SCENA CZTERNASTA
Pentesilea, Protoe, Achilles, orszak Amazonek.
PROTOE
Pentesileo! Moja marzycielko!
W jakich odległych światach senne roje
Duszy twej błądzą z niepewnością wielką?
Jakby twą pierś opuścił duch niechętny;
Gdy w nią już wkracza, jak królewicz młody,
Szczęście, zdziwione, iż pełen urody
Dom stoi pusty, więc odchodzi smętny,
Aby odlecieć w niebiańskie ogrody...
Czy gościa ręce nie wstrzymają twoje?
Oprzyj się o mnie, ja ciebie ukoję.
PENTESILEA
Gdziem jest?
PROTOE
Królowa siostry nie poznała?
Czyli98 ten most i owe głazy gołe
Nic ci nie mówią? Ni ta wiosna cała?
Spójrz na dziewice stojące przy tobie:
Jak u wrót świata lepszego, wesołe
Wołają: „Witaj w szczęśliwej nam dobie99!”
Wzdychasz. Co ciebie trwoży?
PENTESILEA
Ach, Protoe!
Co za widziadła przyśniłam straszliwe!
O, jakże słodko — łzy płyną gorące —
Po przebudzeniu serce ledwo żywe
Na twoim sercu usłyszeć bijące!
Śniłam... że byłam w bitwie, że mię
Trafił oszczepem Pelida100; i w brzęku
Spiżowej zbroi runęłam na ziemię;
Ziemia oddźwiękła głuchym echem jęku...
I gdy me wojsko znika rozgromione,
A ja, rażona, leżę nieprzytomnie —
Zeskoczył z konia, idzie w moją stronę,
Krokiem triumfu przybliża się do mnie...
Mocnym ramieniem chwyta mnie pod serce...
Po sztylet sięgnąć już nie może ręka!
Jestem w niewoli! Śmiejąc się, szyderce
Wloką mnie w namiot jego! Co za męka!
PROTOE
O nie, najlepsza królowo! Twej duszy
Wspaniałomyślnej szyderstwo nie zgłuszy!
Gdyby ten sen prawdziwy był: ach, wierzaj,
Raj by się tobie otworzył na ścieżaj!
I zobaczyłabyś, jak w hołdzie może
Pada syn bogów u twych nóg w pokorze.
PENTESILEA
Biada mi, gdybym tej hańby dożyła
I rękę dała mężowi niezbrojną,
Jeśli go miecza nie zjedna mi siła!
PROTOE
Spokojną bądź, królowo.
PENTESILEA
Co? Spokojną?...
PROTOE
Czyż nie spoczywasz na mej piersi wiernej?
Tak los zniesiemy najmniej miłosierny.
PENTESILEA
Taka spokojna byłam, jak te wody
Drzemiące w skał zatoce — wiew najmniejszy
Żadnym uczuciem nie mącił pogody...
To słówko „spokój” wstrząsnęło mnie nagle
Jak wiatr od morza, który wydął żagle.
Czemuż ma spokój być najpotrzebniejszy?
Tak osobliwa stoisz, skamieniała,
Jak gdybyś nagle dziką i obrzydłą
Twarz poza mymi plecami ujrzała,
Którą ci grozi szkaradne straszydło!
Wszak słyszysz, że to płód tylko snów...
Co?... Albo może?... Jest?... Naprawdę?... Mów!
Gdzie jest Meroe... Megarys?...
Ogląda się i nagle spostrzega Achillesa
Ohydo!
Jego to postać za mną stoi żywa.
Już ręka wolna...
Dobywa sztyletu
PROTOE
Stój, o nieszczęśliwa!
PENTESILEA
Bronisz, nikczemna?!
PROTOE
Ratuj ją, Pelido!
PENTESILEA
Ha, wściekła, chcesz, by jego noga butna
Na karku mym stanęła!
PROTOE
Artemido!
PENTESILEA
Odejdź, powiadam...!
PROTOE
Przyjrzyj się, okrutna!
Czyli nie stoi za tobą bezbronny?
PENTESILEA
Co? Gdzie?
PROTOE
No, tak! A gdy zażądasz, skłonny
Sam dobrowolnie nałożyć okowy.
PENTESILEA
Nie, mów!
PROTOE
Achilu, ona mi nie wierzy,
Więc to, co rzekłam, potwierdź swymi słowy!
