VA
Vaca. = Baca. * Ang onór sa baca ng̃a ibalígya. * Pagcacorámbos sa sugál. * Ang salapí ng̃a guiípon sa duhá ca táuo sa pagsugál nila. * Ang panit sa baca.
Vacacion. = Pagcaárang, pagcaóndang sa mg̃a buhat sa pila ca adlao, pagcalíng̃ao ling̃ao.
Vacada. = Panón sa mg̃a baca.
Vacante. = Ang miaráng, ang mióndang. * V. [Vacacion].
Vacar. = Pagóndang, pagárang. * Pagbúhat sa bisan onsang buhat.
Vaciadero. = Pagayabóan sa bisan onsa. * Alaguían ng̃a pagabaháan sa bisan onsa ng̃a guiyabó.
Vaciadizo. = Bisan onsa ng̃a pagabuháton sa hormáhan, sa buláoan, sa salapí, &c., ng̃a tinúnao.
Vaciado. = Bisan onsang buhat sa hormáhan, sa buláoan, sa salapí, &c., ng̃a tinúnao.
Vaciador. = Hormáhan sa bisan onsang buhat sa buláoan, &c., ng̃a tinúnao, ug ang táuo ng̃a magbubúhat.
Vaciamiento. = Pagcayabó, pagcahóad.
Vaciante. = Pagcahunás.
Vaciar. = Pagyabó, paghúar sa tubig, sa bino, sa humáy, sa balás, &c., cutub sa usá ca surlánan sa lain ng̃a surlánan. * Pagbúhat sa bisan onsang buhat sa buláoan, sa yeso, &c., sa hormáhan. * Pagbáid, pagsám-ir sa mg̃a labajas ng̃a igaálot. * Pagsolód sa tubig sa usá ca subá sa lain ng̃a subá. * Paghunás. * Paglúbar sa color sa bisan onsa. * Pagoalá sa mg̃a táuo ng̃a nanagpuyó sa bisan diin. * Pagsuguílon sa bisan onsa ng̃a tacús unta ng̃a pagahilúmun, ng̃a díli itúg-an.
Vaciedad. = Pagcabóang, polong ng̃a díli macaígo.
Vaciero. = Baquero sa mg̃a hayúpan ng̃a oaláy mg̃a anac.
Vacilacion. = Pagcaálang alang sa buot, pagcadúha duha.
Vacilante. = Ang guiálang aláng̃an sa iang buot.
Vacilar. = Pagdúha duha, pagálang alang sa buot. * Pagcólang sa calig-ónan sa bisan onsa. * Pagtáhap sa pagpahólog.
Vacío. = Caoang. * Ang hayúpan ng̃a baye ng̃a oaláy anac. * Ang oaláy ug bisan onsa sa solód. * Táuo ng̃a oaláy buhat, ang oaláy pagcahíngpit. * V. [Ijada].
Vaco. = Opicio con cahímtang ng̃a oaláy táuo.
Vacuidad. = Pagcaoaláy solód sa bisan diin.
Vacuna. = Hubág ng̃a motoróc sa mg̃a soso sa mg̃a baca. * Ang nana niíning mg̃a hubág, ug ang sa mg̃a táuo ng̃a guitácdan sa bacuna. [[346]]
Vacunacion. = Pagcabacuna, pagcatacód sa bacuna.
Vacunar. = Pagtacód sa bacuna, pagbacuna.
Vacuno. = Ang mahatong̃ód sa vaca.
Vacuo. = Caoang. * Sa oaláy opicio.
Vade. = Surlánan sa mang̃a papel con sa panit ng̃a mahómoc, ng̃a pagasórlan sa mg̃a estudiante sa ilang mg̃a libro.
Vadeable. = Subá ng̃a pagalabáng̃an sa paglacát. * Ang madáog, ang arang tugcálon ug pagatoquíbon.
Vadear. = Paglabáng sa mg̃a subá sa paglacát. * Pagdáog sa mg̃a cabilínggan ug mg̃a caculían. * Pagtúquib, pagtúgcad.
Vado. = Lugar ng̃a pagatugcálan sa paglacát, sa paglabáng sa mg̃a subá.
Vadoso. = Idem.
Vagabundo. = Tapólan, táuo ng̃a tigsóroy soroy lamang sa oaláy buhat.
