta ng̃a nanagtóon sa pagbása. * Ang timáan sa padalóman ng̃a casayóran sa pagcabótang sa mg̃a sacayán sa dagcóng lauod. * Ang bató ng̃a guidáog sa nanagsogál sa bisan onsang sugála.
Puntoso. = Ang may daghan ng̃a mg̃a tomóy. * Ang may maáyong dong̃og, ang mang̃iuláoan. * Ang cuti cutíhan sa tong̃ód sa mg̃a pagábi abi.
Puntuacion. = Pagcabótang sa mg̃a timáan sa mg̃a sulat, arón paglaínon ang mg̃a polong ug macahímo sa maáyong cahológan ug casayóran.
Puntual. = Matinumánon. * Madalíon.
Puntualidad. = Pagcacógui, pagcatúman. * Pagcaóyon. * Pagcaáng̃ay sa mg̃a butang.
Puntualizar. = Pagbílin ug maáyo ug sa pagcahíngpit sa bisan onsa sa panumdúman. * Pagsuguílon sa bisan onsa sa pagcacúti cuti. * Paghíngpit sa bisan onsang buhat.
Puntuar. = Pagbútang sa mg̃a timáan sa mg̃a sulat, arón paglaínon ang mg̃a polong, ug arón macóha ang maáyong casayóran ug cahológan.
Puntuoso. V. [Puntoso].
Puntura. = Samad ng̃a guibúhat sa capandáyan ng̃a may tomóy ng̃a matalínis. * Tagsa ca tomóy ng̃a puthao ng̃a macatólpoc ug macalíg-on sa papel ng̃a pagamarcáhan sa imprenta.
Punzada. = Pagcasóntoc, pagcatonóc. * Pagcang̃ót ng̃ot sa mg̃a maól-ol. * Casáquet ng̃a matalínis sa húna húna ng̃a macayógot sa casing casing.
Punzador. = Ang magasóntoc, ang magatólpoc.
Punzadura. V. [Punzada] hasta pagng̃ót ng̃ot.
Punzante. V. [Punzador].
Punzar. = Pagsóntoc, pagtólpoc, pagsámar sa bisan onsa ng̃a may tomóy. * Pagól-ol caáyo usáhay sa mg̃a samar, pagsáquet sa húna húna, sa casing casing.
Punzon. = Hilihód, quilícot. * Marca.
Punzonería. = Cadaghánan sa mg̃a hilíhod.
Puñada. = Pocpoc ng̃a guipócpoc sa camót ng̃a quinómcom.
Puñado. = Halop. * Pagcadiótay sa bisan onsa, sa mg̃a táuo, sa mg̃a mananáp, &c. * Quinómcom.
Puñal. = Punyal, hing̃aníban ng̃a hamóbo, bolo.
Puñalada. = Pagsóntoc sa punyal. * Casáquet ng̃a ahat, calit.
Puñalero. = Ang magabúhat sa mg̃a punyal, sa mg̃a bolo.
Puñetazo. V. [Puñada].
Puñete. = Idem. * Bocála.
Puño. = Comcom, ang camót ng̃a quinómcom. * Pagcadiótay sa bisan onsa, sa baláy, sa humáy, &c. * Ang tinábas ng̃a panápton ng̃a guitápot sa mg̃a bába sa mg̃a mangas sa mg̃a sinína. * Dayan dayan ng̃a guibútang sa bába sa mg̃a bocton sa mg̃a sinína, ng̃a magalibót ug magahálog sa mg̃a popólan. [[263]]* Polóan sa mg̃a hing̃aníban ug sa mg̃a capandáyan. * Caláptan sa mg̃a bastón, sa mg̃a sogcod, tomóy sa mg̃a layág sa mg̃a sacayán, ng̃a pagatohógan ug pagahóctan sa mg̃a escota.
Pupa. = Cogan sa mg̃a hobág. * Ting̃og sa mg̃a báta con magaagólo sila.