PENTESILEA
On jeńcem moim?
PROTOE
Gdzie ma swych żołnierzy?
ACHILLES
który tymczasem podszedł bliżej
O, w najpiękniejszym znaczeniu, królowo!
Jeniec pobity chętnie się powierzy
Na życie całe — twych oczu okowom.
PENTESILEA
ukrywa twarz w dłoniach
PROTOE
Widzisz, słyszałaś... słowa jego własne!
Gdyście się starli, padł, jak ty, na wznak;
Gdy ległaś, w pył nurzając włosy jasne,
My rozbroiłyśmy jego — czy tak?
ACHILLES
Tak, odebrano mi broń i w te tropy
Przyprowadzono pod twoje mnie stopy.
Zgina przed nią kolano
PENTESILEA
po chwili
Więc pozdrowiony bądź, pełen urody,
Wdzięku żywota, piękny bożku młody!
O serce moje, teraz spuść z łańcucha
Nagromadzoną krew, co nań czekała
Niema, gorąca, w ciemni mego ciała!
Krwi moja młoda, niech żyłami bucha
Twój śpiew zachwytu! Uskrzydlone gońce
Rozkoszy mej, otwórzcie soków zdrój!
Niech w licach moich zapłoni się strój
Kraśnej chorągwi wiejącej pod słońce:
Syn Nereidy, Achilles, jest mój!!
Wstaje
PROTOE
Królowo droga, hamuj burzę słów!
PENTESILEA
postępując naprzód
Do mnie, dziewice, chwałą uwieńczone,
Wy Marsa córy, co od stóp do głów
Jeszcze jesteście bitwą zakurzone!
Każda mi chłopca, wziętego w pogoni,
Za dłoń sprowadzi i kwiatami spęta;
Z koszami róż przybliżcie się, dziewczęta!
Gdzie wasze wianki są dla tylu skroni?
Wybiec na pola! Pustka i posucha?
Jeśli już wiosna dla kwiatów zamknięta,
Niech je wasz oddech z niwy tej wychucha!
I do roboty wy, kapłanki Diany!
Niech mi się z grzmotem świątyni wierzeje101
Na wielki blask i zapach kadzidlany
Jak wrota raju otworzą! Rozwiany
Niech sukien trzepot głośno się rozśmieje!
Dać mi przed ołtarz rosłe, piękne zwierzę
O krótkich rogach... błysk noża je zwali
Na świętym miejscu, w bezgłośnej ofierze,
Aż zadrżą mury kolumnowej sali.
Hej, gdzie jesteście, służebne od zniczy!
Z marmurów żwawo zmyjcie krew ofiary
Olejkiem perskim, co na węglach syczy!
Podkasać szaty! Napełnić puchary!
Zadąć mi w trąby, rozszaleć cytary!
Niechaj pomiesza firmamentu102 szyki
Zachwyt zawrotnej, szalonej muzyki!
Protoe! Pomóż szczęściem się zachłysnąć!
Wymyśl, siostrzyczko, jak by z moich źrenic
Szał od boskiego większy mógł wytrysnąć,
Szał róż i śpiewu, szał tańca i szklenic —
Gody weselne zbrojnych oblubienic!
PROTOE
z powstrzymywanym wzruszeniem
Radość cię gubi i ból jednakowo:
Jedno i drugie w szaleństwo cię wtrąca!
Czyś już do kraju powróciła zdrowo?
Spójrz naokoło! Gdzie jesteś, królowo?
Gdzie twe kapłanki? Gdzie rzesza broniąca?
PENTESILEA
tuli się do niej
O, zostaw mnie, Protoe! Pozwól duszy
Na chwilę w fali pogrążyć się czystej,
Jak zbrudzonemu dziecku. Dość katuszy!
Ilekroć muśnie mnie nurt przeźroczysty,
Jedna się plama na mym sercu zmywa.
Zgraja Eumenid103 ucieka straszliwa...
Już bogów jakby bliskość mnie owiewa!
Zaraz w ich chórze mój głos się rozśpiewa...
Nigdym na śmierć nie była tak gotowa!
Lecz ty mi powiedz: czy mi przebaczyłaś?
PROTOE
Władczyni moja!
PENTESILEA
O, ja wiem, wiem... Miłaś
I dobra! Twoją jest mej krwi połowa!