Vagamente. = Sa oaláy tuyo ng̃a tuod.
Vagamundear. = Pagsóroy soroy sa oaláy, opicio.
Vagamundo. V. [Vagabundo]. * Loog.
Vagancia. = Pagcasóroy soroy sa oaláy buhat, pagcaláog laog, pagcalóog.
Vagar. V. [Vagamundear]. * Pagsaláag. * Paglacát sa oaláy tuyo, paghúna húna sa daghan ng̃a mg̃a húna húna sa oaláy pagcamátng̃on ng̃a tuod.
Vagarosamente. = Sa pagcasóroy soroy sa oaláy buhat.
Vagaroso. V. Vagante.
Vagido. = Pagcahílac sa mg̃a bátang diótay.
Vagina. = Alaguían cutub sa quinatáuo sa mg̃a babáye ug sa mg̃a baye hasta sa pagoáncan.
Vago. = Ang magalacát sa luyo ug sa luyo sa oaláy tuyo ng̃a tuod ug sa díli mahamútang. * Táuo ng̃a oaláy opicio. * Ang guiálang aláng̃an sa buot.
Vagueacion. = Pagcaálang alang sa húna húna.
Vaguedad. = Idem. * Pagcaoaláy calig-ónan sa húna húna.
Vaguido. = Pagcalábad, pagcaalipólong sa olo.
Vahanero. = Tapólan, ang díli mahagúgma magbúhat. * Tampalásan.
Vaharada. = Pagcaguinháoa.
Vaharera. = Saquét sa bába sa mg̃a báta ng̃a guican sa init.
Vaharina. = Alísng̃ao, alísbo. * Gabon.
Vahear. = Pagalísng̃ao, pagalísbo.
Vaho. = Alísng̃ao, alísbo.
Vaina. = Sacob. * Alacóba.
Vainazas. = Táuo ng̃a tapúlan, sa maluyáhon ng̃a laoas.
Vainica. = Balátong sa Indias, ng̃a mahomót caáyo, ug ang tanóm.
Vaiven. = Pagcalíng̃a ling̃a. * Pagcasampáray. * Pisi ng̃a pagagamíton sa mg̃a sacayán. * Pagcabótang ng̃a díli malíg-on sa mg̃a butang ng̃a calibutánon. * Catáhap sa pagcaoalá sa guidáng̃at na, ug sa pagcadíli cahá macóha ang guipanghináot.
Vajilla. = Cadaghánan sa mg̃a pinggan, sa mg̃a panácsan, &c.
Vale. = Polong ng̃a linatín: pagáyo ayo. * Camatuóran ng̃a ihátag sa lain arón dumáoat sa bisan onsang salapí. * Papel ng̃a pinirmáhan sa mg̃a magtotóon ng̃a ihátag sa ilang mg̃a tinón-an con may pahanóngdan, ug ng̃a itúngha nila ug ipaquíta nila con nacasalá ug nasayúp sila, arón pasaylóon sa castigo.
Valedero. = Ang may bale, ang may calig-ónan. * Ang magaparáyon.
Valedor. = Manlalában, ang magatábang, ang magapadang̃óp.
Valentía. = Pagcaísog. * Pagcacosóg, pagcabáscog. * Buhat ng̃a cating̃aláhan, hibólng̃an, ng̃a guican sa pagcaísog ug sa pagcabáscog sa táuo. * Pagcaándac. * Pagcabátid, pagcatalínis sa húna húna.
Valentísimo. = Macosóg caáyo. * Hingpit uyámot. * Maálam caáyo sa bisan onsang quinaárman.
Valenton. = Maandácon. * Ang magapacaísog, ang magapacabáscog.
Valentonada. = Pagcaándac sa pagcabáscog.
Valentonazo. V. [Valenton].
Valeo. = Baníg ng̃a malíng̃in sa paghípus sa sagbot ug sa obán ng̃a mg̃a quinahánglan.
Valer. = Pagtábang, paglában, pagpadang̃óp. * Pagbíli sa mg̃a manggar ng̃a guibalígya. * Pagbóot. * Pagbíli sa salapí. * Pagpolós sa bisan onsa, sa bisang onsang tuyo ng̃a guipanghináot.
