SCENA XVII
Ciż, Agnieszka — Filc, za nimi Eufrozyna, Hortensja i Rozalina
AGNIESZKA
do Filca
Idź naprzód, ty głowo rodziny.
FILC
Nie, ja zostanę w tyle — od lat trzydziestu korzystam z tego przywileju.
AGNIESZKA
pomieszana
Pan dobrodziej pragnąłeś się z nami widzieć. W jakimże celu? do siebie Czego ten człowiek jeszcze chce?
DIONIZY
Łaskawa pani...
namyśla się — chwila przerwy
AGNIESZKA
Słucham...
DIONIZY
Łaskawa pani — wszyscy, nie wyłączając mnie, jesteśmy skonfundowani; pozwolę sobie skonstatować powód, jest on prosty: mamy dwie narzeczone, a tylko jednego narzeczonego.
AGNIESZKA
oburzona
To się da łatwo zmienić w ten sposób, że będzie jeden narzeczony, ale żadnej narzeczonej!
DIONIZY
Ja pozwolę sobie zaproponować łaskawej pani coś odpowiedniejszego, przez co nikt nas nie pomówi o brak taktu, a obok tego uszczęśliwimy o jedną osobę więcej — tą osobą będę ja. Proszę o rękę panny Eufrozyny dla siebie, a o rękę panny Hortensji dla Anzelma.
AGNIESZKA
zdziwiona
Czy to żarty?
DIONIZY
przerywa
Łaskawa pani! Ja z zasady nie żartuję nigdy! Jeżeli i panna Eufrozyna o to mnie posądzi, zrywam po raz trzeci w moim życiu i ostatni! zwracając się do Eufrozyny Panno Eufrozyno! Zaledwie ujrzałem cię, zaraz poznałem szlachetność i dobroć serca twego. Proszę, nie odrzucaj mej ręki, nie jestem młody, to prawda, serce jednak mam gorące. Pomnij zresztą na twe własne słowa: „gdybyś pan chciał, kochać by cię musiano”... idę więc za twoją radą.
EUFROZYNA
skonfundowana
Tak nagle...
DIONIZY
Przebacz, pani, ale my oboje nie mamy wiele czasu do stracenia.
EUFROZYNA
To zależy od woli rodziców.
AGNIESZKA
O tym nie śniłam nawet... zwraca się do męża Czym prędzej pobłogosław zamiast jednej dwie pary.
FILC
do Agnieszki
Zastąp mnie, bo ja z rozrzewnienia i czczości kompletnie zgłupiałem.
AGNIESZKA
zwraca się do Dionizego
Zupełnie się zgadzam, i na związek pana, i siostrzeńca jego zezwalam i błogosławię, a co do mojego męża, to samo przez się rozumie się.
DIONIZY
zbliża się do Eufrozyny
O tak szczęśliwym zwrocie w moim życiu nie marzyłem. Serdeczne dzięki państwu. Co do ślubu, to mój chociażby o godzinę pierwej odbyć się musi niżeli Anzelma; zasad domowych naruszać nie możemy. Wszak prawda, panno Eufrozyno?
EUFROZYNA
Jak mama każe.
DIONIZY
Zaręczam pani, że już możesz wyjść z roli niemowlęcia i powiedzieć: tak albo nie.
EUFROZYNA
A zatem: tak!
WINCENTY
do siebie
Gdybym był młodszy, zaraz prosiłbym o rękę panny Rozaliny.
FILC
Zbliżcie się, dzieci moje, do mnie — niech was pobłogosławię, a ciebie, żono, uściskam.
AGNIESZKA
do Filca
Przebaczam ci pomimo wuja amerykańskiego.
ANZELM
Wszyscy więc jesteśmy szczęśliwi.
DIONIZY
Ja najwięcej, bo on się żeni, ja się żenię, i to wedle moich zasad.
JAN
wchodzi
Proszę państwa do stołu.
DIONIZY
podaje rękę Eufrozynie
Po starszyźnie, po kolei, nie psujmy porządku domowego.
FILC
Obiad na stole, śniadanie diabli wzięli.
WINCENTY
Ja zwykle jadam śniadanie i obiad równocześnie; szkoda czasu, czas to pieniądz.
FILC
A masz wujaszek dużo...
WINCENTY
Czasu? Pod dostatkiem, ty masz pieniądze... to się uzupełni... pogodzimy się... dalej do stołu... hip! hip!
Zasłona spada
Przypisy:
1. obadwa — dziś: obydwaj. [przypis edytorski]
2. bawarka (fr. Bavaroise) — rodzaj napoju sporządzanego z herbaty i mleka, doprawionego syropem z paproci lub kwiatów pomarańczy; bawarka znana jest z kuchni francuskiej, została nazwana ponoć na cześć księcia bawarskiego, który towarzyszył księżniczce Palatynatu Reńskiego, Elżbiecie Charlotcie (Liselotte) z Bawarii, gdy w 1671 r. przybyła do Paryża na swój ślub z Filipem I Orleańskim, młodszym bratem Króla Słońce, Ludwika XIV. [przypis edytorski]
3. sekatura (daw.) — nękanie, prześladowanie kogoś. [przypis edytorski]
4. diurnista a. dietariusz — urzędnik niezatrudniony etatowo, pobierający wynagrodzenie dzienne (diety). [przypis edytorski]
5. zezował — w oryg. zapis: zézował, a więc wym.: „zyzował”. [przypis edytorski]
6. rekryminacja (daw.) — wzajemne obwinianie się o coś, odpowiadanie oskarżeniem na oskarżenie. [przypis edytorski]
7. zawisły (daw.) — zależny. [przypis edytorski]
8. gderać — narzekać, krytykować kogoś; w oryg. pisownia: gdéra, a więc wym.: „gdyra”. [przypis edytorski]
9. zaszczepiłaż — konstrukcja z partykułą -że, skróconą do -ż w funkcji pytającej; inaczej: czy zaszczepiła, czyżby zaszczepiła. [przypis edytorski]
10. afektować a. afektować się — rozczulać się, oddawać się czułostkowości. [przypis edytorski]
11. ambo (daw.) — kombinacja; zestawienie dwóch numerów w loterii. [przypis edytorski]
12. remanentowa pasieka — pozostałość po pasiece. [przypis edytorski]
13. li (daw.) — tu: tylko, jedynie. [przypis edytorski]
14. szałaputą — dziś: szałaputem. [przypis edytorski]