Pupila. = Báta báta sa mg̃a matá, táuo táuo. * Babáyeng báta ng̃a oalá pa omábot sa icapólo ug duhá ca túig. * Babáyeng ilo ng̃a oalá pa omábot sa icacaluháan ug lima ca túig ug ng̃a guitagáan sa hocom sa usá ca táuo ng̃a magahópot canía.
Pupilaje. = Pagcabótang sa pupilo, sa báta ng̃a anáa sa ilálom sa gahóm sa táuo ng̃a tinórlo, arón pagahóptan ug pagaalimáhan sia. * Pagcabótang sa táuo ng̃a guipacáon ug guialimáhan sia sa bisan diin ng̃a baláya, tong̃ód sa bayad con sohol ng̃a sinabótan. * Pagcabótang sa anáa sa ilálom sa gahóm sa lain, cay guipacáon sia. * Baláy ng̃a pagadaoátan sa mg̃a pupilo.
Pupilar. = Ang nahatong̃ód sa pupilo.
Pupilero. = Ang magdáoat ug magabáton sa iang baláy sa mg̃a pupilo.
Pupilo. = Laláqui ng̃a ilo ng̃a oalá pa omábot sa icapólo ug opat ca túig, ng̃a guibantáyan ug guihóptan sa táuo ng̃a tinórlo sa amahán con sa hocom. * Ang magapuyó sa bisan diin ng̃a baláya arón pagaalimáhan sia ug pacánon tong̃ód sa bayad con sohol ng̃a guisabótan.
Puposo. = Ang may cugan.
Puramente. = Sa pagcaólay. * Sa oaláy sacót sa bisan onsa, sa oaláy cabilínggan.
Pureza. = Pagcaólay, pagcaoaláy sacót. * Pagcabóg-os, pagcacastos. * Pagcaoaláy salá, pagcaáyo sa batásan. * Pagcahíngpit sa pagpíli sa mg̃a polong ng̃a icapamólong.
Purga. = Tambal ng̃a iímnon sa pagcalíbang.
Purgable. = Ang arang pagoláyon.
Purgacion. = Pagcaólay. * Pagcagóa sa daótan ng̃a dugá, tong̃ód sa gahóm sa tambal ng̃a guiínom. * Saquét sa bulan bulan ng̃atanán sa mg̃a babáye. * Nana con dogá ng̃a magóa sa alaguían sa ihi, sa mg̃a laláqui ug sa mg̃a babáye. * Pagcaoalá sa catáhap contra sa bisan cansang táuo, sa tong̃ód sa mg̃a daótan ng̃a buhat ng̃a guisolosuguílon ng̃a guibúhat nia.
Purgador. = Ang magapaólay. * Ang muhátag sa tambal sa pagcalíbang.
Purgamiento. V. [Purgacion].
Purgante. V. [Purga].
Purgar. = Pagólay, paghínis, pagnósnos, pagquías. * Pagbáyad sa mg̃a salá. * Pagbáti sa mg̃a casaquétan sa purgatorio, arón maólay ang mg̃a calág ug macasolód sa Lang̃it. * Paggóa sa mg̃a dogang daótan, guican sa gahóm sa tambal. * Pagoalá sa mg̃a catáhap sa mg̃a daótan ng̃a buhat ng̃a guibántog ng̃a guibúhat sa bisan cansang táuo. * Pagpogóng sa mg̃a cailíbgon ng̃a daótan. * Paglícay sa mg̃a icadáot.
Purgativo. V. [Purga].
Purgatorio. = Lugar ng̃a pagasaquétan sa mg̃a calág sa mg̃a táuo ng̃a nang̃amatáy sila sa camatáyon sa mg̃a matárong, apan sa oalá pa sila managbáyad sa igo sa mg̃a baláydon tong̃ód sa ilang mang̃a salá, arón maólay sila caáyo sa pagsáca sa Lang̃it. * Bisan onsang lugar ng̃a malisód ng̃a pagapúy-an.