Valeriana. = Tanóm ng̃a italámbal.
Valerosamente. = Sa caísog, sa cabáscog, sa cosóg. * Sa dagcóng cásing cásing.
Valeroso. = Mabáscog, macosóg. * Cásing casíng̃an.
Valetudinario. = Masaquéton, salaquétan.
Valía. = Pagcabale sa bisan onsa. * Pagcaábian, pagcahigála. * Dapig.
Validacion. = Calig-ónan sa bisan onsa. * Cosóg, cabáscog, gahóm.
Válidamente. = Sa pagcamay bale. * Sa pagcalíg-on.
Validar. = Pagpalíg-on sa bisan onsa.
Validez. = Pagcalíg-on sa mg̃a sulat, sa mg̃a camatuóran ug sa mg̃a pagsábot.
Válido. = Malíg-on. * Ang may bale.
Valido. = Pinalángga, hinigúgma ng̃a nahaóna sa bisan cansa.
Valiente. = Ang may bale. * Macosóg, mabáscog. * Supang, sa dagcóng hosog. * Ang labíng maáyo ug mahál sa ng̃atanán. * Dagcó caáyo.
Valientemente. = Sa cabáscog, sa cosóg. * Sa dagcóng cásing cásing, sa pagcalabí, sa pagcalabáo. * Sa pagcaáyo, sa pagcamahál, sa pagcahamíli.
Valimiento. = Pagcabali sa bisan onsa. * Pagcagámit sa bisan onsa. * Pagcahigúgma, pagcapalángga.
Valiza. = Timáan ng̃a ibútang sa mg̃a sulúrlan, sa mg̃a alaguían sa mg̃a subá, sa mg̃a pondóhan, sa mg̃a laoígan, arón díli masanglád ang mg̃a sacayán sa mg̃a tacot, sa mg̃a hunásan.
Valona. = Dayan dayan ng̃a itápot sa mg̃a asintos sa mg̃a sinína.
Valones. = Salooál. [[347]]
Valor. = Bale, bili sa bisan onsa. * Caísog, cabáscog, cosóg sa húna húna sa cásing cásing, pagcaoaláy cahárloc sa mg̃a icadáot. * Calig-ónan sa bisan onsa. * Polós, capuslánan sa bisan onsa.
Valorar. = Pagbíli sa bisan onsa ing̃on sa pagcamahál nia.
Valoría. V. [Valor] hasta caísog.
Vals. = Sabáy, sayáo.
Valsar. = Pagsabáy sa bals.
Valuacion. = Pagcabalí sa bisan onsa.
Valuar. V. [Valorar].
Valva. = Baláyan sa mg̃a quinháson.
Valvasor. = Táuo ng̃a hamíli, sa maáyong guinicánan.
Válvula. = Panit panit ng̃a magatábon, magasára ug magaábli sa mg̃a bába sa mg̃a caogátan sa laoas sa mg̃a táuo ug sa mg̃a mananáp. * Tabon tabon sa mg̃a hopot hopot ug sa mg̃a alaguían sa tubig, &c. sa mg̃a bomba ug sa mg̃a máquina.
Valla. = Ogdo sa yota ng̃a dinásoc ng̃a hatáas, sa mg̃a bogsoc con sa cahoy.
Valladar. = Paggáma sa mg̃a balla.
Vallado. V. [Valla].
Valladear. V. [Vallar].
Vallar. = Paglibót sa bisan onsang lugar sa mang̃a ogdo sa yota ng̃a dinásoc.
Valle. = Oálog, patag, capatágan, datág. * Cadaghánan sa mg̃a longsod ng̃a sacop sa usá ca guinhócman. * De lágrimas. = Ang calibútan.
Vampiro. = Cabog ng̃a dagcó ug nagayópyop sa dugó sa mg̃a táuo ng̃a nang̃atólog.
Vanagloria. = Pagcaándac.
Vanagloriarse. = Pagándac.
Vanagloriosamente. = Sa pagcaándac.
Vanaglorioso. = Maandácon.
Vanamente. = Sa pagcacáoang, sa oaláy polós. * Sa pagcadioáta, sa pagcalihí, sa pagcaaníto. * Sa oaláy himutáng̃an ug cahológan. * V. [Vanagloriosamente].
