§. V.

Da origem das Faxas, Bandas, Barras, e Escaques, que se trazem nos Escudos.

As Barras, Faxas, Bandas, e escaques, tiveraõ origem dos Alemaens, que como affirmaõ alguns Authores, costumavaõ trazer listrados os Escudos de cores, e se prezavaõ muito disto. E senhoreando-se estes das Provincias do Imperio, introduziraõ seus costumes nos povos, que sojeitaraõ; e como com elles se acabaraõ as boas artes, foy facil por falta de Pintores, usarem os Soldados nos Escudos daquellas bandas, e pinturas simplicissimas. Donde vem, segundo diz Scipiaõ Amirato, que as mais das Familias antigas tem em Europa estas insignias, como se vè nos Escudos das Faxas da casa de Austria, das Bandas de Borgonha, Barras de Aragaõ, e Escaques dos Duques de Nivers. Isto se confirma com a authoridade de Cornelio Tacito no segundo dos Annaes,[100] que diz dos Escudos dos Alemaens, que eraõ humas taboas de pintura simples: Tenues, & sucatas colore tabulas. E no livro de Moribus[101] Germanorum refere, que pintavaõ os escudos com varias cores: Scuta tantum lectissimis coloribus distinguunt. Pelo que conclue Scipiaõ Amirato,[102] dizendo que destas simples pinturas argue a antiguidade das armas: Onde io, diz elle, sono indotto a credere quello che etiamdio volgarmente vego dalcune a ser tenuto, che quanto le arme sono piu simpleci, piu sieno antiche, &c. Destes principios se pòde conjeturar, que tenhaõ origem as armas de muitas Familias de Portugal, que trazem Faxas, Bandas, Barras, e Escaques.

Faxa he hum listaõ entre duas linhas, que atravessa o Escudo ao largo. As Familias, que trazem Faxas, saõ: Almas, Avelar, Austria, Cio, Durmaõ, Escrocios, Ferreiras, Landins, Leitaõ, Mascarenhas, Matela, Mexia, Pamplonas, Pedrosos, Pestanas, Rebellos, Sylveiras, Vargas.

Banda he hum listaõ entre duas linhas, que atravessa o Escudo de canto a canto.

As que trazem Bandas, saõ Almadas, Albernoses, Ataides, Azambujas, Azeredos, Barbato, Barbosas, Bardes, Bairros por Bandas tres troncos, Barreiros, Barros, Belchiras, Bembos, Beringes, Bivares, Botelhos, Bracamonte, Calados, Caminha tres bastoens de prata em Banda, Canto, Carvalhaes, Castanhedas, Çuniga, Feijòs, Feyos, Frazaõ, Freyres de Andrade a Banda da Ordem Militar da Banda de Castella, de que foraõ Cavalleiros, Leys, Limpos, Lyra, Lordello, Mendanhas trazem huma cotta de armas passada com settas, Mouzinhos, Nogueiras, Ornellas, Pegados, Pegas, Privados, Quintal, Sandovaes, Tovar a Banda da Cavallaria da Banda, Varellas.

Barra he hum listaõ, que toma o Escudo de alto a baixo. As que trazem Barras, saõ: Aragaõ, Barrayola, Contreiras, França, Godinho, Guimaraens, Nobregas, Patalins, Patto, Refoyos.

Escaques he hum Escudo pintado com as casas do taboleiro do Xadrès, ou em parte, ou em todo.

As que trazem Escaques, saõ: Aboins, Alcaforado, Altro, Areas, Avinhal, Barbança, Barbuda, Bermudes, Buzios, Cotrim Dante, Espindola, Fafes, Folgueiro, Fuzeiro, Gamas, Godins, Magalhaens, Maracote, Negreiros, Pavia, Peixoto, Porto Carreiro, Pretto, Quadros, Raposos, Sà, Sandes, Severim, Souto Mayor, Toledo, Velasques, Utre, Xarce de Valença.