Nieszczęście, mówią, podnosząco działa;
Jam, przyjaciółko, tego nie doznała.
Mnie rozgorycza, niepojęcie judzi104
Roznamiętnieniem na bogów i ludzi...
Jak wrogi jest mi każdy błysk radości,
Kiedy na cudzym obliczu zagości!
Dziecię na łonie, które matka pieści,
Zdaje się w spisku przeciw mej boleści!...
Teraz bym chciała w uniesieniu szczerem,
By był radosny i szczęśliw, kto żywy.
w bólu być może człowiek bohaterem.
Boski jest wtedy, kiedy jest szczęśliwy!
Teraz do rzeczy! Niech mój huf
Wraz105 do odmarszu będzie skory;
Bacznie mi dojrzeć koni, psów;
Z jeńcami ruszą w ślad tabory106
W stronę ojczyzny...
PROTOE
do siebie
Roi znów!
PENTESILEA
Gdzie jest Likaon?
PROTOE
Kto?
PENTESILEA
z czułą niechęcią
Cóż za pytanie!
On, twój kwitnący bohater i jeniec
Zdobyty mieczem. Gdzie jest? Niech tu stanie!
PROTOE
zmieszana
Królowo moja, w lesie ten młodzieniec
Wśród brańców został pod staranną strażą.
Bo Amazonki, jak im prawa każą,
W domu dopiero łaską jeńców darzą.
PENTESILEA
W lesie! — Sprowadźcie tu ptaszę z wyraju107!
Stopy twe pragną jego rąk uwicia!
Proszę, kochana, sprowadź go z ukrycia.
Trwasz przy mym boku jak przymrozek w maju,
Hamując radość młodzieńczego życia.
PROTOE
do siebie
O nieszczęśliwa! Nuże, idźcie tedy
Tu mi go z jeńców sprowadzić czeredy.
Daje znak jednej z Amazonek, która odchodzi
PENTESILEA
Gdzie są dziewczęta? Wijcie wianki wonne!
Spostrzega róże na ziemi
Patrz! Róże, cudnie pachnące, na ziemi!
Skąd się tu wzięły?
Przesunęła, ręką po czole
Ach, sny zabobonne!
Do Protoe
Arcykapłanka przeszła tędy z niemi?
PROTOE
Ja... nie widziałam jej wcale tą porą...
PENTESILEA
Więc skąd się tutaj owe róże biorą?
PROTOE
prędko
Ogołociły dziewczęta te niwy
I zostawiły jeden kosz z kwiatami.
Dziwnie, zaiste, wypadek szczęśliwy...
Chcesz? Dla Pelidy splotę wieniec żywy
Z róż, które pachną pod twymi stopami.
Siada pod dębem
PENTESILEA
Najukochańsza! Wzruszasz mnie do głębi!
Hej! O stu płatkach ta róża czerwona
To mój jest dar na wieniec Likaona.
Podnosi także kilka róż i siada obok Protoe
Siostry, śpiewajcie! Dusza ma się kłębi,
Niech zabrzmi śpiew, ogrzeje nastrój zimny!
DZIEWCZĘ
z jej orszaku
Co każesz śpiewać?
INNA
Pieśń zwycięstwa?
PENTESILEA
Hymny.
DZIEWCZĘ
Niech będzie tak. O, biedna! Zaśpiewajcie!
CHÓR DZIEWCZĄT
z muzyką
Ares108 uchodzi!
Patrz, jak jego zaprząg biały
Ku Orkusowi109 poprzez dymy brodzi!
Otwarły mu obrzydłe Eumenidy,
Za nim wrota znów pozamykały.
JEDNA Z DZIEWCZĄT
Gdzie jesteś, Hymenie110?
Zapal pochodnię i świeć, i świeć!
Hymenie, do nas leć!
ACHILLES
w czasie śpiewu zbliża się potajemnie do Protoe
Te osobliwe po cóż korowody?
PROTOE
Zaraz, dostojny, odgadniesz powody —
Bądź jeszcze chwilę cierpliwie spokojny.
Po uwiciu wianków Pentesilea zamienia wieńce z Protoe; trwają w uścisku, spoglądając na girlandy. Muzyka milknie. Amazonka wraca
PENTESILEA
Rozkaz spełniłaś?
AMAZONKA
Likaon, o pani,
Książę Arkadii, za chwilę tu stanie.