Vandalismo. = Caísog sa paggobá ug sa pagláglag sa ng̃atanán.
Vandola. = Talároc ng̃a guibútang pagprenda sa mg̃a sacayán ng̃a guicabalían sa ilang talároc, arón macalayág.
Vanear. V. [Vanagloriarse].
Vanguarda. = Ang mg̃a soldado ng̃a nanagóna sa mg̃a pang̃obátan.
Vanidad. = Paráyeg.
Vanidoso. = Parayégon.
Vanilocuencia. = Mg̃a polong ng̃a oaláy polós, suguílon ng̃a oaláy cahológan ug himutáng̃an.
Vanílocuo. = Ang magapamólong sa mg̃a polong ng̃a oaláy polós.
Vaniloquio. V. [Vanilocuencia].
Vanistorio. = Paráyeg.
Vano. = Caoang. * Ang oaláy polós. * Parayégon, maandácon. * Ang oaláy hingtúngdan ug himotáng̃an. * Ang oaláy calig-ónan. * Ang díli madúgay.
Vapor. = Alísng̃ao, alísbo. * Caínit sa cotó cotó ng̃a musáca sa olo.
Vaporable. = Ang masáyon maalísng̃ao, mahong̃áo, maalísbo.
Vaporacion. V. [Evaporacion].
Vaporar. V. [Evaporar].
Vaporear ó Vaporizar. = Idem.
Vaporoso. = Ang magaalísng̃ao, ang magaalísbo.
Vapulacion. = Como el siguiente.
Vapulamiento. = Pagcahámpac.
Vapular. = Paghámpac.
Vaquear. = Pagpang̃asáoa sa mg̃a baca.
Vaquería. V. [Vacada]. [[348]]
Vaquerizo. = Camálig ng̃a pagasilóng̃an ug pagadángpan sa mg̃a baca. * Ang nahatong̃ód sa mg̃a baca.
Vaquero. = Baquero, bantay sa mg̃a baca, ug ang nahatong̃ód sa maong magbalántay.
Vaqueta. = Panit sa baca ng̃a quinúrti.
Vara. = Cahoy, sang̃á sa cahoy ng̃a hatáas, manípis ug hinaoánan sa mg̃a dahon. * Socod, socdánan sa mg̃a panápton. * Panápton, &c., sa usá ca bara ang cahitáson. * Cadaghánan sa capat-án con sa calím-an ca baboy.
Varadera. = Cahoy ng̃a ipadápat sa quilid sa sacayán, sa dapit sa goa, arón díli madáot ang maong quilid sa paglúlan sa bisan onsa ng̃a mabóg-at.
Varadero. = Lugar ng̃a pagasangláran sa mg̃a sacayán.
Varal. = Cahoy ng̃a hatáas, tocón. * Táuo ng̃a hatáas.
Varapalo. = Idem hasta táuo. * Lambos, pagcalámbos ng̃a guilámbos sa cahoy. * Casáquet, calisód, cayógot ng̃a dagcó.
Varar. = Pagsánglar sa mg̃a sacayán. * Pagpalutáo, pagdáhic sa tubig sa mg̃a sacayán. * Paghonóng, pagárang, pagóndang sa bisan onsang buhat con hulusáyon.
Varasceto. = Alad sa mg̃a cahoy, sa mg̃a caoáyan, &c., ng̃a ibútang sa mg̃a tanáman, &c.
Varazo. = Pagcalámbos, pagcalátos, pagcabónal.
Varchilla. = Tacsánan sa humáy, &c.
Vardasca. V. [Vara] hasta socod.
Vardascazo. V. [Varazo].
Vareador. = Ang magabúnal.
Vareaje. V. [Vareo].
Varear. = Pagbúnal sa mg̃a cahoy arón mahólog ang bong̃a. * Paglátos, pagbúnal. * Pagsócor sa bisan onsa, sa bara. * Pagníoang.
Varejón. V. [Varal].
Varendaje. = Cadaghánan sa mg̃a barenga ng̃atanán sa usá ca sacayán.
Varenga. = Cahoy ng̃a icalíg-on sa mg̃a dolong sa mg̃a sacayán, sa dapit sa solód.