Purificacion. = Pagcaólay. * Piesta ng̃a guipiesta sa santa Iglesia sa pagsíngba ug pagdúmdum sa pagpaquíta ni María Santísima sa iang santos ng̃a Anac sa Singbahán sa Jerusalém, sa icacapat-án ca adlao [[264]]sa iang pagánac. * Pagcahógas sa cális sa mang̃a Padre ng̃a nanagmísa sa obos na sila nanagcaláoat sa mahál ng̃a laoas ug dugó sa atong Guinóong Jesucristo.
Purificadero. = Ang magapaólay, ang magahínis, ang maganósnos.
Purificador. = Idem. * Pañong diótay ng̃a icapáhid sa cális, sa obos na micaláoat ang Padre ng̃a nagamisa, ug ang icapáhid sa mg̃a torlo.
Purificante. V. [Purificadero].
Purificar. = Olay, nosnos, pahid, quias. * Pagpasáquet sa Dios sa mg̃a calág, sa purgatorio ug sa calibútan.
Purificatorio. V. [Purificadero].
Purísimo. = Olay oyámot.
Puro. = Olay, ang oaláy mansa. * Ang magatúman sa iang catongdánan ing̃on sa cataróng̃an.
Púrpura. = Quinháson. * Panápton ng̃a tinína sa pagcapolá. * Color ng̃a mapolá caáyo. * Cahímtang sa pagcahári ug sa pagcacardenal.
Purpurado. = Padreng cardenal.
Purpurante. = Ang may color ng̃a mapolá, ug ang icatína sa pagcapolá.
Purpurar. = Pagtína sa pagcapolá.
Purpúrea. = Tanóm.
Purpurear. = Pagpolá.
Purpúreo. = Ang may color ng̃a mapolá caáyo. * Ang nahatong̃ód sa mg̃a cardenal.
Purrela. = Bino ng̃a matáb-an caáyo.
Purriela. = Bisan onsa ng̃a oaláy polós caáyo, talamáyon. [[264]]
Purulento. = Ang may nana.
Pus. = Nana.
Pusilánime. = Táuo ng̃a taláoan, sa diótay ng̃a cásing cásing.
Pusilanimidad. = Catálao, pagcatálao, pagcalúya sa cásing cásing.
Pústula. = Cugan.
Puta. = Bigáon, babáyeng maólag, sa mang̃íl-ad ng̃a batásan, sandil.
Putaismo. = Batásan, quinabóhi sa mg̃a bigáon, sa mg̃a babáye sa cadaghánan. * Cadaghánan, catilíngban sa mg̃a bigáon. * Baláy ng̃a guimpóy-an sa mang̃a babáyeng daótan.
Putañear. = Pagólag, pagpang̃íta sa mg̃a babáyeng bigáoan, paghiláoas.
Putañero. = Laláqui ng̃a maólag, ang maquigbabáye, ang macasalá sa mg̃a babáye, maquighilaoáson.
Putativo. = Ang táuo ng̃a guipacaamahán, guipacaigsúon, &c., bisan ng̃a díli amahán, díli igsúon, &c.
Putear. V. [Putañear].
Putería. V. [Putaismo]. * Pagcaógay ogay sa mg̃a babáye, pagcahang̃álo nila.
Putero. V. [Putañero].
Putesco. = Ang nahatong̃ód sa mg̃a bigáon.
Puto. = Laláqui ng̃a pagapasipád-an sa ubán ng̃a mg̃a laláqui.
Putrefaccion. = Pagcadonót sa bisan onsa.
Putrefactivo. = Ang macadonót.
Putridez. V. [Putrefaccion].
Pútrido. = Ang nadonót.
Puzolana. = Balás ng̃a maáyo sa pagsácot sa apog. [[264]]
[[Índice]]