Vareo. = Pagcabónal sa mg̃a sang̃á sa mg̃a cahoy, arón motáctac ang bong̃a. * Pagcasócod sa bisan onsa, sa bara.
Vareta. = Cahoy ng̃a manípis ng̃a pagadihógon sa bisan onsa ng̃a mahágcot arón mamílit ang mg̃a langgam. * Boloc sa mg̃a hablon, sa mg̃a panápton. * Polong ng̃a icapasucó sa isigcatáuo.
Varetear. = Pagbóloc sa mg̃a hablon.
Variable. = Ang mahímo ng̃a pagalaínon. * Ang maósob. * Ang oaláy calig-ónan ug pagcabótang ng̃a dayon.
Variablemente. = Sa pagcalináin lain.
Variacion. = Pagcaláin, pagcabálhin.
Variado. = Ang guibórcan sa mg̃a color ng̃a nagacaláin lain.
Variamente. V. [Variablemente].
Variante. = Ang magaláin lain.
Variar. = Pagláin lain.
Várice. = Pagcahubág sa mg̃a caogátan, cay naponó caáyo sa dugó.
Varicoso. = Ogát ng̃a nahobág cay naponó sa dugó.
Variedad. = Pagcaláin lain. * Pagcaoaláy calig-ónan ug pagcabótang ng̃a dayon. * Pagcabálhin sa bisan onsa.
Varilla. = Puthao ng̃a hatáas ug manípis ng̃a icasáb-it ug igabítay sa mg̃a tabil, sa mg̃a cortina. * Tagsa ca cosóg sa apapáng̃ig. * Tagsa ca cahoy ng̃a manípis, &c., ng̃a guipilítan sa papel sa mg̃a paypay.
Varillaje. = Cadaghánan sa mg̃a ng̃a cahoy ng̃a manípis sa mg̃a paypay.
Vario. = Lain. * Ang oaláy calig-ónan ug pagcabótang ng̃a dayon. * Ang guibúhat sa mg̃a butang ng̃a nagacaláin lain.
Varon. = Laláqui. * Táuo ng̃a talahóron. [[348]]
Varonía. = Pagcacaobánan ng̃a guican sa mg̃a laláqui.
Varonil. = Ang nahatong̃ód sa laláqui. * Mabáscog, macosóg, casing casíng̃an.
Varonilmente. = Sa cabáscog, sa cosóg. * Sa dagcóng casing casing.
Vasallaje. = Pagcasácop. * Buhis.
Vasallo. = Sacop.
Vasar. = Pang̃ánan, bolotáng̃an sa mg̃a baso, sa mg̃a pinggan, &c., sa cosina.
Vascuence. = Ang mabóloc caáyo.
Vasera. V. [Vasar]. * Caban caban, sorlánan sa mg̃a baso.
Vasija. = Baso, sorlánan sa vino, sa tubig, &c. * Cadaghánan sa mg̃a cuba, sa mg̃a bariles ug sa mg̃a taryao.
Vasillo, to. = Basong diótay. * Tagsa ca bohó sa mg̃a orlan sa mg̃a putiócan, ug ang maong orlan.
Vaso. = Baso, sorlánan sa tubig, sa vino, &c., sa yota, sa buláoan, sa salapí, &c. * Pagcalóang sa mg̃a sacayán ug sa bisan onsa. * Tapoc sa mg̃a bitóon. * Sorlánan ng̃a pagabotáng̃an sa tae ug sa ihi. * V. [Bacin]. * Ugát, caogátan.
Vástago. = Salíngsing, orlot, orlótan, balágon.
Vastedad. = Pagcadagcó, pagcalapád sa bisan onsa.
Vasto. = Dagcó, halagpád.
Vate. = Manalágna.
Vaticinador. = Idem. * Ang mutágna, ang macaíla sa mg̃a omalábot.
Vaticinante. = Idem.
Vaticinar. = Pagtágna. * Pagtághap, pagíla sa mg̃a omalábot.
Vaticinio. = Pagcatágna. * Pagcatághap sa mg̃a omalábot.
Vatídico. V. [Vaticinador]. * Ang mahatong̃ód sa pagcatágna.
Vaya. = Pagcayúbit, pagcatámay. * Pagcasólog solog, pagsóod sood. * Onsáon ta na man.
[[Índice]]